# قوز — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D8%B2/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%88%D8%B2/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قوز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D8%B2.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قوز

القوز: المستدير من الرمل تشبه به أرداف النساء، قال:
  وردفها كالقوز بين القوزين وقال الجوهري: القوز: الكثيب الصغير، عن أبي عبيدة، وقال الأزهري: سماعي من العرب في القوز أنه الكثيب المشرف، وفي الحديث:  محمد في الدهم بهذا القوز  ، وهو العالي من الرمل؛ كأنه جبل، ومنه حديث أم زرع: زوجي لحم جمل غث، على رأس قوز وعث، أرادت شدة الصعود فيه، لأن المشي في الرمل شاق، فكيف الصعود فيه، لا سيما وهو وعث. وقال ابن سيده: القوز: نقا مستدير منعطف. ج أقواز، وقال ذو الرمة:
  إلى ظعن يقرضن أقواز مشرف                      شمالا وعن أيمانهن الفـوارس في الكثير قيزان، وقال:
  لما رأى الرمل وقيزان الغضى                      والبقر الملمعات بـالـشـوى
  بكى وقال هل ترون ما أرى وأقاويز وأقاوز، قال الشاعر:
  ومخلدات باللجين كأنمـا                      أعجازهن أقاوز الكثبان قال ابن سيده: هكذا حكى أهل اللغة: أقاوز، وعندي أنه أقاويز، وأن الشاعر احتاج فحذف ضرورة. والتقوز: التقلز، أي النشاط. التقوز: التهوي، هكذا في النسخ، والصواب التهور، بالراء، كما في التكملة. التقوز: التهدم، وتقوض البيت. والتقوز: عدو الوعل، كالتقلز، قاله الصاغاني. والقواز، كشداد: الطواز، أي اللين المس، عن الفراء. واقتازه النمر: أكله، نقله الصاغاني. وقوز النبت تقويزا: كثر، نقله الصاغاني.

### Türkçe

**القوز**: kumdan yuvarlak olan; kadınların kalçalarına benzetilir, dedi ki:
  “Onun kalçası, iki **القوز** arasında **القوز** gibidir.” Cevherî dedi: **القوز**: küçük kum tepeciği; Ebû Ubeyde’den. Ezherî dedi: **القوز** hakkında Araplardan işittiğim, onun yüksekçe (çıkıntılı) tepecik olduğudur. Hadiste: “Muhammed, bu **القوز** ile **الدهم** içinde(dir).” Yani kumdan yüksek olan; sanki bir dağ gibidir. Ondandır Ümmü Zer‘ hadisi: “Kocam, zayıf bir deve eti; sarp bir **قوز** başı üzerinde.” Orada tırmanışın şiddetini kastetti; çünkü kumda yürümek zordur; öyleyse onda tırmanış nasıldır; özellikle de o sarp iken. İbn Sîde dedi: **القوز**: yuvarlak, kıvrımlı bir **نقا**. Çoğulu **أقواز**. Zû’r-Rumme dedi ki:
  “Kuzeye doğru, yüksekçe **أقواز**’ı kesip geçen göçer kadınlara; onların sağlarında da süvariler.”
Çoklukta **قيزان**. Dedi ki:
  “Kumu ve **قيزان**’ı, **الغضى**’yı,
  ve parlak sığırları **الشوى** ile gördüğünde,
  ağladı ve dedi: ‘Gördüğümü görüyor musunuz?’”
Ve **أقاويز** ve **أقاوز**. Şair dedi ki:
  “Gümüşle ebedîleştirilmiş (süslenmiş) (şeyler); sanki
  onların sağrıları, kum tepelerinin **أقاوز**’ıdır.”
İbn Sîde dedi: Dil ehli böyle rivayet etti: **أقاوز**; bence ise o **أقاويز**’dır; şair ihtiyaç duydu da zaruret olarak hazfetti.

**التقوز**: **التقلز**; yani canlılık. **التقوز**: **التهوي**; nüshalarda böyledir; doğrusu **التهور**’dur, **الراء** ile; **التكملة**’de olduğu gibi. **التقوز**: yıkılma; ve ev **تقوض** etti. Ve **التقوز**: dağ keçisinin koşması; **التقلز** gibi; bunu Sâğânî söyledi.

**القواز** (Şeddâd vezninde): **الطواز**; yani dokunuşça yumuşaklık; Ferrâ’dan.

Kaplan onu **اقتازه** etti: onu yedi; Sâğânî nakletti.

Bitki **قوز**’u **تقويزا**: çoğaldı; Sâğânî nakletti.
