# كبد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%A8%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: كبد

كَبَدَهُ
1 كَبَدَهُ ذ , (aor. كَبِدَ , AZ, L, K, and كَبُدَ , L, K, inf. n. كَبْدٌ, L,) He, or it, hit, or smote, or hurt, his كَبِد [or liver]: (AZ, S, IKtt, L:) or struck it. (L, K.) ― -b2- كَبَدَهُمُ البَرْدُ, (aor. كَبِدَ and كَبُدَ , K,) (assumed tropical:) The cold affected them severely; distressed them; straitened them: (L, K:) or, smote their livers; which only the most intense cold does. (L, from a trad.) ― -b3- كَبِدَ, aor. كَبَدَ , (L, K,) inf. n. كَبَدٌ, (L,) He had a pain in his liver: (L, K) and (A, L:) or كُبِدَ, (K,) inf. n. كُبَادٌ, (TA,) he had a complaint of his liver. (L, K.) -A2- كَبِدَ, aor. كَبَدَ , (L,) inf. n. كَبَدٌ, (S, L, K,) He was big in the belly, (L, K,) in its upper part: (L:) he (a man) was bulky in the middle, and therefore slow in his pace. (S, L.) ― -b2- It (anything) was big, or large, and thick, in the middle. (L.) -A3- See 5.

2 كَبَّدَ See 5.

كابد الأَمْرَ
3 كابد الأَمْرَ ذ , (inf. n. مُكَابَدَةٌ and كِبَادٌ, L, K,) (tropical:) He endured the thing; struggled, or contended, with, or against, it; struggled or contended with, or against, its difficulty, or severity; syn. قَاسَاهُ, (L, K,) or قَاسَى شِدَّتهُ; (S;) he endured, or struggled, or contended, with or against, its difficulty, trouble, or inconvenience; syn. عَانَى مَشَقَّتَهُ: (L:) he underwent difficulties, troubles, or inconveniences, in doing it. (Msb.) ― -b2- كابد اللَّيْلَ (tropical:) He (a man) braved (رَكِبَ) the terribleness and difficulty of the night. And كَابَدْتُ ظُلْمَةَ هٰذِهِ اللَّيْلَةِ مُكَابَدَةً شَدِيدَةً I braved the darkness of this night with a mighty braving. (Lth, L.) ― -b3- بَعْضُهُمْ يُكَابِدُ بَعْضًا (tropical:) [One party of them struggles, contends, or strives, against the opposition of the other]: said of adversaries in a contest, litigation, or the like. (A.)

تكبّدهُ
5 تكبّدهُ ذ (tropical:) He tended, or betook himself, or directed himself or his course, to, or towards, it, namely, an affair, (L, K,) and a town or country; syn. قَصَدَهُ; (L, K;) as also ↓ كَبَدَهُ, aor. كَبِدَ and كَبُدَ . (K, TA.) -A2- تكبّد (tropical:) It (milk) became thick; (S, A, L, K;) as also any other beverage; (L;) and (the former) became thick like liver, so as to quiver. (L.) -A3- تكبّدت الشَّمْسُ, (S, A,) or تكبّدت الشمسُ السَّمَآءَ, (L, K,) (tropical:) The sun became in the كَبِد, (S, L,) or كُبَيْدَآء, (K,) of the sky; (S, L, K;) became in the middle of the sky; culminated; (A;) as also ↓ كبّدت, inf. n. تَكْبِيدٌ: (K:) and النَّجْمُ السَّمَآءَ ↓ كبّد the star, or asterism, [or the Pleiades,] culminated. (S, L.) [See an ex. in a verse cited voce خَشَفَ.] ― -b2- تكّبد الفَلَاةَ (tropical:) He directed his course to, or towards, the middle and main part of the desert. (L.)

كَبْدٌ
كَبْدٌ ذ and كِبْدٌ: see كَبِدٌ.

