# قهر — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%B1/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%87%D8%B1/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%B1.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: قهر

قهر
قَهَرَ - يَقْهَرُ - قَاهِر - قَهَّار
قَهَرَ - يَقْْهَرُ + كائن + كائناً: يجعل آخر خاضعاَ لأمره وحكمه رغماً عنه، وذلك بالتخويف بالقوة والعنف والجبروت
قَاهِر - القاهر: اسم فاعل صفة مشبهة من " قَهَرَ - يَقْهَرُ "
كان - يكون + كائن + قاهراً + فوق آخر: يملك السيطرة والقهر والتفوق عليه
﴿وهو القاهر فوق عباده﴾
﴿وإنا فوقهم قاهرون﴾
قَهَّار - القهار: اسم فاعل مبلغة على وزن " فَعّال " من " قَهَرَ - يَقْهَرُ ": من يقوم بفعل " قَهَرَ " بشكل كثير وشديد القهر
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " السيادة والتسلط والقهر على آخر وإخضاعه لحكمه وأمره" وهي:
قَهَرَ - يَقْْهَرُ، جَبَرَ - يَجْبُرُ، هَيمَنَ - يُهَيْمِنُ، صَيْطَرَ - يُصَيْطِرُ (سَيْطَرَ - يُسَيْطِرُ)، سَلِطَ - يَسْلَطُ (سَلُطَ - يَسْلُطُ)، عَزَّ - يَعُزَّ
قَهَرَ - يَقْهَر - تقهر
 	﴿فأما اليتيم فلا تقهر(9)﴾ الضحى
قاهر - القاهر
 ﴿وهو القاهر فوق عباده وهو الحكيم الخبير(18)﴾ الأنعام ﴿وهو القاهر فوق عباده ويرسل عليكم حفظة حتى إذا جاء أحدكم الموت توفته رسلنا وهم لا يفرطون(61)﴾ الأنعام
 	﴿وقال الملأ من قوم فرعون أتذر موسى وقومه ليفسدوا في الأرض ويذرك وآلهتك قال سنقتل أبناءهم ونستحي نساءهم وإنا فوقهم قاهرون(127)﴾ الأعراف
قَهَّار - القهار
 ﴿قل من رب السماوات والأرض قل الله قل أفاتخذتم من دونه أولياء لا يملكون لأنفسهم نفعا ولا ضرا قل هل يستوي الأعمى والبصير أم هل تستوي الظلمات والنور أم جعلوا لله شركاء خلقوا كخلقه فتشابه الخلق عليهم قل الله خالق كل شيء وهو الواحد القهار (16)﴾ الرعد ﴿لو أراد الله أن يتخذ ولدا لاصطفى مما يخلق ما يشاء سبحانه هو الله الواحد القهار (4)﴾ الزمر
 	﴿ياصاحبي السجن أأرباب متفرقون خير أم الله الواحد القهار(39)﴾ يوسف ﴿قل إنما أنا منذر وما من إله إلا الله الواحد القهار(65)﴾ ص
 	﴿يوم تبدل الأرض غير الأرض والسماوات وبرزوا لله الواحد القهار(48)﴾ إبراهيم ﴿يوم هم بارزون لا يخفى على الله منهم شيء لمن الملك اليوم لله الواحد القهار(16)﴾ غافر
مختار الصحاح
● [قهر] ق ه ر: قَهَرَهُ من باب قطع أي غلبه و القَهْقَرَى الرجوع إلى خلف ورجع القهقرى أي رجع الرجوع المعروف بهذا الاسم لأن القهقرى ضرب من الرجوع
الراغب
قهر
- القهر: الغلبة والتذليل معا، ويستعمل في كل واحد منهما. قال تعالى: }وهو القاهر فوق عباده﴿[الأنعام/18]، وقال:﴾وهو الواحد القهار﴿[الرعد/16]،﴾فوقهم قاهرون﴿[الأعراف/127]،﴾فأما اليتيم فلا تقهر{ [الضحى/9] أي: لا تذلل، وأقهره: سلط عليه من يقهره، والقهقري: المشي إلى خلف.
