# قهو (ق-ه-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%87%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ه - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والقاف ووايء معهما
ق ه و، وه ق،ه ق ي، ه ي ق، ق ي ه مستعملات قهو: القاهي: الرّجلُ المُخْصِبُ في رَحْله، وإنّه لفي عَيْشٍ قاهٍ، أي: رَفيه، بَيِّن القُهُوّة والقهو، وهم قاهون. والمُقْهِي: المُجتوى طعاماً لا يُوافِقهُ.
والقهوة: الخَمْر، سُميّت قهوة لأنّها تُقهي الإِنسانَ. أي: تُشْبِعُه، وتذهب بشهوة الطّعام.
وهق: الوَهَقُ: الحبلُ المُغارُ، يُرمَي في أُنْشُوطة، فيُؤْخَذُ به الدَّابَّة والإِنسانُ.
والمُواهَقَةُ: المُواظبةُ في السّير، ومدُّ الأعناق، يُقال: تَواهَقَتِ الرِّكاب. قال:
تَنَشَّطتْها كلُّ مِغلاةِ الوَهَقْ
هقي: فلانٌ يَهْقِي فلاناً، إذا تناوله بقبيحٍ هيق: الهَيْقُ: الطّويل الدَّقيق، وبه سُمِيّ الظَّليم: هيقاً، ورجلٌ هَيْقٌ: يَشّبه بالظَّليم، لِنفاره وجُبْنه .
قيه: القاهُ: بمنزلة الجاه، ويقال: الطاعة. قال:
والله لولا النّارُ أن نَصلاها
أو يدعَو النّاسُ علينا الله
لَما سَمِعْنا للأَمِيرِ قاها

##### Türkçe

باب **الهاء** و**القاف** و**وايء** معهما
**ق ه و**، و**ه ق**،**ه ق ي**، **ه ي ق**، **ق ي ه** kullanımdadır. **قهو**: **القاهي**: yolculuğunda bolluk içinde olan adam; ve “O, **قاهٍ** bir yaşayış içindedir” (denir), yani: refah içinde; **القُهُوّة** ve **القهو**’su açık-seçik (olan); ve onlar **قاهون**’dur. **المُقْهِي**: yiyecek bakımından (midesi) rahatsız olan, kendisine uymayan (yemeği yiyen) kimse.

Ve **القهوة**: şarap; ona **قهوة** adı verildi, çünkü o insanı **تُقهي** eder; yani: onu doyurur ve yemeğin iştahını giderir.

**وهق**: **الوَهَقُ**: düğümlü ip; bir ilmeğe atılır; onunla binek hayvanı ve insan yakalanır.

Ve **المُواهَقَةُ**: yürüyüşte devamlılık ve boyunları uzatmak; “**تَواهَقَتِ الرِّكاب**” denir. Dedi ki:
تَنَشَّطتْها كلُّ مِغلاةِ **الوَهَقْ**

**هقي**: “Falan, falanı **يَهْقِي** eder”, ona çirkin bir sözle iliştiği zaman. **هيق**: **الهَيْقُ**: uzun ince (kimse); ve bununla **الظَّليم** adlandırıldı: **هيقاً**; ve **هَيْقٌ** bir adam: onu **الظَّليم**’e benzetir; ürkekliği ve korkaklığı sebebiyle.

**قيه**: **القاهُ**: **الجاه** menzilesindedir; ve “itaat” denir. Dedi ki:
والله لولا النّارُ أن نَصلاها
أو يدعَو النّاسُ علينا الله
لَما سَمِعْنا للأَمِيرِ **قاها**

