# كثث — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%AB/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%AB%D8%AB/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كثث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%AB.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كثث

الكث: الكثيف  ، كث الشىء كثاثة، أي كثف.  ورجل كث اللحية، وكثيثها  ، والجمع كثاث، وفي صفته صلى الله عليه وسلم  أنه كان كث اللحية  أراد كثرة أصولها وشعرها، وأنها ليست بدقيقة ولا طويلة، وفيها كثافة. قال ابن دريد:  لحية كثة  : كثيرة النبات، قال: وكذلك الجمة. امرأة  كثاء  وكثة، إذا كان شعرها كثا.  وقوم كث، بالضم  ، مثل قولك: رجل صدق اللقاء، وقوم صدق.  والكثكث، كجعفر، وزبرج  : دقاق  التراب، وفتات الحجارة  ، ويقال: التراب عامة، يقال: بفيه الكثكث مثل الأثلب والإثلب.  والكثكثى بالضم  في الأول والثالث  مقصورا، وتفتح كافاه  عن الفراء:  لعبة  لهم  بالتراب  ، نقله الصاغاني.  والكاث  ، مشددا:  ما ينبت مما يتناثر من الحصيد  فينبت عاما قابلا، قاله ابن شميل.  والكثاثاء  ، بالمد:  الأرض الكثيرة التراب  ، قاله ابن دريد. قال الخطابي: ولم يثبت عندي الكثاث: التراب.  وكث  الرجل  بسلحه: رمى  فهو كاث، نقله الصاغاني. كثت  اللحية  تكث كثا،  كثاثة وكثوثة وكثثا  ، بفك الإدغام:  كثرت أصولها، وكثفت وقصرت وجعدت  فلم تنبسط. واستعمل ثعلبة بن عبيد العدوى الكث في النخل، فقال:
  شتت كثة الأوبار لا القر تـتـقـى
  ولا الذئب تخشى وهي بالبلد المقصى

  عني بالأوبار ليفها، وإنما حمله على ذلك أنه شبهها بالإبل.  ورجل كث، ج كثاث  .  وقد أكث وكثكث  ، قال الليث الكث والأكث: نعت كثيث اللحية، ومصدره الكثوثة. وعن أبي خيرة: رجل أكث، ولحية كثاء بينة الكثث، والفعل يكث كثوثة، وأنشد ابن دريد عن عبد الرحمن عن عمه:
  بحيث ناصى اللمم الكثاثا
  موو الكثيب فجرى وحاثا يعني باللمم الكثاث النبات، وأراد بحاث: حثا، فقلب. وفلان قدومه على كث منخره، أي على رغم أنفه. ومن سجعات الأساس: من كان في لحيته كثاثة، كان في عقله غثاثة

### Türkçe

**الكث**: **الكثيف**; **كث** şey’i **كثاثة** olarak (yaptı), yani yoğunlaştı. Ve **رجل كث اللحية**; ve onun **كثيثها**’sı; çoğulu **كثاث**’tır. Onun (sallallahu aleyhi ve sellem) sıfatında: onun **كث اللحية** olduğu (gelmiştir); onunla, köklerinin ve kıllarının çokluğunu kastetti; ve onun ince olmadığını ve uzun olmadığını, onda bir yoğunluk bulunduğunu (kastetti). İbn Düreyd dedi: **لحية كثة**: bitişi çok olan; dedi: ve **الجمة** de böyledir. **امرأة كثاء** ve **كثة**, eğer onun saçı **كثا** ise. Ve **قوم كث** (ötre ile), senin “**رجل صدق اللقاء** ve **قوم صدق**” demen gibi. Ve **الكثكث**, **جعفر** ve **زبرج** vezninde: toprağın ince kırıntıları ve taşın ufalanmış parçalarıdır; ve “toprak genel olarak” denir; “ağzında **الكثكث** vardır” denir; **الأثلب** ve **الإثلب** gibi. Ve **الكثكثى** (ötre ile), birinci ve üçüncüde, kısaltılmış olarak; iki **كاف**’ı fetha ile okunur; el-Ferrâ’dan: onlar için toprakla (oynanan) bir oyundur; es-Sâğânî onu nakletti. Ve **الكاث** (şeddeli): hasattan saçılıp dökülen şeylerden biten; sonra gelecek yıl (da) biten; bunu İbn Şümeyl söyledi. Ve **الكثاثاء** (med ile): toprağı çok olan yer; bunu İbn Düreyd söyledi. el-Hattâbî dedi: bende **الكثاث**’ın “toprak” olduğu sabit olmadı. Ve adam **كث** etti, kendi dışkısıyla: attı; o hâlde o **كاث**’tır; es-Sâğânî onu nakletti. **كثت اللحية تكث كثا، كثاثة وكثوثة وكثثا** (idğamı çözmekle): kökleri çoğaldı; ve yoğunlaştı, kısaldı ve kıvırcıklaştı; böylece yayılıp düzleşmedi. Sa‘lebe b. Ubeyd el-‘Adevî, hurma ağacında **الكث**’ü kullandı; şöyle dedi:

شتت كثة الأوبار لا القر تـتـقـى
ولا الذئب تخشى وهي بالبلد المقصى

**الأوبار** ile onun lifini kastetti; onu buna sevk eden ancak şudur: onu develere benzetti. Ve **رجل كث**; çoğulu **كثاث**. Ve (o) **أكث** ve **كثكث** oldu. el-Leys dedi: **الكث** ve **الأكث**: sakalı gür olanın sıfatıdır; onun masdarı **الكثوثة**’dir. Ebû Hayra’dan: **رجل أكث**; ve **لحية كثاء**; **بينة الكثث** (yani **الكثث**’ü açıkça belli); fiil **يكث كثوثة**’dir. İbn Düreyd, Abdurrahman’dan, onun amcasından şöyle inşad etti:

بحيث ناصى اللمم الكثاثا
موو الكثيب فجرى وحاثا

**اللمم الكثاث** ile bitkiyi kasteder; ve **بحاث** ile **حثا**’yı kastetti; sonra (harfleri) çevirdi. Ve falanın gelişi, onun **كث منخره** üzerinedir; yani burnunun sürtülmesine rağmen. Ve **الأساس**’ın secilerinden: “Her kimin sakalında **كثاثة** varsa, aklında **غثاثة** vardır.”
