# قهمز (ق-ه-م-ز) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%85%D8%B2
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%87%D9%85%D8%B2

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ه - م - ز
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%85%D8%B2/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والقاف
صهلق: صوتٌ صَهْصَلِقٌ: شديد. قال:
قد شَيَّبَتْ رأسي بصَوْتٍ صَهْصَلِق
هلقس: الهِلَّقْس: الشَّديدُ.
هزرق: الهَرْزَقَةُ: من أسوأ الضَّحِك.
زهرق: الزَّهْرَقَةُ والزِّهراق: تَرْقيصُ الأمّ الصّبيّ.
زهلق: الزَّهْلِقُ: السِّراج ما دام في القنديل. قال: "زِهْلِقٌ لاح مُسْرَجُ" شَبَّه بياض الثّور بضياء السَّراج، وليس بالّذي عليه سرجٌ.
والزَّهْلِقيُّ من الرّجال: الّذي إذا أراد امرأة أَنْزَلَ قبل أن يَمَسَّها، وهو الزُّمًّلِقُ.
قهمز: امرأة قَهْمَزِيّة: قصيرةٌ جداً.
زهمق: الزَّهَمَقَةُ: الزُّهُومةُ السَّيِّئةُ تجدُها من اللَّحْمِ الغثَ.
دهقن: الدَّهْقَنَةُ: من الدَّهْقان، وهو يَتَدَهْقَنُ.
قهمد: القَهْمَدُ: الرّجُلُ اللَئيمُ الأَصْل، والدَّميمُ الوَجْه.
قرهد: القُرهُدُ: النّاعم التّاّر.
قمهد: الاقْمِهْدادُ: شبه ارتعادِ الفَرْخ إذا زقّه أبواه فتراه يكْوهِدَ إليهما ويَقْمَهِدُّ نحوهما دهمق: الدُّهامِقُ: التُّراب اللّيَن. قال خلف بن خليفة:
ومعرض من الكثيب ناطقُ
جَوْنٌ رَوابي تُرْبِهِ دُهامِقُ
وقال عُمَر: "لو شِئْتُ أنْ يُدَهْمَقَ لي لفعلتُ" . أي: الطّعام اللّين، وأصلُه من الدُّهامِق، أي: الأرض اللّيّنة الرّقيقة، ويقال: دّهْمِقْ طَحِينَكَ، أي: دَقِّقْهُ، والدِّهْقَنَةُ مِثْلُه.
قهقر: القَهْقَرُّ والقُهْقُرُ : الحَجَرُ الأَمْلَس الأَسْوَد، وهو القُهْقُورةُ.. وغُرابٌ قَهْقَرٌ: شديدُ السّواد. وحَنْظلةٌ قَهْقَرةٌ، أي: اسودت بعد الخضرة.
والرّجلُ يَتَقَهْقَرُ في مِشْيَته: يَتَراجع على قَفاه. ورجع القَهْقَري: على الأدبار.
هرقل: هِرَقْلٌ: من ملوك الرّوم، وهو أوْلُ من ضَرَب الدّنانير. وأَحْدَثَ البِيعةَ، قال لبيد:
غَلَبَ اللّيالي خلفَ آلِ مُحَرِّقٍ		وكما فَعَلْنَ بتُبَّعٍ وبِهِـرْقَـلِ
هرلق: الهِرْلِقُ: المُنْخُل.
قرهب: القَرْهَبُ من الثّيران: المسنّ الضخم. قال
"وبين مُسِنّ كالقصيمة قَرْهَبِ"
قهرم: القَهْرَمانُ: هو المُسَيطِرُ الحَفيظُ على ما تحتَ يَدَيْه، قال:
مجداً وعزاً قَهْرَ ماناً قَهْقَبا
بهلق: البَهْلَقُ: الضَّجُورُ الكثيرُ الصَّخْبِ، و تقول : امرأة بَهْلَق، والجميعُ: بَهالقُ. قال:
يُوَلْوِلُ مِن جَوْبهنَّ الدّلي		لُ باللَّيْل ولولةَ البِهَلْقِِ
قهقب: القَهْقَبُ: الضَّخْم.
قلهب: القَلْهَبُ من الرجال: القديم الضّخم.
هلقم: الهلِقْامُ: السّيّد الضَّخم، ذو الحَمالات، والهِلْقَمُّ أيضاً، قال:
وإن خَطيبُ مجلِسٍ أَلَمّا
بخُطَّةٍ كنتَ لها هَلْقَمّاً
وبالحمَالات لها لَهِمّا
هبنق: هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ: أحمقُ بني قَيْس بنِ ثَعْلَبة. والهِبْنِيقُ: الوَصيفُ. وجَمْعُه: هبانيق. قال لبيد:
والهَبانِيقُ قيامٌ مَـعَـهُـمُ		كلُّ مَلْثومٍ إذا صُبَّ هَمَلْ
هيقم: الهَيْقمانيُّ: الطَويل. قال:
من الهَيْقَمانيّاتِ هَـيْقٌ كـأنّـه		من السِّنْدِ ذو كَبْلَيْنِ أَفْلَتَ من نَبْلِ

