# قود — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%88%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قود](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: قود

قَادَهُ
1 قَادَهُ ذ , aor. يَقُودُ, inf. n. قَوْدٌ (S, Mgh, L, Msb, K) and قِيَادٌ (Mgh, Msb) and قِيَادَةٌ (Msb, K) and مَقَادَةٌ and قَيْدُودَةٌ (S, L, K) [originally قَيْوَدُودَةٌ, of the measure فَيْعَلُولَةٌ, like دَيْمُومَةٌ &c.,] and تَقْوَادٌ, (K,) [an intensive form; or, accord. to some, inf. n. of قَوَّدَ;] He led him; (namely, a horse &c., L;) contr. of سَاقَهُ; القَوْدُ being from before, and السَّوْقُ from behind; (Kh, L, Msb, K;) he drew him (a camel) after him; (L;) as also ↓ اقتادهُ; (S, L, K;) and ↓ قوّدهُ, inf. n. تَقْوِيدٌ; (K;) or اقتاده signifies he led him for himself: (Msb:) and قوّده, he led him much: (S, A, L:) you say قوّد فَرَسَهُ he led his horse much. (A.) [One says also قَادَ بِهِ; app. by poetic license: see a verse of Jereer cited in the first paragraph of art. رضع.] ― -b2- أَصْبَحْتُ يُقَادُ بِىَ البَعِيرُ (tropical:) [lit., I have become in such a state that the camel is led with me; i. e.,] I have become old and decrepit. (A.) ― -b3- قَادَتِ الرِّيحُ السَّحَابَ (tropical:) The wind led on the cloud, or clouds. (L.) ― -b4- قَادَ, inf. n. قِيَادَةٌ (Mgh, Msb) and قَوْدٌ, (L,) (assumed tropical:) He led an army. (Mgh, L, Msb.) ― -b5- النَّبْتُ الثَّوْرَ ↓ اقتاد (tropical:) [The herbage attracted the bull by its odour;] he perceived its odour and rushed upon it. (A.) ― -b6- قَادَ, aor. يَقُودُ, inf. n. قِيَادَةٌ, (tropical:) He acted the part, or performed the office, of a pimp, or bawd; or, of a pimp to his own wife, or of a contented cuckold. (Msb.) Ex. قَادَ عَلَى الفَاجِرَةِ, inf. n. as above, [He acted the part, or performed the office, of a pimp to the adulteress, or fornicatress]. (A. [Not given there as tropical.]) -A2- قَادَ, aor. يَقُودُ, inf. n. قِيَادَةٌ, (tropical:) It extended along the surface of the ground; said of a mountain, and of a dyke [&c.]: (T, L:) and so ↓ انقاد; said of a mountain, (the Lexicons passim,) and of a tract of land, (L,) and of sand; (TA;) and ↓ تقاود and ↓ اقتاد. (L.) You say, ظَهْرٌ مِنَ الأَرْضِ يَقُودُ كَذَا وَكَذَا مِيلًا, and يَنْقَادُ, and يَتَقَاوَدُ, A rugged and elevated tract of land that extends such and such a number of miles. And هٰذَا مَكَانٌ يَقُودُ مِنَ الأَرْضِ كَذَا وَكَذَا This is a place which stretches along (يجادب) such and such measures of ground. (L.) -A3- قَوِدَ, [aor. يَقْوَدُ,] (L,) inf. n. قَوَدٌ, (S, L, K,) (assumed tropical:) He (a camel, and a horse, S, L, or other beast of carriage, and a man, L) had a long back and neck. (S, L, K.) See أَقْوَدُ. -A4- قِيدَ It (flour) became compacted together in a mass; syn. تَكَّتلَ and تَكَبَّبَ. (K.) [See also art. قيد, to which it probably belongs.]

2 قَوَّدَ see 1.

مَرَّ وَفُلَانٌ يُقَاوِدُهُ وَيُسَاوِقُهُ
3 مَرَّ وَفُلَانٌ يُقَاوِدُهُ وَيُسَاوِقُهُ ذ [He passed by, or along, such a one vying, or contending, with him in leading on and in driving on]. (A.) [See also 6 in art. سوق.]

اقادهُ خَيْلًا
4 اقادهُ خَيْلًا ذ He gave him horses to lead: (S, L, K:) and in like manner, مَالًا [camels]. (TA.) ― -b2- اقاد الغَيْثُ (tropical:) The rain spread wide: (L, K:) or, had a cloud, or clouds, leading it on. (L.) ― -b3- (tropical:) He (a man) advanced; went forward: (L, K:) as though he gave the means of leading him to the ground and it attained thereby its want. (L.) -A2- أَقَادَنِى, (L,) and اقادنى مِنَ القَاتِلِ, (Msb,) He retaliated for me upon the slayer. (L, Msb.) اقادهُ السُّلْطَانُ مِنْ أَخِيهِ [The Sultلn retaliated for him upon his brother]. (S.) ― -b2- اقاد القَاتِلَ بِالقَتِيلِ, (inf. n. اـِقَادَةٌ, TA,) He slew the slayer for the slain. (S, L, K.)

تقاودا
6 تقاودا ذ (assumed tropical:) They two went away quickly: as though each of them led the other. (L.) [See also 6 in art. سوق] -A2- تقاود (tropical:) It (a place) became even. (A.) See also 1.

