# كثر (ك-ث-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%AB%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kesr(sin ile) kırık demektir

- Harfler: ك - ث - ر
- Kur'an'da: 167 geçiş · 162 ayet · 32 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (32)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [كَثِيرًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | فَعِيلًا | Çok | 46 | 45 | [2:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/2:26.md) |
| [أَكْثَرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%8E.md) | أَفْعَلَ | Çoğu | 25 | 25 | [2:243](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/2:243.md) |
| [أَكْثَرُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْعَلُهُمْ | Onların çoğu | 22 | 22 | [2:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/2:100.md) |
| [أَكْثَرَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْعَلَهُمْ | Onların çoğu | 15 | 15 | [6:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/6:37.md) |
| [كَثِيرٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8D.md) | فَعِيلٍ | Çok | 7 | 7 | [4:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/4:114.md) |
| [أَكْثَرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%8F.md) | أَفْعَلُ | Çoğu | 6 | 6 | [12:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/12:103.md) |
| [وَكَثِيرٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8C.md) | وَفَعِيلٌ | Ve çok; Çok | 6 | 5 | [5:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:66.md) |
| [كَثِيرَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | فَعِيلَةً | Çok | 4 | 4 | [2:245](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/2:245.md) |
| [كَثِيرَةٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8C.md) | فَعِيلَةٌ | Çok | 4 | 4 | [4:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/4:94.md) |
| [وَأَكْثَرُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَأَفْعَلُهُمْ | Onların çoğu; Ve onların çoğu | 4 | 4 | [5:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:103.md) |
| [كَثِيرٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8C.md) | فَعِيلٌ | Çok | 3 | 3 | [2:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/2:109.md) |
| [كَثِيرَةٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8D.md) | فَعِيلَةٍ | Çok | 3 | 3 | [9:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/9:25.md) |
| [أَكْثَرَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْعَلَكُمْ | Sizin çoğunuz | 2 | 2 | [5:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:59.md) |
| [وَأَكْثَرُهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | وَأَفْعَلُهُمْ | Onların çoğu; Ve onların çoğu | 2 | 2 | [3:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/3:110.md) |
| [أَكْثَرِهِمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%92.md) | أَفْعَلِهِمْ | Onların çoğu | 1 | 1 | [36:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/36:7.md) |
| [اسْتَكْثَرْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | اسْتَفْعَلْتُمْ | Çok istediniz | 1 | 1 | [6:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/6:128.md) |
| [التَّكَاثُرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%83%D9%8E%D8%A7%D8%AB%D9%8F%D8%B1%D9%8F.md) | التَّفَاعُلُ | Çokluk yarışı | 1 | 1 | [102:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/102:1.md) |
| [الْكَوْثَرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%83%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%8E.md) | الْفَوْعَلَ | Bolluk | 1 | 1 | [108:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/108:1.md) |
| [تَسْتَكْثِرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%90%D8%B1%D9%8F.md) | تَسْتَفْعِلُ | Çok istersin | 1 | 1 | [74:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/74:6.md) |
| [فَأَكْثَرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَأَفْعَلُوا | Hemen çoğalttılar | 1 | 1 | [89:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/89:12.md) |
| [فَأَكْثَرْتَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%AA%D9%8E.md) | فَأَفْعَلْتَ | Hemen çoğalttın | 1 | 1 | [11:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/11:32.md) |
| [فَكَثَّرَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%8E%D9%91%D8%B1%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَفَعَّلَكُمْ | Sizi çoğalttı | 1 | 1 | [7:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/7:86.md) |
| [كَثُرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%8F%D8%B1%D9%8E.md) | فَعُلَ | Çoğaldı | 1 | 1 | [4:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/4:7.md) |
| [كَثُرَتْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%8F%D8%B1%D9%8E%D8%AA%D9%92.md) | فَعُلَتْ | Çoğaldı | 1 | 1 | [8:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/8:19.md) |
| [كَثْرَةُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8F.md) | فَعْلَةُ | Çokluk | 1 | 1 | [5:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:100.md) |
| [كَثْرَتُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%AA%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعْلَتُكُمْ | Çokluğunuz | 1 | 1 | [9:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/9:25.md) |
| [لَاسْتَكْثَرْتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%AA%D9%8F.md) | لَاسْتَفْعَلْتُ | Çok istedim | 1 | 1 | [7:188](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/7:188.md) |
| [لِأَكْثَرِهِمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%84%D9%90%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%92.md) | لِأَفْعَلِهِمْ | Onların çoğu için | 1 | 1 | [7:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/7:102.md) |
| [لِكَثِيرٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%84%D9%90%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8D.md) | لِفَعِيلٍ | Çoğuna | 1 | 1 | [6:137](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/6:137.md) |
| [وَأَكْثَرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%8E.md) | وَأَفْعَلَ | Ve daha çok | 1 | 1 | [9:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/9:69.md) |
| [وَأَكْثَرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1%D9%8F.md) | وَأَفْعَلُ | Ve daha çok | 1 | 1 | [28:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/28:78.md) |
| [وَتَكَاثُرٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%83%D9%8E%D8%A7%D8%AB%D9%8F%D8%B1%D9%8C.md) | وَتَفَاعُلٌ | Ve çokluk yarışı | 1 | 1 | [57:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/57:20.md) |

## Mücavir kökler — 205 mücavir (512 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 41 ortak ayet · G² 77 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
2. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 83 ortak ayet · G² 32 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
3. [فسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%82.md) — 11 ortak ayet · G² 29 · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…
4. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 42 ortak ayet · G² 26 · Dağın sivri noktası demektir
5. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 41 ortak ayet · G² 24 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
6. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 20 ortak ayet · G² 18 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
7. [ظنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%86%D9%86.md) — 7 ortak ayet · G² 11 · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir
8. [غنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 11 · Ğanem Koyun sürüsü demektir
9. [فكه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%83%D9%87.md) — 4 ortak ayet · G² 11 · Fakihe Elma demektir
10. [كره](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%87.md) — 5 ortak ayet · G² 9 · Hoşlanmadı
11. [أبي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · İbiye sütten kesilen kadın manasındadır
12. [نجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · نجل أنجيل “Necar” ağacı veya bir şeyi parlatan alet demektir
13. [فضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%84.md) — 8 ortak ayet · G² 9 · Fadl Deriden yapılan gömlektir
14. [قوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 9 · Kuvvet
15. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 15 ortak ayet · G² 8 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
16. [مول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%84.md) — 7 ortak ayet · G² 8 · Onların malları
17. [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 8 · “Yavru” demektir
18. [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md) — 8 ortak ayet · G² 8 · Ekel pas demektir
19. [فيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%8A%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Fey Güneşin en kısa gölgesi demektir
20. [عفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Affetti
21. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 21 ortak ayet · G² 7 · Şey
22. [بعض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B6.md) — 7 ortak ayet · G² 7 · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
23. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 14 ortak ayet · G² 7 · “Nezle” konaklama yeri demektir
24. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 43 ortak ayet · G² 7 · Kevn, tepe demektir
25. [عقل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Akledersiniz
26. [شكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · Sütle dolu memedir
27. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 20 ortak ayet · G² 6 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
28. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 25 ortak ayet · G² 6 · Evye kuş yuvası demektir
29. [قلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%84.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · Az
30. [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — 10 ortak ayet · G² 6 · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
31. [خوض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Havz (hı) : Havuz demektir
32. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 14 ortak ayet · G² 5 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
33. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 14 ortak ayet · G² 5 · Önce
34. [بسط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B3%D8%B7.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Bisat kilim demektir
35. [صدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 5 · Alıkoyarlar
36. [عجب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · “Acem” yabancı, dil bilmeyen demektir
37. [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) — 8 ortak ayet · G² 5 · “Va’id” yağmur bulutu demektir
38. [سير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Gezerler
39. [ذو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88.md) — 7 ortak ayet · G² 5 · Sahip
40. [حمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · Hamd: Cümle kapısı demektir
41. [رجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · Rical ayak demektir
42. [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Cübbe demektir
43. [سدس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · سندس Hint kumaşıdır
44. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 9 ortak ayet · G² 4 · Biribirini kesen yoldur
45. [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) — 6 ortak ayet · G² 4 · Buğa boğa demektir
46. [ثلث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%AB.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Sülle çokluk demektir
47. [فسد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…
48. [صرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D9%81.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…
49. [موت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%AA.md) — 8 ortak ayet · G² 4 · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…
50. [غني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · Ğaniy, Ğanem, koyun sürüsü demektir
51. [ثوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Saye develerin ahırı demektir
52. [رسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Sıra dağlar
53. [كفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Avuç demektir
54. [لهو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%87%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Boğazdaki küçük dil demektir
55. [ضرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Örnek verdi
56. [فري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Ferv “Ferre”ye bak
57. [خشع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Huşu : « Haşia », toprak üzerinde olgunlaşmış sonbahardaki…
58. [داود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Davut
59. [لبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Loblar
60. [نفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra…

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%AB%D8%B1/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كثر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [زيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%AF.md), [ربو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D9%88.md), [وفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D8%B1.md), [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) |
| Zıt Kök | [قلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%84.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin sayıca, miktarca veya hacimce artması, kabarması ve yığılarak çoğalması |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın niceliksel çoğalmaya aldanışı karşısında hakikatin ve niteliğin azlıkta kalabilmesi; ilahi ihsanın ise tükenmez bolluk oluşu |
| Çekirdek Özet 3 | Sayısal üstünlüğün hakikat ölçüsü olamayacağı ilkesi ve kibre yol açan yığmacılığın kınanması |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca aritmetik veya maddi bir fazlalık sayılarak Kur'an'ın çoğunluk eleştirisinin ve bereket boyutunun gözden kaçırılması |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| كث | Birikme, toplanma, yoğunlaşma ve üst üste yığılma. Bu çekirdek, parçaların bir araya gelerek kütle oluşturmasını ifade eder; nitekim kum tepesi ve yakın birikinti anlamındaki [كثب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%A8.md), yoğunlaşma ve kalınlaşma anlamındaki [كثف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D9%81.md) ve birikip taşan kan için kullanılan [كثع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B9.md) köklerinde de aynı toplanma ve yığılma hareketi esastır. | ر | Çekirdeğe eklenen ر harfi, harekete yayılma, süreklilik, serbest akış ve sayısal tekrarlanma boyutu kazandırmış; durağan kütlesel birikimi kesintisiz ve sayılabilir bir artışa, yani çoğalmaya dönüştürmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | Avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Nesneleri bir araya getirme, kapsama ve toplayıcı bir hacim oluşturma hareketini başlatır. |
| ث | İşaret, sınır (ikiz harf ت türetmesi) | Yoğunlaşma, kabarma ve sınırları zorlayarak birikme payı ekler; dikey ve yatay katmanlaşmayı temsil eder. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Başlangıçtan uca doğru akma, yukarı doğru yükselme, tepeleme yığılma ve süreklilik katar. |
| كثر | Avuç içinde toplananın katmanlanarak yukarı ve ileriye doğru taşması | Bir araya toplanan unsurların birikip sınırları aşarak sayılabilir ve görünür bir hacimle çoğalması hareketidir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Hurma ağacının gövdesinde filizlenen, üst üste binen ve kesilip içi yenen taze öz, lif ve göbek dokusu; toplanıp kabaran yoğun toz bulutu. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Sayıca ve kabile nüfusunca üstün gelme yarışında kullanılmıştır. A‘şâ bir beytinde şöyle der: ولست بالأكثر منهم حصى / وإنما العزة للكاثر |
| Erken Arapça kullanım | İslâm’ın ilk asrında hem sayısal galibiyet hem de tükenmeyen cömertlik ve yoğun savaş tozu anlamında işlenmiştir. Hassân b. Nüşeybe savaş tozunun kabarmasını şöyle tasvir eder: أبوا أن يبيحوا جارهم لعدوهم / وقد ثار نقع الموت حتى تكوثرا |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

### Sami etimolojik katman

Batı Sami dillerinde ve genel Sami gövdesinde كثر kökü, biçimsel ve anlamsal açıdan zengin bir süreklilik sergiler. Kökün en eski Akatça katmanında kashāru / kašāru biçiminde biriktirmek, telafi etmek, başarıya ulaştırmak veya artırmak gibi kurucu anlamlar izlenebilir. Kuzeybatı Sami dillerine gelindiğinde Ugarit dilinde k-t-r kökünden türeyen Kothar (hünerli, bereket getiren zanaat tanrısı) ismi bolluk, yetkinlik ve yapıcılık kavramlarıyla doğrudan bağlantılıdır. İbranicede k-sh-r kökü (kasher / kosher) esasen uygun olmak, elverişli olmak, artmak ve başarı kazanmak semantiğini taşırken, Aramice ve Süryanicede k-sh-r ve k-t-r biçimleri gayret etmek, çoğalmak, zenginleşmek ve birikmek çizgisine uzanır. Arapçada كثر biçimi, peltek ث fonemiyle fonetik sertleşmeden yumuşak sürtünmeliye geçerek özellikle sayısal artış, yığılma ve bolluk ekseninde özelleşmiştir. Kökün İbranice ve Süryanice hatlarında başarı ve yetkinlik yönü ağır basarken, Arapçada hem saf sayısal çoğalma (kesret) hem de nitelikli ve bereketli bolluk (kevser) ayrımı netleşmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: HALOT, Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | كثر kökünden كَثْرَة, كَوْثَر, تَكَاثُر türevleri | Sayının artması, hurma lifinin/özünün birikmesi ve tozun kabarması gibi fiziksel köklerden soyut çoğalma ve yarışa evrilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice כָּשֵׁר (kāšēr), Süryanice ܟܫܝܪܐ (kšīrā), Ugaritçe ktr | Başarı, gayret, uygunluk ve bereket ortak paydasından Arapçada sayısal ve hacimsel fazlalığa daralmıştır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik çatı altında birikme ve kabarma kökleri | Doğu Çad ve Berberi dillerindeki bazı birikinti ve yığın adlarıyla tipolojik benzerlikler kurulsa da doğrudan ödünçleme bağı sınırlıdır. | Muhtemel |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, David Cohen.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كثر | Anlamlı | Çoğalma, artma | Sayıca, hacimce ve miktarca fazlalaşma, sınırları aşma. | Hedef kök; Kur'an'da 167 kez geçer. |
| [كرث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%AB.md) | Anlamlı | Ağır basma, bunaltma | Bir derdin, kederin veya yükün insanı çaresiz bırakacak şekilde ezmesi ve sarması. | Kur'an'da geçmez; hedef kökle ağırlık ve kaplama bağlamında uzak ilişki taşır. |
| ثكر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyondur. |
| ثرك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyondur. |
| ركث | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyondur. |
| رثك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyondur. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كثر | Merkez | Sayısal ve hacimsel çoğalma | Sayılabilir nesnelerin veya parçaların birikerek oluşturduğu fazlalık. | Çoğunluk, bereket veya çokluk yarışını içine alan genel fazlalık hali. |
| [زيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%AF.md) | Komşu | Eklenme ile artış | Mevcut bir miktarın üzerine dışarıdan bir parçanın eklenmesiyle büyüme. | كثر kendi başına çokluğu ifade ederken, [زيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%AF.md) bir önceki duruma göre fazlalaşmayı gösterir. |
| [ربو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D9%88.md) | Komşu | Kabarma ve yükselme | Hacmin içten dışa doğru şişmesi, tepeleşmesi ve yukarı çıkması. | [ربو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D9%88.md) fiziksel veya mecazi kabarmaya odaklanır; كثر doğrudan sayı ve kütle artışıdır. |
| [وفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D8%B1.md) | Komşu | Eksiksiz doluluk | Bir şeyin dağıtılmadan, eksiltilmeden tam ve bol olarak bir arada bulunması. | [وفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D8%B1.md) ziyan olmamış bolluğu, كثر ise yığılan ve sayısı kabaran niceliği anlatır. |
| [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) | Komşu | Değer ve hacim büyüklüğü | Parçaların sayısı yerine tekil nesnenin heybeti, ağırlığı ve saygınlığı. | كثر çokluk iken, [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) irilik, ululuk ve büyüklüktür. |
| [قلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%84.md) | Zıt | Azlık ve yetersizlik | Sayıca ve hacimce eksik olma, hafif çekme ve parmakla sayılacak kadar az kalma. | كثر kökünün tam zıddıdır; niceliğin seyrekleşmesini ifade eder. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كثر | Çokluk, artış, fazlalık | Hem sayılabilir ayrık niceliklerin çokluğunu hem de tükenmez bereketi kapsar. | Kesin |
| Latince | Multitudo, Copia, Plurimus | Çokluk, bolluk, çoğunluk | Multitudo sayısal yığını, copia ise kaynak zenginliğini karşılar; kevser boyutundaki ilahi lütuf anlamını tam vermez. | Güçlü |
| İngilizce | Abundance, Multitude, Plurality | Bolluk, sayısal çokluk, çoğunluk | Multitude insan ve nesne yığınını, plurality salt çoğunluğu, abundance ise tükenmezliği ifade ederek kökü parçalı karşılar. | Kesin |
| Almanca | Vielheit, Mehrheit, Fülle | Çokluk, çoğunluk, doluluk/bolluk | Vielheit niceliksel çokluğu, Mehrheit Kur'an'daki kınanan çoğunluk zihniyetini, Fülle ise bereket yönünü karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | Multitude, Pluralité, Abondance | Sayısal yığın, çokluk, bolluk | Sayısal çoğunluk ve maddi zenginlik yönleri tam aktarılırken ahlaki tekasür zaafı soyut kalır. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| كَثِير / كَثِيرًا | Sayısal veya zamansal büyüklük | Zikrin ve ibadetin kesintisiz çokluğu veya helak edilen nesillerin fazlalığı (Ahzâb [33:41](https://lisan.digital/tr/ayet/33:41.md), Furkân [25:38](https://lisan.digital/tr/ayet/25:38.md)). |
| أَكْثَرُهُمْ | Hakikatten sapan insan çoğunluğu | Sosyolojik bir kural olarak vahye, akla ve şükre sırt çeviren kitleler (Bakara [2:100](https://lisan.digital/tr/ayet/2:100.md), Mâide [5:103](https://lisan.digital/tr/ayet/5:103.md), Yûnus [10:36](https://lisan.digital/tr/ayet/10:36.md)). |
| التَّكَاثُر | Karşılıklı çoklukla övünme yarışı | Kabir kapısına varıncaya kadar insanı kör eden dünyalık, servet ve nüfus rekabeti (Tekâsür [102:1](https://lisan.digital/tr/ayet/102:1.md)). |
| الْكَوْثَر | Kesintisiz ve tükenmez ilahi hayır | Peygambere bahşedilen manevi rütbe, cennet ırmağı, ümmetin bereketi ve mutlak hayır (Kevser [108:1](https://lisan.digital/tr/ayet/108:1.md)). |
| اسْتَكْثَرَ | Aşırı yararlanma veya çok görme | Cinlerin insanları sömürmesi yahut verilen iyiliği gözde büyüterek başa kakma yasağı (En‘âm [6:128](https://lisan.digital/tr/ayet/6:128.md), Müddessir [74:6](https://lisan.digital/tr/ayet/74:6.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Çoğunluğun epistemolojik değeri ve kesret-vahdet ilişkisi | Bir inancın veya hükmün doğruluğunda sayısal çoğunluğun ölçü olup olamayacağı; çokluk ile tevhid arasındaki ontolojik zıtlık. | Hakikatin sayıya indirgenemeyeceği ve batılın çoğunluk arkasına sığınamayacağı ilkesi. |
| Fıkıh | Hükümlerin tayininde azlık-çokluk sınırları | Necasetin, amelin, ticaret malının ve suyun çokluk ölçüsü (mâ-i kesîr, amel-i kesîr). | Kesin bir sınır konulamayan durumlarda örfe veya galip zanna dayanan sayısal ve hacimsel eşik. |
| Tefsir | Kur'an'ın çoğunluk psikolojisini eleştiri yöntemi | Ayetlerdeki kınayıcı çoğunluk ifadelerinin inkârcı kitlelerle mi yoksa genel insan tabiatıyla mı ilgili olduğu. | Çoğunluğun bilgisizliği, nankörlüğü ve zanna uyması üzerinden kitle psikolojisinin yerilmesi. |
| Hadis | Ahir zaman fitneleri ve infak ahlakı | Mal ve can çokluğunun kıyamet alameti sayılması; çokluğun değil gönül tokluğunun zenginlik kabul edilmesi. | Mal biriktirme hırsı olarak tekasürün kınanması, az fakat devamlı amelin çokluğa üstün tutulması. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık mertebeleri ve yöneliş | Kesret karmaşasından vahdet dinginliğine geçiş | İnsanı dağılmaktan koruyup tek olan ilahi merkeze bağlama | Çoğalan dünyevi bağlar insan zihnini parçalar; din çokluk içinde tevhidi korumayı hedefler. | Kesin |
| İlmi | Bilgi metodolojisi ve epistemoloji | Sayısal üstünlük safsatası (ad numerum) eleştirisi | Kalabalıkların onayını değil delilin sağlamlığını ölçü alma | Bilimsel doğruluk kitlelerin kabullenişiyle değil olgusal ve mantıksal kesinlikle belirlenir. | Kesin |
| Siyasi | Meşruiyet ve kamuoyu baskısı | Çoğunluk tahakkümünün sınırlandırılması | Azınlıkta kalsa dahi hakkın ve adaletin üstün tutulması | Karar alma süreçlerinde istişare esastır; ancak salt sayısal çoğunluk ahlaki ve hukuki hakkı yok edemez. | Güçlü |
| İktisadi | Servet dolaşımı ve yığmacılık | Sermayenin belli ellerde birikmesi ve tekasür yarışı | Stokçuluğun, rantın ve gösteriş tüketiminin engellenmesi | Malın sadece zenginler arasında dönen bir güç olmaktan çıkarılıp infakla berekete (kevsere) dönüştürülmesi. | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Ayrık kümelerin eleman sayısının artışı ve kütleçekimsel yığılma (aggregation) | Parçacıkların bir araya gelerek yoğun kütleler oluşturması gibi, ayrık sayısal elemanların da üst üste eklenerek hacim ve frekans patlaması üretmesi yapısal birikimle örtüşür. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kitleleşme, sürü psikolojisi ve rasyonel olmayan tüketim fetişizmi | Bireyin kalabalık içinde kaybolması, çoğunluğun yanlış kararlarına boyun eğmesi ve servet biriktirmeyi amaçsız bir statü yarışına çevirmesi tekasür olgusuyla tam bir nedensel benzerlik taşır. | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün sadece istatistiksel, matematiksel bir fazlalık veya kapitalist anlamda maddi sermaye bolluğu olarak algılanması. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün hem kitlelerin epistemolojik ve ahlaki sefaletini niteleyen bir uyarı, hem kibri besleyen hastalıklı bir yarış (tekâsür), hem de ilahi lütfun tükenmez ve bereketli feyzi (kevser) olması. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Çoğunluğun tercihlerini meşru ve doğru zannetmek; ibadet ve ahlakta niceliği niteliğin önüne geçirerek az fakat ihlaslı olanı değersiz görmek. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın değer dizgesinde kemiyet ile keyfiyet arasındaki ayrımı kurar. İnsanın sayı, güç ve servet çokluğuyla üstünlük kurma yanılsamasını deşifre ederek hakkın terazisinin kalabalıklara göre tartılmayacağını gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanlığın büyük kısmının akletmediğini, bilmediğini ve şükretmediğini bildiren sosyolojik tasvir ayetlerinde; zikir ve şükür emirlerinde; kabile ve güç yarışını kınayan uyarı surelerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Demokratik veya kabilevi çoğunluğun ahlaki ve dini doğruluğun göstergesi olduğu yanılgısını kökünden yıkar; sermaye yığmayı başarı sayan dünya görüşünü mahkûm eder. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Hurma gövdesinde biriken lif ve öz dokusu, tozun yoğunlaşıp kabarması ve sayılabilir nesnelerin üst üste yığılması.
- Soyut anlam: Sayısal, hacimsel ve kütlesel fazlalık; insanın nicelikle avunması karşısında ilahi lütfun tükenmeyen bereketi.
- Sistematik karşılık: Değerin nicelikte değil nitelikte arandığı, kitle psikolojisine karşı hakikatin bağımsızlığını savunan adalet ilkesi.
- LaTeX modeli: $$N \to \infty \implies V(N) \propto \frac{1}{Q(N)}$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $N$ parametresi eleman sayısını ve niceliksel çoğalmayı temsil eder. Sayı sonsuza doğru yaklaştıkça veya kontrolsüzce arttıkça ($N \to \infty$), bu çoğunluğun epistemolojik ve ahlaki doğruluk değeri olan $V(N)$, sistemin nitelik ve derinlik parametresi olan $Q(N)$ ile ters orantılı bir seyir izler. Yığılan nicelik, ilahi tefekkür ve nitelik süzgecinden geçmedikçe hakikat değerini yitirir.