كَبَدٌ
كَبَدٌ ذ (tropical:) Difficulty; distress; affliction; trouble. (S, A, L, Msb, K.) Ex. وَقَعَ فِى كَبَدٍ He fell into difficulty, &c. (A.) So in the words of the Kur, [xc, 4,] لَقَدْ خَلَقْنَا الْاـِنْسَانَ فِى كَبَدٍ Verily we have created man in difficulty, &c., (S, L, Jel,) in a state in which he has to contend with the afflictions of the present life and the difficulties pertaining to the life to come: (Zj, * Jel:) or فى كبد here signifies, in a right and just state: (Aboo-Tálib, L:) or in an erect state, and in just proportion: (Fr; L:) or in an erect state, and walking upon his two legs; whereas other animals are not erect: or in the belly of his mother, with his head towards her head; in which state the child remains until near the birth, when it becomes inverted. (L.) ― -b2- And see كَابِدٌ and كَبِدٌ.

كَبِدٌ
كَبِدٌ ذ , (S, L, Msb, K, &c.,) the most chaste and best known form of the word, (TA,) and ↓ كِبْدٌ, (S, L, Msb, K,) a contraction of the former, (Msb,) and ↓ كَبْدٌ, (S, L, K,) also a contraction of the first, (S,) [The liver;] a certain black piece of flesh on the right of the lungs: (L:) fem., and sometimes masc.; (Fr, L, Msb, K;) or fem. only: (Lh, ISd, L, Msb:) pl. أَكْبَادٌ (S, L, Msb, K) and كُبُودٌ; (L, Msb, K;) the latter seldom used. (Msb) ― -b2- Also, [the first,] (tropical:) The place of the liver, outside: (L;) the side. (K) It is said in a trad., فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى كَبِدِى, meaning, And he put his hand upon my side externally; or, upon the external part of my side, next the liver. (L.) ― -b3- (assumed tropical:) The inside of an animal, altogether. (Kr, ISd, K.) Sometimes used in this sense. (Kr, ISd.) ― -b4- (tropical:) The inside, meaning a cave, or ravine, of a mountain. (L.) ― -b5- كَبِدُ الأَرْضِ (tropical:) The interior of the earth: (Msb:) or the minerals (مَعَادِن) of the earth: (A:) or the gold and silver and the like that are in the mines of the earth: (L:) pl. أَكْبَادٌ (A, L) and كُبُودٌ. (L.) It is said in a trad. وَتَلْقِى الأَرْضُ أَفْلَاذَ كَبِدِهَا (tropical:) And the earth shall cast forth what is hidden in her belly, of treasures and minerals. (L.) ― -b6- (tropical:) The middle of anything, (A, L, Msb, K, *) and its main part. (L, K.) ― -b7- (tropical:) The middle of the sea. (L.) ― -b8- (tropical:) The middle of a butt for archers. (A, L.) ― -b9- دَارُهُ كَبِدَ نَجْدٍ (tropical:) His house is in the middle of Nejd. (A.) ― -b10- كَبِدٌ; (L;) in the K, ↓ كَبَدٌ; but none [except F] says so; (MF;) The middle of a tract of sand, (L, K,) and its main part. (L.) ― -b11- كَبِدٌ; (S, A, L, Msb;) in the K, ↓ كَبَدٌ; but none [except F] says so; (MF;) and ↓ كَبْدٌ, and ↓ كَبْدَآءُ, (K,) and ↓ كُبَيْدَاتٌ, (S, A, L,) as though they had formed the dim. كُبَيْدَةٌ from كَبِدٌ, and then formed the pl.; (S, L;) in the K, كُبَيْدَاةٌ; but this is wrong; (TA;) and ↓ كُبَيْدَآءُ, (L, Msb, K,) dim. of كَبِدٌ, contr. to rule, like سُوَيْدَآءُ; (Msb;) [or dim. of كَبْدَآءُ;] (tropical:) The middle of the sky, (S, A, L, K,) and its main part: (L;) or [the meridian of the sky;] the middle of the sky, wherein is the sun at the time of its declining from the meridian: (L:) or the part of the middle of the sky which faces the spectator. (Lth, L, Msb.) ― -b12- كَبِدٌ (Lh, L; in the K, كَبَدٌ;) (assumed tropical:) The air; (Lh, L, K;) as also ↓ كَبْدَآءُ. (L.) ― -b13- كَبِدٌ (tropical:) of a bow, The handle: (S, A, Msb:) or the part a little above the handle, (Az, L, Msb,) against which the arrow goes: (Az, L:) or the part between the two extremities of the handle, and that along which the arrow runs: (S, L:) or the part [midway] between the two extremities of its suspensory string or cord or the like: (As, L, K:) [see رِجْلٌ:] or the space of a cubit from its handle: (L, K:) or each part where the thong of its suspensory string or the like is tied: (L:) in the bow is its كَبِد, which is the part [midway] between the two extremities of its suspensory string or the like; then, next to this, the كُلْيَة; then, next to this, the أَبْهَر; then, next to this, the طَائِف; then, the سِئَة, which is the curved part of each extremity. (As, L.) ― -b14- فُلَانٌ تُضْرَبٌ اـِلَيْه أَكْبَادُ الاـِبِلِ Such a one is a person to whom men journey seeking knowledge &c. (S, L, K.) [See an ex. in the first paragraph of art. ضرب.] ― -b15- سُودٌ الأَكْبَادِ [Black-livered men;] a designation of enemies, (As, S, L, K,) similar to صُهْبُ السِّبَالِ [q. v.]: (As, S, L:) they are so called because the effects of rancour, or malevolence, have [as it were] burnt their livers so that they have become black; the liver being the source of enmity. (L.)