##### Türkçe

**الهاء** ve **القاف**

**صهلق**: **صوتٌ صَهْصَلِقٌ**: şiddetli. Dedi ki:
“Başımı **صَوْتٍ صَهْصَلِق** ile ağarttı.”

**هلقس**: **الهِلَّقْس**: şiddetli olan.

**هزرق**: **الهَرْزَقَةُ**: gülmenin en kötülerinden.

**زهرق**: **الزَّهْرَقَةُ** ve **الزِّهراق**: annenin çocuğu sallaması.

**زهلق**: **الزَّهْلِقُ**: kandilin içinde bulunduğu müddetçe kandil (lamba). Dedi ki: “**زِهْلِقٌ لاح مُسْرَجُ**”; öküzün beyazlığını kandilin ışığına benzetti; üzerinde eyer bulunan (bir şey) ile değil.

Ve erkeklerden **الزَّهْلِقيُّ**: bir kadın istediğinde ona dokunmadan önce boşalan; o da **الزُّمًّلِقُ**tur.

**قهمز**: **امرأة قَهْمَزِيّة**: pek kısa.

**زهمق**: **الزَّهَمَقَةُ**: kötü kokuşmuşluk; onu zayıf etten bulursun.

**دهقن**: **الدَّهْقَنَةُ**: **الدَّهْقان**dan (olan); ve o **يَتَدَهْقَنُ**.

**قهمد**: **القَهْمَدُ**: aslı soysuz adam; ve yüzü çirkin olan.

**قرهد**: **القُرهُدُ**: yumuşak, taze.

**قمهد**: **الاقْمِهْدادُ**: yavrunun, anne babası onu gagasıyla beslediğinde titremesine benzer; onu, onlara doğru **يكْوهِدَ** ederken ve onlara doğru **يَقْمَهِدُّ** ederken görürsün.

**دهمق**: **الدُّهامِقُ**: yumuşak toprak. Halef b. Halîfe dedi ki:
“Bir kum tepesinden (olan) bir sergi; konuşan,
Koyu renkli; tepeler; toprağı **دُهامِقُ**.”

Ve Ömer dedi ki: “İsteseydim benim için **يُدَهْمَقَ** edilirdi, yapardım.” Yani: yumuşak yemek. Aslı **الدُّهامِق**tandır; yani: yumuşak, ince toprak. Ve denir ki: “**دّهْمِقْ طَحِينَكَ**”, yani: onu incelt. Ve **الدِّهْقَنَةُ** onun gibidir.