ملخص اللسان:
1.     قَهَرَه يَقْهَرُه قَهْراً:  غلبه. قهر: القَهْرُ: الغَلَبة والأَخذ من فوق.
2. والله القاهرُ القَهّار، قَهَرَ خَلْقَه بسلطانه  وقدرته وصَرَّفهم على ما أَراد طوعاً وكرهاً،
3. وتقول: أَخَذْتُهُم قَهْراً أَي من غير رضاهم.
4. أَخَذْتُ فلاناً قُهْرَةً،أَي اضطراراً.
5. وقُهِرَ اللحمُ  إِذا أَخذته النار وسال ماؤه؛
لسان العرب
● - قهر: القَهْرُ: الغَلَبة والأَخذ من فوق. والقَهَّارُ: من صفات الله عز  وجل. قال الأَزهري: والله القاهرُ القَهّار، قَهَرَ خَلْقَه بسلطانه  وقدرته وصَرَّفهم على ما أَراد طوعاً وكرهاً، والقَهَّار للمبالغة. وقال ابن  الأَثير: القاهر هو الغالب جميع الخلق. وقَهَرَه يَقْهَرُه قَهْراً:  غلبه. وتقول: أَخَذْتُهُم قَهْراً أَي من غير رضاهم. وأَقْهَرَ الرجلُ: صار  أَصحابُه مَقْهُورين. وأَقْهَرَ الرجلَ: وَجَدَه مقهوراً؛ وقال المُخَبَّل  السَّعْدِي يهجو الزِّبْرِقانَ وقومه وهم المعروفون بالجِذاع:  تَمَنَّى حُصَيْنٌ أَن يَسُودَ جِذاعَه،  فأَمْسَى حُصَيْنٌ قد أُذلَّ وأُقْهِرا  على ما لم يسم فاعله أَي وجد كذلك، والأَصمعي يرويه: قد أَذَلَّ  وأَقْهَر أَي صار أَمره إِلى الذل والقَهْر. وفي الأَزهري: أَي صار أَصحابُه  أَذِلاءَ مقهورين، وهو من قياس قولهم أَحْمَدَ الرجلُ صار أَمره إِلى الحمد.  وحُصَين: اسم الزِّبْرِقانِ، وجِذاعُه: رَهْطُه من تميم. وقُهِرَ:  غُلِبَ.  وفخذٌ قَهِرَةٌ: قليلة اللحم. والقَهِيرة: مَحْضٌ يلقى فيه الرَّضْفُ  فإِذا غَلى ذُرَّ عليه الدقيقُ وسِيطَ به ثم أُكل؛ قال ابن سيده: وجدناه في  بعض نسخ لإِصلاح ليعقوب.  والقَهْر: موضع ببلاد بني جَعْدة؛ قال المُسَيَّبُ بن عَلَسٍ:  سُفلى العراق وأَنتَ بالقَهْرِ  ويقال: أَخَذْتُ فلاناً قُهْرَةً، بالضم، أَي اضطراراً. وقُهِرَ اللحمُ  إِذا أَخذته النار وسال ماؤه؛ وقال: فلما أَن تَلَهْوَجْنا شِواءً،  به اللَّهْبانُ مقهوراً ضَبِيحا  يقال: ضبَحَتْه النارُ وضَبَتْه وقَهَرَتْه إِذا غيرته.