كبْدَاءُ
كبْدَاءُ ذ : see كَبِدٌ, and أَكْبَدُ.

كُبَادٌ
كُبَادٌ ذ Pain of the liver: (S, L, K:) or a disease, or complaint, of the liver. (L.) The only known word, signifying a disease, derived from the name of the member affected, except نُكَافٌ and قُلَابٌ. (Kr.) It is said in a trad. الكُبَادُ مِنَ العَبِّ, (S, L,) i. e., The pain, or disease, of the liver is from drinking water without sipping. (L.)

كُبَيْدَاءُ
كُبَيْدَاءُ ذ and كُبَيْدَاتٌ: see كَبِدٌ.

كَبَّادٌ
كَبَّادٌ ذ A certain species of the لَيْمُون; [citrus limon sponginus Ferrari: (Delile, Flor. Aeg. Illustr., no. 748:) a coll. gen. n.: n. un. with ة]. (TA.)

كَابِدٌ
كَابِدٌ ذ (tropical:) a subst. from كَابَدَ, (ISd, L, K,) [in the sense of مُكَابَدَةٌ: see 3:] as also ↓ كَبَدٌ. (MF.) Ex. of the former,
وَلَيْلَةٍ مِنَ اللَّيَالِى مَرَّتْ
بِكَابِدٍ كَابَدْتُهَا وَجَرَّتْ
[Many a night of nights has passed with a struggling against its severity: I have struggled against its severity; and it was long]. Said by El-'Ajjáj. جرّت signifies طالت. (L.) ― -b2- You also say, of adversaries in a contest, litigation, or the like, مِنْ أَمْرِهِمْ ↓ اـِنَّهُمْ فِى كَبَدٍ (tropical:) [Verily they are in a state of struggling, contention, or strife, against mutual opposition with respect to their affair]. (A.)

أَكْبَدُ
أَكْبَدُ ذ Anything big, or large, and thick, in the middle. (L.) ― -b2- كَبْدَآءُ A she-camel large in the middle: (L:) and in like manner, a tract of sand, رَمْلَةٌ. (L, K.) ― -b3- أَكْبَدُ Big in the upper part of the belly: (L:) a man bulky in the middle, and therefore slow in his pace: fem. كَبْدَآءُ. (S, L, K. *) ― -b4- Having the place of his liver rising, or prominent. (K.) ― -b5- قَوْسٌ كَبْدَآءُ (tropical:) A bow of which the handle fills the hand: (S, A, L, K:) or, of which the part called the كَبِد is thick and strong. (L.) ― -b6- كَبْدَآءُ (assumed tropical:) A mill that is turned with the hand: (L, K:) so called because of the difficulty, or trouble, with which it is turned. (L.) -A2- See مَكْبُودٌ. -A3- أَكْبَدُ A certain bird. (K.)

