# كتت (ك-ت-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%AA%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - ت - ت
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%AA/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والتاء
ك ت، ت ك مستعملان كت: الكتيتُ من صوت البكر: قبل الكشيش،، يكِثُّ ثم يكِشُّ ثم يهدر.
تك: التَّكَكُ: جمع التّكَّة وهي تِكَّةُ السراويل. وفلان يَسْتَتْكِكُ بالحرير. ويَسْتَتِكُّ بالإدغام أيضاً.

##### Türkçe

**الكاف** ve **التاء**

**ك ت** , **ت ك** kullanımdadır. **كت**: **الكتيتُ**; genç devenin sesindendir: **الكشيش**’ten önce; **يكِثُّ** sonra **يكِشُّ** sonra böğürür.

**تك**: **التَّكَكُ**: **التّكَّة**’nin çoğuludur; o da şalvarın **تِكَّة**’sidir. Ve falan kimse ipekle **يَسْتَتْكِكُ**. Ve idğam ile de **يَسْتَتِكُّ** olur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%AA/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الكَتيتُ: صوت البَكْرِ، وهو فوق الكَشيشِ. يقال: كَتَّ البعير يَكِتُّ بالكسر، إذا صاح صياحاً ليِّناً. وكَتَّ الرجُل من الغضب. وكَتَّتِ القِدر: غَلَتْ؛ وكذلك الجرَّة الجديدة إذا صُبَّ فيها الماء. ويقال: أتانا بجيش ما يُكَتُّ، أي ما يُحصى عدده.

##### Türkçe

**الكَتيتُ**: genç devenin sesi; ve o, **الكَشيشِ**’in üstündedir. Denir ki: deve **كَتَّ** eder, kesre ile **يَكِتُّ**; yumuşak bir bağırışla bağırdığı zaman. Ve adam öfkeden **كَتَّ** etti. Ve kazan **كَتَّتِ**: kaynadı; aynı şekilde yeni testi de, içine su döküldüğü zaman. Ve denir ki: bize sayısı **يُكَتُّ** olmayan bir ordu ile geldi; yani sayısı sayılıp dökümü yapılamaz.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%AA/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ك ت ت
جاء بجيش ما يكتّ‏:‏ ما يحصى‏.‏
ولقدره كتيت وهو صوت الغليان وتقول‏:‏ لنا عنده فتيت وقدر لها كتيت‏.‏
وكتكت في ضحكه أغرب‏.‏

##### Türkçe

ك ت ت
Bir ordu ile geldi; **ما يكتّ**: sayılmayan.
Tenceresi için **كتيت**; o, kaynamanın sesidir. Ve dersin ki: Bizim onun yanında **فتيت**imiz vardır; ve onun tenceresi için **كتيت** vardır.
Gülüşünde **كتكت** etti: daha garip.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

