# كتب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%AA%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: كتب

كَتَبَهُ
1 كَتَبَهُ ذ , aor. كَتُبَ , inf. n. كَتْبٌ and كِتَابٌ and كِتَابَةٌ (S, K) and كِتْبَةٌ; (Msb;) the first of these inf. ns. agreeable with analogy; the second, anomalous; (TA;) or the latter of these two is a subst., like لِبَاسٌ; (Lh;) or originally an inf. n., and afterwards used in the senses given below; (MF;) as also كِتَابَةٌ, and كِتْبَةٌ: (TA:) and ↓ كتّبهُ (K) and ↓ اكتتبهُ; (S, K;) He wrote it: (S, K:) or كَتَبَهُ has this signification; and ↓ اكتتبهُ, as also ↓ استكتبهُ, signifies he asked [one] to dictate it (اِسْتَمْلَاهُ): (K:) ↓ اِكْتَتَبَهَا in the Kur, xxv. 6, signifies he hath written them (S) for himself: (Bd:) or he hath asked [one] to write them for him, or to dictate them to him. (TA, Bd.) ― -b2- كَتَبَ عَنْهُ [He wrote what he had heard, or learned from him.] A phrase of common occurrence in biographies. ― -b3- كَتَبَ [He was a writer, or scribe, and a learned man. (Implied in the S, where we are referred to the Kur, lii. 41, and lxviii., 47, in illustration of كَاتِبٌ as signifying “ a learned man. ”)] -A2- كَتَبَ, aor. كَتُبَ , inf. n. كِتَابٌ, q. v., (assumed tropical:) He (God) prescribed, appointed, or ordained, (TA,) and made obligatory. (Msb.) كُتِبَ عَلَيْكُمُ القِصَاصُ The law of retaliation is prescribed, appointed, or ordained, as a law of which the observance is incumbent on you. (Kur, ii. 173.] كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ Fasting is prescribed as incumbent on you. [Kur. ii. 179.] (TA.) ― -b2- كَتَبَ عَلَيْهِ كَذَا (tropical:) He judged, passed sentence, or decreed, against him that he should do such a thing. (A.) كتب القَاضِى بِالنَّفَقَةِ The judge gave sentence that the expenses should be paid. (Msb.) -A3- كَتَبَ, aor. كَتُبَ , inf. n. كَتْبٌ, He drew together; brought together; conjoined. (S.) ― -b2- Hence, كَتَبَ البَغْلَةَ, aor. كَتُبَ and كَتِبَ , inf. n. كَتْبٌ, He conjoined the oræ of the mule's vulva by means of a ring or a thong; (S;) as also كَتَبَ عَلَيْهَا. (A.) كَتَبَ, aor. كَتُبَ and كَتِبَ , (K,) inf. n. كَتْبٌ; and كَتَبَ عَلَيْهَا; (TA;) He closed the camel's vulva, (K,) and put a ring upon it: (TA:) or he put a ring of iron or the like upon it, (K,) conjoining the oræ, in order that she might not be covered. (TA.) ― -b3- كَتَبَ, aor. كَتُبَ , inf. n. كَتْبٌ; (S;) and ↓ اكتتب; (K;) He sewed a قِرْبَة, (S,) or a سِقَآء, (K,) or a مَزَادَة, (TA,) with two thongs: (K:) or, accord. to some, he closed it at the mouth, by binding it round with a وِكَاء, so that nothing [of its contents] should drop from it; (TA;) [as also ↓ اكتب:] or كتب signifies he sewed a قربة; and ↓ اكتب, he bound it with a وكآء, i. e. bound it round the upper part. (Lh.) ― -b4- كَتَبَ, aor. كَتُبَ , inf. n. كَتْبٌ; (S;) and ↓ اكتب (S, K) and ↓ اكتتب (TA) (tropical:) He bound a قِرْبَة with a وِكَاء; (S;) he bound it round the head, or upper part: (K:) or the first of these verbs signifies he sewed a قربة. (Lh.) See above. IAar says, I heard an Arab of the desert say, أَكْتَبْتُ فَمَ ↓ السِّقَاء فَلَمْ يَسْتَكْتِبْ I bound the mouth of the سقاء, but it did not become fast bound, or closed, because of its hardness and thickness. (TA.) -A4- كَتَبَ النَّاقَةَ He used art to make the she-camel take a liking to that which was not her own young one, and put something as a ring through her nostrils, lest she should smell the بَوّ, (in some copies of the K, بَوْل; but this is a mistake; TA,) and not have a fondness for it. (TA.) -A5- كَتَبَ (tropical:) He collected a كَتِيبَة. (TA.) See also 2.

