# قهقب (ق-ه-ق-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%82%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%87%D9%82%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ه - ق - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%82%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والقاف
صهلق: صوتٌ صَهْصَلِقٌ: شديد. قال:
قد شَيَّبَتْ رأسي بصَوْتٍ صَهْصَلِق
هلقس: الهِلَّقْس: الشَّديدُ.
هزرق: الهَرْزَقَةُ: من أسوأ الضَّحِك.
زهرق: الزَّهْرَقَةُ والزِّهراق: تَرْقيصُ الأمّ الصّبيّ.
زهلق: الزَّهْلِقُ: السِّراج ما دام في القنديل. قال: "زِهْلِقٌ لاح مُسْرَجُ" شَبَّه بياض الثّور بضياء السَّراج، وليس بالّذي عليه سرجٌ.
والزَّهْلِقيُّ من الرّجال: الّذي إذا أراد امرأة أَنْزَلَ قبل أن يَمَسَّها، وهو الزُّمًّلِقُ.
قهمز: امرأة قَهْمَزِيّة: قصيرةٌ جداً.
زهمق: الزَّهَمَقَةُ: الزُّهُومةُ السَّيِّئةُ تجدُها من اللَّحْمِ الغثَ.
دهقن: الدَّهْقَنَةُ: من الدَّهْقان، وهو يَتَدَهْقَنُ.
قهمد: القَهْمَدُ: الرّجُلُ اللَئيمُ الأَصْل، والدَّميمُ الوَجْه.
قرهد: القُرهُدُ: النّاعم التّاّر.
قمهد: الاقْمِهْدادُ: شبه ارتعادِ الفَرْخ إذا زقّه أبواه فتراه يكْوهِدَ إليهما ويَقْمَهِدُّ نحوهما دهمق: الدُّهامِقُ: التُّراب اللّيَن. قال خلف بن خليفة:
ومعرض من الكثيب ناطقُ
جَوْنٌ رَوابي تُرْبِهِ دُهامِقُ
وقال عُمَر: "لو شِئْتُ أنْ يُدَهْمَقَ لي لفعلتُ" . أي: الطّعام اللّين، وأصلُه من الدُّهامِق، أي: الأرض اللّيّنة الرّقيقة، ويقال: دّهْمِقْ طَحِينَكَ، أي: دَقِّقْهُ، والدِّهْقَنَةُ مِثْلُه.
قهقر: القَهْقَرُّ والقُهْقُرُ : الحَجَرُ الأَمْلَس الأَسْوَد، وهو القُهْقُورةُ.. وغُرابٌ قَهْقَرٌ: شديدُ السّواد. وحَنْظلةٌ قَهْقَرةٌ، أي: اسودت بعد الخضرة.
والرّجلُ يَتَقَهْقَرُ في مِشْيَته: يَتَراجع على قَفاه. ورجع القَهْقَري: على الأدبار.
هرقل: هِرَقْلٌ: من ملوك الرّوم، وهو أوْلُ من ضَرَب الدّنانير. وأَحْدَثَ البِيعةَ، قال لبيد:
غَلَبَ اللّيالي خلفَ آلِ مُحَرِّقٍ		وكما فَعَلْنَ بتُبَّعٍ وبِهِـرْقَـلِ
هرلق: الهِرْلِقُ: المُنْخُل.
قرهب: القَرْهَبُ من الثّيران: المسنّ الضخم. قال
"وبين مُسِنّ كالقصيمة قَرْهَبِ"
قهرم: القَهْرَمانُ: هو المُسَيطِرُ الحَفيظُ على ما تحتَ يَدَيْه، قال:
مجداً وعزاً قَهْرَ ماناً قَهْقَبا
بهلق: البَهْلَقُ: الضَّجُورُ الكثيرُ الصَّخْبِ، و تقول : امرأة بَهْلَق، والجميعُ: بَهالقُ. قال:
يُوَلْوِلُ مِن جَوْبهنَّ الدّلي		لُ باللَّيْل ولولةَ البِهَلْقِِ
قهقب: القَهْقَبُ: الضَّخْم.
قلهب: القَلْهَبُ من الرجال: القديم الضّخم.
هلقم: الهلِقْامُ: السّيّد الضَّخم، ذو الحَمالات، والهِلْقَمُّ أيضاً، قال:
وإن خَطيبُ مجلِسٍ أَلَمّا
بخُطَّةٍ كنتَ لها هَلْقَمّاً
وبالحمَالات لها لَهِمّا
هبنق: هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ: أحمقُ بني قَيْس بنِ ثَعْلَبة. والهِبْنِيقُ: الوَصيفُ. وجَمْعُه: هبانيق. قال لبيد:
والهَبانِيقُ قيامٌ مَـعَـهُـمُ		كلُّ مَلْثومٍ إذا صُبَّ هَمَلْ
هيقم: الهَيْقمانيُّ: الطَويل. قال:
من الهَيْقَمانيّاتِ هَـيْقٌ كـأنّـه		من السِّنْدِ ذو كَبْلَيْنِ أَفْلَتَ من نَبْلِ