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%88/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب القاف والهاء وما يثلثهما)
(قهو)  القاف والهاء والحرف المعتلُّ أصلٌ يدلُّ على خِصْب وكثرة. يقال للرَّجُل المُخصِب الرَّحْلِ: قاهٍ. يقال: إنَّه لَفِي عَيْشٍ قاهٍ. فأمَّا قولُهم: أقْهَى الرَّجلُ من طَعَامٍ، إذا اجْتَوَاهُ، فليس ذلك من جهةِ اجتوائِهِ إيّاه، وإنّما هو من كثرته عنده حَتَّى يتملأ عنده فيجتَوِيَه. وأمَّا القهوة فالخمر، قالوا: وسمِّيت قَهْوَةً أنَّها تُقْهِي عن الطَّعام؛ والقياس واحد.
(قهب)  القاف والهاء والباء أُصَيلٌ يدلُّ على لونٍ من الألوان.  يقولون: القُهْبَةُ: بياضٌ تعلوه حُمْرة. والقَهْبُ من ولد البقرة ما يكون لونُه كذا. والقَهْب: الجَبَل العظيم. والأقهبان: الفيلُ والجاموس، وكلُّ ذلك متقارِب.
(قهد)  القاف والهاء والدال كلمةٌ واحدة. يقولون: القَهْد من ولد الضَّأن يضرب لونه إلى البَيَاض.
(قهر)  القاف والهاء والراء كلمةٌ صحيحةٌ تدلُّ على غَلَبة وعُلُوّ. يقال: قَهَرَه يَقهره قَهْراً. والقاهر: الغالب. وأقْهَرَ الرّجُل، إذا صُيِّر في حالٍ يذلُّ فيها. قال:
تَمَنّى حُصَيْنٌ أنْ يَسُودَ جذاعَهُ *** فأمسى حُصينٌ قد أذَلَّ وأقْهَرا([1])وقُهِر، إذا غُلِبَ. ومن الباب: قُهِرَ اللَّحمُ: طبِخ حَتَّى يسيل ماؤُه. والقهقر: فيما يقال: التَّيْس([2]). فإنْ كان صحيحاً فلعلَّه من القياس الذي ذكرناه. والقَهْقَر([3]): الحجر الصُّلب. وليس يبعد عن الأصل الذي بُنيَ عليه الباب.
ومما شذَّ عن ذلك: [رَجَع([4])] القَهْقَرَى، إذا رجع إلى خَلْفِه.
(قهز)  القاف والهاء والزاء كلمةٌ. يقولون: القَِهْزُ([5]): ثيابُ مِرْعِزَّى يُخالِطُها حرير، وبها يشبَّه الشَّعر الليِّن. قال:
* من القَِهْز والقُوهِيّ([6]) *
(قهس)  القاف والهاء والسين كلماتٌ إن صَحَّت. يقولون: جاء يَتَقَهْوَس، إذا جاء مُنْحَنِياً([7]) يَضْطرب. وهذا ممكنٌ أن يكون هاؤه زائدة، كأنَّه يَتقوس. ويقولون: القَهْوَسة: السُّرعة. والقَهْوَس: الرَّجُل الطويل.
(قهل)  القاف والهاء واللام كلمةٌ تدلُّ على قَشَف وسُوءِ حال. من ذلك القَهَلُ، وهو التقشُّف. ورجلٌ متقهِّلٌ: لا يتعهَّد جَسدَه بنظافةٍ. ومن الباب أو قريبٍ منه: القَهْل: كُفران الإحسان واستقلالُ النِّعمة. وأقْهَلَ الرَّجلُ نَفْسَهُ: دَنَّسها بما لا يَعْنِيه. والتقَهُّل: شَكْوَى الحاجة. قال:
* لَعْواً متى لاقَيتَه تَقَهَّلاَ([8]) *
ويقولون: انقَهَلَ، إذا سَقَط وضَعُف. ويقولون: قَهَلْتُ الرّجُلَ قَهْلاً، إذا أثْنَيْتَ عليه ثناءً قبيحاً.
ومما شذَّ عن هذا وما أدري كيف صحَّتُه، يقولون: القَيْهَلة: الطَّلْعة. يقال: حَيَّا الله قَيْهَلَتَه. وليست بكلمةٍ عَذْبة.
([1]) للمخبل السعدي، كما في اللسان (قهر، جذع). وحصين: اسم الزبرقان بن بدر، كما في اللسان (قهر). ورواه الأصمعي بالبناء للمجهول في الفعلين.
([2]) في الأصل: "الشين"، صوابه في المجمل واللسان والقاموس. والقهقر بهذا المعنى مشدد الراء في القاموس، مخففها في المجمل واللسان.
([3]) يقال بتخفيف الراء وتثقيلها، كما في اللسان، وضبط في المجمل بالتخفيف فقط.
([4]) التكملة من المجمل.
([5]) في اللسان أن أصله بالفارسية "كهزانه".
([6]) قطعة من بيت لذي الرمة في ديوانه 360 واللسان (قهز). وهو بتمامه:
من الزرق أو صقع كأن رؤوسها *** من القهز والقوهي بيض المقانع
([7]) في الأصل: "منجياً"، صوابه في المجمل واللسان.
([8]) الرجز في المجمل (قهل)، وأنشده في اللسان (قهل، لعا).