مقاييس اللغة:
(قهر) القاف والهاء والراء كلمةٌ صحيحةٌ تدلُّ على غَلَبة وعُلُوّ. يقال: قَهَرَه يَقهره قَهْراً. والقاهر: الغالب. وأقْهَرَ الرّجُل، إذا صُيِّر في حالٍ يذلُّ فيها. قال:
تَمَنّى حُصَيْنٌ أنْ يَسُودَ جذاعَهُ *** فأمسى حُصينٌ قد أذَلَّ وأقْهَرا([1])
وقُهِر، إذا غُلِبَ. ومن الباب: قُهِرَ اللَّحمُ: طبِخ حَتَّى يسيل ماؤُه. والقهقر: فيما يقال: التَّيْس([2]). فإنْ كان صحيحاً فلعلَّه من القياس الذي ذكرناه. والقَهْقَر([3]): الحجر الصُّلب. وليس يبعد عن الأصل الذي بُنيَ عليه الباب.
ومما شذَّ عن ذلك: [رَجَع([4])] القَهْقَرَى، إذا رجع إلى خَلْفِه.
القاموس المحيط:
القَهْرُ الغَلَبَةُ، قَهَرَهُ كمَنَعَهُ، وع. والقَهَّارُ من صِفاتِهِ تعالى. وأقْهَرَ صارَ أصحابُهُ مقهورينَ، فُلاناً وجَدَهُ مَقْهوراً. وفَخِذٌ قَهِرَةٌ، كفَرِحَةٍ قليلَةٌ اللَّحْمِ. والقَهِيرَةُ الفَهيرَةُ. والقَاهِرَةُ قاعِدَةُ الدِيارِ المِصْريَّةِ، والبادِرَةُ من كلِّ شيءٍ، وهي التَّرِيبَةُ، والصَّدْرُ.والقُهَرَةُ، كهُمَزَةٍ الشَّرِيرةُ.
تاج العروس:
ق - ه - ر
القَهْرُ : الغَلَبَةُ والأَخْذُ من فَوْقٍ عَلَى طَرِيقِ التَّذْلِيل . قَهَرَهُ كمَنَعَهُ قَهْراً : غَلَبَهُ . ويُقَال : قَهَرَه : إِذا أَخَذَه قَهْراً من غَيْرِ رِضَاه . والقَهْرُ : ع ببِلادِ بَنِي جَعْدَةَ قال المُسَيِّبُ بنُ عَلَسٍ : سُفْلَى العِراقِ وأَنْتَ بالقَهْرِ . وأَنشد الصاغانِيّ لِلَبِيد :
فصُوائِقٌ إِنْ أَيْمَنَتْ فمَظِنَّةٌ ... منها وِحَافُ القَهْرِ أَو طِلْخَامُها وفي مختصر البُلْدَان : هو جَبَلٌ في ديارِ الحارِثِ بنِ كَعْبٍ وأَسافِل الحِجازِ مِمّا يَلِي نَجْدَ منْ قِبَلِ الطائفِ . والقاهِرُ والقَهّارُ : مِنْ صِفَاتِه تعالَى قَهَرَ خَلْقَه بسُلْطَانِه وقُدْرَتِه وصَرَّفَهُم على ما أَرادَ طَوْعاً وكَرْهاً . وقال ابنُ الأَثِيرِ : القاهِرُ : هو الغالِبُ جَمِيعَ الخَلْقِ . وأَقْهرَ الرَّجُلُ : صارَ أَصْحابُه مَقْهُورِينَ أَذِلاّءَ . وبه فَسَّر الأَزْهَرِيُّ قَوْلَ المُخَبَّل السَّعْدِيِّ يَهْجُو الزِّبْرِقانَ وقَوْمه وهم المعروفُون بالجِذَاعِ :