## Geçtiği ayetler (162 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%AB%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/2:26.md) — كَثِيرًا

إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا مَا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا يُضِلُّ بِهِ كَثِيرًا وَيَهْدِي بِهِ كَثِيرًا وَمَا يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Şüphe yok ki, Allah, bir sivri sineği ve ondan küçük bir şeyi misal getirmekten çekinmez. İman etmiş olanlar bunun Rablarından bir gerçek olduğunu bilirler. Kafirler ise; Allah bu misali vermekle ne murad etmiş? derler. Allah onunla bir çoğunu sapıtır, bir çoğunu da hidayete erdirir. Bununla fasıklardan başkasını saptırmaz.

### [Bakara 2:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/2:100.md) — أَكْثَرُهُمْ

أَوَكُلَّمَا عَاهَدُوا عَهْدًا نَبَذَهُ فَرِيقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Onlar, ne zaman bir ahidle bağlandılarsa içlerinden bir güruh onu bozup atmadı mı? Hayır, onların bir çoğu iman etmezler.

### [Bakara 2:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/2:109.md) — كَثِيرٌ

وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّارًا حَسَدًا مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَاصْفَحُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Kitab ehlinin çoğu, hak kendilerine apaçık belli olduktan sonra içlerindeki çekememezlikten ötürü, sizi imandan sonra küfre döndürmek isterler. Allah’ın açıklayıcı emri gelene kadar onları affedin, geçin. Şüphesiz ki Allah her şeye kadir’dir.

### [Bakara 2:243](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/2:243.md) — أَكْثَرَ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْيَاهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ

Meal (IK): Binlerce oldukları halde ölüm korkusuyla yurtlarından çıkanları görmedin mi? Allh onlara; (ölün) dedi. Sonra da onları diriltti. Şüphesiz ki, Allah insanlara karşı lutuf sahibidir. Ama insanların pek çoğu şükretmezler.

### [Bakara 2:245](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/2:245.md) — كَثِيرَةً

مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً وَاللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْصُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

Meal (IK): Kimdir o ki; Allah’a güzel bir borç versin de Allah onu kat kat fazlasıyla ödesin. Allah, hem darlaştırır, hem de bollaştırır. Ve O’na döndürüleceksiniz.

### [Bakara 2:249](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/2:249.md) — كَثِيرَةً

فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو اللَّهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Talut orduyla birlikte ayrılıp çıktığı vakit dedi ki: Allah, sizi bir ırmakla deneyecektir. Kim ondan içerse benden değildir. Kim de ondan tatmazsa şüphesiz ki bendendir. Eliyle bir avuç alanlar başka. Derken onlardan birazı müstesna olmak üzere hepsi de ondan içiverdiler. Talut ve beraberindeki mü’minler ırmağı geçtikleri vakit; bizim bugün Calut ve ordusuna karşı gücümüz yoktur, dediler. Mutlaka Allah’a kavuşacaklarını bilenlerse dediler ki: Nice az topluluk, Allah’ın izniyle pek çok topluluğu yenmiştir. Allah sabredenlerle beraberdir.

### [Bakara 2:269](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/2:269.md) — كَثِيرًا

يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ

Meal (IK): Hikmeti dilediğine verir. Kime de hikmet verilmişse şüphesiz ki, ona pek çok hayır verilmiştir. Bunu ancak akıl sahibleri anlar.

### [Ali İmran 3:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/3:41.md) — كَثِيرًا

قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً قَالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا رَمْزًا وَاذْكُرْ رَبَّكَ كَثِيرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَالْإِبْكَارِ

Meal (IK): Rabbım, bana bir alamet ver, dedi. Alametin, işaretten başka şekillerle insanlarla konuşmamandır. Bununla beraber Rabbını çok an ve akşam sabah tesbih et.

### [Ali İmran 3:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/3:110.md) — وَأَكْثَرُهُمُ

كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ

Meal (IK): Siz; insanlar için çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz. İyiliği emreder, kötülükten alıkorsunuz. Ve Allah’a inanırsınız. Ehl-i Kitab’da inanmış olsaydı; kendileri için hayırlı olurdu. İçlerinde iman edenler olmakla beraber, çoğu fasıklardır.

### [Ali İmran 3:146](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/3:146.md) — كَثِيرٌ

وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Nice peygamberler, beraberinde Rabba kul olanlardan bir çoğu bulunduğu halde savaştılar ve Allah yolunda başlarına gelenlerden dolayı yılmadılar, boyun eğmediler. Allah, sabredenleri sever.

### [Ali İmran 3:186](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/3:186.md) — كَثِيرًا

لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

Meal (IK): And olsun ki; mallarınız ve nefisleriniz konusunda deneneceksiniz. Sizden önce kendilerine kitab verilenlerden ve Allah’a şirk koşanlardan birçok incitici şeyler işiteceksiniz. Eğer sabreder ve sakınırsanız işte bu, azme değer işlerdendir.

### [Nisa 4:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/4:1.md) — كَثِيرًا

يَاأَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا

Meal (IK): Ey insanlar; sizi bir tek nefisten yaratan, ondan eşini var eden ve ikisinden bir çok erkek ve kadın üreten Rabbınızdan korkun. Kendisi adına birbirinizden dilekte bulunduğunuz Allah’dan korkun da, akrabalık bağını kesmekten sakının. Muhakkak ki Allah; sizin üzerinizde tam bir gözeticidir.

### [Nisa 4:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/4:7.md) — كَثُرَ

لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ نَصِيبًا مَفْرُوضًا

Meal (IK): Ana-babanın ve yakınların bıraktıklarında erkeklere bir pay vardır. Ana-babanın ve yakınların bıraktıklarında kadınlara da bir pay vardır. Bunlar; az veya çok farz kılındığı şekilde bir paydır.

### [Nisa 4:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/4:12.md) — أَكْثَرَ

وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَإِنْ كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِنْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَى بِهَا أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ وَصِيَّةً مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): Çocukları yoksa; eşlerinizin geriye bıraktıklarının yarısı, sizindir. Çocukları varsa; bıraktıklarının dörtte biri, sizindir. Bunlar; yaptıkları vasiyyet ve borç ödendikten sonradır. Çocuğunuz yoksa; sizin bıraktıklarınızın dörtte biri, eşlerinizindir. Şayet çocuğunuz varsa; bıraktıklarınızın sekizde biri, onlarındır. Ancak bu; yaptığınız vasiyyet ve borç ödendikten sonradır. Eğer miras bırakan erkek veya kadın çocuğu ve ana-babası olmayan bir kimse olur da bir erkek veya bir kız kardeşi bulunursa; bunlardan herbirine, altıda bir düşer. Eğer onlar bundan çoksalar; zarara uğratılmaksızın üçte birine ortak olurlar. Bunlar; yaptıkları vasiyyet ve borç ödendikten sonradır. Allah’tan bir vasiyyet olarak, Allah; Alim’dir, Halim’dir.

### [Nisa 4:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/4:19.md) — كَثِيرًا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا آتَيْتُمُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَيَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْرًا كَثِيرًا

Meal (IK): Ey iman edenler; kadınlara zorla varis olmaya kalkmanız size helal değildir. Apaçık hayasızlık etmedikçe onlara verdiğinizden mehrin bir kısmını alıp götürmeniz için onları sıkıştırmayın, onlarla iyi geçinin. Eğer onlardan boşanmıyorsanız; olabilir ki bir şey, sizin hoşunuza gitmez de Allah onu çok daha hayırlı kılar.

### [Nisa 4:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/4:82.md) — كَثِيرًا

أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا

Meal (IK): Onlar hala Ku’an’ı gereği gibi düşünmeyecekler mi? Eğer o, Allah’tan başkası tarafından gelseydi, muhakkak ki içinde birbirini tutmayan bir çok şeyler bulurlardı.

### [Nisa 4:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/4:94.md) — كَثِيرَةٌ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah yoluna koyulduğunuz zaman, iyice araştırın. Size selam verene; dünya hayatının geçici menfaatine göz dikerek; sen mü’min değilsin, demeyin. Allah katında çok ganimetler vardır. Önce siz de öyleydiniz ama Allah size lütfetti. Onun için iyice araştırın. Muhakkak ki Allah; yaptıklarınızdan haberdardır.

### [Nisa 4:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/4:100.md) — كَثِيرًا

وَمَنْ يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَمًا كَثِيرًا وَسَعَةً وَمَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Her kim, Allah yolunda hicret ederse; yeryüzünde bereketli yer ve genişlik bulur. Allah’a ve Rasulüne hicret ederek evinden çıkan kimseye ölüm gelirse; onun ecrini vermek Allah’a düşer. Ve Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nisa 4:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/4:114.md) — كَثِيرٍ

لَا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْوَاهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلَاحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): Onların fısıldaşmalarının bir çoğunda hayır yoktur. Ancak sadaka vermeyi, yahut ma’rufu emretmeyi ve insanların arasını düzeltmeyi emreden başka. Kim Allah’ın rızasını arayarak böyle yaparsa; Biz, ona çok büyük bir ecir vereceğiz.

### [Nisa 4:160](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/4:160.md) — كَثِيرًا

فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيرًا

Meal (IK): Yahudi olanların zulümleri ve bir çok kimseleri Allah yolundan çevirmelerinden dolayı; kendilerine, helal kılınmış şeyleri yasakladık.

### [Maide 5:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:15.md) — كَثِيرًا · كَثِيرٍ

يَاأَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيرًا مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Ey Ehl-i Kitab; size peygamberimiz gelmiştir, kitabtan gizleyip durduğunuzun çoğunu size açıkça anlatır ve çoğundan da geçiverir. Gerçekten size Allah’tan bir nur ve apaçık bir kitab gelmiştir.

### [Maide 5:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:32.md) — كَثِيرًا

مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ كَتَبْنَا عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ بَعْدَ ذَلِكَ فِي الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ

Meal (IK): Bundan dolayı İsrailoğullarının üzerine yazdık ki: Her kim, bir nefsi bir nefse veya yeryüzünde bozgunculuğa karşılık olmadan öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de, onu diri bırakırsa sanki bütün insanları diriltmiş gibidir. Andolsun ki; onlara, peygamberlerimiz apaçık delillerle geldiler. Bundan sonra da onlardan bir çoğu gerçekten taşkınlık edenlerdir.

### [Maide 5:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:49.md) — كَثِيرًا

وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ عَنْ بَعْضِ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ أَنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُصِيبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ لَفَاسِقُونَ

Meal (IK): Ve aralarında Allah’ın indirdiği ile hükmet. Onların heveslerine uyma. Seni Allah’ın sana indirdiğinden vazgeçirmelerinden sakın. Eğer yüz çevirirlerse; bil ki, bir kısım günahları yüzünden Allah onları cezalandırmak istiyor. Gerçekten insanların bir çoğu fasıklardır.

### [Maide 5:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:59.md) — أَكْثَرَكُمْ

قُلْ يَاأَهْلَ الْكِتَابِ هَلْ تَنْقِمُونَ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلُ وَأَنَّ أَكْثَرَكُمْ فَاسِقُونَ

Meal (IK): De ki: Ey Ehl-i Kitab; bizden hoşlanmayışınız, ancak Allah’a, bize indirilene ve daha önce indirilenlere inanmamızdan ve sizin bir çoğunuzun da fasık kimseler olmanızdandır.

### [Maide 5:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:62.md) — كَثِيرًا

وَتَرَى كَثِيرًا مِنْهُمْ يُسَارِعُونَ فِي الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Onlardan bir çoğunu görürsün ki; günaha, haksızlığa ve haram yemeye koşuşurlar. İşledikleri şey; gerçekten ne kötüdür.

### [Maide 5:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:64.md) — كَثِيرًا

وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشَاءُ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Yahudiler dediler ki: Allah’ın eli bağlıdır. Böyle dediklerinden ötürü kendi elleri bağlansın, la’net olsun. Hayır, O’nun iki eli de açıktır, nasıl dilerse öyle infak eder. Rabbından sana indirilen; andolsun ki, onlardan çoğunun azgınlığını ve küfürünü artıracaktır. Onların aralarına kıyamet gününe kadar sürecek kin ve nefret saldık. Savaş için ateşi ne zaman körükleseler; Allah, onu söndürür. Ve yeryüzünde fesada koşarlar. Allah, ise fesadçıları sevmez.

### [Maide 5:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:66.md) — وَكَثِيرٌ

وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ سَاءَ مَا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Eğer onlar; Tevrat’ı, İncil’i ve kendilerine Rabblarından indirilmiş olanı dosdoğru tutsalardı; muhakkak ki hem üstlerinden, hem de ayaklarının altlarından yiyeceklerdi. İçlerinden orta yolu tutan bir ümmet vardır. Onlardan bir çoğunun yapmakta oldukları şey ise ne kötüdür.

### [Maide 5:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:68.md) — كَثِيرًا

قُلْ يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ حَتَّى تُقِيمُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): De ki: Ey Ehl-i Kitab; Tevrat’ı, İncil’i ve Rabbınızdan size indirileni dosdoğru tatbik etmedikçe; hiç bir şey üzerinde değilsiniz. Andolsun ki; Rabbından sana indirilen; onlardan çoğunun azgınlık ve küfrünü artıracaktır. Öyleyse o kafirler güruhu için tasalanma.

### [Maide 5:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:71.md) — كَثِيرٌ

وَحَسِبُوا أَلَّا تَكُونَ فِتْنَةٌ فَعَمُوا وَصَمُّوا ثُمَّ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ عَمُوا وَصَمُّوا كَثِيرٌ مِنْهُمْ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Bir fitne olmayacağını sandılar da körleştiler, sağırlaştılar. Sonra Allah kendilerine tevbe nasib etti. Sonra yine içlerinden bir çoğu, körleştiler ve sağırlaştılar. Allah, işlediklerini hakkıyla görücüdür.

### [Maide 5:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:77.md) — كَثِيرًا

قُلْ يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَأَضَلُّوا كَثِيرًا وَضَلُّوا عَنْ سَوَاءِ السَّبِيلِ

Meal (IK): De ki: Ey Ehl-i Kitab; dininizde haksız yere haddi aşmayın, daha önce hem kendi sapmış hem de birçoğunu saptırmış ve doğru yoldan ayrılmış bir kavmin heveslerine uymayın.

### [Maide 5:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:80.md) — كَثِيرًا

تَرَى كَثِيرًا مِنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ أَنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَفِي الْعَذَابِ هُمْ خَالِدُونَ

Meal (IK): Görürsün ki; onlardan çoğu, küfredenleri dost edinmektedirler. Nefislerinin kendileri için öne sürdüğü, ne kötüdür. Allah onlara gazab etmiştir ve azabta ebedi kalıcıdırlar.

### [Maide 5:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:81.md) — كَثِيرًا

وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ فَاسِقُونَ

Meal (IK): Şayet Allah’a, Peygambere ve ona indirilene iman etmiş olsalardı; onları dost edinmezlerdi. Ne var ki, onların çoğu fasıklardır.

### [Maide 5:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:100.md) — كَثْرَةُ

قُلْ لَا يَسْتَوِي الْخَبِيثُ وَالطَّيِّبُ وَلَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيثِ فَاتَّقُوا اللَّهَ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): De ki: Murdarı çokluğu hoşunuza gitse de; murdarla temiz bir olmaz. Öyleyse ey akıl sahibleri; Allah’tan korkun ki kurtıuluşa eresiniz.

### [Maide 5:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/5:103.md) — وَأَكْثَرُهُمْ

مَا جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ وَلَا سَائِبَةٍ وَلَا وَصِيلَةٍ وَلَا حَامٍ وَلَكِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَأَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ

Meal (IK): Allah; ne Bahire’den, ne Saibe’den, ne Vasile’den, ne de Ham’dan hiç birini meşru kılmamıştır. Fakat küfredenler; Allah’a karşı yalan uydurdular. Onların çoğunun ise akılları ermez.

### [En'am 6:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/6:37.md) — أَكْثَرَهُمْ

وَقَالُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ قُلْ إِنَّ اللَّهَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يُنَزِّلَ آيَةً وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Ve dediler ki: Ona Rabbından bir ayet indirilmeli değil miydi? De ki: Şüphesiz Allah, ayet indirmeye kadirdir. Ne var ki, onların çoğu bilmezler.

### [En'am 6:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/6:91.md) — كَثِيرًا

وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قَالُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى بَشَرٍ مِنْ شَيْءٍ قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْكِتَابَ الَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى نُورًا وَهُدًى لِلنَّاسِ تَجْعَلُونَهُ قَرَاطِيسَ تُبْدُونَهَا وَتُخْفُونَ كَثِيرًا وَعُلِّمْتُمْ مَا لَمْ تَعْلَمُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ

Meal (IK): Allah; hiçbir insana bir şey indirmedi, demekle; Allah’ı, şanına yaraşır şekilde tanıyamadılar. De ki: Musa’nın insanlara bir nur ve hidayet olmak üzere getirdiği ve sizin de parça parça kağıtlar haline koyup açıkladınız, çoğunu da gizlediğiniz o kitabı kim indirdi? Sizin de, atalarınızın da bilmediğiniz şeyler size öğretilmiştir. «Allah» de, sonra onları bırak da, daldıkları sapıklıkta oynayadursunlar.