-

##### Türkçe

(قاف ve **هاء** ve ikisini üçleyen şeyler babı)

(**قهو**)  **القاف** ve **الهاء** ve illetli harf, bolluk ve çokluğa delâlet eden bir asıldır. Bineği bereketli olan adama: **قاهٍ** denir. Denir ki: “Şüphesiz o, **قاهٍ** bir yaşayış içindedir.” Onların sözü olan: “**أقْهَى** adam, yemekten,” yani onu iğrendiği zaman; bu, onu iğrenmesinden dolayı değildir; ancak, onun yanında çokluğundandır; ta ki onun yanında dolup taşar da ondan iğrenir. **القهوة** ise şaraptır. Dediler ki: Ona **قَهْوَةً** adı verildi; çünkü o, yemekten alıkoyar; kıyas birdir.

(**قهب**)  **القاف** ve **الهاء** ve **الباء** renklerden bir renge delâlet eden küçük bir asıldır. Derler ki: **القُهْبَةُ**: üstüne kızıllık çıkan bir beyazlıktır. İneğin yavrusundan **القَهْبُ**, rengi böyle olan şeydir. **القَهْب**: büyük dağdır. **الأقهبان**: fil ve mandadır; bütün bunlar birbirine yakındır.

(**قهد**)  **القاف** ve **الهاء** ve **الدال** tek bir kelimedir. Derler ki: Koyun yavrusundan **القَهْد**, rengi beyazlığa çalan şeydir.

(**قهر**)  **القاف** ve **الهاء** ve **الراء** galebe ve üstünlüğe delâlet eden sahih bir kelimedir. Denir ki: **قَهَرَه** onu **يَقهره** **قَهْراً**. **القاهر**: galip olandır. Adam **أقْهَرَ**, yani içinde zelil olduğu bir hâle getirildiği zaman. Dedi ki:
تَمَنّى حُصَيْنٌ أنْ يَسُودَ جذاعَهُ *** فأمسى حُصينٌ قد أذَلَّ وأقْهَرا([1])
Ve **قُهِر**: mağlup edildiği zaman. Babdandır: **قُهِرَ اللَّحمُ**: suyu akıncaya kadar pişirildi. Ve **القهقر**: denildiğine göre, teke([2]). Eğer sahih ise, belki de zikrettiğimiz kıyastandır. **القَهْقَر**([3]): sert taş. Babın üzerine bina edildiği asıldan uzak değildir.
Bundan şâz olanlardandır: **رَجَع**([4]) **القَهْقَرَى**; yani arkasına döndüğü zaman.

(**قهز**)  **القاف** ve **الهاء** ve **الزاء** bir kelimedir. Derler ki: **القَِهْزُ**([5]): içine ipek karışan **مِرْعِزَّى** elbiseler; onunla yumuşak saç benzetilir. Dedi ki:
* من **القَِهْز** و**القُوهِيّ**([6]) *

(**قهس**)  **القاف** ve **الهاء** ve **السين** kelimelerdir; eğer sahih ise. Derler ki: **يَتَقَهْوَس** geldi; yani eğilmiş([7]) titreyerek geldiği zaman. Bu, **هاء**’sı زائد olmak mümkündür; sanki **يَتقوس** gibidir. Derler ki: **القَهْوَسة**: sürattir. **القَهْوَس**: uzun adamdır.

(**قهل**)  **القاف** ve **الهاء** ve **اللام** yoksunluk ve hâlin kötülüğüne delâlet eden bir kelimedir. Bundan: **القَهَلُ**, o da perişanlıktır. Ve **متقهِّلٌ** adam: bedenini temizlikle gözetmeyen. Babdandır yahut ona yakındır: **القَهْل**: iyiliği inkâr ve nimeti az görmedir. Adam, kendisini **أقْهَلَ**: kendisini ilgilendirmeyen şeyle onu kirletti. **التقَهُّل**: ihtiyaç şikâyetidir. Dedi ki:
* لَعْواً متى لاقَيتَه تَقَهَّلاَ([8]) *
Derler ki: **انقَهَلَ**, yani düştüğü ve zayıfladığı zaman. Derler ki: Adamı **قَهَلْتُ** **قَهْلاً**; yani ona çirkin bir övgü ile övdüğün zaman.
Bundan ve bunun sahihliğini nasıl bildim bilmiyorum, şâz olanlardandır; derler ki: **القَيْهَلة**: görünüş. Denir ki: “Allah onun **قَيْهَلَتَه**’sini yaşatsın.” Tatlı bir kelime değildir.

