# كثأ (ك-ث-أ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%A3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%AB%D8%A3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - ث - أ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: كثء

## Sözlükler (6)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%A3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

أبو زيد: كَثَأ اللبنُ يَكْثَأُ كَثْأً، إذا ارتفع فوق الماء وصَفا الماء من تحت اللبن. قال: وكثَأتِ القِدْرُ كَثْأً، إذا أزبَدَت للغَلي، يقال: خذ كَثْأةَ قِدرِك وكُثْأةَ قِدْرك، وهو: ما ارتفع منها بعد ما تَغْلي. قال: وكثَأتْ أوبارُ الإبل كَثْأً: نَبَتَتْ، وكذلك كثَّأ اللبنُ والوَبَرُ والنَّبتُ تَكْثِئَةً. وأنشد ابن السكيت:
وأنت امرؤٌ قد كَثَّأتْ لك لِحْيَةٌكأنَّكَ منها قاعدٌ في جُوالقِ
ويقال أيضاً: كثَّأتُ، إذا أكلتَ ما على رأس اللبن.

##### Türkçe

أبو زيد: **كَثَأ** süt **يَكْثَأُ** **كَثْأً**, suyun üstüne yükseldiği ve sütün altından suyun berraklaştığı zaman. Dedi ki: Ve **كثَأتِ** tencere **كَثْأً**, kaynamadan dolayı köpürdüğü zaman; denilir: tencerenin **كَثْأَةَ**sini ve tencerenin **كُثْأَةَ**sini al; o da: kaynadıktan sonra ondan yükselen şeydir. Dedi ki: Ve **كثَأتْ** develerin kılları **كَثْأً**: bitti; ve aynı şekilde süt, kıl ve bitki **كثَّأ** **تَكْثِئَةً** (olarak). İbnü’s-Sikkît inşâd etti:
وأنت امرؤٌ قد **كَثَّأتْ** لك **لِحْيَةٌ** كأنَّكَ منها قاعدٌ في **جُوالقِ**
Ve ayrıca denilir: **كثَّأتُ**, sütün başının üzerindekini yediğin zaman.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%A3/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ث ( و ا ي ء )
كثأ ، كوث ، كوثى ، وكث : ( مستعملة ) .
وكث : قال الليث : الوِكَاثُ : ما يُسْتَعْجَلُ به للغَدَاءِ ، تقولُ : اسْتَوْكَثْنَا أي أَكَلْنَا شيئاً نتَبَلّغُ به إلى وقت الغَدَاءِ .
( قلت ) : لم أسمعْ لغير الليث في الوِكاثِ شيئاً ، وأَرْجُو أَنْ يكونَ أَخَذَه عن الثِّقَاتِ .
كثأ : ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : كَثَأَ اللَّبَنُ وكَثَعَ إذا خَثَرَ وَعَلاَهُ دَسَمُهُ وهو الكَثْأَةُ والكَثْعَةُ .
وقال أبو زيد : كَثَأَتِ القِدْرُ إذا أَزْبَدَتْ للغَلْيِ .
وقال الأمويّ : كَثَأَ النَّبْتُ والوَبَرُ فهو كاثىءٌ إذا طَلَع .
وقال أبو مالك : الكَثَاةُ بلا هَمْزٍ ، وكَثاً كثيرٌ ، وهو الأيْهُقَانُ والنَّهَقُ ، كُلُّه واحدٌ .
كوث : قال النَّضْرُ : كَوَّثَ الزَّرْعُ تَكْوِيثاً إذا صارَ أَرْبَعَ ورَقَاتٍ وخَمْسَ ورَقَاتٍ ، وهو الكَوْثُ .
( قلت ) : وأَرَى المَقْطُوعَ الذي يُلْبَسُ القَدَمَ سُمِّيَ كَوْثاً تشبيهاً بكَوْثِ الزَّرْعِ ، ويقال له : القَفْشُ ، وهو مُعَرَّبٌ .
وأَمَّا كُوثَى التي بالسَّوَادِ فهي قَرْيَةٌ .
حدثَنَا محمدُ بنُ إسحاقَ السَّعْدِيُّ عن الرَّمَادِيِّ عن عبد الرزاقِ عن مَعْمَرٍ عن أَيُّوبَ عن محمدِ بنِ سِيرِينَ : قال سمعت عبيدة يقول : سَمعْتُ عَلِيّاً يَقُولُ : من كان سائلاً عن نِسْبَتِنَا فإِنَّا نَبَطٌ من كُوثى .
ورُوِي عن ابن الأعرابي أنه قال : سألَ رَجْلٌ عَلِيّاً : أَخْبِرنِي يا أمِيرَ المُؤْمِنينَ عن أَصْلِكُمْ مَعَاشِرَ قُرَيْشٍ فقال : نحنُ قَوْمٌ من كُوثَى .
قال ابن الأعرابي : واخْتَلَفَ الناسُ في : نحن من كُوثى . فقال قومٌ : أَرَادَ : كُوثى : السَّوَاد التي وُلِدَ بها إبراهيمُ .
وقال آخَرُونَ : أَرَادَ عليّ بقوله كُوثى : مَكَّةَ ، وذلك أَنَّ محلَّةِ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ يقال
لها : كُوثى ، فأراد عليّ أَنّا مَكِّيُّونَ أُمِّيُّونَ من أُمِّ القُرَى وأنشد :
لَعَنَ اللَّهُ مَنْزِلاً بَطْنَ كُوثى
ورمَاه بالفَقْرِ والإمْعَارِ
ليس كُوثَى العِرَاقِ أَعْني ولكنْ
كُوثَةَ الدَّارِ دَارِ عَبْدِ الدَّارِ
( قلت ) : والقَوْلُ : هو الأوَّلُ ، لقول عليّ رضي الله عنه : فإِنَّا نَبَطٌ من كُوثَى ، ولو أرادَ كُوثَى مكَّةَ لما قال : نَبَطٌ ، وكوثَى العِرَاقِ هي سُرَّةُ السَّوَادِ ، وأرادَ على أَنَّ أَبَانَا إبراهيمَ كانَ من نَبَطِ كُوثى وأنَّ نَسَبنَا إليه .
ونحو ذلك قال ابن عباس : نَحْنُ مَعَاشِرَ قُرَيْش حَيٌّ من النَّبَطِ من أَهْل كُوثى .
( قلت ) : وهذا من عليَ وابن عباس رحمهما الله تَبَرُّؤٌ من الفَخْرِ بالأنْسَابِ ورَدْعٌ عن الطَّعْنِ فيها وتَحْقِيقٌ لقول الله جل وعزّ : ( لِتَعَارَفُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عَندَ اللَّهِ ) ( الحجرات : 13 ) .