### [En'am 6:111](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/6:111.md) — أَكْثَرَهُمْ

وَلَوْ أَنَّنَا نَزَّلْنَا إِلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةَ وَكَلَّمَهُمُ الْمَوْتَى وَحَشَرْنَا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا مَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُونَ

Meal (IK): Eğer biz, onlara gerçekten melekleri indirseydik, ölüler kendileriyle konuşsaydı ve herşeyi karşılarına toplasaydık, Allah dilemedikçe, onlar yine de inanacak değillerdi. Fakat onların çoğu bilmezler.

### [En'am 6:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/6:116.md) — أَكْثَرَ

وَإِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ

Meal (IK): Eğer sen, yeryüzünde bulunanların çoğunluğuna uyarsan; seni Allah’ın yolundan saptırırlar. Onlar, ancak zanna uyarlar ve yalnız yalan söyleyip dururlar.

### [En'am 6:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/6:119.md) — كَثِيرًا

وَمَا لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ وَإِنَّ كَثِيرًا لَيُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ

Meal (IK): Size ne oluyor ki; üzerine Allah’ın adı anılan şeyden yemiyorsunuz? Halbuki darda kalmanızın dışında size haram olanları O, uzun uzadıya açıklamıştır. Doğrusu birçokları heva ve heveslerine uyarak bilmeden sapıtıyorlar. Şüphesiz ki haddi aşanları, en çok bilen Rabbındır.

### [En'am 6:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/6:128.md) — اسْتَكْثَرْتُمْ

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَامَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ وَقَالَ أَوْلِيَاؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): O gün, onların hepsini toplar. Ey cinn topluluğu; insanlardan bir çoğunu yoldan çıkardınız ha? Onların dostları olan insanlar da diyecek ki: Rabbımız, kimimiz kimimizden faydalandık. Ve bizim için takdir ettiğin ecelimize ulaştık. Buyurur ki: Allah’ın diledikleri müstesna, devamlı kalmak üzere duracağınız yer, ateştir. Muhakkak ki Rabbın; Hakim’dir, Alim’dir.

### [En'am 6:137](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/6:137.md) — لِكَثِيرٍ

وَكَذَلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ قَتْلَ أَوْلَادِهِمْ شُرَكَاؤُهُمْ لِيُرْدُوهُمْ وَلِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ دِينَهُمْ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): Ve böylece onların ortakları; ortak koşanlardan bir çoğunu helake sürüklemek, dinlerini karmakarışık etmek için; çocuklarını öldürmelerini hoş göstermiştir. Şayet Allah, dilemiş olsaydı; bunu yapamazlardı. Artık sen, onları uydurdukları o yalanları ile başbaşa bırak.

### [Araf 7:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/7:17.md) — أَكْثَرَهُمْ

ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ وَعَنْ شَمَائِلِهِمْ وَلَا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَاكِرِينَ

Meal (IK): Sonra andolsun ki; onların önlerinden, arkalarından, sağlarından ve sollarından geleceğim. Ve Sen, onların çoğunu şükreder bulmayacaksın.

### [Araf 7:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/7:86.md) — فَكَثَّرَكُمْ

وَلَا تَقْعُدُوا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ وَتَبْغُونَهَا عِوَجًا وَاذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلِيلًا فَكَثَّرَكُمْ وَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Ve siz, Allah’a iman edenleri tehdit ederek, Allah’ın yolundan alıkoyarak ve onun eğriliğini isteyerek, her yolun başını tutup oturmayın. Hem hatırlayın ki; siz, vaktiyle pek az idiniz de sizi O, çoğalttı. Ve bakın fesad çıkaranların sonu ne olmuştur.

### [Araf 7:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/7:102.md) — لِأَكْثَرِهِمْ · أَكْثَرَهُمْ

وَمَا وَجَدْنَا لِأَكْثَرِهِمْ مِنْ عَهْدٍ وَإِنْ وَجَدْنَا أَكْثَرَهُمْ لَفَاسِقِينَ

Meal (IK): Onların çoğunda Biz, ahde vefa görmedik. Onların çoğunu fasıklar olarak bulduk.

### [Araf 7:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/7:131.md) — أَكْثَرَهُمْ

فَإِذَا جَاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوا لَنَا هَذِهِ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسَى وَمَنْ مَعَهُ أَلَا إِنَّمَا طَائِرُهُمْ عِنْدَ اللَّهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlara bir iyilik geldiğinde: Bu, bizim içindir, dediler. Şayet kendilerine bir kötülük gelirse; Musa ile beraberindekilere uğursuzluk yüklerdi. Dikkat edin, onların uğursuzluğu ancak Allah katındadır, fakat çoğu bilmezler.

### [Araf 7:179](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/7:179.md) — كَثِيرًا

وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَا يَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz cinn ve insanlardan bir çoğunu cehennem için yarattık. Onların kalbleri vardır; anlamazlar, gözleri vardır; görmezler, kulakları vardır; duymazlar. Onlar; hayvanlar gibidirler, hatta daha da sapıktırlar. İşte onlar; gafillerin kendilerdir.

### [Araf 7:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/7:187.md) — أَكْثَرَ

يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّي لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sana kıyametin ne zaman gelip çatacağını soruyorlar. De ki: Onun bilgisi, ancak Rabbımın katındadır. Onun vaktini kendisinden başkası açıklayamaz. Onun ağırlığını gökler de, yer de kaldıramaz. O, size ansızın gelir. Sen, onu biliyormuşsun gibi sana soruyorlar. De ki: Onun bilgisi ancak Allah katındadır. Fakat insanların çoğu bilmezler.

### [Araf 7:188](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/7:188.md) — لَاسْتَكْثَرْتُ

قُلْ لَا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعًا وَلَا ضَرًّا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ وَلَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوءُ إِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): De ki: Ben, kendime Allah’ın dilediğinden başka ne fayda verebilirim, ne de zarar. Eğer ben, gaybı bileydim; daha çok hayır yapmak isterdim. Ve bana, hiç bir fenalık da dokunmazdı. Ben, sadece iman eden bir kavme uyarıcı ve müjdeciyim.

### [Enfal 8:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/8:19.md) — كَثُرَتْ

إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جَاءَكُمُ الْفَتْحُ وَإِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَإِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئًا وَلَوْ كَثُرَتْ وَأَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Eğer, fetih istiyor idiyseniz; işte size fetih gelmiştir. Eğer vazgeçerseniz; bu, sizin için daha hayırlıdır. Yok tekrar dönerseniz; biz de döneriz. Topluluğunuz çok da olsa hiç bir şeye yaramaz. Çünkü Allah muhakkak mÜ’minlerle beraberdir.

### [Enfal 8:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/8:34.md) — أَكْثَرَهُمْ

وَمَا لَهُمْ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللَّهُ وَهُمْ يَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَا كَانُوا أَوْلِيَاءَهُ إِنْ أَوْلِيَاؤُهُ إِلَّا الْمُتَّقُونَ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah onlara, niçin azab etmesin ki; onlar, kendileri ona ehil olmadıkları halde (insanları) Mescid-i Haram’dan men’edip duranlardır. Hem O’nun dostu değillerdir. O’nun dostları ancak müttakilerdir, ama onların çoğu bilmezler.

### [Enfal 8:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/8:43.md) — كَثِيرًا

إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلًا وَلَوْ أَرَاكَهُمْ كَثِيرًا لَفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Meal (IK): Hani Allah; uykunda, onları sana az gösteriyordu. Eğer sana onları çok göstermiş olsaydı; elbette çekinecek ve iş hakkında çekişecektiniz. Fakat Allah, sizi kurtardı. Muhakkak ki O; göğüslerde olanı bilendir.

### [Enfal 8:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/8:45.md) — كَثِيرًا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; bir toplulukla karşılaşırsanız sebat edin ve Allah’ı çok zikredin ki felaha eresiniz.

### [Tevbe 9:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/9:8.md) — وَأَكْثَرُهُمْ

كَيْفَ وَإِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لَا يَرْقُبُوا فِيكُمْ إِلًّا وَلَا ذِمَّةً يُرْضُونَكُمْ بِأَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبَى قُلُوبُهُمْ وَأَكْثَرُهُمْ فَاسِقُونَ

Meal (IK): Nasıl olabilir ki, şayet size üstün gelselerdi; hakkınızda ne yemin, ne de bir vecibe gözetirlerdi. Sizi ağızlarıyla hoşnud etmeye çalışırlar, ama kalbleri dayatır. Ve onların çoğu fasıklardır.

### [Tevbe 9:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/9:25.md) — كَثِيرَةٍ · كَثْرَتُكُمْ

لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئًا وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; Allah, size birçok yerlerde ve Huneyn gününde yardım etmiştir. Hani, çokluğunuz sizi böbürlendirmişti de size bir faydası olmamıştı. Yeryüzü genişliğine rağmen size dar gelmişti. Sonra gerisin geri dönüp gitmiştiniz.

### [Tevbe 9:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/9:34.md) — كَثِيرًا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْأَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

Meal (IK): Ey iman edenler; doğrusu hahamlar ve rahiblerin çoğu insanların malını haksızlıkla yerler. Ve Allah yolundan alıkoyarlar. Altını ve gümüşü biriktirip de onları Allah yolunda harcamayanlara; işte onlara pek acıklı bir azabı müjdele.

### [Tevbe 9:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/9:69.md) — وَأَكْثَرَ

كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَأَكْثَرَ أَمْوَالًا وَأَوْلَادًا فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِي خَاضُوا أُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Sizden öncekiler gibi. Onlar kuvvet bakımından sizden daha yaman, mallar ve çocuklar bakımından çoktular. Onlar hisselerince bundan faydalandılar. Sizden öncekiler hisselerince faydalandıkları gibi, siz de hissenizce ondan faydalandınız ve onların daldığı gibi siz de daldınız. İşte onların yaptıkları dünyada da, ahirette de boşa gitmiştir. Ve onlar, hüsrana uğrayanların kendileridir.

### [Tevbe 9:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/9:82.md) — كَثِيرًا

فَلْيَضْحَكُوا قَلِيلًا وَلْيَبْكُوا كَثِيرًا جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Meal (IK): Artık yaptıklarının cezası olarak az gülsünler, çok ağlasınlar.

### [Yunus 10:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/10:36.md) — أَكْثَرُهُمْ

وَمَا يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ

Meal (IK): Onların çoğu, sadece zanna tabi olurlar. Şüphe yok ki zann, hakikat karşısında bir şey ifade etmez. Doğrusu Allah, onların bütün işlediklerini bilendir.

### [Yunus 10:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/10:55.md) — أَكْثَرَهُمْ

أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ أَلَا إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Dikkat edin, göklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah’ındır. Dikkat edin, Allah’ın vaadi şüphesiz bir gerçektir. Fakat onların çoğu bunu bilmezler.

### [Yunus 10:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/10:60.md) — أَكْثَرَهُمْ

وَمَا ظَنُّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُونَ

Meal (IK): Allah’a karşı yalan uyduranlar, kıyamet gününü ne sanıyorlar? Doğrusu Allah, insanlar hakkında lütuf sahibidir. Fakat onların çoğu şükretmezler.

### [Yunus 10:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/10:92.md) — كَثِيرًا

فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ عَنْ آيَاتِنَا لَغَافِلُونَ

Meal (IK): Senden sonrakilere ayet olman için bu gün senin cesedini kurtaracağız, dedik. Doğrusu insanların çoğu ayetlerimizden gafildirler.

### [Hud 11:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/11:17.md) — أَكْثَرَ

أَفَمَنْ كَانَ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَيَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِنْهُ وَمِنْ قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَى إِمَامًا وَرَحْمَةً أُولَئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَمَنْ يَكْفُرْ بِهِ مِنَ الْأَحْزَابِ فَالنَّارُ مَوْعِدُهُ فَلَا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Rabbından açık bir delil üzerinde bulunan, ardınca da Rabbı tarafından bir şahid gelen, ondan önce de Musa’nın imam ve rahmet olan kitabını tasdik eden kimse, başkaları gibi midir? İşte onlar; Kur’an’a inanırlar. Herhhangi bir güruh onu inkar ederse; onun varacağı yer ateştir. Bundan şüphen olmasın. Doğrusu o, Rabbın tarafından gelen bir gerçektir, ama insanların çoğu inanmazlar.

### [Hud 11:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/11:32.md) — فَأَكْثَرْتَ

قَالُوا يَانُوحُ قَدْ جَادَلْتَنَا فَأَكْثَرْتَ جِدَالَنَا فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ

Meal (IK): Onlar dediler ki: Ey Nuh; bizimle tartıştın, çok uğraştın, doğru sözlü isen haydi tehdid ettiğin şeyi getir.

### [Hud 11:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/11:91.md) — كَثِيرًا

قَالُوا يَاشُعَيْبُ مَا نَفْقَهُ كَثِيرًا مِمَّا تَقُولُ وَإِنَّا لَنَرَاكَ فِينَا ضَعِيفًا وَلَوْلَا رَهْطُكَ لَرَجَمْنَاكَ وَمَا أَنْتَ عَلَيْنَا بِعَزِيزٍ

Meal (IK): Dediler ki: Ey Şuayb; söylediklerinin çoğunu anlamıyor ve seni aramızda cidden zayıf görüyoruz. Taraftarların olmasaydı, seni taşlardık. Esasen sen, bizim yanımızda şerefli kimse de değilsin.

### [Yusuf 12:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/12:21.md) — أَكْثَرَ

وَقَالَ الَّذِي اشْتَرَاهُ مِنْ مِصْرَ لِامْرَأَتِهِ أَكْرِمِي مَثْوَاهُ عَسَى أَنْ يَنْفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَكَذَلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ وَلِنُعَلِّمَهُ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ وَاللَّهُ غَالِبٌ عَلَى أَمْرِهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onu satın alan Mısırlı, karısına dedi ki: Ona güzel bak, olur ki bize faydası dokunur veya onu evlad ediniriz. İşte böylece Yusuf’u Biz oraya yerleştirdik. Ve ona rüyaların yorumunu öğrettik. Ve Allah; emrinde galibdir. Fakat insanların çoğu bilmezler.

### [Yusuf 12:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/12:38.md) — أَكْثَرَ

وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبَائِي إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ مَا كَانَ لَنَا أَنْ نُشْرِكَ بِاللَّهِ مِنْ شَيْءٍ ذَلِكَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ

Meal (IK): Atalarım İbrahim, İshak ve Ya’kub’un dinine uydum. Herhangi bir şeyi Allah’a şirk koşmamız bize yaraşmaz. Bu, Allah’ın bize ve insanlara olan lütfundandır. Fakat insanların çoğu şükretmezler.

### [Yusuf 12:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/12:40.md) — أَكْثَرَ

مَا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا أَسْمَاءً سَمَّيْتُمُوهَا أَنْتُمْ وَآبَاؤُكُمْ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ بِهَا مِنْ سُلْطَانٍ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sizin O’nu bırakıp taptıklarınız; kendinizibn ve atalarınızın takmış oldukları adlardan başka bir şey değildir. Allah, onlara hiç bir hüküm indirmemiştir. Hüküm; ancak Allah’ındır. Kendisinden başkasına ibadet etmemenizi emretmiştir. İşte dosdoğru din. Ama insanların çoğu bilmezler.

### [Yusuf 12:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/12:68.md) — أَكْثَرَ

وَلَمَّا دَخَلُوا مِنْ حَيْثُ أَمَرَهُمْ أَبُوهُمْ مَا كَانَ يُغْنِي عَنْهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا حَاجَةً فِي نَفْسِ يَعْقُوبَ قَضَاهَا وَإِنَّهُ لَذُو عِلْمٍ لِمَا عَلَّمْنَاهُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Babalarının kendilerine emrettiği yerden girdiler. Bu, Allah katında onlara bir fayda sağlamazdı. Ancak Ya’kub içindeki dileği meydana çıkarmış oldu. O, şüphe yok ki kendisine öğrettiğimiz için ilim sahibi idi, ama insanların çoğu bilmezler.

### [Yusuf 12:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/12:103.md) — أَكْثَرُ

وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Sen, ne kadar hırs göstersen de; yine insanların çoğu, inanmazlar.

### [Yusuf 12:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/12:106.md) — أَكْثَرُهُمْ

وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَهُمْ مُشْرِكُونَ

Meal (IK): Onların çoğu; Allah’a iman etmezler, ille de şirk koşanlardır onlar.

### [Rad 13:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/13:1.md) — أَكْثَرَ

المر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ وَالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Elif, Lam, Mim, Ra. Bunlar Kitab’ın ayetleridir. Sana Rabbinden indirilen Kitab haktır. Ama insanların çoğu inanmazlar.

### [İbrahim 14:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/14:36.md) — كَثِيرًا

رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي وَمَنْ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Rabbım; çünkü onlar insanlardan bir çoğunu baştan çıkardılar. Bundan sonra bana uyan bendendir. Bana karşı gelen kimseyi de Sana havale ederim. Muhakkak ki Sen; Gafur, Rahim’sin.

### [Nahl 16:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/16:38.md) — أَكْثَرَ

وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ بَلَى وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlar: Ölen kimseyi Allah diriltmez, diye olanca güçleriyle yemin ettiler. Hayır öyle değil. Bu, O’nun dosdoğru bir vaadidir. Ancak insanların çoğu bilmezler.

### [Nahl 16:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/16:75.md) — أَكْثَرُهُمْ

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا عَبْدًا مَمْلُوكًا لَا يَقْدِرُ عَلَى شَيْءٍ وَمَنْ رَزَقْنَاهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَجَهْرًا هَلْ يَسْتَوُونَ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah, size bir misal verir: Başkasının malı olan ve hiç bir şeye gücü yetmeyen bir köle ile tarafımızdan güzel bir rızka nail olup gizli veya açık infak eden; hiç bir olur mu? Hamd, Allah’a mahsustur. Fakat onların çoğu bilmezler.

### [Nahl 16:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/16:83.md) — وَأَكْثَرُهُمُ

يَعْرِفُونَ نِعْمَةَ اللَّهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَهَا وَأَكْثَرُهُمُ الْكَافِرُونَ

Meal (IK): Allah’ın nimetini hem bilirler, hem de inkar ederler. Zaten onların çoğu kafirdirler.

### [Nahl 16:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/16:101.md) — أَكْثَرُهُمْ

وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Biz, bir ayetin yerine başka bir ayet getirdiğimiz zaman; Allah ne indirdiğini gayet iyi bilirken, onlar: Sen sadece uyduruyorsun, derler. Hayır onların çoğu bunu bilmezler.

### [İsra 17:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/17:6.md) — أَكْثَرَ

ثُمَّ رَدَدْنَا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ وَأَمْدَدْنَاكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَجَعَلْنَاكُمْ أَكْثَرَ نَفِيرًا

Meal (IK): Bundan sonra sizi, onlara tekrar galip getirdik. Mallar ve oğullarla size yardım ederek sayınızı artırdık.

### [İsra 17:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/17:70.md) — كَثِيرٍ

وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا

Meal (IK): Andolsun ki Biz, ademoğlunu mükerrem kıldık. Karada ve denizde taşıdık. Ve onları temiz nimetlerden rızıklandırdık. Yaratmış olduklarımızdan çoğuna onları üstün kıldık.

### [İsra 17:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/17:89.md) — أَكْثَرُ

وَلَقَدْ صَرَّفْنَا لِلنَّاسِ فِي هَذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ فَأَبَى أَكْثَرُ النَّاسِ إِلَّا كُفُورًا

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, bu Kur’an’da insanlar için her türlü örneği çeşitli şekillerde açıkladık. Yine de insanların çoğu pek nankör oldu.

### [Kehf 18:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/18:34.md) — أَكْثَرُ

وَكَانَ لَهُ ثَمَرٌ فَقَالَ لِصَاحِبِهِ وَهُوَ يُحَاوِرُهُ أَنَا أَكْثَرُ مِنْكَ مَالًا وَأَعَزُّ نَفَرًا

Meal (IK): Başkaca onun meyvesi de vardı. Bu yüzden arkadaşıyla konuşurken: Ben, malca senden daha zengin, nüfuzca da senden üstünüm, derdi.

### [Kehf 18:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/18:54.md) — أَكْثَرَ

وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِي هَذَا الْقُرْآنِ لِلنَّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ وَكَانَ الْإِنْسَانُ أَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, bu Kur’an’da insanlara türlü türlü misal gösterip açıkladık. İnsanın en çok yaptığı iş ise, tartışmadır.

### [Taha 20:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/20:33.md) — كَثِيرًا

كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيرًا

Meal (IK): Ki seni daha çok tesbih edelim.

### [Taha 20:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/20:34.md) — كَثِيرًا

وَنَذْكُرَكَ كَثِيرًا

Meal (IK): Ve seni daha çok analım.

