# كبح — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%AD/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%A8%D8%AD/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%AD.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كبح

الكَبْحُ: كَبْحُك الدابةَ باللجام.
كَبَحَ الدابةَ يَكْبَحُها كَبْحاً وأَكْبَحَها، الأَخيرة عن يعقوب: جذبها إِليه باللجام وضرب فاها به كي تَقِفَ ولا تجري. يقال: أَكْمَحْتها وأَكْفَحْتها وكَبَحْتُها، قال الجوهري: هذه وحدها عن الأَصمعي بلا أَلف. وفي حديث الإِفاضة من عرفات: وهو يَكْبَحُ راحلَته، هو من ذلك. كَبَحْتُ الدابةَ: إِذا جذبت رأْسها إِليك وأَنت راكب ومنعتها من الجِماحِ وسرعة السير. وكَبَحَه عن حاجته كَبْحاً إِذا رَدَّه عنها. وكَبَحَ الحائطُ السهمَ إِذا أَصاب الحائطَ حين رُمِيَ به ورَدَّه عن وجهه ولم يرْتَزَّ فيه. قال الأَزهري: وقيل لأَعرابي: ما للصقر يحب الأَرنب ما لا يحب الخَرَبَ؟ فقال: لأَنه يَكْبَحُ سَبَلَتَه بذَرْقِه فيردّه؛ حكى ذلك الأَصمعي قال: رأَيت صقراً كأَنما صُبَّ عليه وِخافُ خِطْمِيٍّ يعني من ذَرْق الحُبارى. قال: والكابحُ مَن استقبلك مما يُتَطَيَّرُ منه من تَيْسٍ وغيره وجمعه كوابِحُ؛ قال البَعِيثُ:
ومُغْتَدِيات بالنُّحوسِ كَوابِح
وكَبَحه بالسيف كَبْحاً: وهو ضَرْبٌ في اللحم دون العظم.

### Türkçe

**الكَبْحُ**: senin biniti gem ile **كَبْحُك** etmen.

**كَبَحَ** biniti, onu **يَكْبَحُها** **كَبْحاً** ve onu **أَكْبَحَها**; sonuncusu Yakub’dan:
Onu gem ile kendine çekti ve durması ve koşmaması için ağzına onunla vurdu. Denilir: onu **أَكْمَحْتها** ve onu **أَكْفَحْتها** ve onu **كَبَحْتُها**; Cevherî dedi: bu, yalnızca Asmaî’den, **أَلف** olmaksızın.

Arafat’tan ifâza hadîsinde: ve o, binitini **يَكْبَحُ** ediyordu; o, bundandır. Ben biniti **كَبَحْتُ**: binitin başını, sen binekli iken, kendine çektiğin ve onu **الجِماحِ**tan ve yürüyüşün süratinden men ettiğin zaman. Ve onu, ihtiyacından **كَبَحَه** etti, **كَبْحاً**, ondan geri çevirdiği zaman. Ve duvar, oku **كَبَحَ** etti; ok onunla atıldığı vakit duvara isabet ettiğinde ve onu yönünden geri çevirdiğinde ve onun içinde saplanıp kalmadığında.

Ezherî dedi: ve bir bedevîye denildi: doğanın, tavşanı sevdiği şey, **الخَرَبَ**ı sevmediği şey nedir?
Dedi ki: çünkü o, dışkısıyla onun **سَبَلَتَه**sini **يَكْبَحُ** eder de onu geri çevirir; bunu Asmaî nakletti; dedi ki:
Ben bir doğan gördüm; sanki üzerine **وِخافُ خِطْمِيٍّ** dökülmüş; yani **ذَرْق الحُبارى**dan.

Dedi ki: ve **الكابحُ**, **تَيْسٍ** ve başkası gibi, ondan uğursuzluk sayılan şeylerden, seni karşılayan kimsedir; onun çoğulu **كوابِحُ**tur; **البَعِيثُ** dedi ki:
ومُغْتَدِيات بالنُّحوسِ كَوابِح

Ve onu kılıçla **كَبَحه** etti, **كَبْحاً**: ve o, kemik olmaksızın et içinde bir vuruştur.