انقاد
7 انقاد ذ , [inf. n. اِنْقِيَادٌ,] He (a beast) suffered himself to be led; (Msb, K;) as also ↓ اقتاد (K) and ↓ استقاد. (A, TA.) You say انقاد لِى, and استقاد لى, He was, or became, tractable to me; gave me the means of leading him. (S, L.) ― -b2- انقاد, (A, K,) inf. n. اـِنقِيَادٌ, (S, L,) (tropical:) He was, or became, submissive, resigned, manageable, easy, humble, or lowly; (S, L, A, K;) as also ↓ استقاد. (TA.) ― -b3- انقاد السَّحَابُ, and لِلِّريحِ ↓ استقاد, (tropical:) The cloud, or clouds, became led on by the wind. (A.) ― -b4- انقاد (tropical:) It (a road) was easy and direct. (TA.) ― -b5- انقاد لِىَ الطَّرِيقُ اـِلَيْهِ (tropical:) The road to him, or it, was, or became, plain, or obvious, or manifest, to me. (L, K.) ― -b6- انقادت اـِلَيْهِ المَوَارِدُ (tropical:) The roads, or ways, continued uninterruptedly to it. (As, AM; from a verse of Dhu-r-Rummeh.) See also 1.

8 اـِقْتَوَدَ see 1 in three places. ― -b2- And see 7.

10 اـِسْتَقْوَدَ see 7 in three places -A2- استقاد الأَمْرَ مِنْهُ He retaliated the thing upon him. (Lth, L.) ― -b2- استقادهُ He asked him (namely a judge, or governor,) to retaliate upon a slayer; to slay the slayer for the slain. (S, L, Msb.)

قَادٌ
قَادٌ ذ : see قِيدٌ.

قَوْدٌ
قَوْدٌ ذ Horses: (S, L, K:) or a number of horses together: (A:) or led horses; horses led by their leading-ropes, not ridden, (Az, L, Msb, K,) but prepared for the time of want. (L.) You say, مَرَّ بِنَا قَوْدٌ [A number of horses together, or of led horses, passed by us]. (S, L.)

قَيْدٌ
قَيْدٌ ذ , contr. from قَيِّدٌ, see مُنْقَادٌ.

قِيدٌ
قِيدٌ ذ [originally قِوْدٌ, if belonging to this art.,] and ↓ قَادٌ, Measure; syn. قَدْرٌ. (L, art. قيد; and K in the present art.) Ex. هُوَ مِنِّى قِيدَ رُمْحٍ, and رمح ↓ قَادَ, He is [distant] from me the measure of a spear. (L, art. قيد.)

قَوَدٌ
قَوَدٌ ذ The slaying of the slayer for the slain: (Lth, L:) or i. q. قِصَاصٌ [which signifies the retaliation of slaughter, and of wounding, and of mutilation;] (S, L, Msb, K;) or slaughter for slaughter, and wounding for wounding. (TA, art. قص.) Ex. طَلَبَ القَوَدَ مِنَ القَاتِلِ [He sought retaliation upon the slayer]. (A.)

قَوَدٌ
قَوَدٌ ذ ― -b2- قَتَلَهُ بِهِ قَوَدًا He slew him for him (i. e. for the slain) in retaliation. (Msb.)

قِيَادٌ
قِيَادٌ ذ see مِقْوَدٌ in three places.

قَؤُودٌ
قَؤُودٌ ذ and قَوُودٌ see مُنْقَادٌ.

قِيَادَةٌ
قِيَادَةٌ ذ Tractableness; (tropical:) submissiveness; easiness; in a horse or camel. (L.)

قِيِّدٌ
قِيِّدٌ ذ : see مُنْقَادٌ.

قَوَّادٌ
قَوَّادٌ ذ (tropical:) A pimp; a bawd: fem. with ة: (Msb:) a pimp to his own wife; or a contented cuckold; syn. دَيَّوثٌ. (Msb, * TA.) -A2- القَوَّادُ The nose; in the dial. of Himyer. (K.) ― -b2- In the following words of Ru-beh,
أَتْلَعُ يَسْمُو بِتَلِيلٍ قَوَّادْ
[Long-necked, elevating himself, with advancing neck], قوّاد is explained as signifying مُتَقَدِّمٌ. (L.)

قَيِّدَةٌ
قَيِّدَةٌ ذ A camel whereby a man conceals himself from the animal that he would shoot, previously to his shooting at it; (ISd;) i. q. دَرِيْئَةٌ; (A, L;) as also سَيِّقَةٌ. (A.)