##### Türkçe

ك ث ( **و** **ا** **ي** **ء** )
**كثأ** , **كوث** , **كوثى** , ve **وكث** : (kullanılan).

Ve **وكث** : Leys dedi: **الوِكَاثُ**: öğle yemeği için onunla acele edilen şeydir; dersin ki: **اسْتَوْكَثْنَا** yani öğle yemeği vaktine kadar onunla geçineceğimiz bir şey yedik.

( Dedim ): Leys’ten başkası için **الوِكاثِ** hakkında bir şey işitmedim; ve umarım ki onu güvenilirlerden almıştır.

**كثأ** : (Ebû Ubeyd, Asmaî’den): **كَثَأَ** süt ve **كَثَعَ**; pıhtılaştığı ve yağının üstüne çıktığı zaman; o, **الكَثْأَةُ** ve **الكَثْعَةُ**’dır.

Ebû Zeyd dedi: **كَثَأَتِ** tencere; kaynamadan dolayı köpürdüğü zaman.

Emevî dedi: **كَثَأَ** bitki ve yün; çıktığı zaman o **كاثىءٌ**’dür.

Ebû Mâlik dedi: **الكَثَاةُ** hemzesizdir; ve **كَثاً** çoktur; o, **الأيْهُقَانُ** ve **النَّهَقُ**tur; hepsi birdir.

**كوث** : Nadr dedi: **كَوَّثَ** ekin, **تَكْوِيثاً**; dört yaprak ve beş yaprak olduğu zaman; ve o, **الكَوْثُ**tur.

( Dedim ): Ve ayağa giyilen kesilmiş (parça) şeyin, ekinin **كَوْثِ**una benzetilerek **كَوْثاً** diye adlandırıldığını görüyorum; ve ona **القَفْشُ** denir; ve o, Arapçalaştırılmıştır.

Ve **كُوثَى**’ya gelince ki **السَّوَادِ**’dadır, o bir köydür.