##### Türkçe

**الهاء** ve **القاف**
**صهلق**: **صَهْصَلِقٌ** ses: şiddetli. Dedi ki:
Başımı **صَهْصَلِقٌ** bir sesle ağarttı
**هلقس**: **الهِلَّقْس**: şiddetli olan.
**هزرق**: **الهَرْزَقَةُ**: gülmenin en kötülerinden.
**زهرق**: **الزَّهْرَقَةُ** ve **الزِّهراق**: annenin çocuğu sallaması.
**زهلق**: **الزَّهْلِقُ**: kandilde olduğu müddetçe kandil (lamba). Dedi ki: "**زِهْلِقٌ** لاح مُسْرَجُ" Öküzün beyazlığını kandilin ışığına benzetti; üzerinde eyer bulunan (bir şey) ile (değil).
Ve erkeklerden **الزَّهْلِقيُّ**: bir kadın istediği zaman ona dokunmadan önce boşalan; o da **الزُّمًّلِقُ**tur.
**قهمز**: **قَهْمَزِيّة** kadın: pek kısa.
**زهمق**: **الزَّهَمَقَةُ**: kötü koku; onu zayıf etten bulursun.
**دهقن**: **الدَّهْقَنَةُ**: **الدَّهْقان**dan; o da **يَتَدَهْقَنُ**.
**قهمد**: **القَهْمَدُ**: aslı soysuz alçak adam; ve yüzü çirkin olan.
**قرهد**: **القُرهُدُ**: yumuşak, taze.
**قمهد**: **الاقْمِهْدادُ**: ebeveyni onu gagasıyla beslediği zaman civcivin titremesine benzer; onu, onlara doğru **يكْوهِدَ** ederken ve onlara doğru **يَقْمَهِدُّ** ederken görürsün **دهمق**: **الدُّهامِقُ**: yumuşak toprak. Halef b. Halîfe dedi ki:
Kum tepesinden bir sergileyen, konuşan
Koyu; tepeler; toprağı **دُهامِقُ**
Ve Ömer dedi: "İsteseydim benim için **يُدَهْمَقَ** edilirdi, yapardım". Yani: yumuşak yemek; aslı **الدُّهامِق**tendir; yani: yumuşak ince toprak; ve denir ki: "**دّهْمِقْ** ununu", yani: onu incelt; ve **الدِّهْقَنَةُ** onun gibidir.
**قهقر**: **القَهْقَرُّ** ve **القُهْقُرُ**: pürüzsüz siyah taş; o da **القُهْقُورةُ**dur.. Ve **قَهْقَرٌ** karga: siyahlığı şiddetli. Ve **قَهْقَرةٌ** hanzale; yani: yeşillikten sonra karardı.
Ve adam yürüyüşünde **يَتَقَهْقَرُ** eder: ensesi üzerine geri geri gider. Ve **القَهْقَري** dönüş: arkalara doğrudur.
**هرقل**: **هِرَقْلٌ**: Rum krallarından; dinarları ilk basan odur. Ve **البِيعةَ**yı ihdas etti, Lebîd dedi ki:
Geceler, Muharrik ailesinin ardından galip geldi		Ve nasıl Tubba‘a ve **بِهِـرْقَـلِ**e yaptılarsa
**هرلق**: **الهِرْلِقُ**: elek.
**قرهب**: boğalardan **القَرْهَبُ**: yaşlı, iri. Dedi ki
"Ve aralarında, kesilmiş parça gibi yaşlı bir **قَرْهَبِ**"
**قهرم**: **القَهْرَمانُ**: elinin altındakilere hükmeden, koruyup gözeten odur, dedi ki:
Şan ve izzet; **قَهْرَ ماناً** **قَهْقَبا**
**بهلق**: **البَهْلَقُ**: çok bağırıp çağıran huysuz; ve dersin ki: **بَهْلَق** kadın; çoğulu: **بَهالقُ**. Dedi ki:
Onların içinden kılavuz ulur		Geceleyin, **البِهَلْقِ** uluması gibi
**قهقب**: **القَهْقَبُ**: iri.
**قلهب**: erkeklerden **القَلْهَبُ**: eski, iri.
**هلقم**: **الهلِقْامُ**: iri efendi; askıları olan; ve **الهِلْقَمُّ** da (öyledir), dedi ki:
Ve bir meclisin hatibi geldiğinde
Bir plana; sen onun için **هَلْقَمّاً** idin
Ve askılarla onun için **لَهِمّا**
**هبنق**: **هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ**: Kays b. Sa‘lebe oğullarının ahmağı. Ve **الهِبْنِيقُ**: hizmetçi oğlan. Çoğulu: **هبانيق**. Lebîd dedi ki:
Ve **الهَبانِيقُ** onlarla birlikte ayakta		Her örtülü (kimse), döküldüğü zaman akıp gider
**هيقم**: **الهَيْقمانيُّ**: uzun. Dedi ki:
**الهَيْقَمانيّاتِ**ten bir **هَـيْقٌ** sanki		Sind’den; iki prangalı; oktan kurtulmuş

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%82%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَهْقَبُّ أَو القَهْقَمُّ: الجمل الضَّخْم. وقال الليث: القَهْقَبُ، بالتخفيف: الطويل الرَّغِـيبُ. وقيل: القَهْقَبُ، مثالُ قَرْهَبٍ، الضَّخْمُ الـمُسِنُّ. والقَهْقَبُّ: الضَّخْمُ؛ مَثَّل به سيبويه، وفَسَّره السيرافي. وقال ابن الأَعرابي: القَهْقَبُ البَاذِنْجَانُ. المحكم: القَهْقَبُ الصُّلْبُ الشديد. الأَزهري: القَهْقَابُ الارمى (2) (2 قوله«القهقاب الارمى» كذا بالأصل ولم نجده في التهذيب ولا في غيره.).