كَتَّتِ القِدْرُ والجَرَّةُ ونحوُهما تَكِتُّ كَتِيتاً إِذا غَلَتْ، وهو صوتُ الغَلَيان؛ وقيل: هو صوتُها إِذا قَلَّ ماؤُها، وهو أَقَلُّ صَوْتاً وأَخْفَضُ حالاً من غَلَيانها إِذا كثُر ماؤُها، كأَنها تقول: كَتْ كَتْ، وكذلك الجَرَّة الحديدُ إِذا صُبَّ فيها الماءُ. وكَتَّ النبيذُ وغيرُه كَتّاً وكَتِيتاً: ابْتَدأَ غَلَيانُه قبل أَن يَشْتَدَّ. والكَتِيتُ: صوتُ البَكْرِ، وهو فوق الكَشِيشِ. وكَتَّ البَكْرُ يَكِتُّ كَتّاً وكَتِيتاً إِذا صاحَ صِياحاً لَيِّناً، وهو صَوتٌ بين الكَشِيشِ والهَديرِ. وقيل: الكَتِيتُ ارتفاع البَكْرِ عن الكَشِيشِ، وهو أَوَّل هَديره. الأَصمعي: إِذا بلغ الذَّكَرُ من الإِبل الهَدير، فأَوّله الكَشِيشُ، فإِذا ارْتَفع قليلاً، فهو الكَتِيتُ؛ قال الليث: يَكِتُّ، ثم يَكِشُّ، ثم يَهْدِرُ. قال الأَزهري: والصواب ما قال الأَصمعي. والكَتِيتُ: صوتٌ في صَدْر الرجل يُشْبِهُ صوتَ البَكارة، من شدَّةِ الغَيْظ؛ وكَتَّ الرجُلُ من الغَضَب. وفي حديث وَحْشِيٍّ ومَقْتلِ حمزة، وهو مُكَبِّسٌ: له كَتِيتٌ أَي هديرٌ وغَطيط. وفي حديث أَبي قتادة: فتَكاتَّ الناسُ على المِيضَأَة، فقال: أَحْسِنُوا المَلْءَ، فكُلُّكُمْ سَيَرْوَى. التَّكاتُّ: التَّزاحُمُ مع صَوتٍ، وهو من الكَتِيتِ الهَدير والغَطِيط. قال ابن الأَثير: هكذا رواه الزمخشري وشرحه،والمحفوظُ تَكابَّ، بالباء الموحدة، وقد مضى ذكره.
وكَتَّ القومَ يَكُتُّهم كَتّاً: عَدَّهم وأَحْصاهم، وأَكثرُ ما يستعملونه في النفي، يقال: أَتانا في جَيشٍ ما يُكَتُّ أَي ما يُعْلَمُ عَدَدُهم ولا يُحْصَى؛ قال:
إِلاَّ بِجَيْشٍ، ما يُكَتُّ عَدِيدُه،
سُودِ الجُلُودِ، من الحديدِ، غِضابِ
وفي المثل: لا تَكُتُّه أَو تَكُتُّ النجومَ أَي لا تَعُدُّه ولا تُحْصِيه. ابن الأَعرابي: جَيْشٌ لا يُكَتُّ أَي لا يُحْصَى، ولا يُسْهَى أَي لا يُحْزَرُ، ولا يُنْكَفُ أَي لا يُقْطَعُ. وفي حديث حُنَين: قد جاء جيش لا يُكَتُّ، ولا يُنْكَفُ أَي لا يُحْصى، ولا يُبْلَغُ آخِرُه. والكَتُّ: الإِحْصاءُ.
وفَعَل به ما كَتَّه أَي ما ساءَه.
ورجل كَتٌّ: قليلُ اللحم؛ ومَرْأَةٌ كَتٌّ، بغير هاء. ورجل كَتِيتٌ: بخيل؛ قال عمرو بن هُمَيْل اللحياني:
تَعَلَّمْ أَنَّ شَرَّ فَتَى أُناسٍ
وأَوضَعَه، خُزاعِيٌّ كَتِيتُ
إِذا شَرِبَ المُرِضَّةَ قال: أَوكي
على ما في سِقائِكِ، قد رَوِيتُ
وفي التهذيب: هو الكَتِيتة واللَّوِيَّة والمَعْصُودة والضَّويطَة؛ والكَتِيتُ: الرجلُ البخيلُ السيّء الخُلُق المُغْتاظُ؛ وأَورد هذين البيتين ونسبهما لبعض شعراء هُذَيل، ولم يُسَمِّه. ويقال: إِنه لكَتِيتُ اليَدَين أَي بخيلٌ؛ قال ابن جني: أَصلُ ذلك من الكَتيتِ الذي هو صَوتُ غَلَيانِ القِدْرِ.
وكَتَّ الكلامَ في أُذنه يَكُتُّه كَتّا: سارَّه به، كقولك: قَرَّ الكلامَ في أُذُنِه. ويقال: كُتَّني الحديثَ وأَكِتَّنِيه، وقُرَّني وأَقِرَّنِيه أَي أَخْبرْنِيه كما سمعتَه. ومِثْله فِرَّني وأَفِرَّنِيه، وقُذَّنِيه. وتقول: اقْتَرَّه مني يا فلانُ، واقْتَذَّه، واكْتَتَّه أَي اسمعه مني كما سمِعتُه. التهذيب عن اللحياني عن أَعرابي فصيح، قال له: ما تَصْنَعُ بي؟ قال: ما كَتَّكَ وعَظاكَ وأَوْرَمَك وأَرْغَمكَ، بمعنى واحد.والكَتْكَتةُ: صَوْتُ الحُبَارَى. ورجل كَتْكاتٌ: كثير الكلام، يُسْرِعُ الكلامَ ويُتْبِعُ بعضَه بعضاً.
والكَتِيتُ والكَتْكَتَةُ: المَشْيُ رُوَيْداً. والكَتِيتُ والكَتْكَتة: تَقَارُبُ الخَطْوِ في سُرْعةٍ، وإِنه لكَتْكاتٌ، وقد تَكَتْكَتَ. والكَتْكَتةُ في الضحك: دون القَهْقَهة.
وكَتْكَتَ الرجلُ: ضَحِكَ ضَحِكاً دُوناً؛ قال ثعلب: وهو مثلُ الخَنين. الأَحمر: كَتْكَتَ فلانٌ بالضك كَتْكَتَةً، وهو مثل الخَنينِ. الفراء: الكُتَّة شَرَطُ المال وقَزَمُه، وهو رُذالُه. وفي الحديث ذِكْرُ كُتاتَة، وهي بضم الكاف، وتخفيف التاء الأُولى: ناحية من أَعراض المدينة لآل جَعْفر بن أَبي طالب، عليه وعليهم السلام.

