# قيا (ق-ي-ا) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%8A%D8%A7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%8A%D8%A7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ي - ا
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%8A%D8%A7/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَآءَ
1 قَآءَ ذ , aor. يَقِىْءُ, inf. n. قَىْءٌ, (S, Mgh, O, Msb, K, &c.,) He vomited (Mgh, TA) what he had eaten. (Mgh, Msb, TA.) ― -b2- [Hence one says,] قَآءَ نَفْسَهُ [lit. He vomited his soul], meaning (assumed tropical:) he died: like لَفَظَ نَفْسَهُ. (A, TA.) And قَآءَتِ الطَّعْنَةُ الدَّمَ (assumed tropical:) [The wound made with a spear or the like spouted forth the blood]. (A, TA.) And ثَوْبٌ يَقِىْءُ الصِبْغَ (assumed tropical:) A garment that is saturated with the dye. (S, A, O, K.) And تَقِىْءُ الأَرْضُ أَفْلَاذَ كَبِدِهَا [lit. The earth will vomit the pieces of her liver], meaning (tropical:) the earth will cast forth upon her surface her treasures. (TA, from a trad.) And قَآءَتِ الأَرْضُ أُكُلَهَا [lit. the earth vomited her food], meaning (tropical:) the earth disclosed her herbage and her treasures. (TA, from a saying of 'ءïsheh.) And الأَرْضُ تَقِىْءُ النَّدَى (tropical:) [The earth exudes the moisture]. (TA.)

قيّأهُ
2 قيّأهُ ذ He, (a man, S, Mgh, O, Msb,) or it, (medicine, K,) caused him to vomit; (S, * Mgh, O, * Msb, K; *) and ↓ اقآءهُ signifies the same. (S, O, K.)

4 أَقْيَاَ see what immediately precedes.

تقيّأ
5 تقيّأ ذ He constrained himself to vomit; (S, Mgh, O, Msb, TA;) and he vomited intentionally. (TA.) See also 10, in two places. -A2- And تَقَيَّأَتْ She addressed, or presented, herself to her husband, and threw herself upon him: (K:) or, accord. to Lth, she affected languor, or languidness, to her husband, and threw herself upon him: but in the opinion of Az, the verb with ق in this sense is a mistranscription, and is correctly تفيّأت, [q. v.,] with ف. (TA.)

استقآء
10 استقآء ذ , (S, Mgh, Msb, K, TA,) or استقيَأَ, (thus in the O, in which the former is not mentioned, [and it seems from an ex. in a verse there cited that this may be a dial. var.,]) and ↓ تقيّأ, (S, Mgh, O, Msb, K, TA,) He constrained himself to vomit: (S, Mgh, O, Msb: [see the latter verb above: in the K neither is expl.:]) or the former is an instance of اِسْتَفْعَلَ from القَىْءُ [i. e. it signifies he desired to vomit]: and ↓ the latter signifies more than the former, i. e. he made what was in the جَوْف [here meaning stomach] to come forth, intentionally. (TA.) It is said in a trad., لَوْ يَعْلَمُ الشَّارِبُ قَائِمًا مَا ذَا عَلَيْهِ لَاسْتَقَآءَ مَا شَرِبَ [If the person drinking in a standing posture knew what would be the effect upon him, he would desire to vomit what he had drunk: for the drinking and the eating in that posture are forbidden in more than one trad.]. (TA.)

قَىْءٌ
قَىْءٌ ذ originally an inf. n.: then applied to signify Vomit; i. e. vomited food. (Msb.) It is said in a trad., الرَّاجِعُ فِى هِبَتِهِ كَالرَّاجِعِ فِى قَيْئِهِ [He who takes back his gift is like him who swallows back his vomit]. (S.)

قُيَآءٌ
قُيَآءٌ ذ a subst. (K, TA) similar to عُطَاسٌ and دُوَارٌ [and many other words of the same form applied to maladies; indicating that it signifies A complaint that causes much, or frequent, vomiting]. (TA.) One says, بِهِ قُيَآءٌ, meaning [In him is a complaint in consequence of which] he is vomiting much, or frequently. (ISk, S, O.)

قَيُوْءٌ
قَيُوْءٌ ذ One (a man, IAar) who vomits much, or frequently; as also قَيُوٌّ; (IAar, K, TA;) the latter formed from the former, like مَقْرُوٌّ from مَقْرُوْءٌ. (L, TA.) ― -b2- Also, [دَوَآءٌ قَيُوْءٌ,] Medicine that is taken to cause vomiting; (ISk, S, O;) and so ↓ دَوَآءٌ مُقَيِّئٌ (K, TA) and ↓ مُقِىْءٌ. (TA.)

مُقِىْءٌ
مُقِىْءٌ ذ and مُقَيِّئٌ: see what immediately precedes.