### [Enbiya 21:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/21:24.md) — أَكْثَرُهُمْ

أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ هَذَا ذِكْرُ مَنْ مَعِيَ وَذِكْرُ مَنْ قَبْلِي بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ الْحَقَّ فَهُمْ مُعْرِضُونَ

Meal (IK): Yoksa O’ndan başka tanrılar mı edindiler? De ki: Kesin delilinizi getirin işte benimle birlikte olanların zikri ve benden öncekilerin zikri. Hayır onların çoğu hakkı bilmezler de onun için yüz çevirirler.

### [Hac 22:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/22:18.md) — وَكَثِيرٌ

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ وَالنُّجُومُ وَالْجِبَالُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَابُّ وَكَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذَابُ وَمَنْ يُهِنِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ مُكْرِمٍ إِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ

Meal (IK): Göklerde ve yerde olanların; güneş, ay, yıldızlar, dağlar, ağaçlar, hayvanlar ile insanların bir çoğunun Allah’a secde ettiklerini görmüyor musun? İnsanların bir çoğu da azabı hak etmiştir. Ve Allah kimi alçaltırsa; ona ikram edecek kimse yoktur. Şüphesiz ki Allah; dilediğini yapar.

### [Hac 22:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/22:40.md) — كَثِيرًا

الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَوَاتٌ وَمَسَاجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيرًا وَلَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ

Meal (IK): Onlar ki; haksız yere ve sadece: Rabbımız Allah’tır dedikleri için yurtlarından çıkarılmışlardır. Şüphesiz ki Allah; insanların bir kısmını diğerleriyle bertaraf etmeseydi; manastırlar, kiliseler, havralar ve içinde Allah’ın adı çok anılan mescidler yıkılır giderdi. Allah; kendisine yardım edenlere elbette yardım eder. Şüphesiz ki Allah; Kavi’dir, Aziz’dir.

### [Müminun 23:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/23:19.md) — كَثِيرَةٌ

فَأَنْشَأْنَا لَكُمْ بِهِ جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَأَعْنَابٍ لَكُمْ فِيهَا فَوَاكِهُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ

Meal (IK): Onunla sizin için hurmalıklardan, üzümlüklerden nice bağlar ve bahçeler yaptık ki içlerinde sizin için bir çok yemişler vardır. Onlardan yersiniz

### [Müminun 23:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/23:21.md) — كَثِيرَةٌ

وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهَا وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ

Meal (IK): Davarlarda da sizin için elbette bir ibret vardır. Onların karınlarındakinden size içiririz. Sizin için onlarda daha bir çok faydalar vardır. Ve onlardan yersiniz de.

### [Müminun 23:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/23:70.md) — وَأَكْثَرُهُمْ

أَمْ يَقُولُونَ بِهِ جِنَّةٌ بَلْ جَاءَهُمْ بِالْحَقِّ وَأَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كَارِهُونَ

Meal (IK): Yahut; onda bir delilik var mı diyorlar? Hayır, o kendilerine hak ile gelmiştir. Ama onların çoğu haktan hoşlanmamaktadırlar.

### [Furkan 25:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/25:14.md) — كَثِيرًا

لَا تَدْعُوا الْيَوْمَ ثُبُورًا وَاحِدًا وَادْعُوا ثُبُورًا كَثِيرًا

Meal (IK): Bugün bir kere yok olmayı değil, bir çok kereler yok olmayı isteyin.

### [Furkan 25:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/25:38.md) — كَثِيرًا

وَعَادًا وَثَمُودَ وَأَصْحَابَ الرَّسِّ وَقُرُونًا بَيْنَ ذَلِكَ كَثِيرًا

Meal (IK): Ad ve Semud’u da, Ress ashabını ve bunların arasında bir çok nesilleri de

### [Furkan 25:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/25:44.md) — أَكْثَرَهُمْ

أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا

Meal (IK): Yoksa sen, onların çoğunun dilediklerini veya aklettiklerini mi sanıyorsun? Başka değil, onlar dört ayaklı hayvanlar gibidirler. Hatta daha da sapıktırlar.

### [Furkan 25:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/25:49.md) — كَثِيرًا

لِنُحْيِيَ بِهِ بَلْدَةً مَيْتًا وَنُسْقِيَهُ مِمَّا خَلَقْنَا أَنْعَامًا وَأَنَاسِيَّ كَثِيرًا

Meal (IK): Ki onunla ölü bir şehri canlandıralım ve yarattığımız nice hayvan ve insanları sulayalım.

### [Furkan 25:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/25:50.md) — أَكْثَرُ

وَلَقَدْ صَرَّفْنَاهُ بَيْنَهُمْ لِيَذَّكَّرُوا فَأَبَى أَكْثَرُ النَّاسِ إِلَّا كُفُورًا

Meal (IK): Andolsun ki; düşünüp ibret alsınlar diye onu aralarında evirip çevirmekteyiz. Buna rağmen insanların çoğu nankörlükte direnmişlerdir.

### [Şuara 26:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/26:8.md) — أَكْثَرُهُمْ

إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki bunda, bir ayet vardır. Ama onların çoğu mü’min olmadılar.

### [Şuara 26:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/26:67.md) — أَكْثَرُهُمْ

إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Şüphesiz ki bunda, bir ayet vardır. Ama onların çoğu inananlar değildi.

### [Şuara 26:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/26:103.md) — أَكْثَرُهُمْ

إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki bunda bir ayet vardır. Ama onların çoğu mü’minler olmadı.

### [Şuara 26:121](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/26:121.md) — أَكْثَرُهُمْ

إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki bunda, bir ayet vardır. Ama onların çoğu mü’minler olmadı.

### [Şuara 26:139](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/26:139.md) — أَكْثَرُهُمْ

فَكَذَّبُوهُ فَأَهْلَكْنَاهُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Böylece onu yalanladılar. Ve Biz, onları yok ettik. Muhakkak ki bunda bir ayet vardır. Ama onların çoğu mü’minler olmadı.

### [Şuara 26:158](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/26:158.md) — أَكْثَرُهُمْ

فَأَخَذَهُمُ الْعَذَابُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Bunun üzerine azab onları yakaladı. Muhakkak ki bunda bir ayet vardır. Ama onların çoğu mü’minler olmadı.

### [Şuara 26:174](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/26:174.md) — أَكْثَرُهُمْ

إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki bunda bir ayet vardır. Ama onların çoğu mü’minler olmadı.

### [Şuara 26:190](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/26:190.md) — أَكْثَرُهُمْ

إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki bunda bir ayet vardır. Ama onların çoğu mü’minler olmadı.

### [Şuara 26:223](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/26:223.md) — وَأَكْثَرُهُمْ

يُلْقُونَ السَّمْعَ وَأَكْثَرُهُمْ كَاذِبُونَ

Meal (IK): Bunlar ona kulak verirler ve çoğu yalancılardır.

### [Şuara 26:227](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/26:227.md) — كَثِيرًا

إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيرًا وَانْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ

Meal (IK): Ancak iman etmiş, salih amel işlemiş, Allah’ı çokça zikretmiş ve zulme uğratıldıktan sonra zafer kazananlar müstesnadır. Zulmedenler göreceklerdir nasıl bir yıkılışla yıkılacaklarını.

### [Neml 27:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/27:15.md) — كَثِيرٍ

وَلَقَدْ آتَيْنَا دَاوُدَ وَسُلَيْمَانَ عِلْمًا وَقَالَا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي فَضَّلَنَا عَلَى كَثِيرٍ مِنْ عِبَادِهِ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Davud’a ve Süleyman’a iıim verdik. İkisi de: Bizi mü’min kullarının çoğundan üstün kılan Allah’a hamdolsun, dediler.

### [Neml 27:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/27:61.md) — أَكْثَرُهُمْ

أَمَّنْ جَعَلَ الْأَرْضَ قَرَارًا وَجَعَلَ خِلَالَهَا أَنْهَارًا وَجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًا أَئِلَهٌ مَعَ اللَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Yoksa, yeri yaratıklarının oturmasına elverişli kılan ve aralarında ırmaklar akıtan, yeryüzüne sabit dağlar yerleştiren ve iki denizin arasına engel koyan mı? Allah’ın yanında başka bir ilah mı? Hayır, onların çoğu bilmezler.

### [Neml 27:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/27:73.md) — أَكْثَرَهُمْ

وَإِنَّ رَبَّكَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki Rabbın; insanlara karşı lutuf sahibidir. Ama onların çoğu şükretmezler.

### [Neml 27:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/27:76.md) — أَكْثَرَ

إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَقُصُّ عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَكْثَرَ الَّذِي هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

Meal (IK): Gerçekten bu Kur’an; İsrailoğullarına ayrılığa düştükleri şeyin çoğunu açıklamaktadır.

### [Kasas 28:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/28:13.md) — أَكْثَرَهُمْ

فَرَدَدْنَاهُ إِلَى أُمِّهِ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ أَنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Böylece onun gözü aydın olsun, tasalanmasın ve Allah’ın vaadinin mutlak gerçek olduğunu bilsin diye, annesine geri verdik. Ama onların çoğu bilmezler.

### [Kasas 28:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/28:57.md) — أَكْثَرَهُمْ

وَقَالُوا إِنْ نَتَّبِعِ الْهُدَى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ أَرْضِنَا أَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَمًا آمِنًا يُجْبَى إِلَيْهِ ثَمَرَاتُ كُلِّ شَيْءٍ رِزْقًا مِنْ لَدُنَّا وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Dediler ki: Seninle beraber hidayete uyacak olursak, yerimizden oluruz. Halbuki onları katımızdan bir rızık olarak her şeyin mahsulünün toplandığı emin bir haremde yerleştirmedik mi? Ama onların çoğu bilmezler.

### [Kasas 28:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/28:78.md) — وَأَكْثَرُ

قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ عِنْدِي أَوَلَمْ يَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهِ مِنَ الْقُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَأَكْثَرُ جَمْعًا وَلَا يُسْأَلُ عَنْ ذُنُوبِهِمُ الْمُجْرِمُونَ

Meal (IK): Dedi ki: Bu, bana; ancak bende olan bilgiden ötürü verilmiştir. Bilmez mi ki; Allah, önceleri ondan daha güçlü ve topladığı daha fazla olan nice nesilleri yok etmiştir. Suçlulardan günahları sorulmaz.

### [Ankebut 29:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/29:63.md) — أَكْثَرُهُمْ

وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ نَزَّلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِ مَوْتِهَا لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; onlara: Gökten su indirip onunla ölümünden sonra yeri dirilten kimdir? diye sorarsan, elbette; Allah’tır diyecekler. De ki: Hamd Allah’adır. Ama onların çoğu akletmezler.

### [Rum 30:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/30:6.md) — أَكْثَرَ

وَعْدَ اللَّهِ لَا يُخْلِفُ اللَّهُ وَعْدَهُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah’ın vaadi. Allah vaadinden asla caymaz, ama insanların çoğu bilmezler.

### [Rum 30:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/30:8.md) — كَثِيرًا

أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ مَا خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَجَلٍ مُسَمًّى وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ بِلِقَاءِ رَبِّهِمْ لَكَافِرُونَ

Meal (IK): Kendi nefisleri hakkında düşünmezler mi? Ki Allah gökleri, yeri ve ikisinin arasında bulunanları ancak hak ile ve belirli bir süre için yaratmıştır. Doğrusu insanların çoğu Rabblarına kavuşmayı inkar ederler.

### [Rum 30:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/30:9.md) — أَكْثَرَ

أَوَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَأَثَارُوا الْأَرْضَ وَعَمَرُوهَا أَكْثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَجَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Meal (IK): Onlar; yeryüzünde dolaşıp gezmezler mi ki, kendilerinden öncekilerin akıbetlerinin nasıl olduğunu görsünler. Onlat, kendilerinden daha kuvvetliydiler. Toprağı altüst etmişler ve onu kendilerinden daha çok imar etmişlerdi. Peygamberleri onlara nice açık deliller getirmişti. Demek Allah onlara zulmetmiyordu. Ama onlar kendilerine zulmediyorlardı.

### [Rum 30:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/30:30.md) — أَكْثَرَ

فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Öyleyse sen, yüzünü Hanif olarak dine, Allah’ın fıtratına çevir ki O, insanları bunun üzerine yaratmıştır. Allah’ın yaratışında değişme yoktur. İşte dosdoğru din budur. Ama insanların çoğu bilmezler.

### [Rum 30:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/30:42.md) — أَكْثَرُهُمْ

قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُشْرِكِينَ

Meal (IK): De ki: Yeryüzünde gezip dolaşın da daha önce geçenlerin akıbetinin nasıl olduğunu görün. Onların çoğu müşrik idiler.

### [Lokman 31:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/31:25.md) — أَكْثَرُهُمْ

وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Andolsun ki onlara: Gökleri ve yeri kim yarattı? diye sorsan; muhakkak: Allah, derler. De ki: Hamd Allah’a mahsustur. Hayır onların çoğu bilmezler.

### [Ahzab 33:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/33:21.md) — كَثِيرًا

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا

Meal (IK): Andolsun ki; sizin için Rasulullah’ta güzel bir örnek vardır. Allah’a ve ahiret gününe kavuşmayı umanlar ve Allah’ı çokça zikredenler için.

### [Ahzab 33:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/33:35.md) — كَثِيرًا

إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): Doğrusu müslüman erkeklerle, müslüman kadınlar; mü’min erkeklerle, mü’ min kadınlar; taata devam eden erkeklerle, taata devam eden kadınlar; sadık erkeklerle, sadık kadınlar; sabreden erkeklerle, sabreden kadınlar; huşu’ eden erkeklerle, huşu’eden kadınlar; sadaka veren erkeklerle, sadaka veren kadınlar; oruç tutan erkeklerle, oruç tutan kadınlar; iffetlerini koruyan erkeklerle, iffetlerini koruyan kadınlar; Allah’ı çokça zikreden erkeklerle, çokça zikreden kadınlar; işte onlar için, Allah; mağfiret ve büyük bir mükafat hazırlamıştır.

### [Ahzab 33:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/33:41.md) — كَثِيرًا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْرًا كَثِيرًا

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’ı çokça zikredin.

### [Sebe 34:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/34:28.md) — أَكْثَرَ

وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Biz, seni; ancak bütün insanlara müjdeci ve uyarıcı olarak gönderdik. Ne var ki insanların çoğu bilmezler.

### [Sebe 34:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/34:35.md) — أَكْثَرُ

وَقَالُوا نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوَالًا وَأَوْلَادًا وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ

Meal (IK): Ve dediler ki: Biz, malca ve evladca daha çoğuz. Hem biz, azab edilecekler değiliz.

### [Sebe 34:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/34:36.md) — أَكْثَرَ

قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): De ki: Rabbım dilediğinin rızkını genişletir ve kısar, ama insanların çoğu bilmezler.

### [Sebe 34:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/34:41.md) — أَكْثَرُهُمْ

قَالُوا سُبْحَانَكَ أَنْتَ وَلِيُّنَا مِنْ دُونِهِمْ بَلْ كَانُوا يَعْبُدُونَ الْجِنَّ أَكْثَرُهُمْ بِهِمْ مُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Melekler: Tenzih ederiz Seni, bizim dostumuz onlar değil Sensin. Hayır, onlar cinnlere tapıyorlardı ve çoğu da onlara iman etmişlerdi, derler.

### [Yasin 36:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/36:7.md) — أَكْثَرِهِمْ

لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلَى أَكْثَرِهِمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; onların, çoğunun üzerine, söz hak olmuştur. Onlar, artık iman etmezler.

### [Yasin 36:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/36:62.md) — كَثِيرًا

وَلَقَدْ أَضَلَّ مِنْكُمْ جِبِلًّا كَثِيرًا أَفَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; o, sizden birçok nesilleri saptırmıştı. Hala akletmez misiniz?

### [Saffat 37:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/37:71.md) — أَكْثَرُ

وَلَقَدْ ضَلَّ قَبْلَهُمْ أَكْثَرُ الْأَوَّلِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; onlardan önce geçenlerin çoğu da sapıtmıştı.

### [Sad 38:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/38:24.md) — كَثِيرًا

قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَى نِعَاجِهِ وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ وَظَنَّ دَاوُدُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَخَرَّ رَاكِعًا وَأَنَابَ

Meal (IK): O da dedi ki: Senin dişi koyununu, kendi dişi koyunlarına katmak için istemekle sana zulmetmiştir. Doğrusu ortakçıların çoğu birbirinin hakkına tecavüz eder. Ancak inanmış olup salih ameller işleyenler müstesnadır. Ama onlar pek azdır. Davud, kendisini imtihan ettiğimizi zannederek Rabbından mağfiret diledi. Rukua kapanarak Allah’a yöneldi.

### [Sad 38:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/38:51.md) — كَثِيرَةٍ

مُتَّكِئِينَ فِيهَا يَدْعُونَ فِيهَا بِفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ وَشَرَابٍ

Meal (IK): Orada tahtlara yaslanmış olarak birçok meyveler ve içecekler isterler.

### [Zümer 39:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/39:29.md) — أَكْثَرُهُمْ

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلًا فِيهِ شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَ وَرَجُلًا سَلَمًا لِرَجُلٍ هَلْ يَسْتَوِيَانِ مَثَلًا الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah, bir misal verir: Bir adamın, huysuz ve birbirleriyle ortak birkaç efendisi var. Bir adamın da tek bir efendisi var. Bu ikisi bir olur mu hiç? Hamd; Allah’a mahsustur; ama onların çoğu bilmezler.

### [Zümer 39:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/39:49.md) — أَكْثَرَهُمْ

فَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلْنَاهُ نِعْمَةً مِنَّا قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ بَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): İnsana bir sıkıntı gelince; Bize yalvarır. Sonra katımızdan ona bir nimet verdiğimizde; bu, bana bilgimden dolayı verilmiştir, der. Hayır, bu bir denemedir. Fakat çokları bilmezler.

### [Mü'min 40:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/40:57.md) — أَكْثَرَ

لَخَلْقُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Elbette göklerin ve yerin yaratılması, insanların yaratılmasından daha büyüktür. Ne var ki insanların çoğu bilmezler.

### [Mü'min 40:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/40:59.md) — أَكْثَرَ

إِنَّ السَّاعَةَ لَآتِيَةٌ لَا رَيْبَ فِيهَا وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Kıyamet günü mutlaka gelecektir. Bunda hiç şüphe yoktur. Ne var ki insanların çoğu inanmazlar.

### [Mü'min 40:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/40:61.md) — أَكْثَرَ

اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ

Meal (IK): Allah O’dur ki; dinlenesiniz diye size geceyi karanlık, gündüzü aydınlık kılmıştır. Şüphesiz ki Allah; insanlara karşı lutufkardır. Ne var ki insanların çoğu şükretmezler.

### [Mü'min 40:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/40:82.md) — أَكْثَرَ

أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْهُمْ وَأَشَدَّ قُوَّةً وَآثَارًا فِي الْأَرْضِ فَمَا أَغْنَى عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Meal (IK): Yeryüzünde gezip dolaşmazlar mı ki; kendilerinden öncekilerin akıbetlerinin nasıl olduğunu görsünler. Hem onlar; kendilerinden daha çok, daha kuvvetli ve yeryüzünde daha sağlam eser bırakan kimselerdi. Ama kazandıkları onlara bir fayda sağlamamıştı.

### [Fussilet 41:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/41:4.md) — أَكْثَرُهُمْ

بَشِيرًا وَنَذِيرًا فَأَعْرَضَ أَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ

Meal (IK): Müjdeleyici ve uyarıcı olarak. Ama onların çoğu yüz çevirmiştir, artık onlar işitmezler.

### [Fussilet 41:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/41:22.md) — كَثِيرًا

وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَا أَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ وَلَكِنْ ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللَّهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيرًا مِمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Gözleriniz, kulaklarınız ve derileriniz aleyhinize şahidlik eder diye sakınmadınız. Aksine yapmakta olduklarınızın bir çoğunu Allah’ın bilmediğini sanıyordunuz.

### [Şura 42:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/42:30.md) — كَثِيرٍ

وَمَا أَصَابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ

Meal (IK): Size musibetten ne gelirse, kendi ellerinizin kazandığındandır. Bununla beraber O, çoğunu affeder.

### [Şura 42:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/42:34.md) — كَثِيرٍ

أَوْ يُوبِقْهُنَّ بِمَا كَسَبُوا وَيَعْفُ عَنْ كَثِيرٍ

Meal (IK): Yahut yaptıklarına karşılık onları helak eder. Bir çoğunu da bağışlar.

### [Zuhruf 43:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/43:73.md) — كَثِيرَةٌ

لَكُمْ فِيهَا فَاكِهَةٌ كَثِيرَةٌ مِنْهَا تَأْكُلُونَ

Meal (IK): Orada sizin için meyveler vardır. Ve onlardan yersiniz.

### [Zuhruf 43:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/43:78.md) — أَكْثَرَكُمْ

لَقَدْ جِئْنَاكُمْ بِالْحَقِّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كَارِهُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; size hak ile geldik. Fakat çoğunuz hakkı hoş görmüyordunuz.

