# قهب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%87%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قهب

القهب: الأبيض علته كدرة وقيل: الأبيض، وخص بعضهم به الأبيض من أولاد المعز والبقر، يقال: إنه لقهب الإهاب، وقهابه، وقهابيه، وسيأتيان. ولونه القهبة بالضم. قال الأصعمي: هو غبرة إلى سواد. والأقهب: الذي يخلط بياضه حمرة. وقيل: الأقهب: الذي فيه حمرة إلى غبرة، قاله ابن الأعرابي، قال، ويقال: هو الأبيض الكدر، وأنشد لامرئ القيس:
  كغيث العشى الأقهب المتودق وقيل: الأقهب: ما كان لونه إلى الكدرة من البياض للسواد. وقد قهب، كفرح قهبا، وهي قهبة، كفرحة، لا غير. وفي الصحاح. وقهباء أيضا. القهب الجبل العظيم،وقيل: الطويل، وجمعه قهاب، وقيل القهاب: جبال سود، يخالطها حمرة. القهب الجمل العظيم، عن أبي عمرو، وقال غيره: القهب من الإبل بعد البازل. والقهب: المسن قال رؤبة:
  إن تميما كان قهبا من عاد                      أرأس مذكارا كثير الأولاد أي: قديم الأصل عاديه يقال للشيخ إذا أسن: قحر، وقهب، وقحب. والأقهبان: الفيل والجاموس، كل واحد منهما أقهب، للونه. وفي الأساس: سميا به لعظمهما، قال رؤبة يصف نفسه بالشدة:
  ليث يدق الأسد الهموسـا                      والأقهبين الفيل والجاموسا والقهاب، والقهابي، بضمهما: الأبيض. قال الأزهري: إنه لقهب الإهاب، وإنه لقهاب، وقهابي؛ وقد تقدم الإيماء إليه. والقهبي، بالفتح: اليعقوب، وهو الذكر من الحجل، قاله الليث؛ وأنشد:
  فأضحت الدار قفرا لا أنيس بها                      إلا القهاد مع القهبي والحذف والقهيبة، مصغرا كذا في نسختنا. وفي لسان العرب: والقهيب، بحذف الهاء. وفي أخرى من نسخ القاموس: القهبية، بضم القاف وسكون الهاء وكسر الموحدة وتشديد التحتية: طائر، يكون بتهامة، فيه بياض وخضرة، وهو نوع من الحجل. والقهوبة، والقهوباة، مثال ركوبة وركوباة: نصل من نصال السهام له شعب ثلاث، وربما كانت ذات حديدتين، تنضمان أحيانا، وتنفرجان أخرى. قال ابن جنى: حكى أبو عبيدة: القهوباة، أي بفتح الهاء وبالهاء. قلت: ومثله لابن دريد في باب النوادر، وقال هو العريض من النصال. أو سهم صغير مقرطس، والجمع قهوبات. قال الأزهري، هذا هو الصحيح في تفسير القهوبة، قد قال سيبويه: ليس في الكلام فعولى غيرها وهو بفتح الفاء والعين وآخره ياء تأنيث، هكذا في النسخ الصحيحة. ومثله في لسان العرب، وغيره. ووهم شيخنا فصوب ضم الفاء، وخطأ من فتحها. وفي لسان العرب، بعد نقل كلام سيبويه: وقد يمكن أن يحتج له فيقال: قد يمكن أن يأتي مع الهاء ما لولا هي لما أتى، نحو ترقوة وحذرية انتهى. وأقهب عن الطعام: أمسك، ولم يشته، نقله الصاغاني.