Bize Muhammed b. İshak es-Sa‘dî, er-Ramâdî’den; o da Abdürrezzâk’tan; o da Ma‘mer’den; o da Eyyûb’dan; o da Muhammed b. Sîrîn’den haber verdi: dedi: Ubeyde’yi işittim, şöyle diyordu: Ali’yi işittim, şöyle diyordu: Kim bizim nesebimiz hakkında sorucu ise, şüphesiz biz **كُوثى**’dan Nabat’ız.

İbnü’l-A‘râbî’den rivayet olundu ki şöyle dedi: Bir adam Ali’ye sordu: Bana haber ver, ey müminlerin emiri, sizin aslınız hakkında, Kureyş topluluğu; dedi ki: Biz **كُوثَى**’dan bir kavimiz.

İbnü’l-A‘râbî dedi: Ve insanlar “biz **كُوثى**’danız” hakkında ihtilaf ettiler. Bir kavim dedi: Murad etti: **كُوثى**: İbrahim’in orada doğduğu **السَّوَاد**.

Ve başkaları dedi: Ali, **كُوثى** sözüyle Mekke’yi murad etti; bu, şundandır ki Benî Abdüddâr mahallesine **كُوثى** denir; böylece Ali murad etti ki biz Mekkeliyiz, ümmîyiz, Ümmü’l-Kurâ’dan; ve inşad etti:
لَعَنَ اللَّهُ مَنْزِلاً بَطْنَ كُوثى
ورمَاه بالفَقْرِ والإمْعَارِ
ليس كُوثَى العِرَاقِ أَعْني ولكنْ
كُوثَةَ الدَّارِ دَارِ عَبْدِ الدَّارِ

( Dedim ): Ve söz: o birincisidir; Ali’nin رضي الله عنه sözü için: “şüphesiz biz **كُوثَى**’dan Nabat’ız”; eğer Mekke’nin **كُوثَى**sını murad etseydi “Nabat” demezdi; ve Irak’ın **كُوثَى**sı **السَّوَادِ**ın göbeğidir; ve Ali murad etti ki babamız İbrahim, **كُوثى** Nabat’ındandı ve nesebimiz ona(dır).

Buna benzerini İbn Abbâs dedi: Biz, Kureyş topluluğu, **كُوثى** ehli Nabat’tan bir hayyız.

( Dedim ): Ve bu, Ali’den ve İbn Abbâs’tan—Allah ikisine rahmet etsin—neseblerle övünmeden beri oluş ve onlarda ta‘na engel oluş ve Allah جل وعزّ sözünün tahkikidir: ( **لِتَعَارَفُو** ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ **إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عَندَ اللَّهِ** ) (Hucurât: 13).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%A3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

كَثَأَتِ القِدْرُ كَثْأً: أَزْبَدَتْ للغَلْيِ. وكَثْأَتُها: زَبَدُها. يقال: خُذ كَثْأَةَ قِدْرِكَ وكُثْأَتَهَا، وهو ما ارْتَفَع منها بعدما تَغْلِي. وكَثْأَةُ اللَّبَنِ: طُفاوَتُه فوقَ الماء، وقيل: هو أَنْ يَعْلُوَ دَسَمُه وخُثُورَتُه رأْسَه. وقد كَثَأَ اللبَنُ وكَثَعَ، يَكْثَأُ كَثْأً إِذا ارْتَفَع فوق الماء وصَفا الماء من تحت اللبن. ويقال: كَثَأَ وكَثَعَ إِذا خَثُرَ وعَلاه دَسَمُه، وهو الكَثْأَةُ والكَثْعَةُ. ويقال: كَثَّأْتُ إِذا أَكلتَ ما على رأْسِ اللبن.
أَبو حاتِم: من الأَقِط الكَثْءُ، وهو ما يُكْثَأُ في القِدْر ويُنصَبُ، ويكون أَعْلاه غَلِيظاً وأَسْفَلُه ماء أَصفر، وأَما المصرَع(1) (1 قوله«وأما المصرع» كذا ضبطت الراء فقط في نسخة من
التهذيب.)
فالذي يَخْثُر ويكادُ يَنْضَجُ، والعاقِدُ الذي ذهَب ماؤه ونَضِج، والكَرِيضُ الذي طُبِخ مع النَّهَقِ أو الحَمَصِيصِ، وأَمـّا الـمَصْلُ فمن الأَقط يُطْبَخ مرة أُخرى، والثَّوْرُ القِطْعة العَظيمة منه. \<ص:137>
والكُثْأَةُ: الحِنْزابُ، وقيل الكُرّاثُ، وقيل: بِزْرُ الجِرْجِير. وأَكْثَأَتِ الأَرضُ: كَثُرَتْ كُثْأَتُها. وكَثَأَ النَّبْتُ والوَبَر يَكْثَأُ كَثْأً، وهو كاثِئٌ: نبت وطَلَع، وقيل: كَثُفَ وغَلُظَ وطالَ. وكَثَأَ الزرعُ: غَلُظَ والتَفَّ. وكَثَّأَ اللَّبَنُ والوبَرُ والنَّبتُ تَكْثِئةً، وكذلك كَثَأَتِ اللِّحْيةُ وأَكْثَأَتْ وكَنْثَأَتْ. أَنشد ابن السكيت: وأَنْتَ امْرُؤ قد كَثَّأَتْ لَكَ لِحْيةٌ، *  كَأَنَّكَ مِنْها قاعِدٌ في جُوالِقِ ويروى كَنْثَأَتْ.
ولحية كَنْثَأَةٌ، وإِنه لكَنْثاءُ اللِّحْيةِ وكَنْثَؤُها، وهو مذكور في التاءِ.

