# كأكأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A3%D9%83%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%A3%D9%83%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كأكأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A3%D9%83%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كأكأ

كأكأ كأكأة كدحرجة إذا نكص أي تأخر وجبن، واقتصر الجوهري على نكص، وزاد صاحب العباب: جبن، وإياه تبع المصنف كتكأكأ وتكعكع. والكأكاء كسلسال عن أبي عمرو أنه الجبن الهالع، وهو أيضا عدو اللص هو جريه عند فراره. وتكأكأ تكأكؤا: تجمع، نقله الجوهري وغيره ككأكأ ثلاثيا. وسقط عيسى بن عمر النحوي عن حمار له، فاجتمع عليه الناس، فقال ما لكم تكأكأتم علي تكأكؤكم على ذي جنة فافرنقعوا عني. أي اجتمعتم، تنحوا عني، هذا هو المشهور، والذي في الفائق نقلا عن الجاحظ أن هذه القصة وقعت لأبي علقمة في بعض طرق البصرة، وسيأتي مثل ذلك عن ابن جني في الشواذ في تركيب ف ر ق ع، ويروى: على ذي حية أي حواء. وتكأكأ القوم: ازدحموا. وفي حديث الحكم بن عتيبة: خرج ذات يوم وقد تكأكأ الناس على أخيه عمران فقال: سبحان الله: لو حدث الشيطان لتكأكأ الناس عليه. أي عكفوا عليه مزدحمين. وتكأكأ الرجل في كلامه: عي فلم يقدر على أن يتكلم، عن أبي زيد، ويروى عن الليث: وقد تكأكأ إذا انقدع. وقال أبو عمرو: المتكأكئ هو القصير كذا في اللسان.

### Türkçe

**كأكأ** **كأكأة**: **كدحرجة**; **إذا نكص** yani geri çekildiği vakit; yani geri kaldı ve korkaklık etti. Cevherî yalnızca **نكص** ile yetindi; **العباب**’ın sahibi ise şunu ekledi: **جبن**; musannif de onu izledi; **تكأكأ** ve **تكعكع** gibi.

**الكأكاء**: **كسلسال**; Ebû Amr’dan: onun, dehşetli korkaklık (**الجبن الهالع**) olduğu (rivayet edilmiştir). O, ayrıca hırsızın düşmanıdır; o da, kaçışı sırasında onun koşmasıdır.

**تكأكأ** **تكأكؤا**: toplandı; bunu Cevherî ve başkaları, üçlü (fiil) olarak **كأكأ** gibi nakletti.

Îsâ b. Ömer en-Nahvî bir merkebinden düştü; insanlar onun üzerine toplandı; bunun üzerine dedi ki: “Size ne oluyor, üzerime **تكأكأتم** ettiniz; cinli birinin üzerine **تكأكؤكم** gibi; benden **فافرنقعوا**.” Yani: toplandınız; benden uzaklaşın. Meşhur olan budur. **الفائق**’te Câhiz’den naklen olan ise: bu kıssanın, Basra yollarından birinde Ebû Alkame için vuku bulduğudur. Bunun benzeri, **ف ر ق ع** terkibinde **الشواذ**’da İbn Cinnî’den gelecektir. Şöyle de rivayet edilir: “**على ذي حية**” yani Havvâ.

**تكأكأ القوم**: sıkıştılar.

Hakem b. Uteybe hadîsinde: “Bir gün çıktı; insanlar kardeşi İmrân’ın üzerine **تكأكأ** etmişti; dedi ki: ‘Sübhânallâh! Şeytan konuşsa idi, insanlar onun üzerine **لتكأكأ** ederdi.’” Yani: onun üzerine, sıkışarak kapanıp kaldılar.

Ebû Zeyd’den: **تكأكأ** adam, sözünde: tutuldu; böylece konuşmaya güç yetiremedi. Leys’ten de rivayet edilir: ve **تكأكأ** ettiği vakit, **انقدع** etti. Ebû Amr dedi: **المتكأكئ** kısa boyludur; **اللسان**’da böyledir.
