# قهرم (ق-ه-ر-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ه - ر - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والقاف
صهلق: صوتٌ صَهْصَلِقٌ: شديد. قال:
قد شَيَّبَتْ رأسي بصَوْتٍ صَهْصَلِق
هلقس: الهِلَّقْس: الشَّديدُ.
هزرق: الهَرْزَقَةُ: من أسوأ الضَّحِك.
زهرق: الزَّهْرَقَةُ والزِّهراق: تَرْقيصُ الأمّ الصّبيّ.
زهلق: الزَّهْلِقُ: السِّراج ما دام في القنديل. قال: "زِهْلِقٌ لاح مُسْرَجُ" شَبَّه بياض الثّور بضياء السَّراج، وليس بالّذي عليه سرجٌ.
والزَّهْلِقيُّ من الرّجال: الّذي إذا أراد امرأة أَنْزَلَ قبل أن يَمَسَّها، وهو الزُّمًّلِقُ.
قهمز: امرأة قَهْمَزِيّة: قصيرةٌ جداً.
زهمق: الزَّهَمَقَةُ: الزُّهُومةُ السَّيِّئةُ تجدُها من اللَّحْمِ الغثَ.
دهقن: الدَّهْقَنَةُ: من الدَّهْقان، وهو يَتَدَهْقَنُ.
قهمد: القَهْمَدُ: الرّجُلُ اللَئيمُ الأَصْل، والدَّميمُ الوَجْه.
قرهد: القُرهُدُ: النّاعم التّاّر.
قمهد: الاقْمِهْدادُ: شبه ارتعادِ الفَرْخ إذا زقّه أبواه فتراه يكْوهِدَ إليهما ويَقْمَهِدُّ نحوهما دهمق: الدُّهامِقُ: التُّراب اللّيَن. قال خلف بن خليفة:
ومعرض من الكثيب ناطقُ
جَوْنٌ رَوابي تُرْبِهِ دُهامِقُ
وقال عُمَر: "لو شِئْتُ أنْ يُدَهْمَقَ لي لفعلتُ" . أي: الطّعام اللّين، وأصلُه من الدُّهامِق، أي: الأرض اللّيّنة الرّقيقة، ويقال: دّهْمِقْ طَحِينَكَ، أي: دَقِّقْهُ، والدِّهْقَنَةُ مِثْلُه.
قهقر: القَهْقَرُّ والقُهْقُرُ : الحَجَرُ الأَمْلَس الأَسْوَد، وهو القُهْقُورةُ.. وغُرابٌ قَهْقَرٌ: شديدُ السّواد. وحَنْظلةٌ قَهْقَرةٌ، أي: اسودت بعد الخضرة.
والرّجلُ يَتَقَهْقَرُ في مِشْيَته: يَتَراجع على قَفاه. ورجع القَهْقَري: على الأدبار.
هرقل: هِرَقْلٌ: من ملوك الرّوم، وهو أوْلُ من ضَرَب الدّنانير. وأَحْدَثَ البِيعةَ، قال لبيد:
غَلَبَ اللّيالي خلفَ آلِ مُحَرِّقٍ		وكما فَعَلْنَ بتُبَّعٍ وبِهِـرْقَـلِ
هرلق: الهِرْلِقُ: المُنْخُل.
قرهب: القَرْهَبُ من الثّيران: المسنّ الضخم. قال
"وبين مُسِنّ كالقصيمة قَرْهَبِ"
قهرم: القَهْرَمانُ: هو المُسَيطِرُ الحَفيظُ على ما تحتَ يَدَيْه، قال:
مجداً وعزاً قَهْرَ ماناً قَهْقَبا
بهلق: البَهْلَقُ: الضَّجُورُ الكثيرُ الصَّخْبِ، و تقول : امرأة بَهْلَق، والجميعُ: بَهالقُ. قال:
يُوَلْوِلُ مِن جَوْبهنَّ الدّلي		لُ باللَّيْل ولولةَ البِهَلْقِِ
قهقب: القَهْقَبُ: الضَّخْم.
قلهب: القَلْهَبُ من الرجال: القديم الضّخم.
هلقم: الهلِقْامُ: السّيّد الضَّخم، ذو الحَمالات، والهِلْقَمُّ أيضاً، قال:
وإن خَطيبُ مجلِسٍ أَلَمّا
بخُطَّةٍ كنتَ لها هَلْقَمّاً
وبالحمَالات لها لَهِمّا
هبنق: هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ: أحمقُ بني قَيْس بنِ ثَعْلَبة. والهِبْنِيقُ: الوَصيفُ. وجَمْعُه: هبانيق. قال لبيد:
والهَبانِيقُ قيامٌ مَـعَـهُـمُ		كلُّ مَلْثومٍ إذا صُبَّ هَمَلْ
هيقم: الهَيْقمانيُّ: الطَويل. قال:
من الهَيْقَمانيّاتِ هَـيْقٌ كـأنّـه		من السِّنْدِ ذو كَبْلَيْنِ أَفْلَتَ من نَبْلِ