مَكْبُودٌ
مَكْبُودٌ ذ Hit, or hurt, in his liver. (S.) See مَكْبُوتٌ ― -b2- Having a complaint of his liver: (TA:) and ↓ أَكْبَدُ signifies the same: (A, L:) or this latter, having a pain in his liver. (L.)

### Türkçe

**كَبَدَهُ**
1 **كَبَدَهُ** ذ , (muzâri‘ı **كَبِدَ** , AZ, L, K, ve **كَبُدَ** , L, K, mastar ismi **كَبْدٌ**, L,) O, yahut o (şey), onun **كَبِد**’ine [yahut karaciğerine] vurdu, yahut çarptı, yahut incitti: (AZ, S, IKtt, L:) yahut ona vurdu. (L, K.) ― -b2- **كَبَدَهُمُ البَرْدُ**, (muzâri‘ı **كَبِدَ** ve **كَبُدَ** , K,) (mecazen:) Soğuk onları şiddetle etkiledi; onları sıkıntıya soktu; onları daralttı: (L, K:) yahut, onların karaciğerlerine vurdu; ki bunu ancak en şiddetli soğuk yapar. (L, bir rivayetten.) ― -b3- **كَبِدَ**, muzâri‘ı **كَبَدَ** , (L, K,) mastar ismi **كَبَدٌ**, (L,) Onun karaciğerinde ağrı oldu: (L, K) ve (A, L:) yahut **كُبِدَ**, (K,) mastar ismi **كُبَادٌ**, (TA,) onun karaciğerinde bir hastalık oldu. (L, K.) -A2- **كَبِدَ**, muzâri‘ı **كَبَدَ** , (L,) mastar ismi **كَبَدٌ**, (S, L, K,) Karnı büyük oldu, (L, K,) onun üst kısmında: (L:) o (adam) orta kısmı iri oldu ve bu yüzden yürüyüşünde yavaş oldu. (S, L.) ― -b2- O (herhangi bir şey) orta kısmında büyük, yahut iri ve kalın oldu. (L.) -A3- 5’e bak.

2 **كَبَّدَ** 5’e bak.

**كابد الأَمْرَ**
3 **كابد الأَمْرَ** ذ , (mastar ismi **مُكَابَدَةٌ** ve **كِبَادٌ**, L, K,) (mecazen:) O, şeyi tahammül etti; onunla, yahut ona karşı, mücadele etti, yahut çekişti; onun güçlüğüyle, yahut şiddetiyle, mücadele etti yahut çekişti; eş anlamlısı **قَاسَاهُ**, (L, K,) yahut **قَاسَى شِدَّتهُ**; (S;) onun güçlüğüne, sıkıntısına, yahut rahatsızlığına tahammül etti, yahut onunla yahut ona karşı mücadele etti yahut çekişti; eş anlamlısı **عَانَى مَشَقَّتَهُ**: (L:) onu yapmada güçlükler, sıkıntılar, yahut rahatsızlıklar yaşadı. (Msb.) ― -b2- **كابد اللَّيْلَ** (mecazen:) O (adam) gecenin dehşetini ve güçlüğünü göğüsledi (**رَكِبَ**). Ve **كَابَدْتُ ظُلْمَةَ هٰذِهِ اللَّيْلَةِ مُكَابَدَةً شَدِيدَةً** Bu gecenin karanlığını şiddetli bir göğüsleme ile göğüsledim. (Lth, L.) ― -b3- **بَعْضُهُمْ يُكَابِدُ بَعْضًا** (mecazen:) [Onların bir kısmı, diğer kısmın karşı koymasına karşı mücadele eder, çekişir, yahut çabalar]: bir müsabakada, davada, yahut benzerinde hasımlar hakkında söylenir. (A.)