##### Türkçe

**كَتَّتِ** tencere ve testi ve bunların benzerleri **تَكِتُّ** **كَتِيتاً**: kaynadığı zaman; ve o, kaynamanın sesidir; ve denildi: suyu azaldığı zaman onun sesidir; ve o, suyu çok olduğu zaman kaynamasından daha az sesli ve hâlce daha alçaktır; sanki o şöyle der: **كَتْ كَتْ**; ve aynı şekilde demir testi, içine su döküldüğü zaman. Ve şarap ve başkası **كَتَّ** **كَتّاً** ve **كَتِيتاً**: şiddetlenmeden önce kaynaması başladı.

Ve **الكَتِيتُ**: genç devenin sesidir; ve o, **الكَشِيشِ**’in üstündedir. Ve genç deve **كَتَّ** **يَكِتُّ** **كَتّاً** ve **كَتِيتاً**: yumuşak bir bağırışla bağırdığı zaman; ve o, **الكَشِيشِ** ile **الهَديرِ** arasında bir sestir. Ve denildi: **الكَتِيتُ**, genç devenin **الكَشِيشِ**’ten yükselmesidir; ve o, onun böğürmesinin ilkidir. **الأَصمعي**: erkek deve **الهَدير**’e ulaştığı zaman, onun ilki **الكَشِيشُ**’tir; sonra biraz yükseldiği zaman, o **الكَتِيتُ**’tir; **الليث** dedi: **يَكِتُّ**, sonra **يَكِشُّ**, sonra **يَهْدِرُ**. **الأَزهري** dedi: doğru olan, **الأَصمعي**’nin dediğidir. Ve **الكَتِيتُ**: adamın göğsünde, şiddetli öfkeden, genç devenin sesine benzeyen bir sestir; ve adam öfkeden **كَتَّ**. Ve **وَحْشِيٍّ** ve Hamza’nın öldürülmesi hakkında hadiste, o **مُكَبِّسٌ** iken: onda **كَتِيتٌ** vardır, yani böğürme ve hırıltı. Ve **أَبي قتادة** hadîsinde: insanlar abdest kabı üzerine **تَكاتَّ** ettiler; o da dedi: “Doldurmayı güzel yapın; çünkü hepiniz suya kandırılacaksınız.” **التَّكاتُّ**: ses ile birlikte sıkışıp itişmektir; ve o, **الكَتِيتِ** olan böğürme ve hırıltıdandır. **ابن الأَثير** dedi: **الزمخشري** onu böyle rivayet etti ve açıkladı; korunmuş olan ise **تَكابَّ**’dır, **الباء** tek olan ile; ve onun zikri geçti.

Ve kavmi **كَتَّ** **يَكُتُّهم** **كَتّاً**: onları saydı ve onları sayıp döktü; ve en çok onu nefiyde kullanırlar; denir: bize bir ordu içinde geldi, **ما يُكَتُّ**; yani onların sayısı bilinmez ve sayılıp dökülemez; dedi ki:

Ancak bir ordu ile, sayısı **ما يُكَتُّ** olan,
Demirden, kara derili, öfkeli.