##### Türkçe

**الهاء** ve **القاف**
**صهلق**: **صَهْصَلِقٌ** ses: şiddetli. Dedi ki:
“Başımı **صَهْصَلِقٌ** bir sesle ağarttı”
**هلقس**: **الهِلَّقْس**: şiddetli olan.
**هزرق**: **الهَرْزَقَةُ**: gülmenin en kötüsünden.
**زهرق**: **الزَّهْرَقَةُ** ve **الزِّهراق**: annenin çocuğu sallaması.
**زهلق**: **الزَّهْلِقُ**: kandilde bulunduğu müddetçe kandil (lamba). Dedi ki: “**زِهْلِقٌ** parladı, eyerlenmiş (olan)”; öküzün beyazlığını kandilin ışığına benzetti; üzerinde eyer bulunan (şey) ile (değil).
Ve erkeklerden **الزَّهْلِقيُّ**: bir kadın istediğinde ona dokunmadan önce boşalan; o da **الزُّمًّلِقُ**tur.
**قهمز**: **قَهْمَزِيّة** kadın: pek kısa.
**زهمق**: **الزَّهَمَقَةُ**: kötü koku; onu zayıf etten bulursun.
**دهقن**: **الدَّهْقَنَةُ**: **الدَّهْقان**dan; o, **يَتَدَهْقَنُ**.
**قهمد**: **القَهْمَدُ**: aslı aşağılık olan adam ve yüzü çirkin olan.
**قرهد**: **القُرهُدُ**: yumuşak, taze.
**قمهد**: **الاقْمِهْدادُ**: ebeveyni onu gagasıyla beslediğinde civcivin titremesine benzer; onu, onlara doğru **يكْوهِدَ** ederken ve onlara doğru **يَقْمَهِدُّ** ederken görürsün. **دهمق**: **الدُّهامِقُ**: yumuşak toprak. Halef b. Halîfe dedi ki:
“Ve kum tepesinden bir sergileyen, konuşan (vardır),
Koyu (renkli), tepeler; toprağı **دُهامِقُ**”
Ve Ömer dedi ki: “İsteseydim benim için **يُدَهْمَقَ** edilirdi, yapardım.” Yani: yumuşak yemek; aslı **الدُّهامِق**tandır; yani: yumuşak, ince toprak. Ve denilir: “Ununu **دّهْمِقْ** et”, yani: onu incelt; **الدِّهْقَنَةُ** da onun gibidir.
**قهقر**: **القَهْقَرُّ** ve **القُهْقُرُ**: pürüzsüz siyah taş; o, **القُهْقُورةُ**dur. Ve **قَهْقَرٌ** karga: siyahlığı şiddetli. Ve **قَهْقَرةٌ** hanzale; yani: yeşillikten sonra karardı.
Ve adam yürüyüşünde **يَتَقَهْقَرُ** eder: ensesi üzerine geri geri gider. Ve **القَهْقَري** dönüş: arkalara doğrudur.
**هرقل**: **هِرَقْلٌ**: Rum krallarından; dinarları ilk basan odur. Ve **البِيعةَ**yı ihdas etti. Lebîd dedi ki:
“Geceler, Âl-i Muharriq’in ardından galip geldi,
Tıpkı Tubba‘a ve **بِهِـرْقَـلِ** ile yaptıkları gibi”
**هرلق**: **الهِرْلِقُ**: elek.
**قرهب**: boğalardan **القَرْهَبُ**: yaşlı, iri. Dedi ki:
“Ve aralarında, kesîme gibi yaşlı bir **قَرْهَبِ**”
**قهرم**: **القَهْرَمانُ**: elinin altındakiler üzerinde hâkim, koruyucu olan. Dedi ki:
“Şan ve izzet (olarak) **قَهْرَ ماناً** **قَهْقَبا**”
**بهلق**: **البَهْلَقُ**: çok bağırıp çağıran, çok gürültülü olan; ve dersin ki: **بَهْلَق** kadın; çoğulu: **بَهالقُ**. Dedi ki:
“Geceleyin, onların içinden kılavuz ulur,
**البِهَلْقِ**in uluması gibi bir ulumayla”
**قهقب**: **القَهْقَبُ**: iri.
**قلهب**: erkeklerden **القَلْهَبُ**: eski, iri.
**هلقم**: **الهلِقْامُ**: iri efendi; askıları olan; **الهِلْقَمُّ** da (böyledir). Dedi ki:
“Ve bir meclisin hatibi (bir kere) geldiğinde,
Bir plana (gelir ki) sen ona **هَلْقَمّاً** idin,
Ve askılarla ona **لَهِمّا**”
**هبنق**: **هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ**: Benî Kays b. Sa‘lebe’nin ahmağı. Ve **الهِبْنِيقُ**: hizmetçi oğlan. Çoğulu: **هبانيق**. Lebîd dedi ki:
“Ve **الهَبانِيقُ** onunla beraber ayakta (dururlar),
Her örtülü (kimse), (üzerine) döküldüğünde akıp gider”
**هيقم**: **الهَيْقمانيُّ**: uzun. Dedi ki:
“**الهَيْقَمانيّاتِ**tan bir **هَـيْقٌ**, sanki o,
Sind’den, iki prangalı; oktan kurtulmuş”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَهْرَمان: هو المُسَيْطِرُ الحَفِيظ على من تحت يديه؛ قال: مَجْداً وعِزّاً قَهْرَماناً قَهْقَبا
قال سيبويه: هو فارسي. والقُهْرمان: لغة في القَهْرمان؛ عن اللحياني. وتُرْجُمان وتَرْجُمان: لغتان. قال أَبو زيد: يقال قَهْرمانٌ وقَرْهَمانٌمقلوب. ابن بري: القَهرمان من أُمناء الملك وخاصته، فارسي معرب. وفي الحديث: كتَب إلى قَهرمانِه، هو كالخازِن والوكيل الحافظ لا تحت يده والقائم بأُمور الرجل بلغة الفرس.