##### Türkçe

**كَثَأَتِ** tencere **كَثْأً** (olarak): kaynamadan dolayı köpürdü. Ve onun **كَثْأَتُها**’sı: onun köpüğüdür. Denir: “Tencerenin **كَثْأَةَ**’sını ve onun **كُثْأَتَهَا**’sını al”; o, kaynadıktan sonra ondan yükselen şeydir. Ve sütün **كَثْأَةُ**’si: suyun üstündeki köpüğüdür; ve denildi: o, onun yağının ve pıhtılığının başını yükseltmesidir. Ve süt **كَثَأَ** etti ve **كَثَعَ** etti; **يَكْثَأُ كَثْأً**: suyun üstüne yükseldiği ve sütün altından suyu berraklaştırdığı zaman. Ve denir: **كَثَأَ** etti ve **كَثَعَ** etti: pıhtılaştığı ve onun yağı üstüne çıktığı zaman; o, **الكَثْأَةُ** ve **الكَثْعَةُ**’dir. Ve denir: **كَثَّأْتُ**: sütün başının üzerindekini yediğin zaman.

Ebû Hâtim: **الأَقِط**’tan **الكَثْءُ** (vardır); o, tencerede **يُكْثَأُ** edilen ve dökülen şeydir; onun üstü kalın olur, altı ise sarı sudur. Ama **المصرَع**(1)
(1 “وأما المصرع” sözü: **التهذيب**’den bir nüshada yalnız **الراء** böyle ضبط edildi.)
ise: pıhtılaşan ve neredeyse pişen şeydir. Ve **العاقِدُ**: suyu giden ve pişen şeydir. Ve **الكَرِيضُ**: **النَّهَقِ** veya **الحَمَصِيصِ** ile birlikte pişirilen şeydir. Ama **الـمَصْلُ**: **الأَقط**’tan olup bir kere daha pişirilir. Ve **الثَّوْرُ**: ondan büyük parçadır.
\<ص:137>
Ve **الكُثْأَةُ**: **الحِنْزابُ**’dır; ve denildi: **الكُرّاثُ**; ve denildi: **بِزْرُ الجِرْجِير**. Ve yer **أَكْثَأَتِ**: onun **كُثْأَتُها**’sı çoğaldı. Ve bitki ve yün **كَثَأَ** eder; **يَكْثَأُ كَثْأً**; ve o **كاثِئٌ**’dir: bitti ve çıktı; ve denildi: sıklaştı, kalınlaştı ve uzadı. Ve ekin **كَثَأَ** etti: kalınlaştı ve birbirine dolandı. Ve süt, yün ve bitki **كَثَّأَ** etti **تَكْثِئةً**; ve aynı şekilde sakal **كَثَأَتِ** etti ve **أَكْثَأَتْ** etti ve **كَنْثَأَتْ** etti. İbnü’s-Sikkît inşâd etti:
وأَنْتَ امْرُؤ قد كَثَّأَتْ لَكَ لِحْيةٌ، *  كَأَنَّكَ مِنْها قاعِدٌ في جُوالِقِ
Ve **كَنْثَأَتْ** diye de rivayet edilir.
Ve **كَنْثَأَةٌ** (olan) bir sakal; ve şüphesiz o, sakalın **كَنْثاءُ**’sıdır ve onun **كَنْثَؤُها**’sıdır; o, **التاءِ**’de zikredilmiştir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%A3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