2 كَتَّبَ See 1 and 4 -A2- كتّب النَّاقَةَ, inf. n. تَكْتِيبٌ, He tied the udder of the camel. (AZ, S.) -A3- كتّب الكَتَائِبَ, inf. n. تَكْتِيبٌ; (S, K;) and ↓ كَتَبَهَا; (TA;) (tropical:) He prepared the troops; (K;) he disposed the troops in order, troop by troop. (S.)

مُكَاتَبَةٌ
3 مُكَاتَبَةٌ ذ and ↓ تَكَاتُبٌ are syn.: (S, K:) you say, كاتب صَدِيقَهُ He wrote to his friend: and ↓ تكاتبا They wrote, one to the other. (TA.) ― -b2- كاتبهُ, inf. n. مُكَاتَبَةٌ (Az, K, Msb) and كِتَابٌ, (Az, Msb,) (tropical:) He (a slave) made a written [or other] contract with him (his master), that he (the former) should pay a certain sum as the price of himself, and on the payment thereof be free: (K, &c.:) also he (a master) made such a contract with him (his slave): (Az, Msb, &c.:) and ↓ تكاتبا They two made such a contract, one with the other. (Msb.) The slave in this case is called مُكَاتَبٌ (S, Msb) and also مُكَاتِبٌ; and so is the master; the act being mutual. (Msb.) [But the lawyers in the present day call the slave مُكَاتَبٌ only; and the master, مُكَاتِبٌ.] الكِتَابَةُ, signifying “ what is written, ” is tropically used by the professors of practical law as syn. with المُكَاتَبَةُ, because the contract above mentioned was generally written; and is so used by them when nothing is written. It was thus called in the age of el-Islám, accord. to Az. These two words are said by Z to be syn.; but it is thought that he may have written the former by mistake for الكِتَابُ, adding the ة by a slip of the pen. (Msb.)

اكتب
4 اكتب ذ He dictated. (S, K.) Ex. أَكْتِبْنِى هٰذِهِ القَصِيدَةَ Dictate to me this ode. (S.) ― -b2- اكتب and ↓ كتّب He taught the art of writing. (K.) -A2- See also 1, in three places.

تكتّب
5 تكتّب ذ (tropical:) He girded himself, and drew together his garments upon him. (TA.) -A2- تكتّب (tropical:) It (an army, S) collected itself together. (S, K.)

6 تَكَاْتَبَ see 3.

8 اِكْتَتَبَ See 1. ― -b2- كِتْبَةٌ [is a quasi-inf. n. of 8; syn. with اِكْتِتَابٌ; and is explained as signifying] The writing a book, transcribing it [from another book]: (اِكْتِتَابُكَ كِتَابًا تَنْسَخُهُ). (K.) ― -b3- It also signifies, [as a quasi-inf. n. of 8,] The writing one's name in [the list of those who receive] stipend and maintenance (الكتتاب فى الفرض والرزق [اصحاب]). (TA.) ― -b4- اكتتب He registered himself in the book of the Sultán's army-list, or stipendiaries. (S, K.) اِكْتَتَبْتُ فِى غَزْوَةِ كَذَا I wrote down my name in the list of the soldiers of such an expedition. (TA, from a trad.) ― -b5- اكتتب كِتَابًا He asked for a book (or the like) to be written for him. (TA.) See also 10. -A2- اكتتب (tropical:) His urine was suppressed. (TA.) ― -b2- اكتتب بَطْنُهُ (tropical:) He was constipated, or costive; (TA;) his belly was constipated. (K.)

استكتبهُ شَيْئًا
10 استكتبهُ شَيْئًا ذ He asked him to write a thing for him. (S.) See also 1 and 8. -A2- With reference to a سِقَاء (or skin), see 1.

كُتْبَةٌ
كُتْبَةٌ ذ (tropical:) A thong with which one sews (K) a مَزَادَة or a قِرْبَة: pl. كُتَبٌ. (TA.) ― -b2- That with which the vulva of a camel (or of a mule, TA,) is closed in order that she may not be covered: (K:) pl. كُتَبٌ. (TA.) ― -b3- A seam or suture, (KL, PS,) in a skin or hide; (KL;) [app. made by sewing together two edges so that one laps over the other;] a خُرْزَةٌ (S, Mgh, K) whereof the thong conjoins the two faces [or sides]: (K:) or a خرزة that is joined together with a thong: (Lth:) or that whereof the thong conjoins each of the two faces [or sides]: (ISd, TA:) pl. كُتَبٌ. (S, Mgh.)