### [Duhan 44:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/44:39.md) — أَكْثَرَهُمْ

مَا خَلَقْنَاهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Biz; onları, ancak hak ile yarattık. Ne var ki onların çoğu, bilmezler.

### [Casiye 45:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/45:26.md) — أَكْثَرَ

قُلِ اللَّهُ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يَجْمَعُكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): De ki: Allah diriltir sizi sonra öldürür, sonra hakkında hiç bir şüphe bulunmayan o kıyamet gününde toplar. Fakat insanların pek çoğu bilmezler.

### [Fetih 48:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/48:19.md) — كَثِيرَةً

وَمَغَانِمَ كَثِيرَةً يَأْخُذُونَهَا وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا

Meal (IK): Ve alacakları bol ganimetlerle. Allah; Aziz, Hakim olandır.

### [Fetih 48:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/48:20.md) — كَثِيرَةً

وَعَدَكُمُ اللَّهُ مَغَانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَهَا فَعَجَّلَ لَكُمْ هَذِهِ وَكَفَّ أَيْدِيَ النَّاسِ عَنْكُمْ وَلِتَكُونَ آيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ وَيَهْدِيَكُمْ صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا

Meal (IK): Allah; size, ele geçireceğiniz bol ganimetler vaadetmiştir. Bunu size hemen vermiş ve insanların ellerini sizden çekmiştir ki mü’minlere bir ayet olsun ve sizi dosdoğru yola hidayet etsin.

### [Hucurat 49:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/49:4.md) — أَكْثَرُهُمْ

إِنَّ الَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِنْ وَرَاءِ الْحُجُرَاتِ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki sana, hücrelerin ardından seslenenlerin çoğunun akılları ermez.

### [Hucurat 49:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/49:7.md) — كَثِيرٍ

وَاعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ أُولَئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ

Meal (IK): Hem bilin ki; içinizde Allah’ın peygamberi vardır. Şayet o, birçok işlerde size uymuş olsaydı; şüphesiz ki sıkıntıya düşerdiniz. Ama Allah; size imanı sevdirmiş ve onu kalblerinize ziynet yapmış; küfrü, fasıklığı ve isyanı da size çirkin göstermiştir. Rüşdünü bulanlar, işte onlardır.

### [Hucurat 49:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/49:12.md) — كَثِيرًا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; zannın bir çoğundan kaçının. Çünkü bazı zan günahtır. Birbirinizin kusurunu araştırmayın, kiminiz kiminizi arkasından çekiştirmesin. Hangi biriniz ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır? Bundan tiksindiniz değil mi? Allah’tan korkun, şüphesiz ki Allah; Tevvab’dır, Rahim’dir.

### [Tur 52:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/52:47.md) — أَكْثَرَهُمْ

وَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا عَذَابًا دُونَ ذَلِكَ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki o zulmedenlere; bundan başka da azab vardır. Ne var ki onların çoğu bilmezler.

### [Vakıa 56:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/56:32.md) — كَثِيرَةٍ

وَفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ

Meal (IK): Bir çok meyve,

### [Hadid 57:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/57:16.md) — وَكَثِيرٌ

أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَلَا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ

Meal (IK): İman edenlerin, Allah’ı anması ve O’ndan inen gerçek için kalblerinin yumuşaması zamanı hala gelmedi mi? Onlar, daha önce kendilerine kitab verilip de üzerlerinden uzun zaman geçmiş, artık kalbleri katılaşmış bulunanlar gibi olmasınlar. Onlardan bir çoğu fasıklardır.

### [Hadid 57:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/57:20.md) — وَتَكَاثُرٌ

اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِينَةٌ وَتَفَاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِي الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَكُونُ حُطَامًا وَفِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٌ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ

Meal (IK): Bilin ki; dünya hayatı ancak bir oyun, bir eğlence, bir süs, aranızda bir övünme ve daha çok mal ve evlad sahibi olmak isteğinden ibarettir. Bu; yağmurun bitirdiği, ekicilerin de hoşuna giden bir bitki gibidir ki; sonra kurur da sapsarı olduğunu görürsün. Sonra da çörçöp olur. Ahirette şiddetli azab vardır. Allah’ın rızası ve mağfireti de vardır. Dünya hayatı, aldatıcı bir geçinmeden başka bir şey de değildir.

### [Hadid 57:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/57:26.md) — وَكَثِيرٌ

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا وَإِبْرَاهِيمَ وَجَعَلْنَا فِي ذُرِّيَّتِهِمَا النُّبُوَّةَ وَالْكِتَابَ فَمِنْهُمْ مُهْتَدٍ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Nuh’u ve İbrahim’i gönderdik. Peygamberliği de, kitabı da onların soyuna verdik. Onlardan kimi doğru yoldadır, içlerinden bir çoğu da fasıklardır.

### [Hadid 57:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/57:27.md) — وَكَثِيرٌ

ثُمَّ قَفَّيْنَا عَلَى آثَارِهِمْ بِرُسُلِنَا وَقَفَّيْنَا بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَآتَيْنَاهُ الْإِنْجِيلَ وَجَعَلْنَا فِي قُلُوبِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ رَأْفَةً وَرَحْمَةً وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا كَتَبْنَاهَا عَلَيْهِمْ إِلَّا ابْتِغَاءَ رِضْوَانِ اللَّهِ فَمَا رَعَوْهَا حَقَّ رِعَايَتِهَا فَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ

Meal (IK): Sonra onların izleri üzerinde, peygamberlerimizi ard arda gönderdik. Meryem oğlu İsa’yı da arkalarından gönderdik. Ona İncil’i verdik ve ona uyanların kalblerine bir şefkat ve merhamet koyduk. Onların uydurdukları rehbaniyyete gelince; onu kendilerine Biz, yazmadık. Fakat kendileri Allah’ın rızasını kazanmak için yaptılar. Ama buna da hakkıyla riayet etmediler. Biz de onlardan iman etmiş olanlara ecirlerini verdik. İçlerinden çoğu ise fasıklardır.

### [Mücadele 58:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/58:7.md) — أَكْثَرَ

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَا يَكُونُ مِنْ نَجْوَى ثَلَاثَةٍ إِلَّا هُوَ رَابِعُهُمْ وَلَا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سَادِسُهُمْ وَلَا أَدْنَى مِنْ ذَلِكَ وَلَا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَمَا كَانُوا ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Bilmez misin ki Allah; göklerde olanları da, yerde olanları da bilir. Üç kişinin gizli bulunduğu yerde dördüncü mutlaka O’dur, beş kişinin gizli bulunduğu yerde altıncı mutlaka O’dur. Bundan az veya çok olsunlar ve nerede bulunurlarsa bulunsunlar mutlaka onlarla beraberdir. Sonra, bütün yaptıklarını kıyamet günü kendilerine haber verecektir. Muhakkak ki Allah, her şeyi bilendir.

### [Cuma 62:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/62:10.md) — كَثِيرًا

فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Namaz bitince; yeryüzüne dağılın. Ve Allah’ın lutfundan isteyin. Allah’ı çok zikredin ki felaha eresiniz.

### [Nuh 71:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/71:24.md) — كَثِيرًا

وَقَدْ أَضَلُّوا كَثِيرًا وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا ضَلَالًا

Meal (IK): Böylece bir çoğunu saptırdılar. Zalimlere sapıklıktan başka bir şeyi artırma.

### [Müddessir 74:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/74:6.md) — تَسْتَكْثِرُ

وَلَا تَمْنُنْ تَسْتَكْثِرُ

Meal (IK): Çok görerek başa kakma.

### [Fecr 89:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/89:12.md) — فَأَكْثَرُوا

فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسَادَ

Meal (IK): Ve fesadı çoğaltmışlardı.

### [Tekasür 102:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/102:1.md) — التَّكَاثُرُ

أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ

Meal (IK): Çokluk ile böbürlenmeniz, sizi öylesine oyaladı ki;

### [Kevser 108:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/ayet/108:1.md) — الْكَوْثَرَ

إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ

Meal (IK): Gerçekten Biz; sana, Kevser’i verdik.

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Kesr(sin ile) kırık demektir. (Peltek se ile) çok demektir. Tefau’l babı çok kimselerin birbirleriyle yarışmalarında kullanılır. Türkçe’deki “leşme” karşılığıdır. Ancak Türkçe’de iki karşılaşma ile çoklu karşılaşma aynı kiple ifade edilir. Oysa Arapça’da iki için mufaale babı, çok kimse için tefau’l babı getirilir. İnsanlar devamlı olarak birbirlerine karşı çok olma, serveti çok olma, bilgisi çok olma, taraftarı çok olma gibi çokluklar peşine koşmaktadırlar.
Sin’le kullanılan “kesr” “kesmek, kirmak” anlamına gelir. Peltek “se” ile sonraları çokluk anlamına kullanılmıştır. “Az” demek olan “kalil”in karşılığında. “Kesret” çoğunlukla insanlar için kullanılmaktadır. Arapça’da üçlü harflerin arasına “vav” veya “ya” gelerek dörtlü bablar yapılmaktadır. “Cehr” “açık ses” veya “açık” demektir. “Cevher” ise “parlak taş” demektir. İlave edilen bir harf, ilave bir anlam getirir. “Kesret” sadece bir çokluk ifade ettiği halde “kevser” bolluk, bereket ve düzen içinde çokluğu ifade eder.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والثاء والراء معهما
ك ث ر، ك ر ث مستعملان فقط كثر: الكَثْرَةُ: نماء العدد، كثر الشيء كثرة فهو كثير.
وتقول: كاثرناهم فَكَثرناهم.
وكُثْرُ الشيء: أكْثَرُهُ، وقله: أقله.
ورجل مُكْثِرٌ: كثيرُ المال. ورجل مكثور عليه، أي: كَثُر من يطلب إليه معروفه.
ورجل مِكثارٌ، وامرأة مِكثارٌ، وهما الكثيرا الكلام.
وأكثرتُ الشيء، وكَثّرته: جعلته كثيراً.
والكَوْثَرُ: نهر في الجنة يتشعب منه أكثرُ أنهار الجنة. وعن عائشة: "من أراد أن يسمع خرير الكَوْثَرُ فليدخل إصبعه في أذنه". ويقال: بل الكوثر: الخير الكثير الذي أعطاه النبي صلى الله عليه وآله وسلم.
والكَثْرُ والكَثَرُ: جمار النخل، ويقال: الكَثْر: الجذب وهو الجمار أيضاً. قال الضرير: الجذبُ: نخل ينبت في جذوع النخل، فيجذب، ويؤكل جماره، أي: يقلع.
كرث: اكترث: فعل لازم من قولك: ما كرثني هذا الأمر، أي: ما بلغ مني المشقة. كرثته أَكْرِثُه كَرْثاً، جزم.
والكُرّاثُ: بقلة ممدودة، إذا تركت خرج من وسطها طاقة طويلة تبزر.
والكُرَّاث: الهليون، وهو ذو الباءة.
والكَرِيثُ هو المكْرُوثُ.

##### Türkçe

**الكاف** ve **الثاء** ve **الراء** birlikte

ك ث ر، ك ر ث yalnızca ikisi de kullanımdadır. **كثر**: **الكَثْرَةُ**: sayının artması. **كثر** şey **كثرة**; o hâlde o **كثير**dir.

Ve dersin ki: **كاثرناهم**; böylece **فَكَثرناهم**.

Ve **كُثْرُ** şey: onun **أكْثَرُهُ**; ve onun azı: onun **أقله**si.

Ve bir adam **مُكْثِرٌ**: malı çok olan. Ve bir adam **مكثور عليه**; yani: kendisinden iyilik istenen kimseler çok oldu.

Ve bir adam **مِكثارٌ**, ve bir kadın **مِكثارٌ**; ve ikisi de sözü çok olanlardır.

Ve **أكثرتُ** şeyi, ve **كَثّرته**: onu çok yaptım.

Ve **الكَوْثَرُ**: cennette bir nehirdir; cennet nehirlerinin çoğu ondan dallanır. Ve Âişe’den: “Her kim **الكَوْثَرُ**’un şırıltısını işitmek isterse parmağını kulağına soksun.” Ve denilir: bilakis **الكوثر**: Peygamber’e صلى الله عليه وآله وسلم verilen çok hayırdır.

Ve **الكَثْرُ** ve **الكَثَرُ**: hurma ağacının özü (göbeği); ve denilir: **الكَثْر**: çekip çıkarma; ve o, öz (göbek)tir de. **الضرير** dedi: çekip çıkarma: hurma ağaçlarının gövdelerinde biten bir hurma ağacıdır; böylece çekip çıkarılır ve onun özü yenir; yani: sökülür.

**كرث**: **اكترث**: “Bu iş beni yormadı” sözünden olan lâzım fiildir; yani: benden meşakkate ulaşmadı. **كرثته** onu **أَكْرِثُه** **كَرْثاً**; cezm.

Ve **الكُرّاثُ**: uzatılmış bir ot; bırakıldığı zaman ortasından uzun bir demet çıkar, belirir.

Ve **الكُرَّاث**: kuşkonmazdır; ve o, cinsel kudret sahibidir.

Ve **الكَرِيثُ** o **المكْرُوثُ**tur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الكَثْرَةُ: نقيض القلّة. وقد كَثرَ الشيء فهو كَثيرٌ. وقومٌ كَثيرٌ، وهم كَثيرونَ. وأكْثَرَ الرجل، أي كَثُرَ مالهُ. ويقال: كاثَرْناهُمْ فَكَثَرْناهُمْ، أي غلبناهم بالكَثْرَةِ. واسْتَكْثَرْتُ من الشيء، أي أكْثَرتُ منه. والكُثْرُ بالضم من المال: الكَثيرُ. ويقال: ماله قُلٌّ ولا كُثْرٌ.وأنشد أبو عمرو لرجل من ربيعة:
فإنَّ الكُثْرَ أعياني قديماًولم أُقْتِرْ لَدُنْ أني غُلامُ
يقال: الحمد لله على القلِّ والكُثْرِ، والقلِّ والكِثْرِ. والتكاثُرُ: المُكاثَرةُ. وعددٌ كاثِرٌ، أي كَثيرٌ. قال الأعشى:
ولستَ بالأكْثَرِ منهم حصًىوإنَّما العِزَّةُ للـكـاثِـرِ
وفلان يَتَكَثَّرُ بمال غيره. ابن السكيت: فلان مَكْثورٌ عليه، إذا نَفِذَ ما عنده وكَثُرَتْ عليه الحقوق. والكَوثر من الرجال: السيد الكَثيرُ الخير. قال الكميت:
وأنتَ كثيرٌ يا ابنَ مَروانَ طيِّبٌوكان أبوك ابنُ العقائِلِ كَوْثَرا
والكَوْثَرُ من الغبار: الكَثيرُ. وقد تَكَوْثَرَ. قال الشاعر:
وقد ثارَ نقع الموتِ حتَّى تَكَوْثَرا
والكُثارُ بالضم: الكثيرُ. والكثرُ: جمار النخل، ويقال طَلعها. وفي الحديث: "لا قَطْعَ في ثمرٍ ولا كَثَرٍ". وقد أكْثَرَ النخل، أي أطْلَعَ.

##### Türkçe

**الكَثْرَةُ**: azlığın zıddı. Ve şey çoğaldı; o hâlde o **كَثيرٌ**dur. Ve bir kavim **كَثيرٌ**dur; ve onlar **كَثيرونَ**dur. Ve adam **أكْثَرَ** etti; yani malı çoğaldı. Ve denilir: onları **كاثَرْناهُمْ** da onları **فَكَثَرْناهُمْ**; yani onları **الكَثْرَةِ** ile yendik. Ve ben şeyden **اسْتَكْثَرْتُ**; yani ondan **أكْثَرتُ** ettim. Ve **الكُثْرُ** (ضم ile) maldan: **الكَثيرُ**dur. Ve denilir: onun malı ne **قُلٌّ**dür ne de **كُثْرٌ**dür. Ve Ebû Amr, Rebîa’dan bir adam için inşâd etti:
فإنَّ الكُثْرَ أعياني قديماًولم أُقْتِرْ لَدُنْ أني غُلامُ
Denilir: az ve **الكُثْرِ** üzerine Allah’a hamd olsun; ve az ve **الكِثْرِ**. Ve **التكاثُرُ**: **المُكاثَرةُ**dır. Ve **عددٌ كاثِرٌ**; yani **كَثيرٌ**. A‘şâ dedi:
ولستَ بالأكْثَرِ منهم حصًىوإنَّما العِزَّةُ للـكـاثِـرِ
Ve falan, başkasının malıyla **يَتَكَثَّرُ** eder. İbnü’s-Sikkît: falan üzerine **مَكْثورٌ عليه**dur; yanında olan tükendiği ve üzerine haklar çoğaldığı zaman. Ve erkeklerden **الكَوثر**: hayrı çok olan efendi. Kümeyt dedi:
وأنتَ كثيرٌ يا ابنَ مَروانَ طيِّبٌوكان أبوك ابنُ العقائِلِ كَوْثَرا
Ve tozdan **الكَوْثَرُ**: **الكَثيرُ**dür. Ve **تَكَوْثَرَ** etmiştir. Şair dedi:
وقد ثارَ نقع الموتِ حتَّى تَكَوْثَرا
Ve **الكُثارُ** (ضم ile): **الكثيرُ**dür. Ve **الكثرُ**: hurma ağacının **جمار**’ıdır; ve onun **طَلع**’ı denilir. Ve hadiste: "Meyvede ve **كَثَرٍ**’de kesme yoktur." Ve hurma ağacı **أكْثَرَ** etti; yani **أطْلَعَ** etti.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ث ر
كثر ، كرث
استُعمل من وجوهه : كثر ، كرث .
كرث : قال الليث : يقال : ما كَرَثَني هذا الأمرُ أي ما بَلغ مني مَشقّةً ، والفعل المجاوزُ أن تقول : كَرثْته أكْرثهُ كَرْثاً وقد اكْتَرَثَ هُوَ اكْتراثاً . وهذا فعل لازمٌ ، والكْرَّاثُ : بقلةٌ .
( قلتُ ) : والكَرَاثُ بفتح الكاف وتخفيفُ الراءِ : بقلةٌ أخرَى ، الواحِدةً كَرَاثةٌ .
قال أبو ذَرَّة الهذلي :
إنَّ حبيبَ بنَ اليَمان قد نَشِبْ
في حصدٍ من الكَرَاثِ والكَنِبْ
إنْ يَنتَسِبْ يُنْسَبْ إلى عرقٍ وَرِبْ
أهْلِ خَزُوماتٍ وشَحَّاجٍ صخِبْ
وعازبٍ أَقْلَحَ فوهُ كالخَرِبْ
قال : الكَرَاثُ والكَنَبُ : شجرتَانِ . وأراد بالعازب مالاً عزبَ عن أَهْلهِ ، أَقْلَح : اصفرَّ أسنانُه من الهرمِ .
ويقال : بُسرٌ قَريثَاءُ وكَرِيثَاء لضربٍ منَ التمرِ معروفٍ .
( الأصمعيُّ ) : كَرَثَنِي الأمرُ وقَرَثنِي : إذا غمَّهُ وأَثقلَهُ .
كثر : قال الليث : الكَثْرَةُ نماءُ العدَدِ ، تقول : كَثُرَ الشيءُ يَكْثرُ كَثْرَةً فهو كَثِيرٌ .
وتقول : كَاثَرْنَاهُمْ فكَثرْنَاهُمْ ، وكُثْرُ الشَّيْء : أَكْثرُهُ ، وقُلُّهُ : أَقَلُّه .
وأنشدَ ابن السكيت :
فإنَّ الكُثْرَ أَعْيَانِي قديماً
ولم أُقْتِرْ لدُنْ أَنَّي غلامُ
ورجلٌ مُكْثرٌ : كثيرُ المالِ ، ورجلٌ مِكْثَارٌ وامرأةٌ مِكْثَارٌ إذا كَانَا كثِيرَيِ الكلامِ ، ورجلٌ مَكْثورٌ عليه إذا كَثُرَ من يطلبُ إليهِ المعروفَ .
وفي الحديثِ المرفوعِ : ( لاَ قَطْعَ فِي ثمرٍ ولاَ كَثرٍ ) .
قال أبو عبيد : قال أبو عبيدةَ : الكَثرُ : جُمَّارُ النَّخْل في كلامِ الأنصارِ ، وهو الجَذَبُ أيضاً .
وقال الفراءُ في قول الله تعالى : ( ( ) التَّكَّاثُرُ حَتَّى زُرْتُمُ ) ( التكاثر : 1 ، 2 ) نَزَلتْ في حَيّيْنِ تفاخَرَا أَيُّهُمَا أَكْثرُ عدداً ، وهمَا بنُو عبدِ منافٍ ، وبنُو سهمٍ فكَثرَتْ بنُو عبدِ منافِ بني سهمٍ ، فقالتْ بنو سهمِ : إنَّ البغيَ أَهْلَكَنَا في الجاهلية فعادُّونا بالأحياء والأمواتِ فكَثَرَتهُمْ بنُو سهمٍ فأَنزَلَ اللَّهُ جلَّ وعزَّ : ( ( حتى ذكرتم الأمواتَ .
وقال غيرُ الفراءِ : أَلْهاكُم التّفاخرُ بِكَثْرَة العددَ والمالِ حتى زرتُم المقابرَ أيْ حتى مُتمْ . ومنه قولُ جريرَ في الأخطلِ حينَ ماتَ :
زارَ القُبورَ أَبو مالكٍ
فأَصبحَ أَلأَمَ زُوَّارِها
فجعلَ زيارةَ القَبْرِ بالموت .
وقول الله جلَّ وعزّ : ( ) ( الكوثر : 1 ) .
قال الفراء ، قال ابن عباس : الكوثر هو الخير الكثير .
( قلت ) : وقد روى ابن عمر وأنس بن مالك عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( الكَوْثرُ : نهرٌ في الجنةِ أَشدُّ بياضاً من اللبَن وأَحْلَى من العسلِ على حافتيْهِ قِبابُ الدُّرِّ المجوَّفِ ) والكوثرُ فوعلٌ من الكثرةِ ، ومعناهُ الخَيرُ الكثيرُ ، وجاءَ في التفسير أن الكوثرَ الإِسلامُ والنُّبُوّةُ ، وجميعُ ما جاءَ في تفسير الكوْثرِ قد أعطي النبيُّ ( صلى الله عليه وسلم ) أعطيَ النبوَّةَ وإظهارَ الدين الذي بعثَ بهِ عَلَى كل دينٍ ، والنصرَ على أعدائهِ ،
والشفاعة لأمتِهِ وما لا يُحصىَ من الخيرِ وقد أعطيَ من الجنةِ على قدرِ فضله على أهلِ الجنةِ .
( أبو عبيد عن الفراء ) : الكوْثرُ : الرجلُ الكثيرُ العطاءِ والخيرِ . وقال الكميت :
وأنتَ كثيرٌ يا ابن مروانَ طيبٌ
وكانَ أَبوك ابن العقائلِ كوْثرَا
والكوْثرُ : السيدُ ، قال لبيدٌ :
وعندَ الرِّداعِ بَيْتُ آخرَ كوْثَرُ
وقال أبو عبيدة : قال عبد الكريم أبو أمية قالت عجوزٌ : قدمَ فلانٌ بكوثرٍ كثيرٍ ، وهو فوعلٌ من الكثرةِ ، ويقال للغبار إذا سطعَ وكثرَ : كَوثرٌ . وقال الهذليُّ :
بحَامِي الحقيق إذا ما احْتدَمْنَ
حَمْحَمَ في كَوثرٍ كَالجِلالْ
أَرادَ في غبار كأنهُ جلالُ السفينةِ يصفُ حماراً وَعَانثهُ .
( أبو عبيد ) : شيءٌ كثيرٌ وكُثارٌ مثلُ طَويلٍ وطُوالٍ .
والكثر والكوثر : واحد .
وقال أبو تراب : يقال للْكثير كَيْثَرٌ وكَوثرٌ ، وأَنشد :
هلِ العزُّ إلا الُّلهى والثرَا
ءُ والعددُ الكيثَرُ الأعظم
( ابن شميل عن يونس ) : رجال كثيرٌ ونساءٌ كثير ورجالٌ كثيرةٌ ، ونساءٌ كثيرةٌ ، زعم ، وكثّرَتُ الشيءَ : جعلته كثيراً زَعم ، ورجل مُكثِرُ : كثيرُ المالِ .