##### Türkçe

**قَآءَ**
1 **قَآءَ** ذ, muzâri‘ **يَقِىْءُ**, mastar ismi **قَىْءٌ**, (S, Mgh, O, Msb, K, &c.,) O, kustu (Mgh, TA) yediği şeyi. (Mgh, Msb, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı denir ki,] **قَآءَ نَفْسَهُ** [lafzen: Ruhunu kustu], mânâsı (mecazî kabul edilerek:) öldü: **لَفَظَ نَفْسَهُ** gibi. (A, TA.) Ve **قَآءَتِ الطَّعْنَةُ الدَّمَ** (mecazî kabul edilerek:) [mızrak yahut benzeriyle açılan yara kanı fışkırttı]. (A, TA.) Ve **ثَوْبٌ يَقِىْءُ الصِبْغَ** (mecazî kabul edilerek:) Boyaya doymuş bir elbise. (S, A, O, K.) Ve **تَقِىْءُ الأَرْضُ أَفْلَاذَ كَبِدِهَا** [lafzen: Yer, ciğerinin parçalarını kusacak], mânâsı (mecazî:) yer, hazinelerini yüzüne çıkaracak. (TA, bir rivayetten.) Ve **قَآءَتِ الأَرْضُ أُكُلَهَا** [lafzen: yer, yiyeceğini kustu], mânâsı (mecazî:) yer, otunu ve hazinelerini açığa vurdu. (TA, ‘Âişe’nin bir sözünden.) Ve **الأَرْضُ تَقِىْءُ النَّدَى** (mecazî:) [yer, nemi dışarı verir]. (TA.)

**قيّأهُ**
2 **قيّأهُ** ذ O, (bir adam, S, Mgh, O, Msb,) yahut o, (ilaç, K,) ona kusturdu; (S, * Mgh, O, * Msb, K; *) ve ↓ **اقآءهُ** de aynı mânâya gelir. (S, O, K.)

4 **أَقْيَاَ** hemen önce gelen şeye bak.

**تقيّأ**
5 **تقيّأ** ذ O, kendini kusturmaya zorladı; (S, Mgh, O, Msb, TA;) ve o, kasten kustu. (TA.) İki yerde 10’a da bak. -A2- Ve **تَقَيَّأَتْ** O (kadın), kocasına yöneldi yahut kendini sundu ve kendini onun üzerine attı: (K:) yahut Lth’ye göre, kocasına karşı gevşeklik yahut gevşeklik hâli takındı ve kendini onun üzerine attı: fakat Az’ın kanaatine göre, bu mânâda **ق** ile olan fiil bir yanlış yazımdır; doğrusu **تفيّأت**’tir, [bkz.,] **ف** ile. (TA.)

**استقآء**
10 **استقآء** ذ, (S, Mgh, Msb, K, TA,) yahut **استقيَأَ**, (O’da böyle; onda birincisi zikredilmemiştir; [ve orada zikredilen bir beyitteki bir örnekten bunun bir lehçe varyantı olabileceği anlaşılır,]) ve ↓ **تقيّأ**, (S, Mgh, O, Msb, K, TA,) O, kendini kusturmaya zorladı: (S, Mgh, O, Msb: [yukarıdaki ikinci fiile bak: K’da ikisi de açıklanmaz:]) yahut birincisi **القَىْءُ**’den **اِسْتَفْعَلَ** babına bir örnektir [yani: kusmayı istedi mânâsına gelir]: ve ↓ ikincisi birinciden daha fazlasını ifade eder; yani o, **جَوْف**’ta [burada mânâsı mide] olan şeyi, kasten dışarı çıkardı. (TA.) Bir rivayette denilmiştir: **لَوْ يَعْلَمُ الشَّارِبُ قَائِمًا مَا ذَا عَلَيْهِ لَاسْتَقَآءَ مَا شَرِبَ** [Ayakta içen kimse, bunun kendisi üzerindeki (sonucu)nun ne olduğunu bilseydi, içtiğini kusmayı isterdi: zira o hâlde içmek ve yemek birden fazla rivayette yasaklanmıştır]. (TA.)

**قَىْءٌ**
**قَىْءٌ** ذ aslında bir mastar ismidir: sonra Kusmuk; yani kusulmuş yiyecek mânâsında kullanılmıştır. (Msb.) Bir rivayette denilmiştir: **الرَّاجِعُ فِى هِبَتِهِ كَالرَّاجِعِ فِى قَيْئِهِ** [Hibesini geri alan, kusmuğunu geri yutan kimse gibidir]. (S.)

**قُيَآءٌ**
**قُيَآءٌ** ذ bir isimdir (K, TA) **عُطَاسٌ** ve **دُوَارٌ**’a benzer [ve aynı vezinde olup hastalıklara uygulanan daha birçok kelime gibi; bunun, çok yahut sık kusmaya sebep olan bir rahatsızlık mânâsına geldiğini gösterir]. (TA.) Denir ki: **بِهِ قُيَآءٌ**, mânâsı: [onda, sebebiyle] çok yahut sık kusmakta olduğu bir rahatsızlık vardır. (ISk, S, O.)

**قَيُوْءٌ**
**قَيُوْءٌ** ذ Çok yahut sık kusan kimse (bir adam, IAar); **قَيُوٌّ** da böyledir; (IAar, K, TA;) ikincisi birinciden türetilmiştir; **مَقْرُوٌّ**’nun **مَقْرُوْءٌ**’dan oluşması gibi. (L, TA.) ― -b2- Ayrıca, [**دَوَآءٌ قَيُوْءٌ**,] kusturmak için alınan ilaç; (ISk, S, O;) ve bunun gibi ↓ **دَوَآءٌ مُقَيِّئٌ** (K, TA) ve ↓ **مُقِىْءٌ**. (TA.)

**مُقِىْءٌ**
**مُقِىْءٌ** ذ ve **مُقَيِّئٌ**: hemen önce gelen şeye bak.