كثأ اللبن وكثع كمنع يكثأ كثأ إذا ارتفع فوق الماء وصفا الماء من تحته قاله أبو زيد، ويقال: كثأ وكثع إذا خثر وعلاه دسمه. وكثأت القدر كثأ: أزبدت للغلي وكثأ القدر إذا أخذ زبدها وهو ما ارتفع منها بعد الغليان، وكثأ النبت والوبر يكثأ كثأ وهو كاثئ: نبت وطلع أو كثف وغلظ وطال، وكثأ الزرع غلظ والتف، ككثأ مشددا تكثئة في الكل مما ذكر من اللبن والوبر والنبت، وكذا في اللحية وستذكر، هذا هو المفهوم من كلام الأئمة، بل صرح به ابن منظور وغيره، وكلام المؤلف يوهم استعمال التضعيف في اللبن والقدر أيضا، وهو خلاف ما صرحوه، فافهم، وقد سكت عنه شيخنا تقصيرا، وأورد عن ابن السكيت شاهدا في اللحية في غير محله، وهو عجيب. وكثأة اللبن بالفتح ويضم والكثعة بالعين: ما علاه من الدسم والخثورة، أو هو الطفاوة من فوق الماء. وكثأة القدر: زبدها، يقال: خذ كثأة قدرك وكثأتها، وهو ما ارتفع منها بعد ما تغلي. ويقال: كثأ تكثيئا إذا أكل ذلك أي ما على رأس اللبن، فاستعمال المزيد هنا بمعنى سوى ما تقدم في لسان العرب، قال أبو حاتم: من الأقط الكثء وهو ما يكثأ في القدر وينصب، ويكون أعلاه غليظا، وأما المصرع فالذي يخثر ويكاد ينضج والعاقد: الذي ذهب ماؤه ونضج، والكريص: الذي طبخ مع النهق أو الحمصيص، وأما المصل فمن الأقط يطبخ مرة أخرى، والثور: القطعة العظيمة منه. وكنثأت اللحية، بزيادة النون، ويروى: كنتأت بالتاء المثناة الفوقية، كذا في لسان العرب، ومن هنا جعله المصنف مادة وحدها: طالت وكثرت أي غزر شعرها ككثأث ثلاثيا وكثأت مزيدا، وأنشد ابن السكيت:

  وأنت امرؤ قد كثأت لك لحية                      كأنك منها قاعد في جوالق هذا محل إنشاده، ويروى كنثأت، والكنثأو: الكنتأو بمعنى، وقد عرفت أن التاء لغة في الثاء. ولحية كنثأة، وإنه لكنتأ اللحية وكنثؤها، وسيأتي البحث أيضا مع المناسبة إن شاء الله تعالى. والكثأة بالفتح والكثاة كقناة بلا همز، نقله أبو حنيفة عن بعض الرواة هو الكراث وقيل: الحنزاب، وقيل: بذر الجرجير قاله أبو منصور أو بريه لا بستانيه، وقال أبو مالك: إنها تسمى النهق، وسيأتي تفصيله في ن ه ق.