##### Türkçe

ك ث ر
**كثر**, **كرث**

Onun veçhelerinden kullanıldı: **كثر**, **كرث**.

**كرث**: Leys dedi: Denilir: **ما كَرَثَني هذا الأمرُ** yani benden bir meşakkate ulaşmadı; ve müteaddî fiil şudur ki: **كَرثْته أكْرثهُ كَرْثاً** dersin; ve o, **اكْتَرَثَ** olarak **اكْتراثاً** (yapar). Bu ise lâzım bir fiildir. Ve **الكْرَّاثُ**: bir bakladır.

( Dedim ): Ve **الكَرَاثُ** kâfın fethi ve râ’nın tahfîfi ile: başka bir bakladır; bir tanesi **كَرَاثةٌ**.

Ebû ذَرَّة el-Hüzelî dedi:
Şüphesiz حبيب بنَ اليَمان yapışıp kaldı
**الكَرَاثِ** ve **الكَنِبْ**’den bir biçimde
Neseb iddia ederse, nemli bir köke nisbet olunur
**خَزُوماتٍ** ve gürültülü **شَحَّاجٍ** ehline
Ve ehli’nden uzak kalmış bir mala; ağzı **كالخَرِبْ** gibi **أَقْلَحَ**

Dedi: **الكَرَاثُ** ve **الكَنَبُ**: iki ağaçtır. Ve **العازب** ile, ehli’nden uzak kalmış malı kastetti. **أَقْلَح**: ihtiyarlıktan dişleri sarardı.

Ve denilir: **بُسرٌ قَريثَاءُ** ve **كَرِيثَاء**; bilinen hurmanın bir türü için.

( el-Asma‘î ): **كَرَثَنِي الأمرُ** ve **قَرَثنِي**: onu gamlandırdığı ve ağırlaştırdığı zaman.

**كثر**: Leys dedi: **الكَثْرَةُ** sayının artmasıdır; dersin: **كَثُرَ الشيءُ يَكْثرُ كَثْرَةً**; o hâlde o **كَثِيرٌ**’dir.

Ve dersin: **كَاثَرْنَاهُمْ** da böylece **فكَثرْنَاهُمْ**. Ve **كُثْرُ الشَّيْء**: onun en çoğudur; ve **قُلُّهُ**: onun en azıdır.

İbnü’s-Sikkît inşâd etti:
Şüphesiz **الكُثْرَ** eskiden beri beni yordu
Ve ben, ben bir oğlan olduğumdan beri kısmadım

Ve **رجلٌ مُكْثرٌ**: malı çok olan. Ve **رجلٌ مِكْثَارٌ** ve **امرأةٌ مِكْثَارٌ**: ikisi de sözü çok oldukları zaman. Ve **رجلٌ مَكْثورٌ عليه**: kendisinden ma‘rûfu isteyen çok olduğu zaman.

Ve merfû hadiste: ( **لاَ قَطْعَ فِي ثمرٍ ولاَ كَثرٍ** ).

Ebû Ubeyd dedi: Ebû Ubeyde dedi: **الكَثرُ**: Ensâr’ın sözünde hurma ağacının **جُمَّارُ النَّخْل**’idir; o, **الجَذَبُ** da olur.

Ve Ferrâ, Allah Teâlâ’nın sözü hakkında: ( **التَّكَّاثُرُ حَتَّى زُرْتُمُ** ) (التكاثر: 1, 2): İki hayy hakkında indi; hangisi sayı bakımından daha çok diye övündüler; onlar **بنُو عبدِ منافٍ** ve **بنُو سهمٍ** idi; böylece **بنُو عبدِ منافِ** **بني سهمٍ**’i çoğalttı (üstün geldi). Bunun üzerine **بنو سهمِ** dedi ki: Şüphesiz zulüm bizi câhiliyede helâk etti; öyleyse bizi dirilerle ve ölülerle sayın; böylece **بنو سهمٍ** onları çoğalttı; bunun üzerine Allah azze ve celle indirdi: ( **حتى ذكرتم الأمواتَ** ).

Ferrâ’dan başkası dedi: Sizi sayı ve mal çokluğu ile övünme oyaladı; ta ki kabirleri ziyaret ettiniz; yani ta ki öldünüz. Ondandır: Cerîr’in, Ahtal öldüğü zaman onun hakkında sözü:
Kabirleri ziyaret etti Ebû Mâlik
Böylece onların ziyaretçilerinin en aşağısı oldu

Böylece kabir ziyaretini ölümle yaptı.

Ve Allah azze ve celle’nin sözü: ( **الكوثر** ) (الكوثر: 1).

Ferrâ dedi, İbn Abbâs dedi: **الكوثر** çok hayırdır.

( Dedim ): Ve İbn Ömer ve Enes b. Mâlik’ten, Peygamber’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet edilmiştir ki o dedi: ( **الكَوْثرُ**: cennette bir nehirdir; sütten daha şiddetli beyaz, baldan daha tatlı; iki kıyısında oyuk inci kubbeleri vardır ). Ve **الكوثرُ** kesretten **فوعلٌ**’dür; manası çok hayırdır. Ve tefsirde geldi ki **الكوثر** İslâm ve nübüvvettir. Ve **الكوْثر**’ün tefsirinde gelenlerin hepsi Peygamber’e ( صلى الله عليه وسلم ) verilmiştir: nübüvvet verildi; onunla gönderildiği dinin her din üzerine izhârı; düşmanlarına karşı nusret; ümmetine şefaat; ve sayılmayacak hayırdan (olanlar); ve cennetten, cennet ehli üzerindeki faziletinin miktarınca verilmiştir.

( Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan ): **الكوْثرُ**: bağışı ve hayrı çok olan adam. Kümeyt dedi:
Ve sen çoksun, ey Mervân’ın oğlu, hoşsun
Ve baban, soyluların oğlu, **كوْثرًا** idi

Ve **الكوْثرُ**: efendidir. Lebîd dedi:
Ve **الرِّداعِ** yanında başka bir ev, **كوْثَرُ**

Ebû Ubeyde dedi: Abdülkerîm Ebû Ümeyye dedi: Bir kocakarı dedi: Falan, çok **كوثرٍ** ile geldi; o, kesretten **فوعلٌ**’dür. Ve toz için, yükselip çoğaldığı zaman: **كَوثرٌ** denilir. Hüzelî dedi:
Korunaklı sert zeminde, kızıştıkları zaman
Yelkenler gibi bir **كَوثرٍ** içinde anırdı

Bir toz içinde—sanki geminin yelkenleri gibi—kastetti; bir eşeği ve onun dişisini vasfeder.

( Ebû Ubeyd ): Çok olan bir şey ve **كُثارٌ**; **طَويلٍ** ve **طُوالٍ** gibi.

Ve **الكثر** ve **الكوثر**: birdir.

Ebû Turâb dedi: Çoğa **كَيْثَرٌ** ve **كَوثرٌ** denilir. Ve inşâd etti:
İzzet, ancak eğlence ve servet midir
Ve en büyük **العددُ الكيثَرُ**

( İbn Şümeyl, Yûnus’tan ): **رجال كثيرٌ** ve **نساءٌ كثير** ve **رجالٌ كثيرةٌ** ve **نساءٌ كثيرةٌ**; zannetti. Ve **كثّرَتُ الشيءَ**: onu çok yaptım; zannetti. Ve **رجل مُكثِرُ**: malı çok olan.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الكاف والثاء وما يثلثهما)
(كثر)  الكاف والثاء والراء أصلٌ صحيح يدلُّ خِلاف القِلّة. من ذلك الشَّيء الكثير، وقد كَثُر. ثم يُزَاد فيه للزِّيادة في النّعت فيقال: الكوثر: الرّجلُ المِعطاء. وهو فَوْعلٌ من الكَثْرة. قال:
وأنتَ كثيرٌ يا ابنَ مروانَ طيِّبٌ *** وكان أبوك ابنُ العقائل كَوْثرا([1])والكَوثَر: نهرٌ في الجَنّة. قال الله تعالى: ﴿إنَّا أعْطَينَاكَ الكَوثَرَ﴾ [الكوثر 1] قالوا هذا وقالوا: أراد الخير الكثير. والكَوْثَر: الغُبار، سمِّي بذلك لكََثْرَته وثوَرَانه. قال:
* حَمْحَمَ في كَوْثرٍ كالجَلاَلِ([2]) *
ويقال: كاثَرَ بنو فلان [بني فلانٍ([3])] فكَثَرُوهم، أي كانوا أكثَرَ منهم. وعَدَدٌ كاثِرٌ، أي كثير. قال الأعشى:
ولستَ بالأكثَرِ منهم حَصىً *** وإنَّما العِزَّةُ للكاثِرِ([4])(كثف)  الكاف والثاء والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على تراكُبِ شيءٍ على شيءٍ وتجمّع. يقال: هذا شيءٌ كثيف. وسحابٌ كثيف* وشجر كثيف.
(كثع)  الكاف والثاء والعين قريبُ المعنى من الذي قبله. يقال شَفةٌ كاثِعةٌ، إذا كَثُر دَمُها. وكَثَع اللّبنُ([5]): علا دَسَمُه. وكَثَّعَتْ لحيتُه: طالت وكَثُرت.
(كثم)  الكاف والثاء والميم أُصَيلٌ يدلُّ على امتلاءٍ وسَعة. يقال للشَّبعان: الأكثم. ويقال للعظيم البطن: أكْثَم. ويقولون: أكْثَمَ قِربتَه، إذا مَلأَها. والأكثم: الطَّريق الواسع. ويقال أكْثَمَ فَمَه([6])، إذا أدْخَلَ فيه القِثّاء، ونحوَه ثمّ كَسَره.
(كثو)  الكاف والثاء والواو كلمةٌ واحدة وهي الكَوْثَلُ للسَّفينة، وربَّما شُدِّد.
(كثا)  الكاف والثاء والحرف المعتلّ أو المهموز أصلٌ صحيح، وَصفٌ من صِفات اللبن ثم يُشَبّه به. ويقولون: الكُثْوة: القليل من اللّبن الحليب. ومنه اشتقاق كُثْوةَ([7]) الشَّاعر، وقالوا أيضاً: لبنٌ مُكْثٍ، إذا كانت له رِغوةٌ.
وربَّما حَمَلوا المهموز عليه، فيقال: كَثَأَت القِدرُ، إذا أزْبَدَت للغَلْي. وكَثأَ النَّبتُ: طَلَع. وكَثَأت اللِّحيةُ من هذا.
(كثب)  الكاف والثاء والباء أصلٌ صحيح واحدٌ يدلُّ على تجمُّع([8]) وعلى قُرْب. من ذلك الكُثْبة، وهي القِطعة من اللَّبَن ومن التَّمر. قالوا: سمِّيت بذلك لاجتماعها. ومنه كثيب الرَّمل. والكاثب: الجامع. والكاثِبةُ: ما ارتفَعَ من مِنْسَج الفَرَس؛ والجمع كواثب. قال النابغة:
* إذا عَرَضُوا الخطِّيِّ فوقَ الكواثِبِ([9]) *
وأكثبَ الصّيدُ، إذا أمكَنَ من نفسه، وهذا من الكَثَب وهو القُرْب. فأما قوله:
لأصبَحَ رَتْماً دُقَاقَ الحَصَى *** مَكَانَ النَّبيِّ من الكاثبِ([10])
فيقال إنّه جبلٌ معروف. قال ابن دريدٍ وغيرهُ: الكُثَّاب: سهم صغيرٌ يُرمَى به. وأنشدوا:
رمَتْ من كَثَبٍ قَلبي *** ولم تَرمِ بكُثَّابِ
وهذا إذا صح فلعلَّه سمِّي لقِصَره وقُربِ ما بين طرَفيه.
--------------ـــ
([1]) للكميت في اللسان (كثر). وأنشده في المجمل.
([2]) لأمية بن أبي عائذ الهذلي في ديوان الهذليين (2: 181) واللسان (كثر). وهو بتمامه:
يحامي الحقيق إذا ما احتدمـ *** ـن حمحم في كوثر كالجلال
          وفي اللسان: "إذا ما احتدمن وحمحمن".
([3]) التكملة من المجمل.
([4]) ديوان الأعشى 106 واللسان (حصى، كثر). والبيت من شواهد النحو في أفعل التفضيل.
          وفي الأصل: "منه حصى"، تحريف.
([5]) يقال كثع وكثع بالتشديد أيضاً.
([6]) الذي في المعاجم: "كثم القثاء ونحوه: أدخله في فيه".
([7]) وكذا في المجمل. وفي اللسان: "وأبو كثوة شاعر. الجوهري: وكثوة بالفتح: اسم أم شاعر، وهو زيد بن كثوة".
([8]) في الأصل: "تجرد".
([9]) صدره في ديوان النابغة (5) واللسان (كثب):
* لهن عليهم عادة قد عرفنها *
([10]) لأوس بن حجر في ديوانه 3 واللسان (رتم، نبا، كثب).

ـ

##### Türkçe

(باب **الكاف** و**الثاء** وما يثلثهما)
(**كثر**)  **الكاف** ve**الثاء** ve**الراء** sahih bir asıldır; azlığın zıddına delâlet eder. Bundan: çok olan şey; ve **كَثُر**. Sonra onda, nitelikteki artış için artırma yapılır da şöyle denir: **الكوثر**: çok veren adam. Ve o, **فَوْعلٌ** veznindendir; **الكَثْرة**’den. Dedi:
وأنتَ كثيرٌ يا ابنَ مروانَ طيِّبٌ *** وكان أبوك ابنُ العقائل كَوْثرا([1])
Ve **الكَوثَر**: cennette bir nehirdir. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿إنَّا أعْطَينَاكَ الكَوثَرَ﴾ [الكوثر 1] Dediler: bunu (böyle) dediler ve dediler ki: çok hayrı murad etti. Ve **الكَوْثَر**: tozdur; çokluğu ve kabarması sebebiyle böyle adlandırıldı. Dedi:
* حَمْحَمَ في كَوْثرٍ كالجَلاَلِ([2]) *
Ve denir: **كاثَرَ** falan oğulları [falan oğulları([3])] de onları **فَكَثَرُوهم**; yani onlardan daha çok idiler. Ve **عَدَدٌ كاثِرٌ**: yani çok. A‘şâ dedi:
ولستَ بالأكثَرِ منهم حَصىً *** وإنَّما العِزَّةُ للكاثِرِ([4])

(**كثف**)  **الكاف** ve**الثاء** ve**الفاء** sahih bir asıldır; bir şeyin bir şey üzerine yığılmasına ve toplanmasına delâlet eder. Denir: bu, **كثيف** bir şeydir. Ve **سحابٌ كثيف** * ve **شجر كثيف**.

(**كثع**)  **الكاف** ve**الثاء** ve**العين** mânâca bir öncekine yakındır. Denir: **شَفةٌ كاثِعةٌ**, kanı çok olunca. Ve **كَثَع اللّبنُ**([5]): yağı üstte belirdi. Ve **كَثَّعَتْ لحيتُه**: uzadı ve çoğaldı.

(**كثم**)  **الكاف** ve**الثاء** ve**الميم** doluluk ve genişliğe delâlet eden bir asılcık (küçük asıl)dır. Tok olana: **الأكثم** denir. Ve büyük karınlıya: **أكْثَم** denir. Ve derler: **أكْثَمَ قِربتَه**, onu doldurduğu zaman. Ve **الأكثم**: geniş yol. Ve denir: **أكْثَمَ فَمَه**([6]), içine hıyarı ve benzerini soktuğu, sonra da onu kırdığı zaman.

(**كثو**)  **الكاف** ve**الثاء** ve**الواو** tek bir kelimedir; o da gemi için **الكَوْثَلُ**’dür; bazen şeddeli yapılır.

(**كثا**)  **الكاف** ve**الثاء** ve illetli yahut hemzeli harf sahih bir asıldır; sütün sıfatlarından bir sıfattır, sonra onunla benzetme yapılır. Ve derler: **الكُثْوة**: sağılmış sütün azı. Ondan şairin **كُثْوةَ**([7]) iştikakı. Ve ayrıca dediler: **لبنٌ مُكْثٍ**, köpüğü olduğu zaman.
Ve bazen hemzeli olanı ona hamlederler; şöyle denir: **كَثَأَت القِدرُ**, kaynamaya köpürdüğü zaman. Ve **كَثأَ النَّبتُ**: çıktı. Ve sakalın **كَثَأت**’i de bundandır.