**قهقر**: **القَهْقَرُّ** ve **القُهْقُرُ**: pürüzsüz siyah taş; o **القُهْقُورةُ**dur. Ve **غُرابٌ قَهْقَرٌ**: siyahlığı şiddetli. Ve **حَنْظلةٌ قَهْقَرةٌ**; yani yeşillikten sonra karardı.

Ve adam yürüyüşünde **يَتَقَهْقَرُ** eder: ensesi üzerine geri geri gider. Ve **القَهْقَري** dönüş: arkalara doğrudur.

**هرقل**: **هِرَقْلٌ**: Rum krallarından; dinarları ilk basan odur. Ve **البِيعةَ**yı ihdas etti. Lebîd dedi ki:
“Geceler, Âl-i Muharriq’in ardından galip geldi;
Tıpkı **تُبَّعٍ** ve **بِهِـرْقَـلِ** ile yaptıkları gibi.”

**هرلق**: **الهِرْلِقُ**: elek.

**قرهب**: öküzlerden **القَرْهَبُ**: yaşlı, iri. Dedi ki:
“Ve aralarında, **القصيمة** gibi yaşlı bir **قَرْهَبِ**.”

**قهرم**: **القَهْرَمانُ**: elinin altındakiler üzerine hâkim, koruyucu olan. Dedi ki:
“Şan ve izzet; **قَهْرَ ماناً**; **قَهْقَبا**.”

**بهلق**: **البَهْلَقُ**: çok homurdanan, gürültüsü çok olan. Ve dersin ki: **امرأة بَهْلَق**; çoğulu: **بَهالقُ**. Dedi ki:
“Onların içlerinden kılavuz geceleyin ulur;
**البِهَلْقِ**in uluması gibi.”

**قهقب**: **القَهْقَبُ**: iri.

**قلهب**: erkeklerden **القَلْهَبُ**: eski, iri.

**هلقم**: **الهلِقْامُ**: iri efendi; askıları olan. Ve **الهِلْقَمُّ** da (böyledir). Dedi ki:
“Ve bir meclisin hatibi geldiğinde,
Bir çizgide; sen onun için **هَلْقَمّاً** idin,
Ve askılarla onun için **لَهِمّا**.”

**هبنق**: **هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ**: Benî Kays b. Sa‘lebe’nin ahmağı. Ve **الهِبْنِيقُ**: hizmetçi oğlan. Çoğulu: **هبانيق**. Lebîd dedi ki:
“Ve **الهَبانِيقُ** onlarla birlikte ayakta;
Her örtülü ağızlı, döküldüğünde akıtır.”

**هيقم**: **الهَيْقمانيُّ**: uzun. Dedi ki:
“**الهَيْقَمانيّاتِ**tan bir **هَـيْقٌ**; sanki o,
Sind’den; iki prangalı; oktan kurtulmuş.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%85%D8%B2/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

أَبو عمرو: القَهْمَزَةُ الناقة العظيمة البَطِيئَةَ؛ وأَنشد: إِذا رَعَى شَدَّاتِها العَوائِلا،
والرُّقْصَ من رَيْعانِها الأَوائِلا
والقَهْمَزاتِ الدُّلَّحَ الخَواذِلا
بذات جَرْسٍ، تَمْلأُ المَداخِلا* قوله« إذا رعى شداتها إلى آخر البيتين» هكذا في الأصل.
الليث: امرأَة قَهْمَزَةٌ قصيرة جدّاً. أَبو عمرو: القَهْمَزَى الإِحْضارُ؛ أَنشد ابن الأَعرابي لبعض بني عقيل يصف أتاناً: من كلِّ قَبَّاءَ نَحُوصٍ جَرْيُها،
إِذا عَدَوْنَ القَهْمَزَى، غيرُ شَتِجْ
أَي غير بطيء.

