# كبب — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%A8/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%A8%D8%A8/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%A8.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: كبب

ك ب ب
أكبب لوجهه وعلى وجهه فانكب ‏"‏ أفمن يمشي مكباً على وجهه ‏"‏ وكببته وهو مكبوب ومكبوت وكببته في الهوّة وكبكبته وكذلك إذا رمى به من رأس جبل أو حائط‏.‏
والفارس يكبّون العشار لمن أتاهم إذا لم تسكت المائة الوليدا ورجل أكب‏:‏ لا يزال يعثر‏.‏
قال عديّ‏:‏ إن يصبني بعض الهنات فلا وا - ن ضعيف ولا أكب عثور ومن المجاز‏:‏ أكبّ على عمله وهو مكب عليه‏:‏ لازم له لا يفارقه‏.‏
قال لبيد‏:‏ جنوح الهالكيّ على يديه مكباً يجتلي نقب النّصال وأكبّ فلان على فلان يطلبه‏.‏
والفرس يكبّ الحمار إذا صرع عليه أي صرعه الصائد وهو على ظهره‏.‏
قال‏:‏ فهو يكب العيط منها للذّقن بأرن أو بشبيهٍ بالأرن النشاط‏.‏
والغزل يب على كذا‏:‏ يلف عليه وكببت الغزل أكبه كباً وكببته وكبيته‏.‏
قال أبو دؤاد لابنه‏:‏ أمسى أبوك يكبّي غزل كبّته مع العيال ويعطي الحالب القدحا ونحوه‏:‏ قصّيت أظفاري وعنده كبّةٌ من غزلٍ وكباب ومنه‏:‏ تكبّب الرمل‏:‏ تلبّد‏.‏
وتكبّب الرجل‏:‏ تلفّف في ثوبه‏.‏
وكبّبوا اللحم تكبيباً من الكباب وهو اللحم يكبّ على الجمر‏:‏ يلقى عليه‏.‏
وجاءت كبّة من الخيل والإبل وكبكبة‏:‏ جماعة وتكبكبوا‏:‏ تجمّعوا‏.‏
وفي مثل ‏"‏ كالبائع الكبّة بالهبّة ‏"‏‏:‏ بالريح يضرب في الغبن‏.‏
وكانت لهم كبّةٌ في الحرب‏:‏ صدمة وحملة شديدة ورأيت للخيلين كبّةً عظيمة‏.‏
ولقيته في الكبّة‏:‏ في الرحمة‏.‏
وعن بعض الفرسان‏:‏ طعنته في الكبّة فوضعت رمحي في اللّبّه فأخرجته من السّبّه من الدبر‏.‏
وجاءت كبّة الشتاء‏:‏ شدّته ودفعته‏.‏
قال أبو دؤاد‏:‏ يكتبين الينجوج في كبة المش - تى وبلهٌ أحلامهن وسام ‏"‏ وهو حوّل قلب إن وقى كبّة النار ‏"‏ وألقى عليه كبّته ورماه بكبّته كما تقول‏:‏ بأرواقه ورويَ بالضم‏.‏

### Türkçe

ك ب ب
**أكبب** onun yüzü üzerine ve onun yüzü üzerine; böylece **انكب**: “Yoksa yüzü üzerine kapanarak yürüyen mi...” ve onu **كببته**; hâlbuki o **مكبوب** ve **مكبوت**tur; ve onu uçuruma **كببته**; ve onu **كبكبته**; ve yine böyledir: onu bir dağın başından yahut bir duvarın üzerinden attığı zaman.

Ve süvari, kendilerine gelen kimse için, eğer yüz (deve) susmazsa, yüz (deve) yavruyu (süt emenleri) (susturuncaya kadar) **العشار**ı **يكبّون**. Ve **أكب** bir adam: durmadan tökezler.

Adiyy dedi: Bana bazı sürçmeler isabet ederse, artık ben ne zayıfım ne de tökezleyen bir **أكب**im. Ve mecazdan: **أكبّ** onun işi üzerine; hâlbuki o onun üzerine **مكب**dir: ona yapışık, ondan ayrılmaz.

Lebîd dedi: Helâk olanın iki eli üzerine meyli, yüzüstü kapanmış olarak, kılıçların yarıklarını (açıklarını) gözler. Ve falan, onu istemek üzere falanın üzerine **أكبّ** etti.

Ve at, üzerine devrilip (yıkılıp) kaldığı zaman eşeği **يكبّ** eder; yani avcı onu, o sırtı üzerindeyken, devirmiştir.

Dedi: O, ondan (o şeyden) çeneye doğru, bir **أرن** ile yahut **أرن**e benzer bir şey ile, o canlılığı **يكب** eder.

Ve iplik, şunun üzerine **يب** eder: onun üzerine sarar. Ve ipliği **كببت**; onu **كباً** **أكبه**; ve onu **كببته**; ve onu **كبيته**.

Ebû Düؤâd oğluna dedi: Baban, akşamladı; aile ile birlikte onu **كبّته** ettiği bir ipliği **يكبّي** eder; ve sağana kâseyi verir. Ve bunun benzeri: tırnaklarımı kestim; onun yanında iplikten bir **كبّة** ve **كباب** vardı. Ve ondan: kumun **تكبّب** etmesi: topaklanmasıdır.

Ve adamın **تكبّب** etmesi: elbisesine bürünmesidir.

Ve eti **كبّبوا**; **تكبيباً**; **الكباب**dan; o da ettir: kor üzerine **يكبّ** edilir; yani onun üzerine atılır.

Ve atlardan ve develerden bir **كبّة** geldi; ve bir **كبكبة**: bir topluluk. Ve **تكبكبوا**: toplandılar.

Ve şu meselde: “Rüzgârla **الكبّة**yi **الهبّة** ile satan gibi”: gabnde (aldanışta) vurur.

Ve onların savaşta bir **كبّة**leri vardı: bir çarpma ve şiddetli bir hücum. Ve iki atlı topluluk için büyük bir **كبّة** gördüm.

Ve ona **الكبّة** içinde rastladım: rahmet içinde.

Bazı süvarilerden: Onu **الكبّة**de mızrakladım; böylece mızrağımı göğüs çukuruna koydum; sonra onu, arkadan, kalçadan çıkardım.

Ve kışın **كبّة**si geldi: onun şiddeti ve itmesi.

Ebû Düؤâd dedi: Kışın **كبّة**sinde **الينجوج**u yazarlar; ve onların akılları gevşektir; ve “O, eğer ateşin **كبّة**sinden korunursa, kalbi çevrilmiş bir (kimsedir)” ve onun üzerine kendi **كبّته**sini attı; ve onu kendi **كبّته**siyle attı; senin “kendi **أرواقه**siyle” demen gibi. Ve zamme ile rivayet edildi.