تمَنَّى حُصَيْنٌ أَنْ يَسُودَ جِذَاعُهُ ... فأَمْسَى حُصَيْنٌ قد أُذلَّ وأُقْهِرَا بالبِناءِ للمَفْعُول . وحُصَيْنٌ : اسمٌ الزِّبْرِقان . وجِذاعُه : قَوْمه من تَمِيم . والأَصمعيّ يَرْوِيه : قد أَذَلَّ وأَقْهَرَا أَي صارَ أَمْرُه إِلى الذُّلّ والقَهْرِ وهو من قِيَاسِ قَوْلِهِم : أَحْمَدَ الرَّجُلُ : صار أَمْرُه إِلى الحَمْد . وأَقْهَرَ فُلاناً : وَجَدَه مَقْهُوراً وبه فَسَّر بعضُهُم بَيْتَ المُخَبّل : قد أُذِلّ وأُقْهِرَا . أَي وُجِد كذَلِك . ومن المَجَازِ : فَخِذٌ قَهِرَةٌ كفَرِحَة : قَلِيلَةُ اللَّحْمِ . والقَهِيرةُ كسفِينَة : مَحْضٌ يَلْقَي فيه الرَّضْفُ فإِذا غَلَي ذُرَّ عليه الدَّقِيقُ وسِيطَ له ثمّ أُكِل وهي الفَهِيرة بالفاءِ . قال ابنُ سِيدَه : وَجَدْناهُ في نُسَخِ الإِصْلاحِ لِيَعْقُوبَ بالقَاف . والقاهِرَةُ : قاعِدَةُ الدِّيَار المِصْريَّة ودارُ مُلْكِهَا وهي مِصْرُ الجَديدَة عمَرَها المُعِزّ لِدِينِ الله أَبو تَمِيم مَعَدُّ بنُ إِسْمَاعِيلَ بنِ مُحَمَّدِ بن عُبَيْدِ اللهِ المَهْدِيُّ العُبَيْدِيُّ رابِعُ الخُلَفَاءِ وأَوَّلُ مَنْ مَلَكَ مِصْرَ منهم وعَمَرَ القاهِرَةَ وتَمَّمَهَا في سنة 362 ، وجَعَلها دارَ المُلْك وكان شُجَاعاً ودَوْلَتُه أَقْوَى من دَوْلَةِ آبَائه . وإِليْه انْتَسَب الإِمَامُ المُؤَرِّخُ أَحمدُ بنُ عليٍّ المَقْرِيزِيّ . وسيأْتِي بَيَانُ ذلك في حرف الزَّاي إِنْ شاءَ الله تَعَالَى . وتُوفِّيَ أَبو تَمِيمٍ سنة 365 . والقاهِرَةُ : البادِرَةُ من كُلِّ شَيْءٍ وهي التَّرِيبَةُ والصَّدْرُ نقله الصاغانيُّ . ومن المَجَاز : القُهَرَةُ من النِّسَاءِ كهُمَزَةٍ : الشِّرِّيرَةُ وهُنَّ قهَرَاتٌ . ومِمّا يُسْتَدْرَك عليه : هو قُهْرَةٌ للناس بالضَّمّ : يَقْهَرُه كُلُّ أَحَدٍ . وتقول : قُهْراً وبُهْراً بالضَّم فيهما . وجِبَالٌ قَوَاهِرُ : شَوَامِخُ . وقَهِرَ اللَّحْمُ كفَرِح ولَحْمٌ مَقْهُورٌ : أَوّلُ ما تَأخُذُه النارُ فَيَسِيلُ ماؤُه . وتَقُول : أَطْعَمَنا خُبْزَة بلَحْم مَقْهُورٍ وشَحْمٍ مَصْهُورٍ . وهو مَجاز . والقَاهِرَةُ : حِصْنٌ عَظِيمٌ مِنْ عَمَلِ وَادِي آشَ ثُمَّ غَرْناطَةَ

### Türkçe

قهر
**قَهَرَ - يَقْهَرُ - قَاهِر - قَهَّار**
**قَهَرَ - يَقْْهَرُ** + bir varlık + bir varlığı: bir başkasını, istememesine rağmen, kendi emrine ve hükmüne boyun eğdirir; bu da güç, şiddet ve zorbalıkla korkutma yoluyla olur.
**قَاهِر - القاهر**: “ **قَهَرَ - يَقْهَرُ** ”dan, sıfat-ı müşebbehe olan ism-i fâil.
**كان - يكون** + bir varlık + **قاهراً** + bir başkasının üstünde: onun üzerinde hâkimiyeti, kahri ve üstünlüğü elinde bulundurur.