(**كثب**)  **الكاف** ve**الثاء** ve**الباء** tek bir sahih asıldır; toplanmaya([8]) ve yakınlığa delâlet eder. Bundan: **الكُثْبة**, o da sütten ve hurmadan bir parçadır. Dediler: toplanması sebebiyle böyle adlandırıldı. Ondan: kumun **كثيب**’i. Ve **الكاثب**: toplayan. Ve **الكاثِبةُ**: atın dokumasından (örgüsünden) yükselen şey; çoğulu **كواثب**. Nâbiga dedi:
* إذا عَرَضُوا الخطِّيِّ فوقَ الكواثِبِ([9]) *
Ve av **أكثبَ**, kendisini ele verir (yakalanmaya imkân verir)se; bu, yakınlık olan **الكَثَب**’dendir. Ama şu sözü:
لأصبَحَ رَتْماً دُقَاقَ الحَصَى *** مَكَانَ النَّبيِّ من الكاثبِ([10])
denir ki: o, bilinen bir dağdır. İbn Düreyd ve başkaları dedi: **الكُثَّاب**: onunla atılan küçük bir oktur. Ve şu beyti okudular:
رمَتْ من كَثَبٍ قَلبي *** ولم تَرمِ بكُثَّابِ
Bu sahih olursa, belki kısalığı ve iki ucu arasındaki mesafenin yakınlığı sebebiyle adlandırılmıştır.
--------------ـــ
([1]) Lisân’da (كثر) Kümeyt’indir. Mücmel’de de onu okuttu.
([2]) Hüzellîler Dîvânı’nda (2: 181) ve Lisân’da (كثر) Ümeyye b. Ebî Âiz el-Hüzelî’nindir. Tamamı şöyledir:
يحامي الحقيق إذا ما احتدمـ *** ـن حمحم في كوثر كالجلال
          Lisân’da: "إذا ما احتدمن وحمحمن".
([3]) Mücmel’den tekmiledir.
([4]) A‘şâ Dîvânı 106 ve Lisân (حصى، كثر). Beyit, أفعل التفضيل’de nahiv şevâhidindendir.
          Asılda: "منه حصى"، tahriftir.
([5]) **كثع** denir; şeddeli olarak da **كثع** denir.
([6]) Sözlüklerde olan: "**كثم** **القثاء** ve benzerini: onu ağzına soktu".
([7]) Mücmel’de de böyledir. Lisân’da: "Ve Ebû **كثوة** bir şairdir. Cevherî: ve **كثوة** fetha ile: bir şairin annesinin adıdır; o da Zeyd b. **كثوة**’dir".
([8]) Asılda: "تجرد".
([9]) Sadrı Nâbiga Dîvânı’nda (5) ve Lisân’da (كثب):
* لهن عليهم عادة قد عرفنها *
([10]) Evs b. Hacer’in Dîvânı’nda 3 ve Lisân’da (رتم، نبا، كثب).

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- قد تقدم أن الكثرة والقلة يستعملان في الكمية المنفصلة كالأعداد (راجع مادة (كبر) ). قال تعالى: ﴿وليزيدن كثيرا﴾ [المائدة/64]، ﴿وأكثرهم للحق كارهون﴾ [المؤمنون/70]، ﴿بل أكثرهم لا يعلمون الحق﴾ [الأنبياء/24]، قال: ﴿كم من فئة قليلة غلبت فئة كثيرة﴾ [البقرة/249]، وقال: ﴿وبث منهما رجالا كثيرا ونساء﴾ [النساء/1]، ﴿ود كثير من أهل الكتاب﴾ [البقرة/109] إلى آيات كثيرة، وقوله: ﴿بفاكهة كثيرة﴾ [ص/51] فإنه جعلها كثيرة اعتبارا بمطاعم الدنيا، وليست الكثرة إشارة إلى العدد فقط بل إلى الفضل، ويقال: عدد كثير وكثار وكاثر: زائد، ورجل كاثر: إذا كان كثير المال، قال الشاعر:
*ولست بالأكثر منهم حصى **وإنما العزة للكاثر*
(البيت تقدم في مادة (قل) )
والمكاثرة والتكاثر: التباري في كثرة المال والعز. قال تعالى: ﴿ألهاكم التكاثر﴾ [التكاثر/1] وفلان مكثور، أي: مغلوب في الكثرة، والمكثار متعارف في كثرة الكلام، والكثر: الجمار الكثير، وقد حكي بتسكين الثاء، وروي: (لا قطع في ثمر ولا كثر) (الحديث عن رافع بن خديج قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: (لا قطع في ثمر ولا كثر) أخرجه أحمد في المسند 3/463؛ ومالك في الموطأ 2/839؛ والنسائي 8/87. وهو حديث منقطع لكن له متابعات) وقوله: ﴿إنا أعطيناك الكوثر﴾ [الكوثر/1] قيل: هو نهر في الجنة يتشعب عنه الأنهار، وقيل: بل هو الخير العظيم الذي أعطاه النبي صلى الله عليه وسلم، وقد يقال للرجل السخي: كوثر، ويقال: تكوثر الشيء: كثر كثرة متناهية، قال الشاعر:
*وقد ثار نقع الموت حتى تكوثرا*
(هذا عجز بيت، وصدره:
*أبوا أن يبيحوا جارهم لعدوهم*
وهو لحسان بن نشيبة، والبيت في اللسان (كثر)، وأساس البلاغة (كثر) ؛ وشرح الحماسة 1/177).

##### Türkçe

- Daha önce, çokluk ve azlığın sayılar gibi ayrık nicelikte kullanıldığı geçmiştir ( (كبر) maddesine bak ). Yüce Allah dedi ki: ﴿وليزيدن كثيرا﴾ [المائدة/64]، ﴿وأكثرهم للحق كارهون﴾ [المؤمنون/70]، ﴿بل أكثرهم لا يعلمون الحق﴾ [الأنبياء/24]، dedi ki: ﴿كم من فئة قليلة غلبت فئة كثيرة﴾ [البقرة/249]، ve dedi ki: ﴿وبث منهما رجالا كثيرا ونساء﴾ [النساء/1]، ﴿ود كثير من أهل الكتاب﴾ [البقرة/109] birçok ayete kadar; ve O’nun sözü: ﴿بفاكهة كثيرة﴾ [ص/51], onu dünya yiyeceklerine itibarla çok kılmıştır; çokluk yalnız sayıya işaret değildir, bilakis fazlalığa (üstünlüğe)dir. Ve denilir: **عدد كثير** ve **كثار** ve **كاثر**: زائد (artmış, fazla). Ve **رجل كاثر**: eğer çok mal sahibi ise. Şair dedi ki:
*ولست بالأكثر منهم حصى **وإنما العزة للكاثر*
(Beyit (قل) maddesinde geçmiştir.)

Ve **المكاثرة** ve **التكاثر**: mal ve izzet çokluğunda yarışmadır. Yüce Allah dedi ki: ﴿ألهاكم التكاثر﴾ [التكاثر/1]. Ve falan **مكثور**dur; yani: çoklukta mağlup edilmiştir. Ve **المكثار** söz çokluğunda bilinen (müteعارف)tir. Ve **الكثر**: çok **الجمار**dır; ve ثاء’nın sükûnuyla da hikâye edilmiştir. Ve rivayet edildi: (لا قطع في ثمر ولا كثر) (Hadis, Râfi‘ b. Hadîc’den: “Resûlullah صلى الله عليه وسلم’i şöyle derken işittim: (لا قطع في ثمر ولا كثر)”; Ahmed, el-Müsned 3/463; Mâlik, el-Muvatta’ 2/839; Nesâî 8/87’de çıkarmıştır. O, munkatı‘ bir hadistir; fakat onun için mütâbaatlar vardır). Ve O’nun sözü: ﴿إنا أعطيناك الكوثر﴾ [الكوثر/1]; denildi: o, cennette bir nehirdir; ondan nehirler dallanır. Ve denildi: bilakis o, Peygamber’e صلى الله عليه وسلم verilen büyük hayırdır. Ve cömert adama da denilebilir: **كوثر**. Ve denilir: **تكوثر** şey: sonlu (nihayete varan) bir çoklukla çoğaldı. Şair dedi ki:
*وقد ثار نقع الموت حتى تكوثرا*
(Bu bir beytin ikinci yarısıdır; birinci yarısı:
*أبوا أن يبيحوا جارهم لعدوهم*
ve o, Hassân b. Nüşeybe’nindir; beyit Lisân’da (كثر), Esâsü’l-belâğa’da (كثر) ve Şerhu’l-Hamâse 1/177’dedir.)

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ك ث ر
خير كثير وكوثر‏:‏ بليغ الكثرة‏.‏
قال الكميت‏:‏ وأنت كثير يا ابن مروان كوثر وكان أبوك ابن العقائل كوثرا وتكوثر الغبار‏.‏
قال حسّان بن نشيبة‏:‏ أبوا أن يبيحوا جارهم لعدوهم وقد ثار نقع الموت حتى تكوثرا وكاثروهم فكثروهم‏:‏ كانوا أكثر منهم‏.‏
قال الأعشى‏:‏ ولست بالأكثر منهم حصًى وإنما العزة للكاثر والحمد لله على القلّ والكثر‏:‏ على القلّة والكثرة وله كثر المال أي أكثره وأكثر الله ماله وكثّره وهو مكثر‏:‏ مثرٍن وكثر ماله وتكاثرت أمواله وتكثّر بشيء غيره وتكثّر من العلم يقال‏:‏ تقلل من العلم لتحفظ وتكثّر منه لتفهم‏.‏
وهو يستكثر القليل‏.‏
واستكثر من المال‏.‏
ورجل مكثور‏:‏ مغلوب في الكثرة، ومكثور عليه: كَثُر من يطلب إليه المعروف. ورجل وامرأة مِكْثارٌ: مِهذار.

##### Türkçe

ك ث ر
**خير كثير** ve **كوثر**: çokluğun beliğidir.

Kumeyt dedi ki:
“Sen çoksun, ey Mervân’ın oğlu, **كوثر**;
baban da soylu kadınların oğlu idi, **كوثرا**.”
Ve toz **تكوثر** etti.

Hassân b. Nüşeybe dedi ki:
“Komşularını düşmanlarına mubah kılmayı reddettiler;
ölümün tozu kabardı, ta ki **تكوثرا** edinceye kadar.”
Ve onlarla **كاثروهم** ettiler, böylece onları **كثروهم** ettiler: onlardan daha çok idiler.

A‘şâ dedi ki:
“Onlardan daha çok değilim, çakıl bakımından;
izzet ancak **الكاثر** içindir.”
Ve Allah’a **القلّ والكثر** üzerine hamd olsun: azlık ve çokluk üzerine.
Ve onun çok malı oldu; yani onu çoğalttı.
Ve Allah onun malını çoğalttı; ve onu çoğalttı.
Ve o **مكثر**dir: zengin.
Ve onun malı çoğaldı.
Ve malları **تكاثرت** etti.
Ve o, bir şeyle başkasından **تكثّر** etti.
Ve ilimden **تكثّر** etti; denir ki: “İlimden azalt ki ezberleyesin; ondan çoğalt ki anlayasın.”

Ve o, azı çok sayar.

Ve maldan **استكثر** etti.

Ve **مكثور** adam: çoklukta mağlup.
Ve üzerine **مكثور عليه**: kendisinden iyilik istenen kimse çok oldu.
Ve **مِكْثارٌ** erkek ve kadın: geveze.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الكَثْرَةُ والكِثْرَةُ والكُثْرُ: نقيض القلة. التهذيب: ولا تقل الكِثْرَةُ، بالكسر، فإِنها لغة رديئة، وقوم كثير وهم كثيرون. الليث: الكَثْرَة نماء العدد. يقال: كَثُرَ الشيءُ يَكْثُر كَثْرَةً، فهو كَثِيرٌ. وكُثْرُ الشيء: أَكْثَرُه، وقُلُّه: أَقله. والكُثْرُ، بالضم، من المال: الكثيرُ؛ يقال: ما له قُلٌّ ولا كُثْرٌ؛ وأَنشد أَبو عمرو لرجل من ربيعة:فإِنَّ الكُثْرَ أَعياني قديماً،
ولم أُقْتِرْ لَدُنْ أَنِّي غُلامُ
قال ابن بري: الشعر لعمرو بن حَسَّان من بني الحرث ابن هَمَّام؛ يقول: أَعياني طلبُ الكثرة من المال وإِن كنتُ غيرَ مُقْتِرٍ من صِغَرِي إِلى كِبَرِي، فلست من المُكْثِرِين ولا المُقْتِرِين؛ قال: وهذا يقوله لامرأَته وكانت لامته في نابين عقرهما لضيف نزل به يقال له إِساف فقال: أَفي نابين نالهما إِسافٌ
تَأَوَّهُ طَلَّتي ما أَن تَنامُ؟
أَجَدَّكِ هل رأَيتِ أَبا قُبَيْسٍ،
أَطالَ حَياتَه النَّعَمُ الرُّكامُ؟
بَنى بالغَمْرِ أَرْعَنَ مُشْمَخِرًّا،
تَغَنَّى في طوئقِه الحَمامُ
تَمَخَّضَت المَنُونُ له بيَوْمٍ
أَنَى، ولكلِّ حامِلَةٍ تَمامُ
وكِسْرى، إِذ تَقَسَّمَهُ بَنُوهُ
بأَسيافٍ، كما اقْتُسِمَ اللِّحامُ
قوله: أَبا قبيس يعني به النعمان بن المنذر وكنيته أَبو قابوس فصغره تصغير الترخيم. والركام: الكثير؛ يقول: لو كانت كثرة المال تُخْلِدُ أَحداً لأَخْلَدَتْ أَبا قابوس. والطوائق: الأَبنية التي تعقد بالآجُرِّ. وشيء كَثِير وكُثارٌ: مثل طَويل وطُوال. ويقال: الحمد على القُلِّ والكُثْرِ والقِلِّ والكِثْرِ. وفي الحديث: نعم المالُ أَربعون والكُثْرُ سِتُّون؛ الكُثْرُ، بالضم: الكثير كالقُلِّ في القليل، والكُثْرُ معظم الشيء وأَكْثَرُه؛ كَثُرَ الشيءُ كَثارَةً فهو كَثِير وكُثارٌ وكَثْرٌ. وقوله تعالى: والْعَنْهم لَعْناً كثيراً، قال ثعلب: معناه دُمْ عليه وهو راجع إِلى هذا لأَنه إِذا دام عليه كَثُرَ. وكَثَّر الشيءَ: جعله كثيراً. وأَكْثَر: أَتى بكَثِير، وقيل: كَثَّرَ الشيء وأَكْثَره جعله كَثيراً. وأَكْثَر اللهُ فينا مِثْلَكَ: أَدْخَلَ ؛ حكاه سيبويه. وأَكثَر الرجلُ أَي كَثُر مالُه. وفي حديث الإِفْك: ولها ضَرائِرُ إِلا كَثَّرْنَ فيها أَي كَثَّرْنَ القولَ فيها والعَنَتَ لها؛ وفيه أَيضاً: وكان حسانُ ممن كَثَّرَ عليها، ويروى بالباء الموحدة، وقد تقدّم. ورجل مُكْثِرٌ: ذو كُثْرٍ من المال؛ ومِكْثارٌ ومِكْثير: كثير الكلام، وكذلك الأُنثى بغير هاء؛ قال سيبويه: ولا يجمع بالواو والنون لأَن مؤنثه لا تدخله الهاء. والكاثِرُ: الكَثِير. وعَدَدٌ كاثِرٌ: كَثِير؛ قال الأَعشى:
ولَسْتُ بالأَكْثَرِ منهم حَصًى،
وإِنما العِزَّةُ للكاثِرِ
الأَكثر ههنا بمعنى الكثير، وليست للتفضيل، لأَن الأَلف واللام ومن يتعاقبان في مثل هذا؛ قال ابن سيده: وقد يجوز أَن تكون للتفضيل وتكون من غير متعلقة بالأَكثر، ولكن على قول أَوْسِ بن حَجَرٍ:
فإِنَّا رَأَيْنا العِرْضَ أَحْوَجَ، ساعةً،
إِلى الصِّدْقِ من رَيْطٍ يَمانٍ مُسَهَّمِ
ورجل كَثِيرٌ: يعني به كَثْرَة آبائه وضُرُوبَ عَلْيائة. ابن شميل عن يونس: رِجالٌ كَثير ونساء كَثِير ورجال كَثيرة ونساء كَثِيرة. والكُثارُ، بالضم: الكَثِيرُ. وفي الدار كُثار وكِثارٌ من الناس أَي جماعات، ولا يكون إِلا من الحيوانات.وكاثَرْناهم فَكَثَرناهم أَي غلبناهم بالكَثْرَةِ. وكاثَرُوهم فَكَثَرُوهُمْ يَكْثُرونَهُمْ: كانوا أَكْثَرَ منهم؛ ومنه قول الكُمَيْتِ يصف الثور والكلاب:
وعاثَ في غابِرٍ منها بعَثْعَثَةٍ
نَحْرَ المُكافئِ، والمَكْثورُ يَهْتَبِلُ
العَثْعَثَة: اللَّيِّنْ من الأَرض. والمُكافئُ: الذي يَذْبَحُ شاتين إِحداهما مقابلة الأُخرى للعقيقة. ويَهْتَبِلُ: يَفْتَرِصُ ويَحْتال. والتَّكاثُر: المُكاثَرة. وفي الحديث: إِنكم لمع خَلِيقَتَيْنِ ما كانتا مع شيء إِلا كَثَّرتاه؛ أَي غَلَبناه بالكَثْرَةِ وكانَتا أَكْثَر منه. الفراء في قوله تعالى: أَلهاكم التكاثر حتى زُرْتُم المقابر؛ نزلت في حَيَّيْنِ تَفاخَرُوا أَيُّهم أَكْثَرُ عَدداً وهم بنو عبد مناف وبنو سَهْم فكَثَرَتْ بنو عبد مناف بني سهم، فقالت بنو سهم: إِن البَغْيَ أَهلكنا في الجاهلية فعادُّونا بالأَحياء والأَموات. فكَثَرَتْهم بنو سَهْم، فأَنزل الله تعالى: أَلهاكم التكاثر حتى زرتم المقابر؛ أَي حتى زرتم الأَموات؛ وقال غيره: أَلهاكم التفاخر بكثرة العدد والمال حتى زرتم المقابر أَي حتى متم؛ قال جرير للأَخطل:
زَارَ القُبورَ أَبو مالكٍ،
فأَصْبَحَ أَلأَمَ زُوَّارِها
(* وفي رواية أخرى: فكان كأَلأَمِ زُوّارِها)
فجعل زيارةَ القبور بالموت؛ وفلان يَتَكَثَّرُ بمال غيره. وكاثَره الماءَ واسْتَكْثَره إِياه إِذا أَراد لنفسه منه كثيراً ليشرب منه، وإِن كان الماء قليلاً. واستكثر من الشيء: رغب في الكثير منه وأَكثر منه أَيضاً. ورجل مَكْثُورٌ عليه إِذا كَثُرَ عليه من يطلب منه المعروفَ، وفي الصحاح: إِذا نَفِدَ ما عنده وكَثُرَتْ عليه الحُقوقُ مِثْل مَثْمُودٍ ومَشْفوهٍ ومَضْفوفٍ. وفي حديث قَزَعَةَ: أَتيتُ أَبا سعيد وهو مَكْثُور عليه. يقال: رجل مكثور عليه إِذا كَثُرَتْ عليه الحقوقُ والمطالَباتُ؛ أَراد أَنه كان عنده جمع من الناس يسأَلونه عن أَشياء فكأَنهم كان لهم عليه حقوق فهم يطلبونها. وفي حديث مقتل الحسين، عليه السلام: ما رأَينا مَكْثُوراً أَجْرَأَ مَقْدَماً منه؛ المكثور: المغلوب، وهو الذي تكاثر عليه الناس فقهروه، أَي ما رأَينا مقهوراً أَجْرَأَ إِقْداماً منه.
والكَوْثَر: الكثير من كل شيء. والكَوْثَر: الكثير الملتف من الغبار إِذا سطع وكَثُرَ، هُذَليةٌ؛ قال أُمَيَّةُ يصف حماراً وعانته: يُحامي الحَقِيقَ إِذا ما احْتَدَمْن،
وحَمْحَمْنَ في كَوْثَرٍ كالجَلالْ
أَراد: في غُبار كأَنه جَلالُ السفينة. وقد تَكَوْثَر الغُبار إِذا كثر؛ قال حَسّان بن نُشْبَة:
أَبَوْا أَن يُبِيحوا جارَهُمْ لعَدُوِّهِمْ،
وقد ثارَ نَقْعُ المَوْتِ حتى تَكَوْثَرا
وقد تَكَوْثَرَ. ورجل كَوْثَرٌ: كثير العطاء والخير.
والكَوْثَرُ: السيد الكثير لخير؛ قال الكميت:
وأَنتَ كَثِيرٌ،يا ابنَ مَرْوانَ، طَيِّبٌ،
وكان أَبوك ابنُ العقائِل كَوْثَرا
وقال لبيد:
وعِنْدَ الرِّداعِ بيتُ آخرَكَوْثَرُ
والكَوْثَرُ: النهر؛ عن كراع. والكوثر: نهر في الجنة يتشعب منه جميع أَنهارها وهو للنبي، صلى الله عليه وسلم، خاصة. وفي حديث مجاهد: أُعطِيتُ الكَوْثَر، وهو نهر في الجنة، وهو فَوْعَل من الكثرة والواو زائدة، ومعناه الخير الكثير. وجاء في التفسير: أَن الكوثر القرآن والنبوّة. وفي التنزيل العزيز: إِنا أَعطيناك الكوثر؛ قيل: الكوثر ههنا الخير الكثير الذي يعطيه الله أُمته يوم القيامة، وكله راجع إِلى معنى الكثرة. وفي الحديث عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَن الكوثر نهر في الجنة أَشد بياضاً من اللبن وأَحلى من العسل، في حافَتَيه قِبابُ الدُّرِّ المُجَوَّفِ، وجاء أَيضاً في التفسير: أَن الكوثر الإِسلام والنبوّة، وجميع ما جاء في تفسير الكوثر قد أُعطيه النبي، صلى الله عليه وسلم، أُعطي النبوّة وإِظهار الدين الذي بعث به على كل دين والنصر على أَعدائه والشفاعة لأُمته، وما لا يحصى من الخير، وقد أُعطي من الجنة على قدر فضله على أَهل الجنة، صلى الله عليه وسلم. وقال أَبو عبيدة: قال عبد الكريم أَبو أُمية: قَدِمَ فلانٌ بكَوْثَرٍ كَثير، وهو فوعل من الكثرة. أَبو تراب: الكَيْثَرُ بمعنى الكَثِير؛ وأَنشد:
هَلِ العِزُّ إِلا اللُّهى والثَّرَا
ءُ والعَدَدُ الكَيْثَرُ الأَعْظَمُ؟
فالكَيْثَرُ والكَوْثَرُ واحد. والكَثْرُ والكَثَرُ، بفتحتين: جُمَّار النخل، أَنصارية، وهو شحمه الذي في وسط النخلة؛ في كلام الأَنصار: وهو الجَذَبُ أَيضاً. ويقال: الكَثْرُ طلع النخل؛ ومنه الحديث: لا قَطْعَ في ثَمَرٍ ولا كَثَرٍ، وقيل: الكَثَرُ الجُمَّارُ عامَّةً، واحدته كَثَرَةٌ. وقد أَكثر النخلُ أَي أَطْلَعَ.
وكَثِير: اسم رجل؛ ومنه كُثَيِّرُ بن أَبي جُمْعَةَ، وقد غلب عليه لفظ التصغير. وكَثِيرَةُ: اسم امرأَة. والكَثِيراءُ: عِقِّيرٌ معروف.