قَائِدٌ
قَائِدٌ ذ A leader of horses: (L:) and (assumed tropical:) of an army: (Mgh, Msb:) pl. قُوَّادٌ and قَادَةٌ (S, Mgh, L, Msb, K) and قُوَّدٌ; (K;) and pl. of قَادَةٌ, قَادَاتٌ. (Mgh.) ― -b2- قَائِدَةٌ [A she-camel] that precedes the other camels [or leads them on,] and with which the young ones keep company. (L.) ― -b3- سَحَابٌ قَائِدٌ (tropical:) A cloud, or clouds, leading on rain. (L.) ― -b4- قَائِدَةٌ (tropical:) A wind [رِيحٌ] leading on a cloud, or clouds. (A.) -A2- قَائِدٌ (tropical:) Extending along the surface of the ground; applied to a mountain, and a dyke, (T, L,) and a tract of land [&c.]: (K:) and so ↓ مُنْقَادٌ, applied to a mountain, (the Lexicons passim,) and a tract of land, and of sand. (L.) ― -b2- A prominent part of a mountain (JK, L, K) extending upon the surface of the ground. (JK.) ― -b3- قَائِدَةٌ A hill of the kind termed أَكَمَة extending upon the surface of the ground: (L, K:) or a hill cleaving to the ground. (IAar, in TA, art. خشع.) -A3- قَائِدٌ The largest of the channels for irrigation (فُلْجَان) of a land ploughed for sowing. (L, K.) [In the CK, الحَارِث is put for الحَرْث.] ISd says, that he assigns it to this art. only because و is more common than ى. (L.) [Pl. قَوَائِدُ, occuring in the L and TA, voce أَعْرَافٌ.] -A4- القَائِدُ The last star [ η] in the tail of Ursa Major, بَنَاتِ نَعْشٍ الكُبْرَى: in the K, الصُّغْرَى, but this is a mistake. (TA.) [The star (ζ) which is the middle one of the three in the tail of that constellation is called العَنَاقٌ, and by the side of it is the obscure star called السُّهَى, and also called الصَّيْدَقُ, and, as is said in the TA, نُعَيْشٌ; and the third of those three, next the body, is called الحَوَرُ In the K, a strange description is given of these stars: it is there said, الأَوَّلُ مِنْ بَنَاتِ نَعْشٍ الصُّغْرَى الذى هو [القَائِدُ] و آخِرُهَا قَائِدٌ وَالثَّانِى عَنَاقٌ وَاـِلَى جَانِبِهِ قَائِدٌ صَغِيرٌ و ثَانِيهِ عَنَاقٌ وَاـِلَى جَانِبِهِ الصَّيْدَقُ وهو السُّهَى والثَّالِثُ الحَوَرُ.] ― -b2- The قَوَائِدُ, among the northern stars, are, it is said, four stars forming an irregular quadrilateral figure, distant one from another, [as though ε, ζ, η π of Hercules,] in the midst of which is an obscure star, resembling a soil, and called الرُّبَعُ, they being likened to she-camels with a young one such as is called رُبَعٌ: they are on the left of النَّسْرُ الوَاقِعُ [a Lyrو], between it and بَنَاتُ نَعْشٍ. (TA.) [But قَوَائِدُ, here, is evidently a mistake for عَوَائِذُ.]

قَيْدُودٌ
قَيْدُودٌ ذ , originally قَيْوَدُودٌ because from قَادَ, aor. يَقُودُ accord. to the Basrees; or, accord. to the Koofees, it is of the measure فَعْلُولَةٌ, and the ى is substituted for و; A mare easy to be led. (IKtt, MF.) -A2- قَيْدُودٌ (assumed tropical:) A long, or tall, she-ass, (S, L, K,) &c.: (K:) pl. قَيَادِيدُ. (S, L, K.) See also art. قد. ― -b2- قَيْدُودٌ (assumed tropical:) A mare having a long and curved neck: (L:) not applied to a male. (ISd, L.)

أَقْوَدُ
أَقْوَدُ ذ A man (S, L) strong-necked: (S, L, K:) so called because he seldom turns his face aside. (S, L.) ― -b2- Hence, (assumed tropical:) One who is niggardly, or tenacious, of his travelling-provision: (S, L, K:) because he does not turn aside his face in eating, lest he should see a man and be obliged to invite him. (S, L.) ― -b3- (assumed tropical:) A man who does not turn aside his face. (L.) ― -b4- (tropical:) A tall, or high, mountain; (S, L, K; *) as also ↓ مُقَوَّدٌ. (K.) ― -b5- قَوْدَآءُ (tropical:) A road of a difficult place of ascent of a mountain (ثَنِيَّةٌ) extending to a great length upwards, (S, L,) or, reaching high. (K.) ― -b6- قُلَّةٌ قَوْدَآءُ (tropical:) A tall mountain-top. (A.) ― -b7- أَقْوَدُ (assumed tropical:) A man who, when he applies himself to a thing, can hardly turn his face away from it. (T, L, A, K. *) ― -b8- (assumed tropical:) A camel, and a horse, (S, L,) or other beast of carriage, and a man, (L,) having a long back and neck: (S, L:) or a long-necked horse, (A,) or camel: (R:) or long, or tall, absolutely, applied to a camel: (R, TA:) fem. قَوْدَآءُ; and pl. قُودٌ: (S, L:) or a horse having a long and large neck. (ISh.) See شَغَبَ. -A2- See also مُنْقَادٌ. ― -b2- (tropical:) More, or most, addicted to the conduct of a pimp, or bawd; or, of a pimp to his own wife, or a contented cuckold. (Msb.)

جَعَلْتُهُ مَقَادَ المُهْرِ
جَعَلْتُهُ مَقَادَ المُهْرِ ذ (assumed tropical:) I placed him on the right hand: (L, K:) because the colt (مهر) is in most instances led (يُقَادُ) on the right hand. (L.)