**تكبّدهُ**
5 **تكبّدهُ** ذ (mecazen:) O, ona yöneldi, yahut ona yönelip gitti, yahut yönünü ona çevirdi; yani bir işe, (L, K,) ve bir şehre yahut ülkeye; eş anlamlısı **قَصَدَهُ**; (L, K;) bunun gibi ↓ **كَبَدَهُ**, muzâri‘ı **كَبِدَ** ve **كَبُدَ**. (K, TA.) -A2- **تكبّد** (mecazen:) O (süt) koyulaştı; (S, A, L, K;) ve bunun gibi başka herhangi bir içecek de; (L;) ve (birincisi) karaciğer gibi koyulaştı, titreyecek şekilde. (L.) -A3- **تكبّدت الشَّمْسُ**, (S, A,) yahut **تكبّدت الشمسُ السَّمَآءَ**, (L, K,) (mecazen:) Güneş göğün **كَبِد**’inde, (S, L,) yahut **كُبَيْدَآء**’ında, (K,) oldu; (S, L, K;) göğün ortasında oldu; tepe noktasına ulaştı; (A;) bunun gibi ↓ **كبّدت**, mastar ismi **تَكْبِيدٌ**: (K:) ve **النَّجْمُ السَّمَآءَ** ↓ **كبّد** yıldız, yahut yıldız kümesi, [yahut Ülker,] tepe noktasına ulaştı. (S, L.) [**خَشَفَ** maddesinde zikredilen bir beyitte bir örneğe bak.] ― -b2- **تكّبد الفَلَاةَ** (mecazen:) O, çölün orta ve ana kısmına doğru yöneldi. (L.)

**كَبْدٌ**
**كَبْدٌ** ذ ve **كِبْدٌ**: **كَبِدٌ**’e bak.

**كَبَدٌ**
**كَبَدٌ** ذ (mecazen:) Zorluk; sıkıntı; musibet; dert. (S, A, L, Msb, K.) Ör. **وَقَعَ فِى كَبَدٍ** O, zorluğa, vb. düştü. (A.) Kur’ân’ın [xc, 4] sözünde de böyledir: **لَقَدْ خَلَقْنَا الْاـِنْسَانَ فِى كَبَدٍ** Şüphesiz biz insanı zorluk içinde yarattık, vb., (S, L, Jel,) içinde bulunduğu dünya hayatının musibetleriyle ve âhiret hayatına ait güçlüklerle mücadele etmek zorunda olduğu bir hâlde: (Zj, * Jel:) yahut burada **فى كبد** şu mânaya gelir: doğru ve adil bir hâlde: (Aboo-Tálib, L:) yahut dik bir hâlde ve adil ölçüde: (Fr; L:) yahut dik bir hâlde ve iki ayağı üzerinde yürürken; hâlbuki diğer hayvanlar dik değildir: yahut annesinin karnında, başı onun başına doğru iken; çocuk bu hâlde doğuma yakın zamana kadar kalır; sonra ters döner. (L.) ― -b2- Ve **كَابِدٌ** ve **كَبِدٌ**’e de bak.