##### Türkçe

**القَهْقَبُّ** veya **القَهْقَمُّ**: iri deve. Leys dedi ki:
**القَهْقَبُ** (tahfîf ile): uzun, rağîb. Ve denildi ki: **القَهْقَبُ**, **قَرْهَبٍ** misali, iri, yaşlıdır. Ve **القَهْقَبُّ**: iri; Sîbeveyh onunla misal verdi, Sîrâfî de onu açıkladı. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **القَهْقَبُ** patlıcandır. **المحكم**: **القَهْقَبُ** sert, şiddetlidir. Ezherî: **القَهْقَابُ** **الارمى** (2)
(2 Onun sözü: “**القهقاب الارمى**” asılda böyle; onu ne **التهذيب**’de ne de başkasında bulmadık.)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%82%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القهقب، كجعفر وقهقر، أي: بتشديد آخره، هكذا في النسخ. وقد أهمله الجوهري. وقال أبو عمرو: القهقب، والقهقم، أي: بتشديد آخرهما، كما قيده الصاغاني مجودا: الجمل الضخم، وقد مثل به سيبويه، وفسره السيرافي أيضا هكذا قال رؤبة. ضخم الذفارى جسربا قهقبا وقد يخفف، وهو المراد من قول المصنف: كجعفر؛ قال رؤبة أيضا:
  أحمس وقاعا هقبا قهقبا

  وقيل: هو الضخم المسن، وقيل: الضخم الطويل قال ابن الأعرابي القهقب، كجعفر: الطويل الضخم، الرغيب؛ وقد يشدد. قال ابن الأعرابي أيضا: القهقب، بالتخفيف: الباذنجان، كالكهكب. وفي المحكم: القهقب: الصلب: الشديد.

##### Türkçe

**القهقب**; **جعفر** ve **قهقر** gibi; yani: sonu şeddeli olarak; nüshalarda böyle(ce). Cevherî onu ihmal etmiştir. Ebû Amr dedi: **القهقب** ve **القهقم**; yani: ikisinin de sonu şeddeli olarak; Sâgânî’nin onu iyice kaydettiği üzere: iri deve; Sîbeveyh onunla misal getirmiştir; Sîrâfî de onu yine böyle tefsir etmiştir; Rü’be dedi(ği gibi):
ضخم الذفارى جسربا قهقبا
Ve hafifletilebilir; musannifin “**جعفر** gibi” sözünden murad da budur; Rü’be ayrıca dedi:
  أحمس وقاعا هقبا قهقبا

  Ve denildi: o, yaşlı iri olandır; ve denildi: iri uzun olandır. İbnü’l-A‘râbî dedi: **القهقب**; **جعفر** gibi: uzun iri, **الرغيب**; ve şeddelenebilir. İbnü’l-A‘râbî ayrıca dedi: **القهقب**, tahfîf ile: patlıcan; **الكهكب** gibi. Ve **المحكم**’de: **القهقب**: sert; şiddetli.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%82%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَهْقَبٌ
قَهْقَبٌ ذ Big, bulky, or large in body; as also قَهْقَمٌ: (Seer, L:) or the same as an epithet applied to a camel: (TA:) or big, bulky, or large in body, and advanced in years; as also قَهْقَبٌّ, (K,) and قَرْهَبٌ. (TA.) ― -b2- Tall, or long, and having a capacious belly. (K.) ― -b3- Hard, and strong, or robust. (M.) ― -b4- I. q. بَاذِ نْجَانٌ; (IAar, K:) as also كَهْكَبٌ. (TA.)

##### Türkçe

**قَهْقَبٌ**
**قَهْقَبٌ** ذ: Bedence büyük, iri yahut cüsseli; ve yine **قَهْقَمٌ** da böyledir: (Bkz. Seer, L:) yahut deveye uygulanan bir sıfat olarak da aynısıdır: (TA:) yahut bedence büyük, iri yahut cüsseli ve yaşça ilerlemiş; ve yine **قَهْقَبٌّ** de böyledir, (K,) ve **قَرْهَبٌ**. (TA.) ― -b2- Uzun boylu yahut uzun, ve geniş bir karna sahip. (K.) ― -b3- Sert ve güçlü, yahut sağlam yapılı. (M.) ― -b4- **بَاذِ نْجَانٌ**’ın I. q.’su; (IAar, K:) ve yine **كَهْكَبٌ** da böyledir. (TA.)