﴿Ve O, kullarının üstünde kahredicidir﴾
﴿Ve biz onların üstünde kahredicileriz﴾
**قَهَّار - القهار**: “ **قَهَرَ - يَقْهَرُ** ”dan, “ **فَعّال** ” vezninde mübalağa ism-i fâil: “ **قَهَرَ** ” fiilini çokça yapan ve kahri şiddetli olan.
Ve lafız, “başkası üzerinde efendilik, tasallut ve kahretme ve onu kendi hükmüne ve emrine boyun eğdirme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**قَهَرَ - يَقْْهَرُ**، **جَبَرَ - يَجْبُرُ**، **هَيمَنَ - يُهَيْمِنُ**، **صَيْطَرَ - يُصَيْطِرُ** (**سَيْطَرَ - يُسَيْطِرُ**)، **سَلِطَ - يَسْلَطُ** (**سَلُطَ - يَسْلُطُ**)، **عَزَّ - يَعُزَّ**
**قَهَرَ - يَقْهَر - تقهر**
	﴿Artık yetimi kahretme(9)﴾ **الضحى**
**قاهر - القاهر**
﴿Ve O, kullarının üstünde kahredicidir; ve O, hikmet sahibi, her şeyden haberdardır(18)﴾ **الأنعام** ﴿Ve O, kullarının üstünde kahredicidir; ve üzerinize koruyucular gönderir; nihayet sizden birine ölüm geldiğinde elçilerimiz onu vefat ettirir; ve onlar kusur etmezler(61)﴾ **الأنعام**
	﴿Firavun kavminden ileri gelenler dedi ki: “Mûsâ’yı ve kavmini yeryüzünde bozgunculuk yapsınlar ve seni ve ilâhlarını terk etsinler diye mi bırakıyorsun?” Dedi ki: “Oğullarını öldüreceğiz, kadınlarını sağ bırakacağız; ve biz onların üstünde kahredicileriz(127)”﴾ **الأعراف**
**قَهَّار - القهار**
﴿De ki: “Göklerin ve yerin Rabbi kimdir?” De ki: “Allah.” De ki: “Öyleyse O’ndan başka, kendileri için ne faydaya ne zarara sahip olmayan veliler mi edindiniz?” De ki: “Kör ile gören eşit olur mu? Yahut karanlıklar ile nur eşit olur mu? Yoksa Allah’a ortaklar mı kıldılar; O’nun yaratması gibi yarattılar da yaratma onlara benzer göründü?” De ki: “Allah her şeyin yaratıcısıdır; ve O, bir olan, kahredici olandır(16)”﴾ **الرعد** ﴿Allah bir çocuk edinmek isteseydi, yarattıklarından dilediğini seçerdi; O, noksan sıfatlardan münezzehtir; O, Allah’tır; bir olan, kahredici olandır(4)﴾ **الزمر**
	﴿Ey zindan arkadaşlarım! Ayrı ayrı rabler mi daha hayırlıdır, yoksa Allah, bir olan, kahredici olan mı?(39)﴾ **يوسف** ﴿De ki: “Ben ancak bir uyarıcıyım; ve Allah’tan başka ilâh yoktur; bir olan, kahredici olan(65)”﴾ **ص**
	﴿O gün yer başka bir yere, gökler de (başka göklere) değiştirilir; ve onlar Allah’ın huzuruna çıkarlar: bir olan, kahredici olanın(48)﴾ **إبراهيم** ﴿O gün onlar ortaya çıkmışlardır; onlardan hiçbir şey Allah’a gizli kalmaz: “Bugün mülk kimindir?” “Allah’ındır: bir olan, kahredici olanın(16)”﴾ **غافر**

Muhtâr es-Sıhâh
● [**قهر**] ق ه ر: **قَهَرَهُ** “**قطع**” bâbındandır; yani onu yendi. Ve **القَهْقَرَى** arkaya dönüştür; ve **رجع القهقرى**: bu adla bilinen dönüşle döndü; çünkü **القهقرى** dönüşün bir türüdür.