مِقْوَدٌ
مِقْوَدٌ ذ A leading-rope; (L, Msb;) that with which one leads [a horse &c.]; (K;) a rope or the like with which one leads [a horse &c.]; (Mgh;) a rope upon the neck, for leading [a horse &c.]: (A:) as also ↓ قِيَادٌ; (L, Mgh, Msb, K;) a rope that is tied to the cord of the nose-ring of a camel, or to the bit of a horse or the like, by which a beast is led; (S, L;) a cord, or a thong or strap, attached to the neck of a beast or of a dog, by which the animal is led: (L:) pl. مَقَاوِدُ. (A, Msb.) ― -b2- ↓ أَعْطَى القِيَادَ (tropical:) [lit., He gave the leading-rope; i. e.,] he was, or became, submissive, or obedient, willingly or unwillingly. (Msb.) ― -b3- فُلَانٌ ↓ سَلِسُ القِيَادِ (tropical:) [lit., Such a one has an easy leading-rope; i. e.,] such a one will follow thee agreeably with thy desire; (A;) [is submissive, obsequious, or obedient]: and ↓ صَعْبُ القِيَادِ (tropical:) [signifying having a difficult leading-rope; i. e., refractory]. (L.)

مَقُودٌ
مَقُودٌ ذ and ↓ مَقْوُودٌ (the latter extr. [with respect to form], and of the dial. of Temeem, TA,) A beast of carriage led. (K.)

غَيْثٌ مُقِيدٌ
غَيْثٌ مُقِيدٌ ذ (tropical:) Wide-spreading rain: or rain having a cloud, or clouds, leading it on. (L.)

مُقَوَّدٌ
مُقَوَّدٌ ذ : see أَقْوَدُ.

أَعْطَاهُ مَقَادَتَةٌ
أَعْطَاهُ مَقَادَتَةٌ ذ He gave him the means of leading him; he was, or became, tractable to him. (S, * L, * K.)

مَقْوُودٌ
مَقْوُودٌ ذ : see مَقُودٌ.

مُنْقَادٌ
مُنْقَادٌ ذ and ↓ قَؤُودٌ (S, L, K) and ↓ قَوُودٌ, without ء, (Ks,) and ↓ قَيِّدٌ and ↓ قَيْدٌ, [the last but one originally قَيْوِدٌ, and the last contracted from it,] like مَيِّتٌ and مَيْتٌ, and ↓ أَقْوَدُ, (L, K,) A horse, (Ks, S, L, K,) and a camel, (Ks, L,) tractable; (tropical:) submissive; easy. (Ks, S, L, K.) Ex. اِجْعَلْ فِى أَوَّلِ قِطَارِكَ بَعِيرًا قَيِّدًا [Place thou at the head of thy string of camels a camel that is tractable]. (A.) -A2- مُنْقَادٌ: see قَائِدٌ. ― -b2- (tropical:) A direct road. (A.)

### Türkçe

قَادَهُ
1 **قَادَهُ** ذ, muzâri‘ **يَقُودُ**, mastar ismi **قَوْدٌ** (S, Mgh, L, Msb, K) ve **قِيَادٌ** (Mgh, Msb) ve **قِيَادَةٌ** (Msb, K) ve **مَقَادَةٌ** ve **قَيْدُودَةٌ** (S, L, K) [aslında **قَيْوَدُودَةٌ**, vezni **فَيْعَلُولَةٌ**, **دَيْمُومَةٌ** vb. gibi,] ve **تَقْوَادٌ**, (K,) [şiddet (mübalağa) sigası; yahut bazılarına göre **قَوَّدَ**’ın mastar ismidir;] Onu sevk etti; (yani bir at vb., L;) **سَاقَهُ**’ın zıddı; **القَوْدُ** önden, **السَّوْقُ** arkadan olduğundan; (Kh, L, Msb, K;) onu (bir deveyi) arkasından çekti; (L;) bunun gibi ↓ **اقتادهُ**; (S, L, K;) ve ↓ **قوّدهُ**, mastar ismi **تَقْوِيدٌ**; (K;) yahut **اقتاده** “onu kendisi için sevk etti” demektir: (Msb:) ve **قوّده**, onu çokça sevk etti: (S, A, L:) **قوّد فَرَسَهُ** dersin: atını çokça sevk etti. (A.) [Ayrıca **قَادَ بِهِ** de denir; görünüşe göre şiirî ruhsatla: bk. Cerîr’in bir beyti, madde **رضع**’ın ilk paragrafında nakledilmiştir.] ― -b2- **أَصْبَحْتُ يُقَادُ بِىَ البَعِيرُ** (mecaz:) [lafzen, “deve benimle sevk olunur hâle geldim”; yani] ihtiyarladım ve çöktüm. (A.) ― -b3- **قَادَتِ الرِّيحُ السَّحَابَ** (mecaz:) Rüzgâr bulutu yahut bulutları sevk etti. (L.) ― -b4- **قَادَ**, mastar ismi **قِيَادَةٌ** (Mgh, Msb) ve **قَوْدٌ**, (L,) (mecaz kabul edilerek:) Bir orduyu sevk etti. (Mgh, L, Msb.) ― -b5- **النَّبْتُ الثَّوْرَ** ↓ **اقتاد** (mecaz:) [Ot, kokusuyla boğayı kendine çekti;] onun kokusunu aldı da üzerine atıldı. (A.) ― -b6- **قَادَ**, muzâri‘ **يَقُودُ**, mastar ismi **قِيَادَةٌ**, (mecaz:) pezevenklik yaptı; yahut kendi karısına pezevenklik yapanın, yahut razı gavatın işini yaptı. (Msb.) Ör. **قَادَ عَلَى الفَاجِرَةِ**, mastar ismi yukarıdaki gibi, [zina eden kadına pezevenklik yaptı]. (A. [Orada mecaz olarak verilmemiştir.])