كِتْبَةٌ
كِتْبَةٌ ذ : see 1 and 8. ― -b2- [Also, agreeably with analogy, A mode, or manner, of writing.]

كُتُبِىٌّ
[ كُتُبِىٌّ ذ , meaning A bookseller, is a vulgar term, like صُحُفِىٌّ: by rule it should be كِتَابِىٌّ.]

كِتَابٌ
كِتَابٌ ذ [inf. n. of 1, q. v. ― -b2- as a subst.,] A thing in which, or on which, one writes: [a book:] a written piece of paper or [a record, or register; and a written mandate;] of skin: (K:) a writing, or writ, or thing written; as also ↓ كَتِيبَةٌ: and both are applied also to the revelation from above: and to a letter, or epistle, which a person writes and sends: sometimes made fem., as meaning صَحِيفَةٌ: AA says, I heard an Arab of the desert, of El-Yemen, say, فُلَانٌ لَغُوبٌ جَآءَتْهُ كِتَابِى فَاحْتَقَرَهَا Such a one is stupid: my letter came to him, and he despised it: so I said, Dost thou say, جاءته كتابى? and he replied, Is it not a صحيفة? (Msb.) Pl. كُتُبٌ and كُتْبٌ. (S.) ― -b3- A revealed scripture. (Msb.) [Whence أَهْلُ كِتَابٍ People having a revealed scripture: and أَهْلُ الكِتَابِ The people of the Bible. See also أَهْلٌ.] الكتاب signifies The تَوْراة, or Pentateuch, or Mosaic Law: (K:) and the Gospel, or Book of the Gospels: the Scriptures of the Jews and Christians: (Expositions of the Kur, passim:) and the Kur-án. (TA.) ― -b4- See also 3. -A2- كِتَابٌ [inf. n., or subst.: see 1] Divine prescript, appointment, or ordinance: judgment, or sentence: fatal decree, or predestination. (S, K.) لَأَقْضِيَنَّ بَيْنَكُمَا بِكِتَابِ اللّٰهِ I will assuredly determine, or judge, between you two according to the judgment, or sentence, of God, which hath been revealed in his book. A trad., not relating to the Kur-án. (TA.) El-Jaadee says,
يَا ابْنَةَ عَمِّى كِتَابُ اللّٰهِ أَخْرَجَنِى
عَنْكُمْ وَهَلْ أَمْنَفَنَّ اللّٰهَ مَا فَعَلَا
[O daughter of my paternal uncle! the decree of God hath expelled me from you: and could I indeed forbid God to do what He hath done?] (S.) [Hence,] الكِتَابُ الأَوَّلُ [The first writing; meaning the register of God's decrees]. (M and K voce مَحْبَلٌ, q. v.) ― -b2- A receptacle for ink. (K).

قِرْبَةٌ كَتِيبٌ
قِرْبَةٌ كَتِيبٌ ذ A skin that is sewed (S) with two thongs: (TA:) and the same, and ↓ مُكْتَبٌ, (S,) and ↓ مُكْتَتَبٌ, (TA,) (tropical:) A skin bound with a وِكَاء; (S;) closed at the mouth, by its being bound with a وِكَاء, so that nothing [of its contents] may drop from it. (TA.)

كِتَابَةٌ
كِتَابَةٌ ذ subst. from 1; signifying The art of writing. (IAar, Msb.) ― -b2- See also 3.

كَتِيبَةٌ
كَتِيبَةٌ ذ see كِتَابٌ. -A2- An army; a military force: (S, K:) or a collected portion thereof; (Msb;) [a body of troops; a corps:] or a troop: or a troop of horse making a hostile attack or incursion, in number from a hundred to a thousand: (K:) pl. كَتَائِبُ. (S.)

كُتَّابٌ
كُتَّابٌ ذ , see مَكْتَبٌ -A2- The same, (S, K,) as also كُثَّابٌ, q. v., but the former is the more approved: (S: the reverse, however, is said in the TA; and MF says that some authors altogether reject كتّاب, with ت, in the sense here following:) A kind of small, round-headed, arrow, with which boys learn to shoot. (S, K.)

كَاتِبٌ
كَاتِبٌ ذ [A writer; a scribe; a secretary]: pl. كَاتِبُونَ and كُتَّابٌ and كَتَبَةٌ. (S, K.) ― -b2- A learned man (S, K) was so called by the Arabs, (IAar,) because, in general, he who knew the art of writing was possessed of science and knowledge; and writers among them were few. (TA.)