### Türkçe

**القهب**: beyaz; onda bulanıklık sebebi vardır. Ve denildi: beyaz. Ve bazısı onu keçi ve sığır yavrularından beyaz olana tahsis etti. Denilir: “Şüphesiz o, derinin **قهب الإهاب**’ıdır”, ve onun **قهابه**’si, ve onun **قهابيه**’si; ikisi de gelecektir. Ve onun rengi **القهبة**’dir (ضم ile). **الأصعمي** dedi: o, siyahlığa doğru bir tozluluktur. Ve **الأقهب**: beyazına kızıllık karıştıran kimsedir. Ve denildi: **الأقهب**: onda tozluluğa doğru bir kızıllık olan; bunu **ابن الأعرابي** söyledi; dedi, ve denilir: o, bulanık beyazdır. Ve **امرئ القيس**’e ait olarak inşad etti:
  “Akşamüstü yağmuru gibi; **الأقهب** olan, dökülen.”
Ve denildi: **الأقهب**: rengi beyazdan siyaha doğru bulanıklığa olan şeydir. Ve gerçekten **قهب** etti; **فرح** gibi, **قهبا**; ve o, **قهبة**’dir; **فرحة** gibi; başka değil. Ve **الصحاح**’ta: ve **قهباء** da. **القهب**: büyük dağdır; ve denildi: uzun. Ve onun çoğulu **قهاب**’dır. Ve denildi: **القهاب**: siyah dağlardır; onlara kızıllık karışır. **القهب**: büyük devedir; **أبي عمرو**’dan. Ve başkası dedi: **القهب** develerden **البازل**’den sonradır. Ve **القهب**: yaşlıdır. **رؤبة** dedi:
  “Şüphesiz **تميم** **عاد**’dan **قهبا** idi,                      baş olan, erkek, çok evlatlı.”
Yani: aslı eski, **عاد**î. İhtiyara yaşlanınca denilir: **قحر** ve **قهب** ve **قحب**. Ve **الأقهبان**: fil ve manda; ikisinden her biri, rengi sebebiyle **أقهب**’dir. Ve **الأساس**’ta: ikisi büyüklükleri sebebiyle onunla adlandırıldı. **رؤبة** kendisini şiddetle vasfederek dedi:
  “Aslan; gizli aslanları ezer,                      ve **الأقهبين**: fil ve mandayı.”
Ve **القهاب** ve **القهابي**, ikisi de (ضم ile): beyazdır. **الأزهري** dedi: “Şüphesiz o, derinin **قهب الإهاب**’ıdır; ve şüphesiz o, **لقهاب**’dır ve **قهابي**’dir”; ona işaret etme daha önce geçti. Ve **القهبي**, فتح ile: **اليعقوب**’dur; ve o, kekliğin erkeğidir; bunu **الليث** söyledi. Ve inşad etti:
  “Derken ev ıssız oldu; onda ünsiyet eden yok,                      ancak **القهاد** ile **القهبي** ve **الحذف**.”
Ve **القهيبة**, küçültme olarak; nüshamızda böyle. Ve **لسان العرب**’ta: ve **القهيب**, هاء’nın hazfiyle. Ve **القاموس** nüshalarından bir başkasında: **القهبية**, قاف’ın ضم’i ve هاء’nın sükûnu ve **الموحدة**’nın kesri ve **التحتية**’nin teşdidiyle: bir kuştur; **تهامة**’de olur; onda beyazlık ve yeşillik vardır; ve o, kekliğin bir türüdür. Ve **القهوبة** ve **القهوباة**, **ركوبة** ve **ركوباة** misali: ok uçlarından bir uçtur; onun üç çatalı vardır; ve bazen iki demirli olur; bazen birleşirler, başka zaman ayrılırlar. **ابن جنى** dedi: **أبو عبيدة** rivayet etti: **القهوباة**; yani هاء’yı فتح ile ve هاء ile. Dedim: bunun benzeri **ابن دريد**’indir, **باب النوادر**’de; ve dedi: o, uçlardan geniş olandır. Yahut kartuşlanmış küçük bir oktur; ve çoğulu **قهوبات**’tır. **الأزهري** dedi: bu, **القهوبة**’nin tefsirinde sahih olan budur. Gerçekten **سيبويه** dedi: الكلام’da onun dışında **فعولى** yoktur; ve o, فاء ve عين’in فتح’ı iledir ve sonu dişilik ياء’sıdır; sahih nüshalarda böyle. Ve bunun benzeri **لسان العرب**’ta ve başkasında. Şeyhimiz vehmetti de فاء’nın ضم’ini doğru saydı ve onu فتح eden kimseyi hatalı saydı. Ve **لسان العرب**’ta, **سيبويه**’nin sözünü naklettikten sonra: “Ve onun lehine delil getirilebilir; denilir ki: هاء ile, o olmasaydı gelmeyecek olan gelebilir; **ترقوة** ve **حذرية** gibi.” bitti. Ve yemekten **أقهب** etti: kendini tuttu ve iştah etmedi; bunu **الصاغاني** nakletti.