-A2- **قَادَ**, muzâri‘ **يَقُودُ**, mastar ismi **قِيَادَةٌ**, (mecaz:) yer yüzeyi boyunca uzandı; dağ ve set vb. hakkında söylenir: (T, L:) ve bunun gibi ↓ **انقاد**; dağ hakkında, (lugatlerde yer yer,) ve bir arazi parçası hakkında, (L,) ve kum hakkında; (TA;) ve ↓ **تقاود** ve ↓ **اقتاد**. (L.) Şöyle dersin: **ظَهْرٌ مِنَ الأَرْضِ يَقُودُ كَذَا وَكَذَا مِيلًا**, ve **يَنْقَادُ**, ve **يَتَقَاوَدُ**, “şu kadar ve şu kadar mil uzanan engebeli ve yüksek bir arazi parçası.” Ve **هٰذَا مَكَانٌ يَقُودُ مِنَ الأَرْضِ كَذَا وَكَذَا** “bu, yerden şu kadar ve şu kadar ölçü boyunca uzanan bir yerdir (يجادب).” (L.)

-A3- **قَوِدَ**, [muzâri‘ **يَقْوَدُ**,] (L,) mastar ismi **قَوَدٌ**, (S, L, K,) (mecaz kabul edilerek:) O (bir deve ve bir at, S, L, yahut başka bir binek hayvanı ve bir adam, L) uzun sırtlı ve uzun boyunlu oldu. (S, L, K.) **أَقْوَدُ**’a bak.

-A4- **قِيدَ** Un (bir kütle hâlinde) birbirine yapışıp sıkıştı; eş anlamlısı **تَكَّتلَ** ve **تَكَبَّبَ**. (K.) [Ayrıca madde **قيد**’e de bak; muhtemelen ona aittir.]

2 **قَوَّدَ**: 1’e bak.

**مَرَّ وَفُلَانٌ يُقَاوِدُهُ وَيُسَاوِقُهُ**
3 **مَرَّ وَفُلَانٌ يُقَاوِدُهُ وَيُسَاوِقُهُ** ذ [O geçti; falanca da onunla sevk etmede ve sürmede yarışıyor, çekişiyordu]. (A.) [Ayrıca madde **سوق**’ta 6’ya da bak.]

**اقادهُ خَيْلًا**
4 **اقادهُ خَيْلًا** ذ Ona sevk edeceği atlar verdi: (S, L, K:) ve aynı şekilde, **مَالًا** [develer]. (TA.) ― -b2- **اقاد الغَيْثُ** (mecaz:) Yağmur genişçe yayıldı: (L, K:) yahut onu sevk eden bir bulutu yahut bulutları oldu. (L.) ― -b3- (mecaz:) O (bir adam) ilerledi; öne geçti: (L, K:) sanki yere sevk edilme vasıtasını verdi de yer bununla ihtiyacına erişti. (L.)

-A2- **أَقَادَنِى**, (L,) ve **اقادنى مِنَ القَاتِلِ**, (Msb,) Benim için katilden kısas aldı. (L, Msb.) **اقادهُ السُّلْطَانُ مِنْ أَخِيهِ** [Sultan onun için kardeşinden kısas aldı]. (S.) ― -b2- **اقاد القَاتِلَ بِالقَتِيلِ**, (mastar ismi **اـِقَادَةٌ**, TA,) Öldürülen için öldüreni öldürdü. (S, L, K.)

**تقاودا**
6 **تقاودا** ذ (mecaz kabul edilerek:) İkisi çabucak uzaklaştı: sanki her biri ötekini sevk ediyordu. (L.) [Ayrıca madde **سوق**’ta 6’ya da bak] -A2- **تقاود** (mecaz:) O (bir yer) düzleşti. (A.) Ayrıca 1’e bak.

**انقاد**
7 **انقاد** ذ, [mastar ismi **اِنْقِيَادٌ**,] O (bir hayvan) kendisini sevk ettirdi; (Msb, K;) bunun gibi ↓ **اقتاد** (K) ve ↓ **استقاد**. (A, TA.) **انقاد لِى**, ve **استقاد لى** dersin: Bana uysal oldu; bana onu sevk etme imkânını verdi. (S, L.) ― -b2- **انقاد**, (A, K,) mastar ismi **اـِنقِيَادٌ**, (S, L,) (mecaz:) boyun eğdi; razı oldu; idare edilir oldu; kolay oldu; alçak gönüllü oldu; (S, L, A, K;) bunun gibi ↓ **استقاد**. (TA.) ― -b3- **انقاد السَّحَابُ**, ve **لِلِّريحِ** ↓ **استقاد**, (mecaz:) Bulut yahut bulutlar rüzgâr tarafından sevk olunur hâle geldi. (A.) ― -b4- **انقاد** (mecaz:) O (bir yol) kolay ve dosdoğru oldu. (TA.) ― -b5- **انقاد لِىَ الطَّرِيقُ اـِلَيْهِ** (mecaz:) Ona giden yol bana açık, yahut belli, yahut zahir oldu. (L, K.) ― -b6- **انقادت اـِلَيْهِ المَوَارِدُ** (mecaz:) Yollar yahut geçitler ona kesintisizce devam etti. (As, AM; Zû’r-Rumme’nin bir beytinden.) Ayrıca 1’e bak.

