# كأب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A3%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%A3%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كأب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A3%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كأب

الكأب، بالفتح، كالضرب والكأبة، والكآبة، كالنشأة والنشاءة، الغم، وسوء الحال، والانكسار من حزن. كئب، كسمع، يكأب، كأبا، وكآبة: وأكتأب اكتيابا: حزن. واغتم وانكسر، فهو كئب كفرح، وكئيب كأمير، ومكتئب وفي الحديث: أعوذ بك من كآبة المنقلب، المعنى أنه يرجع من سفره بأمر يحزنه، إما أصابه من سفره، وإما قدم عليه، مثل أن يعود غير مقضى الحاجة، أو أصابت ماله آفة، أو يقدم على أهله فيجدهم مرضى، أو فقد بعضهم. وامرأة كئيبة، وكأباء أيضا؛ قال جندل بن المثنى:
  عز على عمك أن تـأوقـي                      أو أن تبيتي ليلة لم تغبـقـي
  أو أن ترى كأباء لم تبرنشقي الأوق: الثقل والغبوق: شرب العشي. والابرنشاق: الفرح والسرور. وأكأب، كأكرم: حزن، أو دخل في الكآبة، أي: الحزن، أو تغير النفس بالانكسار من شدة الهم. أكأب: وقع في هلكة وأنشد ثعلب:
  يسير الدليل بها خيفة                      وما بكآبته من خفاء فسره فقال: قد ضل الدليل، بها. قال ابن سيده. وعندي أن الكآبة ها هنا الحزن؛ لأن الخائف محزون. والكأباء، على فعلاء: الحزن الشديد. ويقال: ما أكأبك، فهو يستعمل مصدرا وصفة للأنثي، كما تقدم. يقال: ما به كؤبة، كهمزة، أي: توبة، وزنا ومعنى، أي: ما يستحيا منه، نقله الصاغاني. من المجاز: أكتأب وجه الأرض وهي كئيبة الوجه. رماد مكتئب اللون ضارب إلى السواد كما يكون وجه الكئيب. وأكأبه: أحزنه. وكئيب، كأمير، موضع بالحجاز.

### Türkçe

**الكأب** (fetha ile), **الضرب** ve **الكأبة** ve **الكآبة** (tıpkı **النشأة** ve **النشاءة** gibi): gam, hâlin kötülüğü ve hüzünden dolayı kırılma.

**كئب** (tıpkı **سمع** gibi), **يكأب**, **كأبا**, ve **كآبة**: ve **أكتأب** **اكتيابا**: hüzünlendi. Ve kederlendi ve kırıldı; o hâlde o **كئب** (tıpkı **فرح** gibi), ve **كئيب** (tıpkı **أمير** gibi), ve **مكتئب**.

Ve hadiste: “**أعوذ بك من كآبة المنقلب**”; mânâsı: seferinden onu hüzünlendiren bir işle döner; ya seferinden ona isabet etmiştir, ya da onun üzerine gelmiştir; meselâ ihtiyacı görülmemiş olarak dönmesi, yahut malına bir âfet isabet etmesi, yahut ailesinin yanına gelip onları hasta bulması, yahut onların bazısını kaybetmesi gibi.

Ve bir kadın: **كئيبة**, ve **كأباء** da; Cündel b. el-Müsennâ dedi:
  عز على عمك أن تـأوقـي                      أو أن تبيتي ليلة لم تغبـقـي
  أو أن ترى كأباء لم تبرنشقي

**الأوق**: ağırlık; **الغبوق**: akşam içkisi (akşam içmesi). **الابرنشاق**: sevinç ve sürur.

Ve **أكأب** (tıpkı **أكرم** gibi): hüzünlendi; yahut **الكآبة**’ye, yani hüzne girdi; yahut nefs, şiddetli kederden dolayı kırılma ile değişti.

**أكأب**: bir helâke düştü. Ve Sa‘leb şu beyti okudu:
  يسير الدليل بها خيفة                      وما بكآبته من خفاء فسره

Sonra dedi: “Delil, onunla yolunu şaşırdı.” İbn Sîde dedi. Ve bence **الكآبة** burada hüzündür; çünkü korkan hüzünlüdür.

Ve **الكأباء**, **فعلاء** vezni üzere: şiddetli hüzün.

Ve denilir: **ما أكأبك**; o, daha önce geçtiği üzere, mastar ve dişi için sıfat olarak kullanılır.

Denilir: **ما به كؤبة** (tıpkı **همزة** gibi), yani: **توبة**, vezin ve mânâca; yani: kendisinden utanılan şey; bunu es-Sâgânî nakletti.

Mecazdan: **أكتأب** yerin yüzü; ve o, yüzü **كئيبة**dir.

Rengi siyaha çalan, **مكتئب** renkli kül; tıpkı **كئيب**’in yüzü gibi.

Ve **أكأبه**: onu hüzünlendirdi.

Ve **كئيب** (tıpkı **أمير** gibi): Hicaz’da bir yer.