Ve meselde: onu **لا تَكُتُّه** yahut yıldızları **تَكُتُّ**; yani onu saymazsın ve onu sayıp dökmezsin. **ابن الأَعرابي**: **جَيْشٌ لا يُكَتُّ** yani sayılıp dökülmez; ve **ولا يُسْهَى** yani tahmin edilmez; ve **ولا يُنْكَفُ** yani kesilip bitirilmez. Ve **حُنَين** hadîsinde: sayısı **لا يُكَتُّ** olan ve **ولا يُنْكَفُ** olan bir ordu geldi; yani sayılıp dökülmez ve onun sonuna erişilmez.

Ve **الكَتُّ**: sayıp dökmedir.

Ve onunla, onu **ما كَتَّه** olan şeyi yaptı; yani onu kötü etti.

Ve **رجل كَتٌّ**: eti az; ve **مَرْأَةٌ كَتٌّ**, هاء’sız. Ve **رجل كَتِيتٌ**: cimri; **عمرو بن هُمَيْل اللحياني** dedi:

Öğren ki insanların en kötü delikanlısı
Ve en aşağısı, cimri bir **خُزاعِيٌّ**’dir.
**المُرِضَّةَ** içtiği zaman dedi: “Bağla,
Senin kırbanda olana; ben kanmış oldum.”

Ve **التهذيب**’de: o, **الكَتِيتة** ve **اللَّوِيَّة** ve **المَعْصُودة** ve **الضَّويطَة**’dir; ve **الكَتِيتُ**: kötü huylu, öfkelenmiş cimri adamdır; ve bu iki beyti getirdi ve onları Hüzeyl şairlerinden birine nisbet etti, onu isimlendirmedi. Ve denir: o, iki el bakımından elbette **كَتِيتُ**’tir; yani cimridir; **ابن جني** dedi: bunun aslı, tencerenin kaynamasının sesi olan **الكَتيت**’tendir.

Ve sözü onun kulağına **كَتَّ** **يَكُتُّه** **كَتّا**: onu onunla gizlice söyledi; senin “sözü onun kulağına **قَرَّ** ettiğin” gibi. Ve denir: hadîsi bana **كُتَّني** ve onu bana **أَكِتَّنِيه**; ve bana **قُرَّني** ve onu bana **أَقِرَّنِيه**; yani onu işittiğin gibi bana haber ver. Ve benzeri: bana **فِرَّني** ve onu bana **أَفِرَّنِيه**; ve onu bana **قُذَّنِيه**. Ve dersin: ey falan, onu benden **اقْتَرَّه** ve onu **اقْتَذَّه** ve onu **اكْتَتَّه**; yani onu benden, onu işittiğim gibi işit. **التهذيب**’de **اللحياني**’den, fasih bir bedevîden: ona dedi ki: “Benimle ne yapıyorsun?” Dedi: “Seni **ما كَتَّكَ** ve sana öğüt verdi ve seni şişirdi ve seni burnunu yere sürttü”; tek bir mânâ ile. Ve **الكَتْكَتةُ**: toy kuşunun sesidir. Ve **رجل كَتْكاتٌ**: çok konuşan; konuşmayı hızlandırır ve bir kısmını bir kısmına ekler.

Ve **الكَتِيتُ** ve **الكَتْكَتَةُ**: yavaşça yürümektir. Ve **الكَتِيتُ** ve **الكَتْكَتة**: bir süratte adımın yakınlığıdır; ve o elbette **كَتْكاتٌ**’tır; ve **تَكَتْكَتَ** etmiştir.

Ve gülmede **الكَتْكَتةُ**: **القَهْقَهة**’den aşağıdır.

Ve adam **كَتْكَتَ**: aşağı bir gülüşle güldü; **ثعلب** dedi: ve o, **الخَنين** gibidir. **الأَحمر**: falan gülmede **كَتْكَتَ** **كَتْكَتَةً**; ve o, **الخَنين** gibidir.

