# قهد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%87%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قهد

القهد: النقي اللون، القهد: الأبيض، وخص بعضهم به البيض من أولاد الظباء والبقر، كالقهب، وقوله الأكدر، في الصحاح: القهد مثل القهب، وهو الأبيض الكدر. وقال أبو عبيد: أبيض، وقهب، وقهد، بمعنى واحد، وقال لبيد:

  لمعفر قهد تنـازع شـلـوه                      غبس كواسب لا يمن طعامها وصف بقرة وحشية أكل السباع ولدها، فجعله قهدا لبياضه. قيل: القهد: ضرب من الضأن تعلوه حمرة وتصغر آذانه، أو القهد من الضأن: الأحيمر الأكيلب. هكذا في سائر النسخ بالباء الموحدة، وصوابه الأكيلف الوجه بالفاء، كما في اللسان وغيره، وزاد فيه: وهو من شاء الحجاز سك الأذناب، أنشد الأصمعي للحطيئة:
  أتبكي أن يساق القهد فيكم                      فمن يبكي لأهل الساجسي قهاد، بالكسر، أو القهد: الذي لا قرون له، قاله ابن جبلة، القهد: الجؤذر، عن أبي عبيدة، قال الراعي:
  وساق النعاج الخنس بيني وبينهابرعن أشاء كل ذي جدد قهد وقيل: القهد: ولد الضأن إذا كان كذلك، قيل: القهد: غنم سود باليمن، وهي الخذف بفتح الخاء وسكون الذال المعجمتين وآخره فاء، هكذا في النسخ، وفي بعضها الخرف بالراء بدل الذال، ومثله في اللسان، وكل ذلك ليس بوجه، والصواب الحذف، بالمهملة ثم المعجمة محركة، كما هو نص الصاغاني. يقال: القهد: القصير الذنب.قيل: القهد: الصغير اللطيف الجسم من البقر، ويقال لولد البقرة: قهد، أيضا. وجمع الكل قهاد، ولا وجه لتخصيص المصنف ببعض دون بعض. القهد: النرجس إذا كان جنبذا لم يتفتح، فإذا تفتح فهي التفاتيح والتفاقيح والعيون. قهد، بالتحريك: ع، عن الصاغاني. قهيد، كزبير: ابن مطرف أو ابن أبي مطرف الغفاري، كان يسكن ببادية الحجاز اختلف في صحبته، فإنه روي له حديث في مسند أحمد، وله علة، فإنه روي عنه أيضا عن أبي هريرة، فكأنه تابعي، كذا في معجم ابن فهد.
 في التهذيب: قهد في مشيته، كمنع، إذا قارب في خطوه ولم ينبسط في مشيه، وهو من مشى القصار. ومما يستدرك عليه: ابن قهد: رجل من أهل اليمن، قرأت في الموطإ في باب العزل، عن الحجاج بن عمرو بن غزية أنه كان جالسا عند زيد بن ثابت، فجاءه ابن قهد، رجل من اليمن. ويروي بالفاء، كذا رأيته، هكذا ضبطه ابن الحذاء بالقاف، وجوز أن يكون قيس بن قهد، وله صحبة. قال الحافظ: وفيه بعد. ومحمد بن عبد الرحمن بن سعد بن غالب بن قهد المذحجي المالقي، مات بعد الثلاثين وخمسمائة، روى عنه أبي مروان بن سراج. والقهاد: موضع.

### Türkçe

**القهد**: saf renkli olan; **القهد**: beyaz; ve bazısı onu, **القهب** gibi, ceylan ve sığır yavrularının beyazlarına tahsis etti; ve onun sözü: daha koyu; **الصحاح**’ta: **القهد** **القهب** gibidir; ve o, donuk beyazdır. Ebû Ubeyd dedi: beyaz; ve **قهب** ve **قهد** bir mânâdadır. Lebîd dedi:

  Tozlu **قهد**’e (sahip) olana; leşini çekiştirir                      karanlık (renkli) avcılar; yiyecekleri engellenmez
Yırtıcıların yavrusunu yediği bir yaban ineğini vasfetti; onu, beyazlığından dolayı **قهدا** kıldı. Denildi: **القهد**: koyun cinsinden bir tür; üzerine kızıllık çıkar ve kulakları küçülür; yahut koyundan **القهد**: kızılımsı, **الأكيلب**. Böylece, bütün nüshalarda birleşik **الباء** ile (gelmiştir); doğrusu ise, **الأكيلف** yüzlü, **الفاء** ile, **اللسان** ve başkasında olduğu gibi; ve onda şunu artırdı: o, Hicaz koyunundandır; kuyrukları sık, kulakları (kısa). Asma‘î, Hutay’e için inşad etti:
  Ağlar mısın ki **القهد** sizin içinizde sevk edilsin                      öyleyse **الساجسي** ehli için kim ağlar?
**قهاد**, kesre ile; yahut **القهد**: boynuzları olmayan; bunu İbn Cebele söyledi. **القهد**: **الجؤذر**, Ebû Ubeyde’den. Râ‘î dedi:
  Ve boynuzsuz koyunları sürdü; benimle onun arasında                      her çatlak derili **قهد** koyunlar otlar
Ve denildi: **القهد**: koyun yavrusu, eğer böyle olursa. Denildi: **القهد**: Yemen’de siyah koyunlar; ve o, **الخذف**’tir; iki **الخاء**’ın fethası ve iki noktalı **الذال**’ın sükûnu ile; ve sonu **فاء**’dır. Böylece nüshalarda (gelmiştir); ve bazısında **الخرف**, **الراء** ile, **الذال** yerine; ve benzeri **اللسان**’dadır. Bütün bunlar bir vech üzere değildir; doğrusu **الحذف**’tir; noktasız (harf) sonra noktalı (harf) harekeli olarak; Sâgânî’nin nassı böyledir. Denilir: **القهد**: kısa kuyruklu. Denildi: **القهد**: sığırdan küçük, latif cisimli olan; ve inek yavrusuna da **قهد** denilir. Hepsinin cem‘i **قهاد**’dır; musannifin bazısını bazısına karşı tahsis etmesine bir vech yoktur. **القهد**: nergis; eğer tomurcuk olup açılmamışsa; açılınca ise o, **التفاتيح** ve **التفاقيح** ve **العيون**’dur. **قهد**, hareke ile: “ع”, Sâgânî’den. **قهيد**, **زبير** gibi: Mutarrif’in oğlu yahut Ebû Mutarrif el-Gıfârî’nin oğlu; Hicaz badiyesinde otururdu; onun sahâbeliğinde ihtilaf edildi; zira ona, Ahmed’in Müsned’inde bir hadis rivayet olundu; ve onda bir illet vardır; zira ondan, Ebû Hureyre’den de rivayet olundu; sanki tâbiîdir; İbn Fehd’in Mu‘cem’inde böyledir.
**التهذيب**’de: yürüyüşünde **قهد** etti; **منع** gibi; adımında yaklaştırdığı ve yürüyüşünde yayılmadığı zaman; ve o, çulhacının yürüyüşündendir. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **ابن قهد**: Yemen ehlinden bir adam. **الموطإ**’de, **العزل** babında okudum: Haccâc b. Amr b. Guzye’den; Zeyd b. Sâbit’in yanında oturuyordu; derken ona **ابن قهد** geldi; Yemen’den bir adam. **الفاء** ile rivayet olunur; onu böyle gördüm. İbnü’l-Hazzâ, onu **القاف** ile böyle ضبط etti; ve onun **قيس بن قهد** olmasını caiz gördü; ve onun bir sohbeti vardır. Hâfız dedi: onda uzaklık vardır. Ve Muhammed b. Abdurrahman b. Sa‘d b. Gâlib b. **قهد** el-Mezhicî el-Mâlikî; beş yüz otuzdan sonra öldü; ondan Ebû Mervân b. Sirâc rivayet etti. Ve **القهاد**: bir yer.
