# كبر — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%A8%D8%B1/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: كبر

* ك ب ر * * كَبِرَ * أي أسن وبابه طرب و * مَكْبِراً * أيضا بوزن مجلس يقال علاه المكبر والاسم * الكَبْرةُ * بالفتح يقال علته كبرة و * كَبُرً * أي عظم يكبر بالضم * كَبراً * بوزن عنب فهو * كَبِيرٌ * و * كُبَارٌ * بالضم فإذا أفرط قيل * كُبَّارٌ * بالتشديد و * الكِبْرُ * بالكسر العظمة وكذا * الكبْرياءُ * مكسورا ممدودا و * كِبْرُ * الشيء أيضا معظمه ومنه قوله تعالى ﴿والذي تولى كبره﴾ وقولهم هو * كُبْرُ * قومه بالضم أي أقعدهم في النسب وفي الحديث ﴿الولاء للكبر﴾ وهو أن يموت الرجل ويترك ابنا وابن بن فيكون الولاء للابن دون بن الابن و * الكَبَرُ * بفتحتين الأصف فارسي معرب و * الكُبْرَى * تأنيث * الأَكْبَرِ * والجمع * الكُبَرُ * بفتح الباء وجمع الأكبر * الأَكضابِرُ * والأكبرون ولا يقال كُبْرٌ لأن هذه البنية جعلت للصفة خاصة كالأحمر والأسود و * أكْبَرُ * لا يوصف به كما يوصف بأحمر لا تقول هذا رجل أكبر حتى تصله بمن أو تدخل عليه الألف واللام وقولهم توارثوا المجد * كَابراً * عن كابر أي كبيرا عن كبير في العز والشرف و * أكْبَرَ * الشيء استعظمه و * التْكبِيرُ * التعظيم و * التكَبُّر * و * الاسْتكْبارُ * التعظم وقولهم أعز من * الكِبْرِيتِ * الأحمر كقولهم أعز من بيض الأنوق ويقال ذهب * كْبرِيتٌ * أي خالص

### Türkçe

* ك ب ر * * **كَبِرَ** * yani yaşlandı; babı **طرب**’dır; ve * **مَكْبِراً** * da (vardır), ayrıca **مجلس** vezninde; “ona **المكبر** galip geldi” denir; isim * **الكَبْرةُ** * fetha iledir; “ona bir **كبرة** galip geldi” denir; ve * **كَبُرً** * yani büyüdü; damme ile **يكبر**; * **كَبراً** * **عنب** vezninde; o hâlde o * **كَبِيرٌ** * ve * **كُبَارٌ** * damme iledir; artık aşırı olunca * **كُبَّارٌ** * şeddeli denir; ve * **الكِبْرُ** * kesra ile: büyüklük; yine bunun gibi * **الكبْرياءُ** * (da) kesralı, medli; ve * **كِبْرُ** * şeyin de: onun en büyüğü; bundan (dolayı) Yüce Allah’ın sözü: ﴿**والذي تولى كبره**﴾; ve onların sözü: o, kavminin * **كُبْرُ** *’üdür, damme ile; yani nesepte onların en üstünü/oturanıdır. Ve hadiste: ﴿**الولاء للكبر**﴾; o da şudur: adam ölür ve bir oğul ve bir oğul oğlu bırakır; velâ oğul içindir, oğul oğlu için değil. Ve * **الكَبَرُ** * iki fetha ile: **الأصف**; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır. Ve * **الكُبْرَى** *: * **الأَكْبَرِ** *’in müennesi; cem‘i * **الكُبَرُ** * bâ’nın fethasıyla; ve **الأكبر**’in cem‘i: * **الأَكضابِرُ** * ve **الأكبرون**; ve **كُبْرٌ** denmez; çünkü bu bina sıfat için özellikle kılınmıştır; **الأحمر** ve **الأسود** gibi. Ve * **أكْبَرُ** * ile, **أحمر** ile vasfedildiği gibi vasfedilmez; “bu adam daha büyük bir adamdır” demezsin; ta ki onu **من** ile bağlayıncaya yahut başına elif-lâmı sokuncaya kadar. Ve onların sözü: “şanı * **كَابراً** * عن كابر miras aldılar”; yani izzet ve şerefte büyükten büyüğe. Ve * **أكْبَرَ** * şeyi: onu büyük saydı. Ve * **التْكبِيرُ** *: tazim. Ve * **التكَبُّر** * ve * **الاسْتكْبارُ** *: büyüklük taslama. Ve onların sözü: kırmızı * **الكِبْرِيتِ** *’ten daha aziz; onların “**بيض الأنوق**’tan daha aziz” sözleri gibi. Ve “* **كْبرِيتٌ** * gitti” denir; yani hâlis.
