# قهر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%87%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قهر

القهر: الغلبة والأخذ من فوق على طريق التذليل. قهره، كمنعه، قهرا: غلبه. ويقال: قهره: إذا أخذه قهرا من غير رضاه. والقهر: ع ببلاد بني جعدة، قال المسيب بن علس: سفلى العراق وأنت بالقهر. وأنشد الصاغاني للبيد:

  فصوائق إن أيمنت فمـظـنة                      منها وحاف القهر أو طلخامها وفي مختصر البلدان: هو جبل في ديار الحارث بن كعب وأسافل الحجاز، مما يلي نجد، من قبل الطائف. والقاهر والقهار: من صفاته تعالى، قهر خلقه بسلطانه وقدرته، وصرفهم على ما أراد طوعا وكرها. وقال ابن الأثير: القاهر: هو الغالب جميع الخلق. وأقهر الرجل: صار أصحابه مقهورين أذلاء. وبه فسر الأزهري قول المخبل السعدي يهجو الزبرقان وقومه، وهم المعروفون بالجذاع:
  تمنى حصين أن يسود جذاعه                      فأمسى حصين قد أذل وأقهرا بالبناء للمفعول. وحصين: اسم الزبرقان. وجذاعه: قومه من تميم. والأصمعي يرويه: قد أذل وأقهرا، أي صار أمره إلى الذل والقهر، وهو من قياس قولهم: أحمد الرجل: صار أمره إلى الحمد. وأقهر فلانا: وجده مقهورا، وبه فسر بعضهم بيت المخبل: قد أذل وأقهرا. أي وجد كذلك. ومن المجاز: فخذ قهرة، كفرحة: قليلة اللحم. والقهيرة، كسفينة: محض يلقي فيه الرضف، فإذا غلي ذر عليه الدقيق وسيط له، ثم أكل، وهي الفهيرة، بالفاء. قال ابن سيده: وجدناه في نسخ الإصلاح ليعقوب بالقاف. والقاهرة: قاعدة الديار المصرية ودار ملكها، وهي مصر الجديدة، عمرها المعز لدين الله أبو تميم معد بن إسماعيل بن محمد بن عبيد الله المهدي، العبيدي، رابع الخلفاء، وأول من ملك مصر منهم، وعمر القاهرة، وتممها في سنة 362، وجعلها دار الملك، وكان شجاعا، ودولته أقوى من دولة آبائه. وإليه انتسب الإمام المؤرخ أحمد بن علي المقريزي. وسيأتي بيان ذلك في حرف الزاي إن شاء الله تعالى. وتوفي أبو تميم سنة 365. والقاهرة: البادرة من كل شيء، وهي التريبة والصدر، نقله الصاغاني. ومن المجاز: القهرة من النساء كهمزة: الشريرة وهن قهرات. ومما يستدرك عليه: هو قهرة للناس، بالضم: يقهره كل أحد. وتقول: قهرا وبهرا، بالضم فيهما. وجبال قواهر: شوامخ. وقهر اللحم، كفرح، ولحم مقهور: أول ما تأخذه النار فيسيل ماؤه. وتقول: أطعمنا خبزة بلحم مقهور، وشحم مصهور. وهو مجاز. والقاهرة: حصن عظيم من عمل وادي آش ثم غرناطة.

### Türkçe

**القهر**: galebe ve üstten alma; zelil kılma yolu üzere. **قهره**، **كمنعه**، **قهرا**: ona galip geldi. Ve denilir: **قهره**: onu, rızası olmaksızın zorla aldığı zaman. Ve **القهر**: Benî Cü‘de beldelerinde bir yer; el-Müseyyeb b. ‘Als dedi:
“‘Irak’ın aşağısı; sen ise **بالقهر**’dasın.”
Ve es-Sâğânî, Lebîd’e ait olarak inşad etti:

  “Şimale yönelsen, onlardan (gelen) yıldırımlar; bir zan yeri,
                      ondan; ve **القهر**’ın kenarı yahut onun **طلخامها**’sı.”

