# كبت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%A8%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كبت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كبت

الكَبْتُ: الصَّرْعُ؛ كَبَتَه يَكْبِتُه كَبْتاً، فانْكَبَتَ؛ وقيل: الكَبْتُ صَرْعُ الشيء لوجهه. وفي الحديث: أَن الله كَبَتَ الكافرَ أَي صَرَعَه وخَيَّبَه. وكَبَتَه اللهُ لوجْهه كَبْتاً أَي صَرَعَه اللهُ لوجهه، فلم يَظْفَرْ.
وفي التنزيل العزيز: كُبِتُوا كما كُبِتَ الذين من قبلهم؛ وفيه: أَو يَكْبِتَهُمْ فيَنْقَلِبُوا خائبين؛ قال أَبو إِسحق: معنى كُبِتُوا أُذِلُّوا وأُخِذُوا بالعذاب بأَن غُلِبُوا، كما نزلَ بمن كان قبلَهم ممن حادَّ اللهَ؛ وقال الفراء: كُبِتُوا أَي غِيظُوا وأُحْزنُوا يوم الخَنْدَقِ، كما كُبِتَ مَن قاتَلَ الأَنبياءَ قبلهم؛ قال الأَزهري: وقال من احْتَجَّ للفراء: أَصلُ الكَبْتِ الكَبْدُ، فقلبت الدال تاء، أُخذ من الكَبِدِ، وهو مَعْدِنُ الغَيْظ والأَحْقادِ، فكأَن الغَيْظَ، لما بَلَغَ بهم مَبْلَغه، أَصابَ أَكبادَهم فأَحْرَقَها، ولهذا قيل للأَعداء: هم سُودُ الأَكْباد. وفي الحديث: أَنه رأَى كلحةً حَزيناً مَكْبُوتاً أَي شديدَ الحُزْن؛ قيل: الأَصل فيه مَكْبُودٌ، بالدال، أَي أَصابَ الحُزْنُ كَبِدَه، فقلب الدال تاء.
الجوهري: الكَبْتُ الصَرْفُ والإِذْلال، يقال: كَبَتَ اللهُ العدُوَّ أَي صَرَفَه وأَذَلَّه، وكَبَتَه: أَي صَرَعَه لوجهه. والكَبْتُ: كَسْرُ الرجُلِ وإِخزاؤُه. وكَبَتَ اللهُ العَدُوَّ كَبْتاً: رَدَّه بغيظِه.

### Türkçe

**الكَبْتُ**: sara (epilepsi); **كَبَتَه** **يَكْبِتُه** **كَبْتاً**, böylece **فانْكَبَتَ**;
ve denildi: **الكَبْتُ** bir şeyi yüzü üzere yere sermektir. Ve hadiste: “Allah kâfiri **كَبَتَ** etti” yani
onu yere serdi ve onu hüsrana uğrattı. Ve “Allah onu yüzü üzere **كَبَتَه** **كَبْتاً**” yani Allah onu
yüzü üzere yere serdi; böylece o, zafere erişmedi.
Ve aziz tenzilde: “**كُبِتُوا** tıpkı kendilerinden öncekilerin **كُبِتَ** edildiği gibi”; ve onda: “yahut
onları **يَكْبِتَهُمْ** de onlar hüsrana uğramış olarak geri dönerler”; Ebû İshak dedi: **كُبِتُوا**’nun manası:
aşağılandılar ve azap ile yakalandılar; şu sebeple ki mağlup edildiler; tıpkı Allah’a karşı gelen
kimselerden kendilerinden önce olanlara inen gibi; Ferrâ dedi: **كُبِتُوا** yani Hendek günü
öfkelendirildiler ve hüzünlendirildiler; tıpkı kendilerinden önce peygamberlerle savaşan kimsenin
**كُبِتَ** edildiği gibi; Ezherî dedi: Ferrâ için delil getiren kimse dedi ki: **الكَبْتِ**’in aslı **الكَبْدُ**’dur;
böylece **الدال** **تاء**’ya çevrildi; **الكَبِدِ**’den alınmıştır; o ise öfkenin ve kinlerin madenidir; sanki öfke,
onlarda ulaştığı mertebeye ulaşınca, onların ciğerlerine isabet etti de onları yaktı; bunun için
düşmanlar hakkında şöyle denildi: “Onlar kara ciğerlilerdir.”
Ve hadiste: “O, hüzünlü, **مَكْبُوتاً** (bir) somurtkan gördü” yani şiddetli hüzünlü;
denildi: bunun aslı **مَكْبُودٌ**’dur, **بالدال**; yani hüzün onun ciğerine isabet etti; böylece
**الدال** **تاء**’ya çevrildi.
Cevherî: **الكَبْتُ** geri çevirme ve aşağılamadır; denilir: “Allah düşmanı **كَبَتَ** etti”
yani onu geri çevirdi ve onu aşağıladı; ve **كَبَتَه**: yani onu yüzü üzere yere serdi. Ve **الكَبْتُ**:
adamın kırılması ve rezil edilmesidir. Ve “Allah düşmanı **كَبْتاً** **كَبَتَ** etti”: onu öfkesiyle geri çevirdi.