**الفراء**: **الكُتَّة** malın düşük kısmı ve kısasıdır; ve o, onun rezil kısmıdır. Ve hadîste **كُتاتَة** zikri vardır; ve o, كاف’ın zammesiyle ve birinci تاء’nın hafifletilmesiyle: Medine’nin kenarlarından bir yöredir; **جَعْفر بن أَبي طالب** ailesinindir; onun ve onların üzerine selâm.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الكتيت: صوت غليان القدر  والجرة ونحوهما، كتت تكت كتيتا إذا غلت وقيل: هو صوتها إذا قل ماؤها، وهو أقل صوتا وأخفض حالا من غليانها إذا كثر ماؤها، كأنها تقول كت كت، وكذلك الجرة الجديدة إذا صب فيها الماء. كت  النبيذ  وغيره كتا وكتيتا: ابتدأ غليانه قبل أن يشتد. الكتيت: صوت البكر، وهو فوق الكشيش، وقيل: الكتيت  أول هدر البكر  ، وهو ارتفاعه عن الكشيش، وعن الأصمعي: إذا بلغ الذكر من الإبل الهدير فأوله الكشيش، فإذا ارتفع قليلا فهو الكتيت، قال الليث: يكت ويكش، ثم يهدر، قال الأزهري: والصواب ما قاله الأصمعي. الكتيت:  صوت في صدر الرجل كصوت البكر من شدة الغيظ  وكت الرجل من الغضب، وفي حديث وحشى ومقتل حمزة  وهو مكبس له كتيت  أي هدير وغطيط. الكتيت:  البخيل  قال عمرو بن هميل اللحياني الهذلي:
  تعلم أن شر فـتـى أنـاس                      وأوضعه خزاعى كـتـيت
  إذا شرب المرضة قال أوكى                      على ما في سقائك قد رويت

  وفي التهذيب: الكتيت: الرجل البخيل السيىء الخلق المغتاظ، وأورد هذين البيتين، ونسبهما لبعض شعراء هذيل، ولم يسمه. ويقال: إنه لكتيت اليدين أي بخيل، وهو مجاز، قال ابن جنى: أصل ذلك من كتيت القدر، وهو غليانها كذلك. الكتيت:  : المشى رويدا  ، كالكتكتة الكتيت  :مقاربة الخطو في سرعة، كالكتكتة والتكتكت  وإنه لكتكات، وقد تكتكت.  وكت البعير  ، هكذا في نسختنا، ومثله في الصحاح، ووقع في لسان العرب: البكر، بدل البعير  يكت  بالكسر  :صاح صياحا لينا وهو صوت بين الكشيش والهدير، وعبارة النهاية: كت الفحل إذا هدر. كت  فلانا: ساءه  يقال: فعل به ما كته، أي ما ساءه. كته:  أرغمه  ، وهذان من التكملة. وفي التهذيب عن اللحياني عن أعرابي فصيح قال له: ما تصنع بي? قال: ما كتك وأرغمك. وهما بمعنى واحد. كتت  القدر: غلت  ، وكذلك الجرة. كت  الكلام في أذنه يكته، بالضم  كتا  :قره وساره  به  كأكته واكتته  ، ويقال: كتنى الحديث، وأكتنيه، وقرنى وأقرنيه، أي أخبرنيه كما سمعته، ومثله فرنى وأفرنيه  وقدنيه  . عن الفراء:  الكتة، بالضم: رزال المال  وقزمه. كتة:  علم لعنز سوء  عن الفراء. الكتة،  بالفتح: ما كان في الأرض من خضرة  .  وكتكت وكتكتى  بالضم فيهما  غير مجراتين  : اسم  لعبة  لهم. من قوله:  والكتة  إلى هنا عبارة الصاغاني، في الكتملة.  والكت: القليل اللحم من الرجال والنساء  ، رجل كت، وامرأة كت.  والكتكت  : هكذا في نسختنا، والصواب الكتكتة، بالهاء، كما في اللسان وغيره وهو  صوت الحباري  .  والكتكات  بالفتح: الرجل  الكثير الكلام  يسرعه ويتبع بعضه بعضا، ورجل كتكات: مقارب الخطو في سرعة.  وكتكت  الرجل: ضحك  ضحكا  دونا  والكتكته في الضحك: دون القهقهة، وقال ثعلب: وهو مثل الخنين، وعن الأحمر: كتكت فلان بالضحك كتكتة، وهو مثل الخنين. وفي الأساس: كتكت في ضحكه: أغرب.  والكتيتة: العصيدة  ، وذا من التكملة.  والاكتتاب: الاستماع  تقول: اقتر الحديث منى فلان، واقتذه، واكتته، أي سمعه مني كما سمعته. كت القوم يكتهم كتا: عدهم وأحصاهم، وأكثر ما يستعملونه في النفي، يقال أتانا في جيش ما يكت، أي ما يعلم عدهم ولا يحصى. قال:
  إلا بجيش مـا يكـت عـديده                      سود الجلود من الحديد غضاب و  في المثل  لا تكته أو تكت النجوم  أي لا تعده ولا تحصيه  وعن ابن الأعرابي: جيش لا يكت، أي لا يحصى ولا يسهى، أي لا يحزر ولا ينكف أي لا يقطع، وفي حديث حنين  قد جاء جيش لا يكت ولا ينكف  أي لا يحصى ولا يبلغ آخره، والكت: الإحصاء: ومما يستدرك عليه: التكات: التزاحم مع صوت، وهو من الكتيت، وفي حديث أبي قتادة  فتكات الناس على الميضأة، فقال: أحسنوا الملأ فكلكم سيروى  قال ابن الأثير: هكذا رواه الزمخشري وشرحه، والمحفوظ تكاب، بالباء الموحدة، وقد مضى ذكره. وكتاتة- بالضم والتخفيف- جاء ذكره في الحديث، وهو ناحية من أعراض المدينة المشرفة، لآل جعفر ابن أبي طالب، والذي في المراصد أنها كتانة بالنون، وسيأتي.