**كَبِدٌ**
**كَبِدٌ** ذ , (S, L, Msb, K, vb.,) kelimenin en fasih ve en bilinen şekli, (TA,) ve ↓ **كِبْدٌ**, (S, L, Msb, K,) birincinin kısaltması, (Msb,) ve ↓ **كَبْدٌ**, (S, L, K,) yine ilkinin bir kısaltması, (S,) [Karaciğer;] akciğerlerin sağında bulunan belirli siyah bir et parçası: (L:) müennes, bazen müzekker; (Fr, L, Msb, K;) yahut yalnız müennes: (Lh, ISd, L, Msb:) çoğulu **أَكْبَادٌ** (S, L, Msb, K) ve **كُبُودٌ**; (L, Msb, K;) ikincisi seyrek kullanılır. (Msb) ― -b2- Ayrıca, [birincisi,] (mecazen:) karaciğerin yeri, dıştan: (L;) yan taraf. (K) Bir rivayette şöyle denir: **فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى كَبِدِى**, mânası: Ve elini benim yan tarafımın dışına koydu; yahut, karaciğere yakın olan yan tarafımın dış kısmına. (L.) ― -b3- (mecazen sayılır:) Bir hayvanın içi, bütünüyle. (Kr, ISd, K.) Bazen bu mânada kullanılır. (Kr, ISd.) ― -b4- (mecazen:) İç kısım; yani bir dağın mağarası, yahut yarığı. (L.) ― -b5- **كَبِدُ الأَرْضِ** (mecazen:) Yerin içi: (Msb:) yahut yerin madenleri (**مَعَادِن**): (A:) yahut yerin madenlerinde bulunan altın ve gümüş ve benzerleri: (L:) çoğulu **أَكْبَادٌ** (A, L) ve **كُبُودٌ**. (L.) Bir rivayette şöyle denir: **وَتَلْقِى الأَرْضُ أَفْلَاذَ كَبِدِهَا** (mecazen:) Ve yer, karnında gizli olanı; hazineler ve madenlerden olanı dışarı atar. (L.) ― -b6- (mecazen:) Herhangi bir şeyin ortası, (A, L, Msb, K, *) ve onun ana kısmı. (L, K.) ― -b7- (mecazen:) Denizin ortası. (L.) ― -b8- (mecazen:) Okçular için bir hedefin ortası. (A, L.) ― -b9- **دَارُهُ كَبِدَ نَجْدٍ** (mecazen:) Onun evi Necd’in ortasındadır. (A.) ― -b10- **كَبِدٌ**; (L;) K’da ↓ **كَبَدٌ**; fakat hiç kimse [F hariç] böyle söylemez; (MF;) kumluk bir arazinin ortası, (L, K,) ve onun ana kısmı. (L.) ― -b11- **كَبِدٌ**; (S, A, L, Msb;) K’da ↓ **كَبَدٌ**; fakat hiç kimse [F hariç] böyle söylemez; (MF;) ve ↓ **كَبْدٌ**, ve ↓ **كَبْدَآءُ**, (K,) ve ↓ **كُبَيْدَاتٌ**, (S, A, L,) sanki **كَبِدٌ**’den tasgîr **كُبَيْدَةٌ** yapmışlar, sonra çoğulu yapmışlar gibi; (S, L;) K’da **كُبَيْدَاةٌ**; fakat bu yanlıştır; (TA;) ve ↓ **كُبَيْدَآءُ**, (L, Msb, K,) **كَبِدٌ**’ün tasgîri; kaideye aykırı olarak, **سُوَيْدَآءُ** gibi; (Msb;) [yahut **كَبْدَآءُ**’un tasgîri;] (mecazen:) göğün ortası, (S, A, L, K,) ve onun ana kısmı: (L;) yahut [göğün meridyeni;] göğün ortası; güneşin zevâlden meyletme vaktinde bulunduğu yer: (L:) yahut göğün orta kısmından seyirciye bakan taraf. (Lth, L, Msb.) ― -b12- **كَبِدٌ** (Lh, L; K’da **كَبَدٌ**;) (mecazen sayılır:) hava; (Lh, L, K;) bunun gibi ↓ **كَبْدَآءُ**. (L.) ― -b13- (mecazen:) bir yay hakkında **كَبِدٌ**: sap: (S, A, Msb:) yahut sapın biraz üstündeki kısım, (Az, L, Msb,) okun dayandığı yer: (Az, L:) yahut sapın iki ucunun arasındaki ve okun üzerinde yürüdüğü kısım: (S, L:) yahut asma kayışının yahut ipin yahut benzerinin iki ucunun arasındaki kısım: (As, L, K:) [**رِجْلٌ**’e bak:] yahut sapından bir arşınlık mesafe: (L, K:) yahut asma kayışının yahut benzerinin bağlandığı her bir kısım: (L:) yayda onun **كَبِد**’i vardır; o, asma kayışının yahut benzerinin iki ucunun arasındaki kısımdır; sonra bunun yanında **كُلْيَة**; sonra bunun yanında **أَبْهَر**; sonra bunun yanında **طَائِف**; sonra **سِئَة**; ki o, her bir ucun eğri kısmıdır. (As, L.) ― -b14- **فُلَانٌ تُضْرَبٌ اـِلَيْه أَكْبَادُ الاـِبِلِ** Böyle biri, insanların ilim vb. arayarak kendisine yolculuk ettiği kimsedir. (S, L, K.) [**ضرب** maddesinin birinci paragrafında bir örneğe bak.] ― -b15- **سُودٌ الأَكْبَادِ** [Kara-karaciğerli adamlar;] düşmanların bir adlandırması, (As, S, L, K,) **صُهْبُ السِّبَالِ**’e benzer [bkz.]: (As, S, L:) kin yahut kötücüllüğün etkileri onların karaciğerlerini (sanki) yakmış da kararmış olduğu için böyle adlandırılırlar; karaciğer düşmanlığın kaynağıdır. (L.)