##### Türkçe

**كثأ** sütü ve **كثع** ( **منع** gibi) **يكثأ** **كثأ**: suyun üstüne yükselip suyu alttan berrak bıraktığı zaman; bunu Ebû Zeyd söylemiştir. Ve denilir: **كثأ** ve **كثع**: pıhtılaşıp yağı onun üstüne çıktığı zaman. Ve **كثأت** tencereyi **كثأ**: kaynamadan dolayı köpürdü. Ve **كثأ** tencere: köpüğünü aldı; o, kaynamadan sonra ondan yükselen şeydir. Ve **كثأ** bitki ve yün, **يكثأ** **كثأ**; o **كاثئ**dir: bitti ve çıktı; yahut sıklaştı, kalınlaştı ve uzadı. Ve **كثأ** ekin: kalınlaştı ve birbirine dolandı; **كثأ** (şeddeli) gibi, **تكثئة** olarak; zikredilenlerin hepsinde, sütten, yünden ve bitkiden. Keza sakalda da; ve zikredilecektir. Bu, imamların sözünden anlaşılan budur; bilakis İbn Manzûr ve başkası onunla açıkça ifade etmiştir. Müellifin sözü ise, şeddeyi sütte ve tencerede de kullanmayı vehmettiriyor; hâlbuki bu, onların açıkça söylediklerine aykırıdır; öyleyse anla. Şeyhimiz ise, kusurla ondan sükût etmiştir; ve İbnü’s-Sikkît’ten sakalda bir şahit getirmiştir, yerinde olmayan bir yerde; bu acayiptir. Ve **كثأة** sütün (fetha ile; ve damme ile de) ve **الكثعة** ( **العين** ile): onun üstüne çıkan yağ ve pıhtılaşma; yahut o, suyun üstünden olan köpükçüktür. Ve **كثأة** tencerenin: onun köpüğüdür; denilir: “Tencerenin **كثأة**sini ve **كثأتها**sını al”; o, kaynadıktan sonra ondan yükselen şeydir. Ve denilir: **كثأ** **تكثيئا**: onu yedi; yani sütün başı üzerindeki şeyi. Böylece burada ziyadeli (bâb) kullanımı, Lisânü’l-ʿArab’da geçenlerden başka bir mânâdadır. Ebû Hâtim dedi: **الأقط**tan **الكثء** vardır; o, tencerede **يكثأ** olup dökülen şeydir; ve onun üstü kalın olur. **المصرع** ise, pıhtılaşan ve neredeyse pişen şeydir. **العاقد**: suyu giden ve pişen şeydir. **الكريص**: **النهق** yahut **الحمصيص** ile pişirilen şeydir. **المصل** ise **الأقط**tandır; bir kere daha pişirilir. **الثور**: ondan büyük parçadır. Ve **كنثأت** sakal ( **النون** ziyadesiyle); ve rivayet olunur: **كنتأت** (üstten ikili **التاء** ile); Lisânü’l-ʿArab’da böyle. Buradan dolayı musannif onu başlı başına bir madde kıldı: uzadı ve çoğaldı; yani kılı gür oldu; üçlü olarak **كثأث** gibi ve ziyadeli olarak **كثأت** gibi. İbnü’s-Sikkît şu beyti okudu:

وأنت امرؤ قد كثأت لك لحية                      كأنك منها قاعد في جوالق

Bu, onun istişhâd yeridir. Ve **كنثأت** diye rivayet olunur. Ve **الكنثأو**: **الكنتأو** ile aynı mânâdadır. Ve sen, **التاء**nın **الثاء**da bir lehçe olduğunu bilmiş oldun. Ve **لحية كنثأة**. Ve şüphesiz o, sakalı **كنتأ**dır ve onun **كنثؤها**sıdır. İnşâallah Teâlâ, münasebetiyle araştırma da gelecektir. Ve **الكثأة** (fetha ile) ve **الكثاة** ( **قناة** gibi, hemzesiz): Ebû Hanîfe onu bazı râvilerden nakletti; o, **الكراث**tır. Ve denildi: **الحنزاب**dır. Ve denildi: **بذر الجرجير**dir; bunu Ebû Mansûr söyledi; yahut kırîsi, bahçe olanı değil. Ebû Mâlik dedi: şüphesiz ona **النهق** denilir. Onun tafsili **ن ه ق**’da gelecektir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%A3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

كَثَأَ
1 كَثَأَ ذ , aor. كَثَاَ , (AZ, S, K,) inf. n. كَثْءٌ; (S;) (as also كَثَعَ; TA;) and ↓ كثّأ, inf. n. تَكْثِئَةٌ; (S, L, K;) It (the milk) rose above the water, and the latter became clear beneath it: (AZ, S, K;) it (the milk) became thick, or coagulated, and its oily matter floated upon its surface. (TA.) ― -b2- كَثَأَتِ القِدْرُ, (S, K,) inf. n. كَثْءٌ, (S,) The pot frothed, or raised a scum, in boiling. (AZ, S, K.) ― -b3- كَثَأَ القِدْرَ He skimmed the pot. (K.) -A2- كَثَأَ, (K,) inf. n. كَثْءٌ; (TA;) and ↓ كثّأ, inf. n. تَكْثِئَةٌ; (K;) It (a plant, S, K, and the soft kind of hair called وَبَر, S) grew forth, or became dense and thick and long: (K:) it (standing corn, &c.) became thick and tangled. (TA.) ― -b2- كَثَأَتِ اللِّحْيَةُ, and ↓ كثّأت, and ↓ كَنْثَأَت, (K,) or, accord. to some, كنتأت, (TA,) The beard became long and large (K.)