##### Türkçe

**الكتيت**: tencerenin ve testinin ve benzerlerinin kaynama sesi; **كتت تكت كتيتا**: kaynadığı zaman; ve denildi ki: suyu azaldığı zaman onun sesidir; ve o, suyu çok olduğu zaman kaynamasından daha az sesli ve hâlce daha alçaktır; sanki “**كت كت**” der; ve yeni testi de içine su döküldüğü zaman böyledir. **كت النبيذ** ve başkası **كتا وكتيتا**: şiddetlenmeden önce kaynaması başladı. **الكتيت**: genç erkek devenin sesi; ve o, **الكشيش**’in üstündedir; ve denildi ki: **الكتيت أول هدر البكر**’dir; yani onun **الكشيش**’ten yükselmesidir; ve **الأصمعي**’den: erkek deve **الهدير**’e ulaştığı zaman, onun ilki **الكشيش**’tir; sonra biraz yükselirse o **الكتيت**’tir. **الليث** dedi ki: “**يكت ويكش**”, sonra **يهدر**. **الأزهري** dedi ki: doğru olan **الأصمعي**’nin dediğidir. **الكتيت**: şiddetli öfkeden dolayı adamın göğsünde, genç erkek devenin sesi gibi bir ses; ve adam öfkeden **كت** etti. Ve **وحشى** ve **حمزة**’nin öldürülmesi hadîsinde: “**وهو مكبس له كتيت**” yani böğürme ve hırıltı. **الكتيت**: cimri; **عمرو بن هميل اللحياني الهذلي** dedi ki:
  Bilirsin ki insanların delikanlısının en kötüsü,
  ve en aşağısı, **خزاعى** bir **كـتـيت**’tir.
  Hastalık içkisini içtiği zaman “bağla!” der,
  “tulumunda olan üzerine; sen sulandın.”