8 **اـِقْتَوَدَ**: üç yerde 1’e bak. ― -b2- Ve 7’ye bak.

10 **اـِسْتَقْوَدَ**: üç yerde 7’ye bak. -A2- **استقاد الأَمْرَ مِنْهُ** O şeyde ondan kısas aldı. (Lth, L.) ― -b2- **استقادهُ** O (yani bir kadı yahut vali)dan, bir katile kısas uygulamasını; öldürülen için öldüreni öldürmesini istedi. (S, L, Msb.)

**قَادٌ**
**قَادٌ** ذ: **قِيدٌ**’e bak.

**قَوْدٌ**
**قَوْدٌ** ذ Atlar: (S, L, K:) yahut bir arada bulunan bir grup at: (A:) yahut yedekte atlar; binilmeyip yularlarıyla çekilen, (Az, L, Msb, K,) fakat ihtiyaç zamanı için hazırlanmış atlar. (L.) **مَرَّ بِنَا قَوْدٌ** dersin: [Bir grup at, yahut yedekte atlar, yanımızdan geçti]. (S, L.)

**قَيْدٌ**
**قَيْدٌ** ذ, **قَيِّدٌ**’den kısaltılmıştır; **مُنْقَادٌ**’a bak.

**قِيدٌ**
**قِيدٌ** ذ [bu maddeye aitse aslında **قِوْدٌ** idi,] ve ↓ **قَادٌ**, Ölçü; eş anlamlısı **قَدْرٌ**. (L, madde **قيد**; ve K bu maddede.) Ör. **هُوَ مِنِّى قِيدَ رُمْحٍ**, ve **قَادَ** ↓ **رمح**, O benden bir mızrak ölçüsü [uzaklıktadır]. (L, madde **قيد**.)

**قَوَدٌ**
**قَوَدٌ** ذ Öldürülen için öldürenin öldürülmesi: (Lth, L:) yahut **قِصَاصٌ** ile aynı (bu, öldürmede, yaralamada ve uzuv kesmede kısas demektir); (S, L, Msb, K;) yahut öldürmeye karşılık öldürme ve yaralamaya karşılık yaralama. (TA, madde **قص**.) Ör. **طَلَبَ القَوَدَ مِنَ القَاتِلِ** [Öldürenden kısas talep etti]. (A.)

**قَوَدٌ**
**قَوَدٌ** ذ ― -b2- **قَتَلَهُ بِهِ قَوَدًا** Onu onun için (yani öldürülen için) kısas olarak öldürdü. (Msb.)

**قِيَادٌ**
**قِيَادٌ** ذ: üç yerde **مِقْوَدٌ**’a bak.

**قَؤُودٌ**
**قَؤُودٌ** ذ ve **قَوُودٌ**: **مُنْقَادٌ**’a bak.

**قِيَادَةٌ**
**قِيَادَةٌ** ذ Uysallık; (mecaz:) boyun eğicilik; kolaylık; atta yahut devede. (L.)

**قِيِّدٌ**
**قِيِّدٌ** ذ: **مُنْقَادٌ**’a bak.

**قَوَّادٌ**
**قَوَّادٌ** ذ (mecaz:) Pezevenk; çöpçatan: dişisi ة ile: (Msb:) kendi karısına pezevenklik yapan; yahut razı gavat; eş anlamlısı **دَيَّوثٌ**. (Msb, * TA.) -A2- **القَوَّادُ** Burun; Himyer lehçesinde. (K.) ― -b2- Ru’beh’in şu sözünde,
**أَتْلَعُ يَسْمُو بِتَلِيلٍ قَوَّادْ**
[Uzun boyunlu, ilerleyen bir boyunla yükselerek], **قوّاد** “**مُتَقَدِّمٌ**” mânasında diye açıklanır. (L.)

**قَيِّدَةٌ**
**قَيِّدَةٌ** ذ Bir adamın, vuracağı hayvandan, ona atış yapmadan önce, kendisini gizlediği deve; (ISd;) **دَرِيْئَةٌ** ile aynı; (A, L;) bunun gibi **سَيِّقَةٌ** da. (A.)

**قَائِدٌ**
**قَائِدٌ** ذ Atların sevk edicisi: (L:) ve (mecaz kabul edilerek:) bir ordunun [sevkiyatı/komutanı]: (Mgh, Msb:) çoğulu **قُوَّادٌ** ve **قَادَةٌ** (S, Mgh, L, Msb, K) ve **قُوَّدٌ**; (K;) ve **قَادَةٌ**’nın çoğulu **قَادَاتٌ**. (Mgh.) ― -b2- **قَائِدَةٌ** [Dişi deve] öteki develerin önüne geçen [yahut onları sevk eden] ve yavruların kendisiyle birlikte bulunduğu. (L.) ― -b3- **سَحَابٌ قَائِدٌ** (mecaz:) Yağmuru sevk eden bir bulut yahut bulutlar. (L.) ― -b4- **قَائِدَةٌ** (mecaz:) Bir bulutu yahut bulutları sevk eden bir rüzgâr [**رِيحٌ**]. (A.)