مَكْتَبٌ
مَكْتَبٌ ذ (S, K) and ↓ كُتَّابٌ (Lth, S, &c.) A school; a place where the art of writing is taught: (S, K, &c.:) accord. to Mbr and F, the assigning this signification to the latter word is an error; it being a pl. of كَاتِبٌ, and signifying, accord. to Mbr, the boys of a school: in the A it is said, this word is said to signify the boys; not the place: but Esh-Shiháb says, in the Sharh esh-Shifa, that it occurs in this sense in the classical language, and is not to be regarded as a postclassical word: it is said to be originally a pl. of كَاتِبٌ, and to be fig. employed to signify a school. (TA.) Pl. of the former مَكَاتِبُ; (TA;) and of the latter كَتَاتِيبُ. (S.)

مُكْتَبٌ
مُكْتَبٌ ذ : see كَتِيبٌ.

مُكْتِبٌ
مُكْتِبٌ ذ A teacher of the art of writing. (S.)

بغلة مَكْتُوبَةٌ
بغلة مَكْتُوبَةٌ ذ , and مَكْتُوبٌ عَلَيْهَا, A mule that has the oræ of her vulva conjoined by means of a ring or a thong. (A.) See also 1.

مُكَتَّبٌ
مُكَتَّبٌ ذ A bunch of grapes and the like of which a part has been eaten. (K, TA.)

مُكْتَتَبٌ
مُكْتَتَبٌ ذ : see كَتِيبٌ.

مُكْتَوْتِبٌ
مُكْتَوْتِبٌ ذ Swollen, and full. (K.)

كِتَابٌ
كِتَابٌ ذ (same as عَقْدٌ) The ceremony (not certificate) of a marriage-contract. كَتَبُواكِتَابَهُ عَلَى فُلَانَةٍ They performed the ceremony of the contract of his marriage to such a woman (same as عقدوا عَقْدَهُ). ― -b2- أَهْلُ الكِتَابِ: see أَهْلٌ.