Ve **التهذيب**’de: **الكتيت**: kötü huylu, öfkeli cimri adam; ve bu iki beyti getirdi; ve onları **هذيل** şairlerinden birine nisbet etti, onu isimlendirmedi. Ve denilir: “O, **كتيت اليدين**’dir” yani cimri; ve bu mecazdır. **ابن جنى** dedi ki: bunun aslı tencerenin **كتيت**’indendir; yani onun kaynaması böyledir. **الكتيت**: yavaşça yürümek; **كالكتكتة الكتيت**: süratte adımı yaklaştırmak; **كالكتكتة والتكتكت**; ve o, elbette **كتكات**’tır; ve **قد تكتكت**. Ve **كت البعير**; bizim nüshamızda böyledir; ve **الصحاح**’ta da onun gibidir; **لسان العرب**’da ise **البكر** (genç erkek deve) vâki olmuştur, **البعير** yerine. **يكت** (kesre ile): yumuşak bir sesle bağırdı; ve o, **الكشيش** ile **الهدير** arasında bir sestir. **النهاية**’nin ibaresi: erkek deve böğürdüğü zaman **كت الفحل**. **كت فلانا**: onu kötü etti; denilir: “Onunla, onu kötü eden şeyi yaptı” yani onu kötü eden şeyi. **كته**: onu zorladı; ve bu ikisi **التكملة**’dendir. Ve **التهذيب**’de **اللحياني**’den, fasih bir bedevîden: ona dedi ki: “Bana ne yapıyorsun?” Dedi ki: “Seni **ما كتك وأرغمك** (kötü edip zorladığım şeyi) yapıyorum.” Ve ikisi tek bir mânâdadır. **كتت القدر**: kaynadı; ve testi de böyledir. **كت الكلام في أذنه يكته** (damme ile) **كتا**: onu okudu ve onunla onu sevindirdi; **كأكته واكتته** gibi. Ve denilir: “Bana hadîsi **كتنى**” ve “bana onu **أكتنيه**”; ve “bana onu **قرنى**” ve “bana onu **أقرنيه**”; yani onu, onu işittiğin gibi bana haber verdi; ve bunun benzeri: “bana onu **فرنى**” ve “bana onu **أفرنيه**”; “bana onu **قدنيه**”. **الفراء**’dan: **الكتة** (damme ile): malın azlığı ve küçüklüğü. **كتة**: kötü bir keçiye alem (özel ad); **الفراء**’dan. **الكتة** (fetha ile): yerde bulunan yeşillik. Ve **كتكت وكتكتى** (ikisinde de damme ile), **غير مجراتين**: onlar için bir oyunun adıdır. “**والكتة**” sözünden buraya kadar olan ibare, **الصاغاني**’nin **الكتملة**’dedir. Ve **الكت**: erkeklerden ve kadınlardan eti az olan; **رجل كت** ve **امرأة كت**. Ve **الكتكت**: bizim nüshamızda böyledir; doğru olan **الكتكتة**’dir, **الهاء** ile; **اللسان** ve başkasında olduğu gibi; ve o, **صوت الحباري**’dir. Ve **الكتكات** (fetha ile): sözü çok olan adam; onu hızlandırır ve bir kısmını bir kısmının ardınca getirir; ve **رجل كتكات**: süratte adımı yaklaştırandır. Ve **كتكت الرجل**: düşük bir gülüşle güldü. Ve gülüşte **الكتكته**: kahkahadan aşağıdır. **ثعلب** dedi ki: ve o, **الخنين** gibidir. Ve **الأحمر**’dan: falan, gülüşle **كتكت** etti, **كتكتة**; ve o, **الخنين** gibidir. Ve **الأساس**’ta: gülüşünde **كتكت** etti: garipleşti. Ve **الكتيتة**: **العصيدة**; ve bu, **التكملة**’dendir. Ve **الاكتتاب**: dinleme; dersin ki: falan benden hadîsi **اقتر** etti, ve onu **اقتذه** etti, ve onu **اكتته** etti; yani onu, onu işittiğim gibi benden işitti. **كت القوم يكتهم كتا**: onları saydı ve onları hesapladı; ve onu en çok nefiyde kullanırlar; denilir: “Bize, sayısı **ما يكت** olan bir ordu geldi”; yani onların sayısı bilinmez ve sayılmaz. Dedi ki:
  Ancak sayısı sayılmayan bir ordu ile,
  demirden kara derili, öfkeli.
Ve meselde: “**لا تكته أو تكت النجوم**” yani onu sayma ve onu hesaplama. Ve **ابن الأعرابي**’den: “**جيش لا يكت**”: yani sayılmaz ve yanılmaz; yani tahmin edilmez ve geri çevrilmez; yani kesilmez. Ve **حنين** hadîsinde: “**قد جاء جيش لا يكت ولا ينكف**” yani sayılmaz ve sonuna ulaşılmaz. Ve **الكت**: sayma/hesaplama. Ve ona ilâve olarak hatırlatılanlardandır: **التكات**: ses ile birlikte sıkışma/itilişme; ve o, **الكتيت**’tendir. Ve **أبي قتادة** hadîsinde: “**فتكات الناس على الميضأة، فقال: أحسنوا الملأ فكلكم سيروى**”. **ابن الأثير** dedi ki: **الزمخشري** bunu böyle rivayet etti ve şerh etti; ve mahfuz olan **تكاب**’dır, **الباء**’sı müvahhad (tek noktalı) ile; ve onun zikri geçti. Ve **كتاتة** (damme ile ve hafifletme ile): hadîste zikri geldi; ve o, Medîne-i Münevvere’nin **أعراض**’ından bir nâhiyedir; **جعفر ابن أبي طالب** âline aittir. Ve **المراصد**’da olan, onun **كتانة** (nun ile) olduğudur; ve gelecektir.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