er-Râgıb
قهر
- **القهر**: galebe ve zelil kılma birlikte; ve bunların her birinde kullanılır. Yüce Allah dedi ki: }**وهو القاهر فوق عباده**﴿[**الأنعام/18**]، ve dedi ki:﴾**وهو الواحد القهار**﴿[**الرعد/16**]،﴾**فوقهم قاهرون**﴿[**الأعراف/127**]،﴾**فأما اليتيم فلا تقهر**{ [**الضحى/9**] yani: zelil kılma. Ve **أقهره**: ona, onu kahredecek kimseyi musallat etti. Ve **القهقري**: arkaya doğru yürümektir.

Lisân’ın özeti:
1. **قَهَرَه يَقْهَرُه قَهْراً**: onu yendi. **قهر**: **القَهْرُ**: galebe ve üstten alma.
2. Ve Allah **القاهرُ القَهّار**dır; yaratıklarını, saltanatı ve kudretiyle **قَهَرَ**; ve onları, istediği şeye göre, isteyerek ve istemeyerek sevk etti,
3. Ve dersin: **أَخَذْتُهُم قَهْراً** yani rızaları olmaksızın.
4. **أَخَذْتُ فلاناً قُهْرَةً** yani zorunlulukla.
5. Ve **قُهِرَ اللحمُ**: ateş onu aldığında ve suyu aktığında.

Lisânü’l-ʿArab
● - **قهر**: **القَهْرُ**: galebe ve üstten alma. Ve **القَهَّارُ**: Allah عز وجل’in sıfatlarındandır. el-Ezherî dedi ki: Allah **القاهرُ القَهّار**dır; yaratıklarını, saltanatı ve kudretiyle **قَهَرَ**; ve onları, istediği şeye göre, isteyerek ve istemeyerek sevk etti; ve **القَهَّار** mübalağa içindir. İbnü’l-Esîr dedi ki: **القاهر** bütün yaratığı yenen kimsedir. Ve **قَهَرَه يَقْهَرُه قَهْراً**: onu yendi. Ve dersin: **أَخَذْتُهُم قَهْراً** yani rızaları olmaksızın. Ve **أَقْهَرَ** adam: arkadaşları mağlup edilmiş oldu. Ve **أَقْهَرَ** adamı: onu mağlup edilmiş buldu; ve el-Muhabbel es-Saʿdî, ez-Zibriqân’ı ve kavmini (onlar **الجِذاع** diye bilinenlerdir) hicvederek dedi:
تَمَنَّى حُصَيْنٌ أَن يَسُودَ جِذاعَه،
فأَمْسَى حُصَيْنٌ قد أُذلَّ وأُقْهِرا
Faili anılmayan bina üzere: yani onu öyle buldu. Ve el-Asmaʿî onu şöyle rivayet eder: **قد أَذَلَّ وأَقْهَر** yani işi zillete ve kahre vardı. Ve el-Ezherî’de: yani arkadaşları zelil, mağlup edilmiş oldu; bu, “**أَحْمَدَ** adam” sözlerinin kıyasındandır: işi hamde vardı. Ve **حُصَين**: ez-Zibriqân’ın adıdır; ve **جِذاعُه**: Temîm’den olan topluluğudur. Ve **قُهِرَ**: yenildi. Ve **فخذٌ قَهِرَةٌ**: eti az. Ve **القَهِيرة**: içine kızgın taş atılan ekşi süt; kaynayınca üzerine un serpilir ve onunla karıştırılır, sonra yenir; İbn Sîde dedi ki: bunu, Yaʿkūb’un **إِصلاح**’ının bazı nüshalarında bulduk. Ve **القَهْر**: Benî Caʿde diyarında bir yer; el-Müseyyeb b. ʿAles dedi ki:
سُفلى العراق وأَنتَ بالقَهْرِ
Ve denir: **أَخَذْتُ فلاناً قُهْرَةً** (ضم ile) yani zorunlulukla. Ve **قُهِرَ اللحمُ**: ateş onu aldığında ve suyu aktığında; ve dedi ki:
فلما أَن تَلَهْوَجْنا شِواءً،
به اللَّهْبانُ مقهوراً ضَبِيحا
Denir: ateş onu **ضبَحَتْه** ve **ضَبَتْه** ve **قَهَرَتْه**: onu değiştirdiğinde.