**كبْدَاءُ**
**كبْدَاءُ** ذ : **كَبِدٌ**’e ve **أَكْبَدُ**’e bak.

**كُبَادٌ**
**كُبَادٌ** ذ Karaciğer ağrısı: (S, L, K:) yahut karaciğerin bir hastalığı, yahut rahatsızlığı. (L.) Etkilenen uzvun adından türetilmiş, hastalık mânasına gelen, bilinen tek kelime; **نُكَافٌ** ve **قُلَابٌ** hariç. (Kr.) Bir rivayette şöyle denir: **الكُبَادُ مِنَ العَبِّ**, (S, L,) yani: Karaciğer ağrısı, yahut hastalığı, yudumlamadan su içmekten olur. (L.)

**كُبَيْدَاءُ**
**كُبَيْدَاءُ** ذ ve **كُبَيْدَاتٌ**: **كَبِدٌ**’e bak.

**كَبَّادٌ**
**كَبَّادٌ** ذ **لَيْمُون**’un belirli bir türü; [citrus limon sponginus Ferrari: (Delile, Flor. Aeg. Illustr., no. 748:) bir topluluk cins ismi: tekili ة ile]. (TA.)

**كَابِدٌ**
**كَابِدٌ** ذ (mecazen:) **كَابَدَ**’den bir isim, (ISd, L, K,) [**مُكَابَدَةٌ** mânasında: 3’e bak:] bunun gibi ↓ **كَبَدٌ**. (MF.) Birincinin örneği:
وَلَيْلَةٍ مِنَ اللَّيَالِى مَرَّتْ
بِكَابِدٍ كَابَدْتُهَا وَجَرَّتْ
[Gecelerden nice bir gece, onun şiddetine karşı bir mücadele ile geçti: onun şiddetine karşı mücadele ettim; ve o uzun oldu]. El-‘Ajjáj söylemiştir. **جرّت** **طالت** mânasınadır. (L.) ― -b2- Ayrıca, bir müsabakada, davada, yahut benzerinde hasımlar hakkında şöyle dersin: **مِنْ أَمْرِهِمْ ↓ اـِنَّهُمْ فِى كَبَدٍ** (mecazen:) [Şüphesiz onlar, işleri hakkında, karşılıklı muhalefete karşı bir mücadele, çekişme, yahut çatışma hâlindedirler]. (A.)

**أَكْبَدُ**
**أَكْبَدُ** ذ Orta kısmında büyük, yahut iri ve kalın olan herhangi bir şey. (L.) ― -b2- **كَبْدَآءُ** Orta kısmı iri bir dişi deve: (L:) ve aynı şekilde, bir kumluk arazi, **رَمْلَةٌ**. (L, K.) ― -b3- **أَكْبَدُ** Karnın üst kısmında iri: (L:) orta kısmı iri bir adam ve bu yüzden yürüyüşünde yavaş: müennesi **كَبْدَآءُ**. (S, L, K. *) ― -b4- Karaciğerinin yerinin kabarık, yahut çıkıntılı olması. (K.) ― -b5- **قَوْسٌ كَبْدَآءُ** (mecazen:) sapı eli dolduran bir yay: (S, A, L, K:) yahut, **كَبِد** denilen kısmı kalın ve güçlü olan. (L.) ― -b6- **كَبْدَآءُ** (mecazen sayılır:) elle çevrilen bir değirmen: (L, K:) çevrilmesindeki zorluk yahut sıkıntı sebebiyle böyle adlandırılmıştır. (L.) -A2- **مَكْبُودٌ**’a bak. -A3- **أَكْبَدُ** Belirli bir kuş. (K.)

**مَكْبُودٌ**
**مَكْبُودٌ** ذ Karaciğerinden vurulmuş, yahut incitilmiş. (S.) **مَكْبُوتٌ**’a bak ― -b2- Karaciğerinde bir rahatsızlığı olan: (TA:) ve ↓ **أَكْبَدُ** aynı mânaya gelir: (A, L:) yahut bu ikincisi, karaciğerinde ağrısı olan. (L.)