كثّأ
2 كثّأ ذ , inf. n. تَكْثِىْءٌ, He ate what is called كَثْأَة, (K,) i. e. what is on the top of milk. (S, TA.) ― -b2- And see 1 in three places.

Q. Q. 1  see 1, last sentence.

كَثْءٌ
كَثْءٌ ذ A kind of أَقِط; what rises (from the milk) above the water, the latter becoming clear beneath it; or what becomes thick, or coagulated, its oily matter floating upon the surface, (يَكْثَأُ,) in the pot, and is poured out; the upper part whereof is gross, or thick. So says AHát; and he adds, What is termed مصرع [evidently, I think, a mistranscription for مُضَرِّعٌ,] is what becomes thick, or coagulated, and almost thoroughly cooked: عاقد is that of which the water has gone, and which is thoroughly cooked: كَرِيص is that which is cooked with نَهْق or حَمَصِيص: مَصْل is a kind of اقط cooked again: and ثَوْر is a great piece of it. (TA.)

كَثْأَةٌ
كَثْأَةٌ ذ and كَثْأَةٌ (like كثعة, TA) Oily scum, or floating curd, of milk; or what floats above the water: (S, K, TA:) scum of a pot, after boiling. (TA.) ― -b2- خُذْ كَثأةَ قِدْرِكَ Take the scum of thy pot. (S.) [See 2.] -A2- كَثْأَةٌ and كَثَاةٌ (K) The leek, syn. كُرَّاث: or, as some say, the wild carrot, syn. حِنْزَاب: (TA:) or the rocket, syn. جِرْجِير: (K:) or, accord. to AM, the seed of that plant: (TA:) or wild rocket, syn. جِرْجِير بَرِّىّ; (K;) not that which is cultivated in gardens. (TA.) Aboo-Málik says, that it is also called نَهْق. (TA.) [See also كَتْأَة.]

لِحْيَةٌ كَنْثَأَةٌ
لِحْيَةٌ كَنْثَأَةٌ ذ A long and large beard. (TA.) ― -b2- كَنْثَأُ اللِّحْيَةِ Having a long and large beard. (TA.)

كِنْثَأْوٌ
كِنْثَأْوٌ ذ i. q. كِنْتَأْوٌ, [q. v. in art. كتأ]. (K.)

##### Türkçe

كَثَأَ
1 **كَثَأَ** **ذ** , muzârîsi **كَثَاَ** , (AZ, S, K,) mastarı **كَثْءٌ**; (S;) (aynı şekilde **كَثَعَ**; TA;) ve aşağıdaki **كثّأ**, mastarı **تَكْثِئَةٌ**; (S, L, K;) O (süt) suyun üstüne yükseldi ve su onun altında berraklaştı: (AZ, S, K;) o (süt) koyulaştı yahut pıhtılaştı ve onun yağlı maddesi yüzeyinin üstünde yüzdü. (TA.) ― -b2- **كَثَأَتِ القِدْرُ**, (S, K,) mastarı **كَثْءٌ**, (S,) Tencere kaynarken köpürdü yahut bir kaymak (yüzey kabuğu) yükseltti. (AZ, S, K.) ― -b3- **كَثَأَ القِدْرَ** O, tencereyi kefledi. (K.) -A2- **كَثَأَ**, (K,) mastarı **كَثْءٌ**; (TA;) ve aşağıdaki **كثّأ**, mastarı **تَكْثِئَةٌ**; (K;) O (bir bitki, S, K, ve **وَبَر** denilen yumuşak türden kıl, S) çıktı, yahut sık ve gür ve uzun oldu: (K:) o (ayakta duran ekin vb.) sıklaştı ve dolaştı. (TA.) ― -b2- **كَثَأَتِ اللِّحْيَةُ**, ve aşağıdaki **كثّأت**, ve aşağıdaki **كَنْثَأَت**, (K,) yahut bazılarına göre, **كنتأت**, (TA,) Sakal uzun ve iri oldu. (K.)