### Türkçe

**كَتَبَهُ**
1 **كَتَبَهُ** ذ , muzâri‘ **كَتُبَ** , mastar ismi **كَتْبٌ** ve **كِتَابٌ** ve **كِتَابَةٌ** (S, K) ve **كِتْبَةٌ**; (Msb;) bu mastar isimlerinin birincisi kıyasa uygun; ikincisi şâz; (TA;) yahut bu ikisinden sonuncusu, **لِبَاسٌ** gibi bir isimdir; (Lh;) yahut aslında bir mastar ismi idi ve sonra aşağıda verilen mânalarda kullanıldı; (MF;) **كِتَابَةٌ** ve **كِتْبَةٌ** da böyledir: (TA:) ve ayrıca ↓ **كتّبهُ** (K) ve ↓ **اكتتبهُ**; (S, K;) Onu yazdı: (S, K:) yahut **كَتَبَهُ** bu mânaya gelir; ve ↓ **اكتتبهُ**, ayrıca ↓ **استكتبهُ** ile birlikte, ona onu yazdırmasını (اِسْتَمْلَاهُ) istedi demektir: (K:) Kur’ân’da, xxv. 6’daki ↓ **اِكْتَتَبَهَا** “onları kendisi için yazdı” mânasınadır: (Bd:) yahut “onları onun için yazmasını istedi” veya “ona onları yazdırmasını istedi” demektir. (TA, Bd.) ― -b2- **كَتَبَ عَنْهُ** [Ondan işittiğini veya öğrendiğini yazdı.] Biyografilerde çok geçen bir ibaredir. ― -b3- **كَتَبَ** [O, yazı yazan (kâtib) idi veya kâtip idi ve âlim bir adamdı. (S’de ima edilmiştir; orada **كَاتِبٌ**’in “âlim bir adam” mânasına geldiğine delil olarak Kur’ân, lii. 41 ve lxviii. 47’ye gönderilir.)] -A2- **كَتَبَ**, muzâri‘ **كَتُبَ** , mastar ismi **كِتَابٌ**, bk. o, (kabul edilen mecaz:) O (Allah) farz kıldı, tayin etti veya hükme bağladı, (TA,) ve vacip kıldı. (Msb.) **كُتِبَ عَلَيْكُمُ القِصَاصُ** Kısas kanunu size farz kılındı, tayin edildi veya hükme bağlandı; size uymanız gerekli olan bir kanun olarak. (Kur, ii. 173.] **كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ** Oruç size farz kılındı, üzerinize gerekli kılındı. [Kur. ii. 179.] (TA.) ― -b2- **كَتَبَ عَلَيْهِ كَذَا** (mecaz:) Ona karşı, şöyle bir şeyi yapmasına hükmetti, hüküm verdi veya karar kıldı. (A.) **كتب القَاضِى بِالنَّفَقَةِ** Kadı, nafakanın ödenmesine hükmetti. (Msb.) -A3- **كَتَبَ**, muzâri‘ **كَتُبَ** , mastar ismi **كَتْبٌ**, Bir araya çekti; bir araya getirdi; birleştirdi. (S.) ― -b2- Bundan dolayı, **كَتَبَ البَغْلَةَ**, muzâri‘ **كَتُبَ** ve **كَتِبَ** , mastar ismi **كَتْبٌ**, Katırın ferç ağzını bir halka veya bir kayış vasıtasıyla birleştirdi; (S;) **كَتَبَ عَلَيْهَا** da böyledir. (A.) **كَتَبَ**, muzâri‘ **كَتُبَ** ve **كَتِبَ** , (K,) mastar ismi **كَتْبٌ**; ve **كَتَبَ عَلَيْهَا**; (TA;) Devenin ferç ağzını kapattı, (K,) ve üzerine bir halka taktı: (TA:) yahut üzerine demirden veya benzerinden bir halka taktı, (K,) ferç ağızlarını birleştirerek, üzerine binilmesin diye. (TA.) ― -b3- **كَتَبَ**, muzâri‘ **كَتُبَ** , mastar ismi **كَتْبٌ**; (S;) ve ↓ **اكتتب**; (K;) Bir **قِرْبَة**’yi, (S,) veya bir **سِقَآء**’ı, (K,) veya bir **مَزَادَة**’yi, (TA,) iki kayışla dikti: (K:) yahut bazılarına göre, ağzını, etrafını bir **وِكَاء** ile bağlayarak kapattı; böylece içindekinden hiçbir şey damlamasın diye; (TA;) [↓ **اكتب** da böyledir:] yahut **كتب** “bir **قربة**’yi dikti” demektir; ve ↓ **اكتب**, onu bir **وكآء** ile bağladı, yani üst kısmını etrafından bağladı. (Lh.) ― -b4- **كَتَبَ**, muzâri‘ **كَتُبَ** , mastar ismi **كَتْبٌ**; (S;) ve ↓ **اكتب** (S, K) ve ↓ **اكتتب** (TA) (mecaz:) Bir **قِرْبَة**’yi bir **وِكَاء** ile bağladı; (S;) baş kısmını veya üst kısmını etrafından bağladı: (K:) yahut bu fiillerin birincisi “bir **قربة**’yi dikti” demektir. (Lh.) Yukarıya bak. IAar der ki: Çölden bir Arabın şöyle dediğini işittim: **أَكْتَبْتُ فَمَ ↓ السِّقَاء فَلَمْ يَسْتَكْتِبْ** “**سقاء**’ın ağzını bağladım; fakat sertliği ve kalınlığı sebebiyle sağlam bağlanmış veya kapanmış olmadı.” (TA.) -A4- **كَتَبَ النَّاقَةَ** Dişi deveyi, kendi yavrusu olmayan şeye meylettirmek için hile yaptı; ve burnundan bir şey, halka gibi, geçirdi; **بَوّ**’u koklamasın diye, (K’nın bazı nüshalarında **بَوْل**; fakat bu hatadır; TA,) ve ona karşı sevgi duymasın diye. (TA.) -A5- **كَتَبَ** (mecaz:) Bir **كَتِيبَة** topladı. (TA.) 2’ye de bak.

**2 كَتَّبَ**
1 ve 4’e bak. -A2- **كتّب النَّاقَةَ**, mastar ismi **تَكْتِيبٌ**, Devenin memesini bağladı. (AZ, S.) -A3- **كتّب الكَتَائِبَ**, mastar ismi **تَكْتِيبٌ**; (S, K;) ve ↓ **كَتَبَهَا**; (TA;) (mecaz:) Askerleri hazırladı; (K;) askerleri, bölük bölük, düzenledi. (S.)