##### Türkçe

أَبو عمرو: **القَهْمَزَةُ** büyük, yavaş dişi deve(dir); ve inşad etti:

Eğer onun şiddetlilerini ilkleri otlatırsa,
ve onun ilk baharından **الرُّقْصَ**(ı),
ve **القَهْمَزاتِ** **الدُّلَّحَ** **الخَواذِلا**(yı)
çınlamalı bir(şey) ile, girişleri doldurur.

Onun sözü: “**إذا رعى شداتها**” iki beytin sonuna kadar; asılda böyle(ydi).

الليث: **قَهْمَزَةٌ** (olan) kadın: pek kısa.

أَبو عمرو: **القَهْمَزَى** **الإِحْضارُ**(dır); İbnü’l-A‘râbî, Benî ‘Akîl’den birine ait olarak, bir dişi eşeği vasfederken inşad etti:

Her bir **قَبَّاءَ** **نَحُوصٍ**(tan) onun koşuşu,
**القَهْمَزَى**(yı) koştukları zaman, **شَتِجْ** değil.

Yani: yavaş değil.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%85%D8%B2/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القهمزة، أهمله الجوهري. وقال الصاغاني: هو الوثب. قال ابن دريد: القهمز: القصير، هكذا نقله عنه الصاغاني، مثال جعفر؛ ففي كلام المصنف نظر. قال الليث: القهمزة: القصيرة جدا. قال أبو عمرو: القهمزة: الناقة العظيمة البطيئة، وأنشد:
  إذا رعى شداتهـا الـعـوائلا                      والرقص من ريعانها الأوائلا
  والقهمزات الدلح الـخـواذلا                      بذات جرس تملأ المداخـلا والقهمزى: الإحضار والسرعة والنشاط. واقتصر أبو عمرو على الأول، وأنشد ابن الأعرابي لرجل من بني عقيل يصف أتانا. وقال الصاغاني: هو لحميد بن ثور لا غير:
  من كل قرواء نحوص جريها                      إذا عدون القهمزى غير شنج أي غير بطيء، نقله صاحب اللسان والتكملة.

##### Türkçe

**القهمزة**: el-Cevherî onu ihmal etti. es-Sâğânî dedi: o, sıçramadır. İbn Düreyd dedi: **القهمز**: kısa (olan); es-Sâğânî onu ondan böyle nakletti; (vezin) **جعفر** misali; bu sebeple musannifin sözünde bir nazar vardır. el-Leys dedi: **القهمزة**: çok kısa (olan). Ebû Amr dedi: **القهمزة**: büyük, yavaş deve; ve şu şiiri okudu:
  Eğer onun şiddetlerini **الـعـوائلا** otlatsa                      ve raks, onun **ريعانها**’sından **الأوائلا** (olsa)
  ve **القهمزات** **الدلح** **الـخـواذلا**                      **بذات جرس** ile, **المداخـلا**’yı doldurur.

Ve **القهمزى**: getirme, sürat ve canlılıktır. Ebû Amr birincisiyle yetindi; ve İbnü’l-A‘râbî, Benî Akîl’den bir adam için, bir dişi eşeği vasfederken (şu şiiri) okudu. es-Sâğânî dedi: o, yalnızca Humeyd b. Sevr’ündür:
  Her bir **قرواء**’dan, koşusu **نحوص** (olan)                      **القهمزى** ile koştukları vakit, **شنج** olmayan

Yani yavaş olmayan; onu Lisân ve Tekmile sahibi nakletti.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%85%D8%B2/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَهْمَزَ
قَهْمَزَ
a.  Jumped.

قَهْمَزَة
قَهْمَزَة 51t ,
a.  Short.

b.  Big.

قَهْمَزَى
قَهْمَزَى 51ya ,
a.  Haste.

b.  Energy.

##### Türkçe

قَهْمَزَ
قَهْمَزَ
a. Sıçradı.

قَهْمَزَة
قَهْمَزَة 51t ,
a. Kısa.

b. Büyük.

قَهْمَزَى
قَهْمَزَى 51ya ,
a. Acele.

b. Enerji.