كثّأ
2 **كثّأ** **ذ** , mastarı **تَكْثِىْءٌ**, O, **كَثْأَة** denilen şeyi yedi, (K,) yani sütün üstünde olan şeyi. (S, TA.) ― -b2- Ve 1’e üç yerde bak.

Q. Q. 1  1’e, son cümleye bak.

كَثْءٌ
**كَثْءٌ** **ذ** Bir tür **أَقِط**; (sütten) suyun üstüne yükselen şey; su onun altında berraklaşır; yahut koyulaşan veya pıhtılaşan şey; onun yağlı maddesi yüzeyin üstünde yüzer, (**يَكْثَأُ,**) tencerede, ve dışarı dökülür; bunun üst kısmı kaba yahut kalındır. AHát böyle der; ve o ekler: **مصرع** diye adlandırılan [açıkça, zannederim, **مُضَرِّعٌ** için bir yanlış yazımdır,] koyulaşan yahut pıhtılaşan ve neredeyse bütünüyle pişmiş olan şeydir: **عاقد** suyu gitmiş ve bütünüyle pişmiş olan şeydir: **كَرِيص** **نَهْق** veya **حَمَصِيص** ile pişirilen şeydir: **مَصْل** yeniden pişirilmiş bir tür **اقط**tur: ve **ثَوْر** onun büyük bir parçasıdır. (TA.)

كَثْأَةٌ
**كَثْأَةٌ** **ذ** ve **كَثْأَةٌ** (TA’da **كثعة** gibi) Sütün yağlı kaymağı yahut yüzen pıhtısı; yahut suyun üstünde yüzen şey: (S, K, TA:) kaynadıktan sonra tencerenin köpüğü/kaynağı. (TA.) ― -b2- **خُذْ كَثأةَ قِدْرِكَ** Tencerenin kaymağını al. (S.) [2’ye bak.] -A2- **كَثْأَةٌ** ve **كَثَاةٌ** (K) Pırasa, eş anlamlısı **كُرَّاث**: yahut bazılarına göre yabanî havuç, eş anlamlısı **حِنْزَاب**: (TA:) yahut tere, eş anlamlısı **جِرْجِير**: (K:) yahut AM’ye göre, o bitkinin tohumu: (TA:) yahut yabanî tere, eş anlamlısı **جِرْجِير بَرِّىّ**; (K;) bahçelerde yetiştirilen değil. (TA.) Aboo-Málik der ki, ona ayrıca **نَهْق** da denir. (TA.) [Ayrıca **كَتْأَة**’ye de bak.]

لِحْيَةٌ كَنْثَأَةٌ
**لِحْيَةٌ كَنْثَأَةٌ** **ذ** Uzun ve iri bir sakal. (TA.) ― -b2- **كَنْثَأُ اللِّحْيَةِ** Uzun ve iri sakallı. (TA.)

كِنْثَأْوٌ
**كِنْثَأْوٌ** **ذ** **كِنْتَأْوٌ** ile aynı (i. q.), [bk. **كتأ** maddesinde]. (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%A3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: كثء

كَثَأَ
كَثَأَ A ( n. ac. كَثْء [ 1 ] ),
a.  Frothed; rose ( milk ).

b.  Skimmed.

c.  Was thick, dense, tangled.

كَثَّأَ
كَثَّأَ II ,
a.  see I (a) , ( c ).

كَثْء
كَثْء [ 1 ],
a.  Curd.

كَثْأَة
كَثْأَة [ 1t ],
a.  Scum; froth.

b.  Cream.

c.  Leek; wild carrot; rocket ( plant ).

d.  Bushy ( beard ).

كُثْأَة
كُثْأَة [ 3t ],
a.  see 1t (a) , ( b ).

##### Türkçe

كَثَأَ
كَثَأَ A (n. ac. **كَثْء** [ 1 ]),
a.  Köpürdü; kabardı (süt).

b.  Kaymağını aldı.

c.  Kalın, yoğun, dolaşık oldu.

كَثَّأَ
كَثَّأَ II,
a.  I (a), (c)’ye bak.

كَثْء
**كَثْء** [ 1 ],
a.  Lor.

كَثْأَة
**كَثْأَة** [ 1t ],
a.  Köpük; köpürme.

b.  Kaymak.

c.  Pırasa; yabani havuç; roka (bitki).

d.  Gür (sakal).

كُثْأَة
**كُثْأَة** [ 3t ],
a.  1t (a), (b)’ye bak.