([1]) el-Muhabbal es-Sa‘dî’nindir; Lisân’da (قهر، جذع) olduğu gibi. **حصين**: ez-Zebreqân b. Bedr’in adıdır; Lisân’da (قهر) olduğu gibi. el-Asma‘î onu iki fiilde de meçhul bina ile rivayet etti.
([2]) Asılda: “**الشين**”; doğrusu el-Mucmel ve Lisân ve el-Kâmûs’tadır. **القهقر** bu mânâ ile el-Kâmûs’ta **الراء**’sı şeddeli, el-Mucmel ve Lisân’da hafifletilmiş.
([3]) Lisân’da olduğu gibi **الراء**’yı hafifletmekle ve ağırlaştırmakla söylenir; el-Mucmel’de yalnız hafifletme ile ضبط edildi.
([4]) Tekmile el-Mucmel’dendir.
([5]) Lisân’da aslının Farsça “كهزانه” olduğu.
([6]) Zî’r-Rumme’nin divanında 360 ve Lisân’da (قهز) bir beytin parçasıdır. Tamamı:
من الزرق أو صقع كأن رؤوسها *** من القهز والقوهي بيض المقانع
([7]) Asılda: “منجياً”; doğrusu el-Mucmel ve Lisân’dadır.
([8]) Recez el-Mucmel’de (قهل); Lisân’da (قهل، لعا) onu okudu.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ق ه و
تقول‏:‏ فلان عبد الشهوة أسير القهوة‏.‏
وأقهى عن الطعام مثل‏:‏ أقهم‏.‏
قال أبو الطّمحان القينيّ‏:‏ فأصبحن قد أقهين عني كما أبت حياض الإمدّان الهجان القوامح وأصبحن لا يسقينني من مودّة بلالاً ولو سالت لهنّ الأباطح ومن المجاز‏:‏ إن فلانة لطيبة قهوة الفم‏.‏

##### Türkçe

ق ه و
Şöyle dersin: falan kimse **الشهوة**’nin kölesi, **القهوة**’nin esiridir.
Ve yemek hakkında **أقهى**; tıpkı: **أقهم** gibi.
Ebû’t-Tamḥân el-Kaynî dedi:
“Sabahladılar; benden **أقهين** oldular; tıpkı **حياض الإمدّان**’ın, **الهجان القوامح**’ı geri çevirmesi gibi; ve sabahladılar, bana sevgiden bir damla bile içirmiyorlar; onlara **الأباطح** akıp gitse bile.”
Ve mecazdan: Şüphesiz falanca kadın, ağzın **قهوة**’si bakımından hoştur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و*!القَهْوَةُ : الخَمْرُ ) . ) يُقالُ : سُمِّيَت بذلكَ لأنَّها *!تُقْهِي شارِبَها عن الطَّعامِ ، أَي تَذْهبُ بِشَهْوتِه ؛ كما في الصِّحاح .
وفي التَّهذيبِ : أَي تُشْبِعُه .
قُلْت : هذا هو الأصْلُ في اللُّغَةِ ثم أُطْلِقَت على ما يُشْرَبُ الآنَ مِن البُنِّ لثمَرِ شَجَرٍ باليَمَنِ ، تقدَّمَ ذِكْرُه في النونِ يُقْلَى على النارِ قَلِيلاً ثم يدُقُّ ، ويُغْلَى بالماءِ وَقَد سَبَقَ لي في خُصُوصِ ذلكَ تَأْلِيفٌ لَطِيفٌ سَمَّيْته تُحْفَة بَني الزمن في حُكْم *!قَهْوَةِ اليَمَنِ ، ولهم في حلِّها وحرمَتِها وطَبائِعِهَا وَخَواصِّها أَقْوالٌ بسَّطت غالِبَها فيه .
( و ) القَهْوَةُ : ( الشَّبْعَةُ المُحْكَمَةُ ) ؛ ) قيلَ : وبه سُمِّيَت الخَمْر قَهْوَةً لأنَّها تشبعُ شارِبَها .
( و ) تُطْلَقُ على ( اللَّبنِ المَحُضِ ) لأنَّه يُدَارُ كما تُدارُ القَهْوَةُ ، أَو هو مَقْلوبٌ القَوْهَةَ لبَياضِ لَوْنِهِ ؛ وقد تقدَم . ( *!كالقِهَةِ ، كعِدَةٍ ) ، ويُحْتَمَلُ أَنْ يكونَ ذاهِبُها واواً ، وقد تقدَّم .