##### Türkçe

**القَهْرَمان**: o, ellerinin altındakiler üzerinde hâkim olan, koruyup gözeten (kimsedir); dedi ki:

Mecden ve izzetten (yana), **قَهْرَماناً** (olarak) **قَهْقَبا**

Sîbeveyh dedi: o Farsçadır. **القُهْرمان**: **القَهْرمان** hakkında bir dildir; Lihyânî’den (rivayetle).
Ve **تُرْجُمان** ve **تَرْجُمان**: iki dildir. Ebû Zeyd dedi: **قَهْرمانٌ** denir
ve **قَرْهَمانٌ** (da) ters çevrilmişidir. İbn Berrî: **القَهرمان** melikin eminlerinden ve haslarından (olan kimsedir); Farsça olup Arapçalaştırılmıştır. Ve
hadiste: **قَهرمانِه**’ine yazdı; o, hazinedar ve koruyucu vekil gibidir; elinin altında olanı koruyan ve
Farsların dilinde, kişinin işlerine bakan (kimsedir).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | القَهْرَمَانُ : هو المُسيْطِرُ الحَفِيظُ على | ما تَحْتَ يَدَيْه قال : | % ( * مجْدًا وعِزًّا قَهْرَمَانًا قَهْقَبَا * % ) % | قال سِيبَوَيْه : هو فارِسِيٌّ ، والقَهْرَمَانُ | لُغَةٌ فيه . وقال ابنُ بَرِّيّ : القَهْرَمَانُ : من | أُمَناءِ المَلِكِ وخَاصَّتِه . فارِسِيٌّ مُعَرَّب . | وقال أبو زَيْدٍ : يقال : قَهْرَمَانٌ | وقَرْهمانٌ مَقْلُوب ، وهو بِلُغَةِ الفُرْسِ | القائِمُ بِأمُورِ الرَّجُلِ . قالَه ابنُ الأثيرِ .

| [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : | | القَهْرَمُ ، كَجَعْفَرٍ : القَصِيرُ مِنَ | الرِّجالِ ، كالقَهْزَب . |

##### Türkçe

| | **القَهْرَمَانُ**: O, elinin altındakiler üzerinde denetleyici, koruyucu olandır. Dedi ki: | % ( * şan ve izzet olarak, **قَهْرَمَانًا** **قَهْقَبَا** * % ) % | **سِيبَوَيْه** dedi: O Farsçadır; ve **القَهْرَمَانُ** onda bir lugattır. **ابنُ بَرِّيّ** dedi: **القَهْرَمَانُ**: kralın eminlerinden ve haslarından olandır. Farsça olup Arapçalaştırılmıştır. | **أبو زَيْدٍ** dedi: Denilir: **قَهْرَمَانٌ** ve **قَرْهمانٌ** (ters çevrilmiş); ve o, Farsların lugatında, adamın işlerini yürüten (kimsedir). Bunu **ابنُ الأثيرِ** söylemiştir. |

| [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: | | **القَهْرَمُ**، **كَجَعْفَرٍ**: erkeklerden kısa olan; **كالقَهْزَب**. |

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَهْرَمَ
قَهْرَمَ قَهْرَمَة 51t ,  P. ,
a.  Management; administration.

قَهْرَمَان
قَهْرَمَان ( pl. قَهَاْرِمَة 47t ),  P. ,
a.  Manager; administrator.

b.  Majordomo; steward.

c.  Lion.

d.  Warrior, hero.

قَهْرَمَانَة
قَهْرَمَانَة P. ,
a.  Manageress; housekeeper.

##### Türkçe

قَهْرَمَ
**قَهْرَمَ** **قَهْرَمَة** 51t, P.,
a. Yönetim; idare.

قَهْرَمَان
**قَهْرَمَان** (çoğ. **قَهَاْرِمَة** 47t), P.,
a. Yönetici; idareci.

b. Baş kâhya; vekilharç.

c. Aslan.

d. Savaşçı, kahraman.

قَهْرَمَانَة
**قَهْرَمَانَة** P.,
a. Kadın yönetici; ev kâhyası.