**مُكَاتَبَةٌ**
3 **مُكَاتَبَةٌ** ذ ve ↓ **تَكَاتُبٌ** eş anlamlıdır: (S, K:) şöyle dersin: **كاتب صَدِيقَهُ** Arkadaşına yazdı: ve ↓ **تكاتبا** Birbirlerine yazdılar. (TA.) ― -b2- **كاتبهُ**, mastar ismi **مُكَاتَبَةٌ** (Az, K, Msb) ve **كِتَابٌ**, (Az, Msb,) (mecaz:) O (köle), onunla (efendisiyle), kendisinin bedeli olarak belirli bir meblağı ödemesi ve onu ödeyince hür olması üzerine yazılı [veya başka] bir akit yaptı: (K, vb.:) ayrıca o (efendi) onunla (kölesiyle) böyle bir akit yaptı: (Az, Msb, vb.:) ve ↓ **تكاتبا** İkisi, birbirleriyle böyle bir akit yaptılar. (Msb.) Bu durumda köleye **مُكَاتَبٌ** (S, Msb) ve ayrıca **مُكَاتِبٌ** denir; efendiye de denir; çünkü fiil karşılıklıdır. (Msb.) [Fakat günümüzde fakihler köleye yalnız **مُكَاتَبٌ** derler; efendiye ise **مُكَاتِبٌ**.] “Yazılan şey” mânasına gelen **الكِتَابَةُ**, amelî fıkıh âlimlerince mecazen **المُكَاتَبَةُ** ile eş anlamlı olarak kullanılır; çünkü yukarıda zikredilen akit genellikle yazılırdı; ve hiçbir şey yazılmadığında da onlarca böyle kullanılır. Az’a göre, İslâm çağında böyle adlandırılırdı. Bu iki kelimenin Z tarafından eş anlamlı olduğu söylenir; fakat onun, kalem sürçmesiyle **الكِتَابُ** yerine yanlışlıkla birincisini yazmış, ve yazıda bir kayma ile **ة**’yi eklemiş olması düşünülür. (Msb.)

**اكتب**
4 **اكتب** ذ Dikte etti. (S, K.) Örnek: **أَكْتِبْنِى هٰذِهِ القَصِيدَةَ** “Bana bu kasideyi dikte et.” (S.) ― -b2- **اكتب** ve ↓ **كتّب** Yazı yazma sanatını öğretti. (K.) -A2- 1’e de bak, üç yerde.

**تكتّب**
5 **تكتّب** ذ (mecaz:) Kuşandı ve elbiselerini üzerine doğru topladı. (TA.) -A2- **تكتّب** (mecaz:) O (bir ordu, S) kendi kendini topladı. (S, K.)

6 **تَكَاْتَبَ** 3’e bak.

8 **اِكْتَتَبَ** 1’e bak. ― -b2- **كِتْبَةٌ** [8’in bir nevi mastarıdır; **اِكْتِتَابٌ** ile eş anlamlıdır; ve şu mânada açıklanır:] Bir kitabı yazmak, onu [başka bir kitaptan] istinsah etmek: (**اِكْتِتَابُكَ كِتَابًا تَنْسَخُهُ**). (K.) ― -b3- Ayrıca, [8’in bir nevi mastarı olarak,] maaş ve rızık [alanların] listesine adını yazmak mânasına gelir ( **الكتتاب فى الفرض والرزق [اصحاب]** ). (TA.) ― -b4- **اكتتب** Sultan’ın ordu defterine veya ulûfe alanların defterine kendini kaydettirdi. (S, K.) **اِكْتَتَبْتُ فِى غَزْوَةِ كَذَا** “Şu seferin askerleri listesine adımı yazdım.” (TA, bir rivayetten.) ― -b5- **اكتتب كِتَابًا** Kendisi için bir kitabın (veya benzerinin) yazılmasını istedi. (TA.) 10’a da bak. -A2- **اكتتب** (mecaz:) İdrarı tutuldu. (TA.) ― -b2- **اكتتب بَطْنُهُ** (mecaz:) Kabız oldu; (TA;) karnı kabız oldu. (K.)

**استكتبهُ شَيْئًا**
10 **استكتبهُ شَيْئًا** ذ Kendisi için bir şeyi yazmasını ondan istedi. (S.) 1 ve 8’e de bak. -A2- **سِقَاء** ile ilgili olarak, 1’e bak.