كَتَّ
كَتَّ I ( n. ac. كَتّ 1 ,  كَتِيْت 25 ),
a.  Boiled, bubbled; seethed; gurgled.

b.  ( n. ac. كَتِيْت 25 ), Brayed; lowed.

c.  Walked slowly; took short steps.

d.  U ( n. ac. كَتّ 1 ,  كَتِيْت 25 ) [ acc. &  Fī ], Whispered, murmured in ( the car of ).

e.  Angered, provoked, displeased.

f.  ( n. ac. كَتّ 1 ), Numbered, counted, computed.

g.  [ coll. ], Poured out; spilled; emptied.

أَكْتَتَ
أَكْتَتَ IV ,
a.  see I (d) .

تَكَاْتَتَ
تَكَاْتَتَ VI
a.  [ 'Ala ], Pressed, crowded upon.

اِكْتَتَتَ
اِكْتَتَتَ VIII ,
a.  see I (d) .

b.  Listened.

c.  [ acc. &  Min ], Heard from.

كَتّ
كَتّ 1 ,
a.  Thin, lean, meagre.

كَتَّة
كَتَّة 1t ,
a.  Verdure, vegetation.

كُتَّة
كُتَّة 3t ,
a.  The worst, the refuse of.

كَتِيْت
كَتِيْت 25 ,
a.  Bubbling; fizzing.

b.  Niggardly, stingy.

c.  Low cry.

d.  [ coll. ], Lint; flock; wadding; tow; oakum; harl.

كَتِيْتَة
كَتِيْتَة 25t ,
a.  Porridge; gruel.

جَيْش لَا يُكَتَّ
جَيْش لَا يُكَتَّ
a.  Innumerable army; host.

كَتْأَة
كَتْأَة [ 1t ],
a.  A certain plant.

كِنْتَأْو
كِنْتَأْو
a.  Strong rope.

b.  Wellbearded ( man ).

##### Türkçe

كَتَّ
كَتَّ I ( n. ac. **كَتّ** 1 ,  **كَتِيْت** 25 ),
a.  Kaynadı, kabarcıklandı; fokurdadı; gurguldadı.

b.  ( n. ac. **كَتِيْت** 25 ), Anırdı; böğürdü.

c.  Yavaş yürüdü; kısa adımlar attı.

d.  U ( n. ac. **كَتّ** 1 ,  **كَتِيْت** 25 ) [ acc. &  Fī ], (…ın) kulağına fısıldadı, (…ın) içinde mırıldandı.

e.  Öfkelendirdi, kışkırttı, hoşnutsuz etti.

f.  ( n. ac. **كَتّ** 1 ), Saydı, numaraladı, hesapladı.

g.  [ coll. ], Döktü; saçtı; boşalttı.

أَكْتَتَ
أَكْتَتَ IV ,
a.  I (d)’ye bak.

تَكَاْتَتَ
تَكَاْتَتَ VI
a.  [ 'Ala ], Üzerine bastırdı, üşüştü.

اِكْتَتَتَ
اِكْتَتَتَ VIII ,
a.  I (d)’ye bak.

b.  Dinledi.

c.  [ acc. &  Min ], …den işitti.

كَتّ
كَتّ 1 ,
a.  İnce, zayıf, cılız.

كَتَّة
كَتَّة 1t ,
a.  Yeşillik, bitki örtüsü.

كُتَّة
كُتَّة 3t ,
a.  En kötüsü, süprüntüsü.

كَتِيْت
كَتِيْت 25 ,
a.  Kabarcıklanma; fokurdama.

b.  Cimri, pinti.

c.  Alçak sesli çığlık.

d.  [ coll. ], Tiftik; elyaf; vatka; keten lifi; kalafat lifi; harl.

كَتِيْتَة
كَتِيْتَة 25t ,
a.  Lapa; bulamaç.

جَيْش لَا يُكَتَّ
جَيْش لَا يُكَتَّ
a.  Sayısız ordu; kalabalık.

كَتْأَة
كَتْأَة [ 1t ],
a.  Belli bir bitki.

كِنْتَأْو
كِنْتَأْو
a.  Sağlam ip.

b.  Sakalı gür (adam).