-A2- **قَائِدٌ** (mecaz:) yer yüzeyi boyunca uzanan; dağa ve sete, (T, L,) ve bir arazi parçasına vb. uygulanır: (K:) ve bunun gibi ↓ **مُنْقَادٌ**, dağa (lugatlerde yer yer) ve arazi parçasına ve kuma uygulanır. (L.) ― -b2- Dağın, yer yüzeyi üzerinde uzanan çıkıntılı bir kısmı. (JK.) ― -b3- **قَائِدَةٌ** **أَكَمَة** denilen türden, yer yüzeyi üzerinde uzanan bir tepe: (L, K:) yahut yere yapışık bir tepe. (IAar, TA, madde **خشع**.)

-A3- **قَائِدٌ** Ekime sürülmüş bir arazinin sulama kanallarının (**فُلْجَان**) en büyüğü. (L, K.) [CK’de **الحَارِث** yerine **الحَرْث** konmuştur.] ISd der ki: onu bu maddeye yalnızca **و**’nun **ى**’dan daha yaygın olması sebebiyle nispet eder. (L.) [Çoğulu **قَوَائِدُ**, L ve TA’da, **أَعْرَافٌ** maddesinde geçer.]

-A4- **القَائِدُ** Büyükayı kuyruğundaki son yıldız [η], **بَنَاتِ نَعْشٍ الكُبْرَى**: K’da **الصُّغْرَى** denmiştir; fakat bu hatadır. (TA.) [O takım yıldızın kuyruğundaki üç yıldızın ortadaki (ζ) yıldızına **العَنَاقٌ** denir; onun yanında sönük yıldız vardır ki **السُّهَى** diye adlandırılır ve **الصَّيْدَقُ** diye de adlandırılır; TA’da söylendiği üzere **نُعَيْشٌ** da denir; o üç yıldızın üçüncüsü, gövdeye en yakın olanı, **الحَوَرُ** diye adlandırılır. K’da bu yıldızlar hakkında garip bir tasvir verilmiştir: orada şöyle denmiştir: **الأَوَّلُ مِنْ بَنَاتِ نَعْشٍ الصُّغْرَى الذى هو [القَائِدُ] و آخِرُهَا قَائِدٌ وَالثَّانِى عَنَاقٌ وَاـِلَى جَانِبِهِ قَائِدٌ صَغِيرٌ و ثَانِيهِ عَنَاقٌ وَاـِلَى جَانِبِهِ الصَّيْدَقُ وهو السُّهَى والثَّالِثُ الحَوَرُ.**] ― -b2- Kuzey yıldızları arasındaki **قَوَائِدُ**, denildiğine göre, birbirinden uzak, düzensiz bir dörtgen şekli oluşturan dört yıldızdır; [sanki Herkül’ün ε, ζ, η, π’si gibi;] ortasında, toprak parçasına benzeyen sönük bir yıldız vardır ve **الرُّبَعُ** diye adlandırılır; onlar, **رُبَعٌ** denilen yavrusu olan dişi develere benzetilmiştir: **النَّسْرُ الوَاقِعُ**’ın [bir Lyrâ] solundadırlar; onunla **بَنَاتُ نَعْشٍ** arasındadırlar. (TA.) [Fakat burada **قَوَائِدُ**, açıkça **عَوَائِذُ** yerine bir hatadır.]

**قَيْدُودٌ**
**قَيْدُودٌ** ذ, aslında **قَيْوَدُودٌ**; çünkü Basralılara göre **قَادَ**, muzâri‘ **يَقُودُ**’dan gelir; yahut Kûfelilere göre vezni **فَعْلُولَةٌ**’dır ve **ى**, **و** yerine getirilmiştir; Sevk edilmesi kolay bir kısrak. (IKtt, MF.) -A2- **قَيْدُودٌ** (mecaz kabul edilerek:) Uzun yahut iri bir dişi eşek, (S, L, K,) vb.: (K:) çoğulu **قَيَادِيدُ**. (S, L, K.) Ayrıca madde **قد**’e bak. ― -b2- **قَيْدُودٌ** (mecaz kabul edilerek:) Uzun ve eğri boyunlu bir kısrak: (L:) erkeğe uygulanmaz. (ISd, L.)