Ve **مختصر البلدان**’da: O, el-Hâris b. Ka‘b diyarlarında ve Hicaz’ın aşağılarında, Necd’e bitişik, Tâif tarafında bir dağdır. Ve **القاهر** ve **القهار**: O’nun (Teâlâ’nın) sıfatlarındandır; yaratıklarını sultanı ve kudretiyle kahretti; onları, istediği şeye gönüllü ve zoraki olarak sevk etti. İbnü’l-Esîr dedi: **القاهر**: bütün yaratığa galip olandır. Ve **أقهر الرجل**: arkadaşları kahrolunmuş, zelil kimseler oldu. Ve bununla, el-Muhabbal es-Sa‘dî’nin ez-Züبرقان’ı ve kavmini hicvettiği sözü tefsir edildi; onlar **الجذاع** ile bilinenlerdir:
  “Husayn, **جذاعه**’sına efendi olmayı temenni etti;
                      derken Husayn, zelil kılınmış ve **أقهرا** olmuş olarak akşama erdi.”

Meçhul bina ile. Ve **حصين**: ez-Züبرقان’ın adıdır. Ve **جذاعه**: Temîm’den olan kavmidir. Ve el-Asma‘î onu şöyle rivayet eder: “**قد أذل وأقهرا**”; yani işi zillete ve kahra vardı; bu, onların “**أحمد الرجل**: işi hamde vardı” sözlerinin kıyasındandır. Ve **أقهر فلانا**: onu kahrolunmuş buldu; ve bununla, bazısı el-Muhabbal’ın beytini tefsir etti: “**قد أذل وأقهرا**”; yani onu öyle buldu. Ve mecazdan: **فخذ قهرة**، **كفرحة**: eti az (olan). Ve **القهيرة**، **كسفينة**: içine kızgın taş atılan ekşi süt; kaynayınca üzerine un serpilir ve onunla karıştırılır; sonra yenir; o, **الفهيرة**’dir, **بالفاء**. İbn Sîde dedi: Onu, Ya‘kūb’un **الإصلاح**’ının nüshalarında **بالقاف** ile bulduk. Ve **القاهرة**: Mısır diyarlarının başşehri ve onun mülkünün yurdu; o, yeni Mısır’dır; onu el-Mu‘izz li-Dînillâh Ebû Temîm Ma‘add b. İsmâ‘îl b. Muhammed b. ‘Ubeydillâh el-Mehdî, el-‘Ubeydî, dördüncü halife ve onlardan Mısır’a ilk hükmeden imar etti; ve Kahire’yi imar etti ve onu 362 yılında tamamladı ve onu mülk yurdu yaptı; cesurdu ve devleti, babalarının devletinden daha kuvvetliydi. İmam müverrih Ahmed b. ‘Alî el-Makrîzî ona nisbet edildi. Bunun beyanı, inşallah Teâlâ, **حرف الزاي**’de gelecektir. Ebû Temîm 365 yılında vefat etti. Ve **القاهرة**: her şeyden atılgan olan; o, **التريبة** ve **الصدر**’dır; es-Sâğânî nakletti. Ve mecazdan: kadınlardan **القهرة**، **كهمزة**: şerli (kadın); onlar **قهرات**’tır. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: O, insanlar için **قهرة**’dir, zamme ile: herkes onu kahreder. Ve dersin: **قهرا وبهرا**; ikisinde de zamme ile. Ve **جبال قواهر**: yüksek, sarp (dağlar). Ve **قهر اللحم**، **كفرح**; ve **لحم مقهور**: ateşin ilk aldığı şey; suyu akıverir. Ve dersin: Bize, **بلحم مقهور** ile bir ekmek ve eritilmiş içyağı yedirdiler. Ve o mecazdır. Ve **القاهرة**: Vâdî Âş sonra Gırnata amelinden büyük bir hisar.