**كُتْبَةٌ**
**كُتْبَةٌ** ذ (mecaz:) Bir **مَزَادَة** veya bir **قِرْبَة**’yi dikmekte kullanılan kayış: çoğulu **كُتَبٌ**. (TA.) ― -b2- Üzerine binilmesin diye devenin (veya katırın, TA,) ferç ağzını kapatmada kullanılan şey: (K:) çoğulu **كُتَبٌ**. (TA.) ― -b3- Bir deride veya postta bir dikiş veya dikiş yeri; (KL;) [görünüşe göre iki kenarı, birinin ötekinin üzerine binmesi suretiyle, dikerek yapılan;] kayışın iki yüzü [veya iki tarafı] birleştirdiği bir **خُرْزَةٌ** (S, Mgh, K): (K:) yahut kayışla birleştirilmiş bir **خرزة**: (Lth:) yahut kayışın iki yüzden her birini [veya iki taraftan her birini] birleştirdiği şey: (ISd, TA:) çoğulu **كُتَبٌ**. (S, Mgh.)

**كِتْبَةٌ**
**كِتْبَةٌ** ذ : 1 ve 8’e bak. ― -b2- [Ayrıca, kıyasa uygun olarak, yazmanın bir tarzı veya biçimi.]

**كُتُبِىٌّ**
[ **كُتُبِىٌّ** ذ , “kitapçı” mânasında, **صُحُفِىٌّ** gibi avamî bir tabirdir: kaideye göre **كِتَابِىٌّ** olmalıdır.]

**كِتَابٌ**
**كِتَابٌ** ذ [1’in mastar ismidir, bk. o. ― -b2- bir isim olarak,] İçine veya üzerine yazılan şey: [bir kitap:] yazılı bir kâğıt parçası veya [bir kayıt veya sicil; ve yazılı bir emir;] deriden: (K:) bir yazı, veya yazılı belge, veya yazılmış şey; ↓ **كَتِيبَةٌ** da böyledir: ve ikisi de yukarıdan gelen vahye de uygulanır: ve bir kimsenin yazıp gönderdiği mektuba veya risaleye de: bazen, **صَحِيفَةٌ** mânasında müennes yapılır: AA der ki: Yemenli çöl Arabından birinin şöyle dediğini işittim: **فُلَانٌ لَغُوبٌ جَآءَتْهُ كِتَابِى فَاحْتَقَرَهَا** “Falan ahmaktır: mektubum ona geldi de onu küçümsedi.” Ben de dedim ki: “**جاءته كتابى** mı diyorsun?” O da cevap verdi: “O bir **صحيفة** değil mi?” (Msb.) Çoğulu **كُتُبٌ** ve **كُتْبٌ**. (S.) ― -b3- Vahyedilmiş bir kitap. (Msb.) [Bundan **أَهْلُ كِتَابٍ**: vahyedilmiş kitabı olan kimseler; ve **أَهْلُ الكِتَابِ**: Kitap ehli. **أَهْلٌ**’e de bak.] **الكتاب** Tevrat’ı, yani Pentateuch’u veya Musa şeriatini ifade eder: (K:) ve İncil’i, yani İnciller kitabını: Yahudilerin ve Hıristiyanların kutsal yazılarını: (Kur’ân tefsirleri, muhtelif yerlerde:) ve Kur’ân’ı. (TA.) ― -b4- 3’e de bak. -A2- **كِتَابٌ** [mastar ismi veya isim: 1’e bak] İlâhî farz kılma, tayin veya hükme bağlama: hüküm veya karar: kader hükmü veya takdir. (S, K.) **لَأَقْضِيَنَّ بَيْنَكُمَا بِكِتَابِ اللّٰهِ** “Allah’ın kitabında vahyedilmiş olan Allah’ın hükmüne veya kararına göre ikinizin arasında mutlaka hükmedeceğim.” Kur’ân’la ilgili olmayan bir rivayet. (TA.) El-Jaadee der ki,
**يَا ابْنَةَ عَمِّى كِتَابُ اللّٰهِ أَخْرَجَنِى
عَنْكُمْ وَهَلْ أَمْنَفَنَّ اللّٰهَ مَا فَعَلَا**
[“Ey amcamın kızı! Allah’ın hükmü beni sizden çıkardı: Allah’ın yaptığını yapmasını gerçekten men edebilir miyim?”] (S.) [Bundan dolayı,] **الكِتَابُ الأَوَّلُ** [İlk yazı; Allah’ın hükümlerinin kaydı mânasında]. (M ve K, **مَحْبَلٌ** maddesinde, bk. o.) ― -b2- Mürekkep için bir kap. (K).

**قِرْبَةٌ كَتِيبٌ**
**قِرْبَةٌ كَتِيبٌ** ذ İki kayışla dikilmiş bir deri tulum: (TA:) ve aynı mânada, ve ↓ **مُكْتَبٌ**, (S,) ve ↓ **مُكْتَتَبٌ**, (TA,) (mecaz:) bir **وِكَاء** ile bağlanmış bir deri tulum: (S;) ağzı, bir **وِكَاء** ile bağlanması sebebiyle kapatılmış; böylece içindekinden hiçbir şey damlamasın diye. (TA.)