( و ) *!القَهْوَةُ : ( الَّرائِحةُ .
( *!والقَهْوانُ : التِّيْسُ الضَّخْمُ القَرْنَيْنِ المُسِنُّ ) ، سُمِّي بذلك لسقوطِ شَهْوَتِه .
( *!وأَقْهَى : دامَ على شُرْبِ *!القَهْوَةِ .
( و ) أَيْضاً : ( أَطَاعَ السُّلطانَ ) ، هو مَقْلوبُ أَقاه وأيقه ، وقد تقدَّمَ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
عَيْشٌ *!قاهٍ بَيِّنُ *!القَهْوِ *!والقَهْوَةِ : رَفيهٌ خَصِيبٌ ؛ واوِيٌّ يائيٌّ .
*!وقَها ، بالفَتْح ، *!وقهويه : قَرْيتانِ بشَرْقِيةِ مِصْرَ الأُولى مَرَرْتُ بِهَا .

##### Türkçe

: ( **القَهْوَةُ** : şarap ) . ) Denilir ki: Bununla adlandırıldı; çünkü o, içenini yemekten **تُقْهِي** eder; yani onun iştahını giderir; Sıhâh’ta olduğu gibi.
Tehzîb’de: yani onu doyurur.
Dedim ki: Bu, dilde asıldır; sonra şimdi Yemen’de bir ağacın meyvesinden olan **البُنِّ**’den içilen şeye ıtlak olundu; onun zikri **النون**’da geçmişti: ateş üzerinde azıcık kavrulur, sonra dövülür; su ile kaynatılır. Bunun hususunda daha önce latif bir telifim oldu; onu **تُحْفَة بَني الزمن في حُكْم قَهْوَةِ اليَمَنِ** diye adlandırdım; onların onun helalliği ve haramlığı, tabiatları ve özellikleri hakkında sözleri vardır; çoğunu onda genişlettim.
( ve ) **القَهْوَةُ** : ( sağlam doyma ) ؛ ) denildi ki: Şarap da bununla **قَهْوَةً** diye adlandırıldı; çünkü o, içenini doyurur.
( ve ) ( saf süt ) üzerine ıtlak olunur; çünkü **القَهْوَةُ** döndürülür gibi döndürülür; yahut onun beyaz renginden dolayı **القَوْهَةَ**’nın ters çevrilmişidir; ve geçmişti. ( **كالقِهَةِ ، كعِدَةٍ** ) ve onun gideninin vav olması muhtemeldir; ve geçmişti.

( ve ) **القَهْوَةُ** : ( koku ).
( **والقَهْوانُ** : iri, iki boynuzlu, yaşlı teke ) ; bununla adlandırıldı; şehvetinin düşmesinden dolayı.
( **وأَقْهَى** : **القَهْوَةِ** içmeye devam etti.
( ve ) ayrıca: ( sultana itaat etti ); **أَقاه** ve **أيقه**’nin ters çevrilmişidir; ve geçmişti.
Üzerine istidrâk olunanlardandır:
**عَيْشٌ قاهٍ** açık **القَهْوِ** ve **القَهْوَةِ**: refah içinde, verimli; vavî, yâî.
**وقَها** (fetha ile), ve **وقهويه**: Mısır’ın Şarkiyye’sinde iki köy; birincisinden geçtim.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَهَا
قَهَا أَقْهَوَ IV ,
a.  Drank much wine.

قَهْوَة
قَهْوَة [ 1t ],
a.  Wine.

b.  Sour milk.

c.  [ coll. ], Coffee.

d.  ( pl.

قَهَاوٍ
قَهَاوٍ ),
a.  [ coll. ], Coffee-house, café.

قَهْوَجِيّ
قَهْوَجِيّ
a.  [ coll. ], Coffee-house keeper.

##### Türkçe

قَهَا
**قَهَا** **أَقْهَوَ** IV ,
a. Çok şarap içti.

قَهْوَة
**قَهْوَة** [ 1t ],
a. Şarap.

b. Ekşi süt.

c. [ topl. ], Kahve.

d. ( çoğ.

**قَهَاوٍ**
**قَهَاوٍ** ),
a. [ topl. ], Kahvehane, kafe.

قَهْوَجِيّ
**قَهْوَجِيّ**
a. [ topl. ], Kahvehane işletmecisi.