**أَقْوَدُ**
**أَقْوَدُ** ذ Güçlü boyunlu bir adam: (S, L, K:) yüzünü pek az yana çevirdiği için böyle adlandırılmıştır. (S, L.) ― -b2- Bundan dolayı, (mecaz kabul edilerek:) yol azığından cimri yahut sıkı tutan kimse: (S, L, K:) çünkü yerken yüzünü yana çevirmez; bir adam görüp de onu davet etmeye mecbur kalmasın diye. (S, L.) ― -b3- (mecaz kabul edilerek:) yüzünü yana çevirmeyen bir adam. (L.) ― -b4- (mecaz:) Uzun yahut yüksek bir dağ; (S, L, K; *) bunun gibi ↓ **مُقَوَّدٌ**. (K.) ― -b5- **قَوْدَآءُ** (mecaz:) Bir dağın sarp çıkış yerinin (**ثَنِيَّةٌ**) yukarı doğru çok uzun uzanan, (S, L,) yahut yükseğe erişen bir yolu. (K.) ― -b6- **قُلَّةٌ قَوْدَآءُ** (mecaz:) Uzun bir dağ zirvesi. (A.) ― -b7- **أَقْوَدُ** (mecaz kabul edilerek:) Bir şeye yöneldiğinde yüzünü ondan güçlükle çevirebilen adam. (T, L, A, K. *) ― -b8- (mecaz kabul edilerek:) Uzun sırtlı ve uzun boyunlu bir deve ve bir at, (S, L,) yahut başka bir binek hayvanı ve bir adam, (L,): (S, L:) yahut uzun boyunlu bir at, (A,) yahut deve: (R:) yahut mutlak olarak uzun yahut iri; deveye uygulanır: (R, TA:) dişisi **قَوْدَآءُ**; çoğulu **قُودٌ**: (S, L:) yahut uzun ve büyük boyunlu bir at. (ISh.) **شَغَبَ**’a bak. -A2- Ayrıca **مُنْقَادٌ**’a da bak. ― -b2- (mecaz:) pezevenklik yahut çöpçatanlık işine daha çok, yahut en çok, düşkün; yahut kendi karısına pezevenklik yapanın, yahut razı gavatın [hali]. (Msb.)

**جَعَلْتُهُ مَقَادَ المُهْرِ**
**جَعَلْتُهُ مَقَادَ المُهْرِ** ذ (mecaz kabul edilerek:) Onu sağ tarafa koydum: (L, K:) çünkü tay (**مهر**) çoğu durumda sağ tarafta sevk edilir (**يُقَادُ**). (L.)

**مِقْوَدٌ**
**مِقْوَدٌ** ذ Yular; (L, Msb;) onunla [at vb.] sevk edilen şey; (K;) [at vb.] sevk etmek için olan ip yahut benzeri; (Mgh;) [at vb.] sevk etmek için boyundaki ip: (A:) bunun gibi ↓ **قِيَادٌ**; (L, Mgh, Msb, K;) bir devenin burun halkasının ipine, yahut bir atın gemine vb. bağlanan, onunla hayvanın sevk edildiği ip: (S, L;) bir hayvanın yahut bir köpeğin boynuna bağlanan, onunla hayvanın sevk edildiği ip, yahut kayış: (L:) çoğulu **مَقَاوِدُ**. (A, Msb.) ― -b2- ↓ **أَعْطَى القِيَادَ** (mecaz:) [lafzen, “yuları verdi”; yani] isteyerek yahut istemeyerek boyun eğdi, yahut itaat etti. (Msb.) ― -b3- **فُلَانٌ** ↓ **سَلِسُ القِيَادِ** (mecaz:) [lafzen, “falancanın yuları yumuşaktır”; yani] falanca, senin isteğine uygun olarak seni izler; (A;) [boyun eğicidir, itaatkârdır]: ve ↓ **صَعْبُ القِيَادِ** (mecaz:) [lafzen, “yuları zordur”; yani asi]. (L.)

**مَقُودٌ**
**مَقُودٌ** ذ ve ↓ **مَقْوُودٌ** (ikincisi [şekil bakımından] garip, ve Temîm lehçesindendir, TA,) Sevk edilen binek hayvanı. (K.)

**غَيْثٌ مُقِيدٌ**
**غَيْثٌ مُقِيدٌ** ذ (mecaz:) Genişçe yayılan yağmur; yahut onu sevk eden bir bulutu yahut bulutları olan yağmur. (L.)

**مُقَوَّدٌ**
**مُقَوَّدٌ** ذ: **أَقْوَدُ**’a bak.

**أَعْطَاهُ مَقَادَتَةٌ**
**أَعْطَاهُ مَقَادَتَةٌ** ذ Ona onu sevk etme imkânını verdi; ona uysal oldu. (S, * L, * K.)

**مَقْوُودٌ**
**مَقْوُودٌ** ذ: **مَقُودٌ**’a bak.

**مُنْقَادٌ**
**مُنْقَادٌ** ذ ve ↓ **قَؤُودٌ** (S, L, K) ve ↓ **قَوُودٌ**, ء’siz, (Ks,) ve ↓ **قَيِّدٌ** ve ↓ **قَيْدٌ**, [sondan bir önceki aslında **قَيْوِدٌ**, sonuncusu ondan kısaltılmıştır,] **مَيِّتٌ** ve **مَيْتٌ** gibi, ve ↓ **أَقْوَدُ**, (L, K,) Uysal bir at, (Ks, S, L, K,) ve bir deve, (Ks, L,); (mecaz:) boyun eğici; kolay. (Ks, S, L, K.) Ör. **اِجْعَلْ فِى أَوَّلِ قِطَارِكَ بَعِيرًا قَيِّدًا** [Deve katarının başına uysal bir deve koy]. (A.) -A2- **مُنْقَادٌ**: **قَائِدٌ**’e bak. ― -b2- (mecaz:) Dosdoğru bir yol. (A.)