Maqāyîsü’l-Luğa:
(**قهر**) **القاف** ve **الهاء** ve **الراء** sahih bir kelimedir; galebe ve yüceliğe delalet eder. Denir: **قَهَرَه يَقهره قَهْراً**. Ve **القاهر**: galip olan. Ve **أقْهَرَ** adam: zelil olduğu bir hâle sokulduğunda. Dedi ki:
تَمَنّى حُصَيْنٌ أنْ يَسُودَ جذاعَهُ *** فأمسى حُصينٌ قد أذَلَّ وأقْهَرا([1])
Ve **قُهِر**: yenildiğinde. Ve bu bâbdandır: **قُهِرَ اللَّحمُ**: suyu akıncaya kadar pişirildi. Ve **القهقر**: denildiğine göre **التَّيْس**([2]). Eğer sahihse, belki de zikrettiğimiz kıyastandır. Ve **القَهْقَر**([3]): sert taş. Bu, üzerine bina edilen asıldan uzak değildir.
Ve bundan şâz olan: **رَجَع([4]) القَهْقَرَى**: arkasına döndüğünde.

el-Qāmûsü’l-Muhît:
**القَهْرُ** galebedir; **قَهَرَهُ** “**مَنَعَهُ**” gibi; ve ع. Ve **القَهَّارُ** O’nun (تعالى) sıfatlarındandır. Ve **أقْهَرَ**: arkadaşları mağlup edilmiş oldu; (ve) falanı: onu mağlup edilmiş buldu. Ve **فَخِذٌ قَهِرَةٌ** “**فَرِحَةٍ**” gibi: eti az. Ve **القَهِيرَةُ** **الفَهيرَةُ**dur. Ve **القَاهِرَةُ**: Mısır diyarının başkentidir; ve her şeyin öncüsü; ve o, **التَّرِيبَةُ** ve **الصَّدْرُ**dür. Ve **القُهَرَةُ** “**هُمَزَةٍ**” gibi: kötü huylu (kadın).

Tâcü’l-ʿArûs:
ق - ه - ر
**القَهْرُ**: galebe ve zelil kılma yoluyla üstten alma. **قَهَرَهُ** “**مَنَعَهُ**” gibi, **قَهْراً**: onu yendi. Ve denir: **قَهَرَه**: onu, rızası olmaksızın, zorla aldığında. Ve **القَهْرُ**: Benî Caʿde diyarında ع; el-Müseyyib b. ʿAles dedi ki: **سُفْلَى العِراقِ وأَنْتَ بالقَهْرِ**. Ve es-Sağânî, Lebîd’e ait olarak rivayet etti:
فصُوائِقٌ إِنْ أَيْمَنَتْ فمَظِنَّةٌ ... منها وِحَافُ القَهْرِ أَو طِلْخَامُها
Ve **مختصر البُلْدَان**’da: o, Hâris b. Kaʿb diyarında ve Hicaz’ın aşağılarında, Tâif tarafından Necd’e bitişik olan bir dağdır. Ve **القاهِرُ** ve **القَهّارُ**: O’nun (تعالى) sıfatlarındandır; yaratıklarını, saltanatı ve kudretiyle **قَهَرَ**; ve onları, istediği şeye göre, isteyerek ve istemeyerek sevk etti. İbnü’l-Esîr dedi ki: **القاهِرُ**: bütün yaratığı yenen odur. Ve **أَقْهرَ الرَّجُلُ**: arkadaşları mağlup edilmiş, zelil oldu. el-Ezherî, el-Muhabbel es-Saʿdî’nin ez-Zibriqân’ı ve kavmini (onlar **الجِذَاع** diye bilinir) hicvederek söylediği şu sözü böyle tefsir etti:
تمَنَّى حُصَيْنٌ أَنْ يَسُودَ جِذَاعُهُ ... فأَمْسَى حُصَيْنٌ قد أُذلَّ وأُقْهِرَا
Mef’ûl için bina ile. Ve **حُصَيْنٌ**: ez-Zibriqân’ın adıdır. Ve **جِذاعُه**: Temîm’den olan kavmidir. Ve el-Asmaʿî onu şöyle rivayet eder: **قد أَذَلَّ وأَقْهَرَا** yani işi zillete ve kahre vardı; bu, “**أَحْمَدَ** adam: işi hamde vardı” sözünün kıyasındandır. Ve **أَقْهَرَ** falanı: onu mağlup edilmiş buldu; bununla, el-Muhabbel’in beytini bazıları tefsir etti: **قد أُذِلّ وأُقْهِرَا** yani öyle bulundu. Ve mecazdandır: **فَخِذٌ قَهِرَةٌ** “**فَرِحَة**” gibi: eti az. Ve **القَهِيرةُ** “**سفِينَة**” gibi: içine kızgın taş atılan ekşi süt; kaynayınca üzerine un serpilir ve onunla karıştırılır, sonra yenir; o, **الفَهِيرة**dir (ف ile). İbn Sîde dedi ki: bunu, Yaʿkūb’un **الإِصْلاح** nüshalarında ق ile bulduk. Ve **القاهِرَةُ**: Mısır diyarının başkenti ve onun mülk yurdu; o, yeni Mısır’dır; onu, Li-dînillâh el-Muʿizz Ebû Temîm Maʿadd b. İsmâʿîl b. Muhammed b. ʿUbeydillâh el-Mehdî el-ʿUbeydî, halifelerin dördüncüsü ve onlardan Mısır’a ilk sahip olan imar etti; ve **القاهِرَة**’yi imar etti ve 362 yılında tamamladı; ve onu mülk yurdu yaptı; cesur idi ve devleti, atalarının devletinden daha güçlü idi. Ve ona nispetle, imam tarihçi Ahmed b. Ali el-Makrîzî nispet edildi. Ve bunun beyanı, Allah تعالى dilerse, **الزَّاي** harfinde gelecektir. Ve Ebû Temîm 365 yılında vefat etti. Ve **القاهِرَةُ**: her şeyin öncüsü; o, **التَّرِيبَةُ** ve **الصَّدْرُ**dür; es-Sağânî nakletti. Ve mecazdandır: kadınlardan **القُهَرَةُ** “**هُمَزَةٍ**” gibi: kötü huylu; onlar **قهَرَاتٌ**tır. Ve ona istidrâk edilendir: **هو قُهْرَةٌ للناس** (ضم ile): herkes onu kahreder. Ve dersin: **قُهْراً** ve **بُهْراً** (ikisi de ضم ile). Ve **جِبَالٌ قَوَاهِرُ**: yüksek, heybetli. Ve **قَهِرَ اللَّحْمُ** “**فَرِح**” gibi; ve **لَحْمٌ مَقْهُورٌ**: ateşin onu ilk aldığı şey; suyu akar. Ve dersin: bize, **لَحْم مَقْهُورٍ** ve **شَحْمٍ مَصْهُورٍ** ile bir ekmek yedirdi. Ve o mecazdır. Ve **القَاهِرَةُ**: Vâdî Âş işinden, sonra Gırnata’dan olan büyük bir kaledir.