**كِتَابَةٌ**
**كِتَابَةٌ** ذ 1’den türemiş isim; yazı yazma sanatı mânasında. (IAar, Msb.) ― -b2- 3’e de bak.

**كَتِيبَةٌ**
**كَتِيبَةٌ** ذ **كِتَابٌ**’a bak. -A2- Bir ordu; bir askerî kuvvet: (S, K:) yahut onun toplanmış bir kısmı; (Msb;) [bir asker birliği; bir kolordu:] yahut bir bölük: yahut sayısı yüz ile bin arasında olan, düşmanca bir baskın veya akın yapan süvari bölüğü: (K:) çoğulu **كَتَائِبُ**. (S.)

**كُتَّابٌ**
**كُتَّابٌ** ذ , **مَكْتَبٌ**’e bak. -A2- Şu mânada, (S, K,) ↓ **كُثَّابٌ** ile aynıdır, bk. o; fakat birincisi daha makbuldür: (S: ancak TA’da bunun tersi söylenir; ve MF, bazı müelliflerin burada gelecek mânada **كتّاب**’ı, **ت** ile, bütünüyle reddettiklerini söyler:) Çocukların atış öğrenmek için attıkları, küçük, yuvarlak başlı bir ok çeşidi. (S, K.)

**كَاتِبٌ**
**كَاتِبٌ** ذ [yazan; kâtip; sekreter]: çoğulu **كَاتِبُونَ** ve **كُتَّابٌ** ve **كَتَبَةٌ**. (S, K.) ― -b2- “Âlim bir adam” (S, K) Araplarca böyle adlandırılırdı, (IAar,) çünkü genel olarak yazı yazma sanatını bilen kimse ilim ve bilgi sahibiydi; ve onların arasında yazı yazanlar azdı. (TA.)

**مَكْتَبٌ**
**مَكْتَبٌ** ذ (S, K) ve ↓ **كُتَّابٌ** (Lth, S, vb.) Bir mektep; yazı yazma sanatının öğretildiği bir yer: (S, K, vb.:) Mbr ve F’ye göre bu mânayı ikinci kelimeye vermek hatadır; çünkü o, **كَاتِبٌ**’in çoğuludur; ve Mbr’ye göre “bir mektebin çocukları” mânasınadır: A’da denir ki: bu kelimenin “yer” değil “çocuklar” mânasına geldiği söylenir: fakat Esh-Shiháb, Sharh esh-Shifa’da, bunun fasih dilde bu mânada geçtiğini ve sonradan türemiş bir kelime sayılmaması gerektiğini söyler: aslının **كَاتِبٌ**’in çoğulu olduğu ve mecazen “mektep” mânasında kullanıldığı söylenir. (TA.) Birincinin çoğulu **مَكَاتِبُ**; (TA;) ikincinin çoğulu **كَتَاتِيبُ**. (S.)

**مُكْتَبٌ**
**مُكْتَبٌ** ذ : **كَتِيبٌ**’e bak.

**مُكْتِبٌ**
**مُكْتِبٌ** ذ Yazı yazma sanatının öğretmeni. (S.)

**بغلة مَكْتُوبَةٌ**
**بغلة مَكْتُوبَةٌ** ذ , ve **مَكْتُوبٌ عَلَيْهَا**, Ferç ağzı bir halka veya bir kayış vasıtasıyla birleştirilmiş katır. (A.) 1’e de bak.

**مُكَتَّبٌ**
**مُكَتَّبٌ** ذ Bir kısmı yenmiş üzüm salkımı ve benzeri. (K, TA.)

**مُكْتَتَبٌ**
**مُكْتَتَبٌ** ذ : **كَتِيبٌ**’e bak.

**مُكْتَوْتِبٌ**
**مُكْتَوْتِبٌ** ذ Şişmiş ve dolu. (K.)

**كِتَابٌ**
**كِتَابٌ** ذ ( **عَقْدٌ** ile aynı): bir nikâh akdinin merasimi (belge değil). **كَتَبُواكِتَابَهُ عَلَى فُلَانَةٍ**: Onlar, onun falanca kadınla evliliğinin akdinin merasimini icra ettiler ( **عقدوا عَقْدَهُ** ile aynı). ― -b2- **أَهْلُ الكِتَابِ**: **أَهْلٌ**’e bak.