##### Türkçe

**الكَثْرَةُ** ve **الكِثْرَةُ** ve **الكُثْرُ**: azlığın zıddı. **التهذيب**: Ve **الكِثْرَةُ** (kesre ile) deme; çünkü o kötü bir dildir. Ve “çok bir kavim” ve “onlar çokturlar”. **الليث**: **الكَثْرَة** sayının artmasıdır. Denir: **كَثُرَ الشيءُ يَكْثُر كَثْرَةً**; o hâlde o **كَثِيرٌ**’dir.

Ve **كُثْرُ الشيء**: onun daha çoğudur; ve **قُلُّه**: onun daha azıdır. Ve **الكُثْرُ** (damme ile), maldan: çok olan; denir: “Onun ne **قُلٌّ**’ü vardır ne **كُثْرٌ**’ü.” Ve Ebû Amr, Rebîa’dan bir adam için inşad etti:

فإِنَّ الكُثْرَ أَعياني قديماً،
ولم أُقْتِرْ لَدُنْ أَنِّي غُلامُ

İbn Berrî dedi: Şiir, Benî’l-Hâris b. Hemmâm’dan Amr b. Hassân’ındır; der ki: Malda çokluğu istemek beni eskiden beri yordu; ve küçüklüğümden büyüklüğüme kadar ben **مُقْتِرٍ** değil iken; artık ben ne **المُكْثِرِين**’denim ne de **المُقْتِرِين**’den. Dedi: Ve bunu karısına söylüyordu; o, kendisine inen bir misafir için boğazladığı iki köpek dişi sebebiyle onu kınamıştı; misafirin adı **إِساف** idi; şöyle dedi:

أَفي نابين نالهما إِسافٌ
تَأَوَّهُ طَلَّتي ما أَن تَنامُ؟
أَجَدَّكِ هل رأَيتِ أَبا قُبَيْسٍ،
أَطالَ حَياتَه النَّعَمُ الرُّكامُ؟
بَنى بالغَمْرِ أَرْعَنَ مُشْمَخِرًّا،
تَغَنَّى في طوئقِه الحَمامُ
تَمَخَّضَت المَنُونُ له بيَوْمٍ
أَنَى، ولكلِّ حامِلَةٍ تَمامُ
وكِسْرى، إِذ تَقَسَّمَهُ بَنُوهُ
بأَسيافٍ، كما اقْتُسِمَ اللِّحامُ

Onun sözü: “**أَبا قبيس**” ile **النعمان بن المنذر**’i kasteder; künyesi **أَبو قابوس** idi; onu, terhîm küçültmesiyle küçülttü. Ve **الركام**: çok olan; der ki: Eğer malın çokluğu birini ebedîleştirseydi, **أَبا قابوس**’u ebedîleştirirdi. Ve **الطوائق**: tuğla ile kemerlenen binalardır. Ve “çok şey” **كَثِير** ve **كُثارٌ**: **طَويل** ve **طُوال** gibidir. Ve denir: “Hamd, **القُلِّ** ve **الكُثْرِ** üzerine; ve **القِلِّ** ve **الكِثْرِ** üzerine.” Ve hadiste: “Malın iyisi kırktır; ve **الكُثْرُ** altmıştır.” **الكُثْرُ** (damme ile): çok olan; azda **القُلِّ** gibi. Ve **الكُثْرُ** şeyin çoğunluğu ve daha çoğudur. **كَثُرَ الشيءُ كَثارَةً**; o hâlde o **كَثِير** ve **كُثارٌ** ve **كَثْرٌ**’dür. Yüce Allah’ın sözü: **والْعَنْهم لَعْناً كثيراً**; Sa‘leb dedi: Manası “ona devam et”tir; ve bu, buna döner; çünkü ona devam edince o çoğalır. Ve **كَثَّر** şeyi: onu çok yaptı. Ve **أَكْثَر**: çok ile geldi; ve denildi: **كَثَّرَ** şeyi ve **أَكْثَره** onu çok yaptı. Ve “Allah, aramızda senin gibisini **أَكْثَر** etsin”: “dâhil etti” (manasındadır); Sîbeveyh bunu nakletti. Ve **أَكثَر الرجلُ**: yani malı çoğaldı.

Ve **الإِفْك** hadîsinde: “Ve onun **ضَرائِرُ**’i vardır; ancak onda **كَثَّرْنَ**” yani onda sözü çoğalttılar ve ona eziyeti. Ve onda da: “Ve Hassân, onun aleyhine **كَثَّرَ** edenlerdendi”; **الباء**’nın tekli (yani **ب** ile) rivayet olunur; ve daha önce geçti. Ve **رجل مُكْثِرٌ**: maldan **كُثْرٍ** sahibi. Ve **مِكْثارٌ** ve **مِكْثير**: çok konuşan; dişisi de hâ’sız böyledir. Sîbeveyh dedi: Ve **الواو** ve **النون** ile cem‘ edilmez; çünkü müennesi **الهاء**’yı almaz. Ve **الكاثِرُ**: **الكَثِير**’dir. Ve **عَدَدٌ كاثِرٌ**: çoktur; A‘şâ dedi:

ولَسْتُ بالأَكْثَرِ منهم حَصًى،
وإِنما العِزَّةُ للكاثِرِ

Burada **الأَكثر** “çok” manasındadır; üstünlük için değildir; çünkü **الأَلف** ve **اللام** ve “**مِن**” bunun gibi yerde birbirinin yerine gelir. İbn Sîde dedi: Ve üstünlük için olması da caizdir; ve **الأَكثر**’e bağlı olmaksızın olur; fakat Evs b. Hacer’in sözü üzere:

فإِنَّا رَأَيْنا العِرْضَ أَحْوَجَ، ساعةً،
إِلى الصِّدْقِ من رَيْطٍ يَمانٍ مُسَهَّمِ

Ve **رجل كَثِيرٌ**: bununla, babalarının çokluğunu ve yüceliklerinin çeşitlerini kasteder. İbn Şümeyl, Yûnus’tan: “**رِجالٌ كَثير** ve **نساء كَثِير**; ve **رجال كَثيرة** ve **نساء كَثِيرة**.” Ve **الكُثارُ** (damme ile): **الكَثِيرُ**’dir. Evde insanlardan **كُثار** ve **كِثارٌ** vardır; yani cemaatler; ve ancak hayvanlardan olur. Ve onlarla **كاثَرْناهم** da biz onları **فَكَثَرناهم**; yani çoklukla onlara galip geldik. Ve “Onlarla **كاثَرُوهم** da onları **فَكَثَرُوهُمْ يَكْثُرونَهُمْ**”: onlardan daha çok idiler. Bundan, Kümeyt’in öküzü ve köpekleri vasfederken sözü:

وعاثَ في غابِرٍ منها بعَثْعَثَةٍ
نَحْرَ المُكافئِ، والمَكْثورُ يَهْتَبِلُ

**العَثْعَثَة**: yerin yumuşağıdır. Ve **المُكافئُ**: akîka için iki koyun boğazlayan; birisi ötekine karşılık olan. Ve **يَهْتَبِلُ**: avlar ve hile yapar. Ve **التَّكاثُر**: **المُكاثَرة**’dir. Ve hadiste: “Şüphesiz siz, iki huy üzeresiniz; onlar bir şeyle beraber olmadı mı onu **كَثَّرتاه**”; yani çoklukla ona galip geldiler; ve ikisi ondan daha çok idi.

Ferrâ, Yüce Allah’ın sözü hakkında: **أَلهاكم التكاثر حتى زُرْتُم المقابر**: İki kabile hakkında indi; hangisi sayı bakımından daha çok diye övündüler; onlar Benî Abd Menâf ve Benî Sehm idi; Benî Abd Menâf, Benî Sehm’i geçti. Benî Sehm dedi: “Şüphesiz azgınlık bizi cahiliyede helâk etti; o hâlde bizi dirilerle ve ölülerle sayın.” Böylece Benî Sehm onları geçti; bunun üzerine Allah Teâlâ indirdi: **أَلهاكم التكاثر حتى زرتم المقابر**; yani ölüleri ziyaret edinceye kadar. Başkası dedi: “Sayı ve mal çokluğuyla övünme sizi oyaladı; kabirleri ziyaret edinceye kadar”; yani ölünceye kadar. Cerîr, Ahtal için dedi:

زَارَ القُبورَ أَبو مالكٍ،
فأَصْبَحَ أَلأَمَ زُوَّارِها
(* Ve başka bir rivayette: **فكان كأَلأَمِ زُوّارِها**)

Böylece kabirleri ziyaret etmeyi ölüm ile yaptı. Ve falan, başkasının malıyla **يَتَكَثَّرُ**. Ve **كاثَره الماءَ** ve **اسْتَكْثَره إِياه**: kendisi için ondan çok istemek istediğinde; içmek için; su az olsa bile. Ve **استكثر من الشيء**: ondan çoğa rağbet etti; ve ondan **أَكثر** da (denir).

Ve **رجل مَكْثُورٌ عليه**: kendisinden iyilik isteyenler kendisine çoğaldığında. Ve **الصحاح**’ta: yanındaki tükenince ve haklar kendisine çoğalınca; **مَثْمُودٍ** ve **مَشْفوهٍ** ve **مَضْفوفٍ** gibi. Ve **قَزَعَةَ** hadîsinde: “Ebû Saîd’e geldim; o, **مَكْثُور عليه** idi.” Denir: “Üzerine **مكثور عليه** adam” haklar ve talepler kendisine çoğaldığında. Onun muradı: yanında, ona şeyler soran bir topluluk vardı; sanki onların kendisi üzerinde hakları varmış da onları istiyorlardı. Ve Hüseyin’in (aleyhisselâm) öldürülmesi hadîsinde: “Biz, ondan daha cesur ileri atılan bir **مَكْثُوراً** görmedik.” **المكثور**: mağlup olandır; o, insanlar üzerine tekâsür edip onu kahrettikleri kimsedir; yani biz, ondan daha cesur atılan bir mağlup görmedik.

Ve **الكَوْثَر**: her şeyden çok olan. Ve **الكَوْثَر**: tozdan, yükselip çoğaldığında çok ve birbirine dolanmış olan; Hüzeyl lehçesidir. Ümeyye, bir eşeği ve sürüsünü vasfederken dedi:

يُحامي الحَقِيقَ إِذا ما احْتَدَمْن،
وحَمْحَمْنَ في كَوْثَرٍ كالجَلالْ

Muradı: geminin örtüsü gibi bir toz içinde. Ve toz, çoğalınca **تَكَوْثَر** etmiştir. Hassân b. Nüşbe dedi:

أَبَوْا أَن يُبِيحوا جارَهُمْ لعَدُوِّهِمْ،
وقد ثارَ نَقْعُ المَوْتِ حتى تَكَوْثَرا

Ve **تَكَوْثَرَ** etmiştir. Ve **رجل كَوْثَرٌ**: çok ihsan ve hayır sahibi.

Ve **الكَوْثَرُ**: hayrı çok olan efendi; Kümeyt dedi:

وأَنتَ كَثِيرٌ،يا ابنَ مَرْوانَ، طَيِّبٌ،
وكان أَبوك ابنُ العقائِل كَوْثَرا

Ve Lebîd dedi:

وعِنْدَ الرِّداعِ بيتُ آخرَكَوْثَرُ

Ve **الكَوْثَرُ**: nehir; Kurâ‘dan. Ve **الكوثر**: cennette bir nehirdir; ondan bütün nehirleri dallanır; ve o, Peygamber’e (sallallahu aleyhi ve sellem) mahsustur. Mücâhid hadîsinde: “Bana **الكَوْثَر** verildi; o, cennette bir nehirdir; ve o, çokluktan **فَوْعَل** veznindedir; ve **الواو** ziyadedir; manası çok hayırdır.” Tefsirde geldi: **الكوثر** Kur’an ve nübüvvettir. Aziz tenzilde: **إِنا أَعطيناك الكوثر**; denildi: Burada **الكوثر**, Allah’ın kıyamet günü ümmetine vereceği çok hayırdır; ve hepsi çokluk manasına döner. Ve Peygamber’den (sallallahu aleyhi ve sellem) hadiste: **الكوثر** cennette bir nehirdir; sütten daha beyaz ve baldan daha tatlıdır; iki kıyısında içi boş inci kubbeler vardır. Ve tefsirde de geldi: **الكوثر** İslâm ve nübüvvettir. **الكوثر**’ün tefsirinde gelenlerin hepsi Peygamber’e (sallallahu aleyhi ve sellem) verilmiştir: nübüvvet verildi; gönderildiği dinin bütün dinlere üstün kılınması ve düşmanlarına karşı yardım ve ümmetine şefaat ve sayılmayacak hayır verildi; ve cennetten, cennet ehline üstünlüğü miktarınca verildi; (sallallahu aleyhi ve sellem). Ebû Ubeyde dedi: Abdülkerîm Ebû Ümeyye dedi: “Falan, çok bir **كَوْثَرٍ** ile geldi”; ve o, çokluktan **فوعل**’dür. Ebû Turâb: **الكَيْثَرُ** **الكَثِير** manasındadır; ve inşad etti:

هَلِ العِزُّ إِلا اللُّهى والثَّرَا
ءُ والعَدَدُ الكَيْثَرُ الأَعْظَمُ؟

Böylece **الكَيْثَرُ** ile **الكَوْثَرُ** birdir.

Ve **الكَثْرُ** ve **الكَثَرُ** (iki fetha ile): hurma ağacının göbeği (**جُمَّار**); Ensâr lehçesidir; o, hurma ağacının ortasındaki yağıdır. Ensâr’ın sözünde: o, **الجَذَبُ**’dür de. Ve denir: **الكَثْرُ** hurma ağacının tomurcuğudur; bundan hadîs: “Meyvede de **كَثَرٍ**’de de kesme yoktur.” Ve denildi: **الكَثَرُ** genel olarak **الجُمَّار**’dır; tekili **كَثَرَةٌ**’dir. Ve hurma ağacı **أَكثر** etti; yani tomurcuk çıkardı.

Ve **كَثِير**: bir adam adıdır; bundan **كُثَيِّرُ بن أَبي جُمْعَةَ**; ve küçültme lafzı ona galip gelmiştir. Ve **كَثِيرَةُ**: bir kadın adıdır. Ve **الكَثِيراءُ**: bilinen bir **عِقِّيرٌ**’dür.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ك ث ر * * الكَثْرَةُ * ضد القلة والكثرة بالكسر لغة رديئة وقد * كَثُرَ * يكثر بالضم * كَثْرةً * فهو * كَثِيرٌ * وقوم كثير وهم كثيرون و * أكْثَرَ * الرجل كثر ماله و * كاثَروُهم فَكَثَرُوهم * من باب نصر أي غلبوهم بالكثرة و * اسْتَكْثَرَ * من الشيء * أكْثَرَ * منه و * الكُثْرُ * بالضم المال الكثير يقال ماله قل ولا كثر ويقال الحمد لله على القُل و * الكُثْرِ * والقل و * الكِثْرِ * بالضم ولاكسر و * التَّكاثُرُ * * المكَاثَرَةُ * والكَوْثَرُ * من الرجال السيد الكثير الخير والكوثر من الغبار الكثير والكوثر نهر في الجنة و * الكَثَرُ * بفتحتين جمار النخل وقيل طلعها وفي الحديث ﴿لا قطع في ثمر ولا كثر﴾

##### Türkçe

* ك ث ر * * **الكَثْرَةُ** * azlığın zıddıdır; kesre ile **الكثرة** kötü bir dildir. Ve muhakkak **كَثُرَ**; zamme ile **يكثر**; **كَثْرةً** (olarak); o hâlde o **كَثِيرٌ**’dir. Ve (bir) kavim çoktur; ve onlar çokturlar. Ve **أكْثَرَ** (şu) adam: onun malı çok oldu. Ve **كاثَروُهم فَكَثَرُوهم**: **نصر** bâbındandır; yani onları çoklukla yendiler. Ve **اسْتَكْثَرَ** (şu kimse) şeyden: ondan **أكْثَرَ** (etti). Ve **الكُثْرُ** zamme ile: çok maldır; “onun malı azaldı ve çoğalmadı” denir. Ve “hamd Allah’a **القُل** ve **الكُثْرِ** üzerine” denir; ve **القل** ve **الكِثْرِ** zamme ile, lâkin kesre ile (değil). Ve **التَّكاثُرُ**: **المكَاثَرَةُ**. Ve **الكَوْثَرُ** erkeklerden: hayrı çok olan efendi. Ve **الكوثر** tozdan: çok (olan) toz. Ve **الكوثر** cennette bir nehirdir. Ve **الكَثَرُ** iki fetha ile: hurma ağacının tomurcuklarıdır; ve “onun tal‘ı” denildi. Ve hadiste: { meyvede de **كثر**’de de kesme yoktur }.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الكثرة، ويكسر: نقيض القلة، وفي الصحاح: الكسر لغة رديئة، قال شيخنا: وهو الذي صرح به في الفصيح، وجزم شراحه بأن الأفصح هو الفتح. وحكى ابن علان في شرح الاقتراح أن الكثرة مثلثة الكاف، والفتح أشهر، ونقله غيره، وأنكر الضم جماعة، وصوب جماعة الكسر إذا كان مقرونا مع القلة للازدواج، كالكثر، بالضم، يقال: الحمد لله على القل والكثر والقل والكثر، وفي الحديث  نعم المال أربعون، والكثر ستون  ، الكثر بالضم: الكثير، كالقل في القليل.
 الكثر هو: معظم الشيء وأكثره. قال الليث: الكثرة: نماء العدد، يقال: كثر الشيء، ككرم، يكثر كثرة وكثارة، فهو كثر وكثير وكثار وكاثر وكيثر، كعدل وأمير وغراب وصاحب وصيقل الأخير نقله الصاغاني، وأنشد أبو تراب:
  هل العز إلا اللهى والثرا                      ء والعدد الكيثر الأعظم وكثره تكثيرا: جعله كثيرا، وأكثره كذلك. ورجل مكثر، كمحسن: ذو مال كثير، أو ذو كثر من المال، ومكثار ومكثير بكسرهما: كثير الكلام، يستوي فيه الرجل والمرأة. وأكثر الرجل: أتى بكثير. وأكثر النخل: أطلع، من الكثر محركة وهو طلع النخل، كما سيأتي. أكثر الرجل: كثر ماله، كأثرى. والكثار، كغراب: الكثير. الكثار، مثل كتاب: الجماعات. يقال: في الدار كثار من الناس وكثار. ولا يكون إلا من الحيوانات. وكاثروهم: فكثروهم: غالبوهم فغلبوهم بالكثرة، أو كانوا أكثر منهم، ومنه الحديث:  إنكم لمع خليقتين ما كانتا مع شيء إلا كثرتاه، أي غلبتاه بالكثرة وكانت أكثر منه، وكاثره الماء، واستكثره إياه، إذا أراد لنفسه منه كثيرا ليشرب منه وإن كان الماء قليلا. واستكثر من الشيء: رغب في الكثير منه، وأكثر منه أيضا. والكوثر، كجوهر: الكثير من كل شيء. والكوثر: الكثير الملتف من الغبار إذا سطع وكثر. هذلية، قال أمية يصف حمارا وعانته:
  بحامي الحقيق إذا ما احتدمن                      وحمحمن في كوثر كالجلال أراد في غبار كأنه جلال السفينة. جاء في بعض التفاسير أن المراد بالكوثر في الآية الإسلام والنبوة، وقيل: القرءآن، وقيل الشفاعة العظمى لأمته، وقيل: الخير الكثير الذي يعطيه الله أمته يوم القيامة. كوثر: بالطائف كان الحجاج معلما بها، هكذا نقله الصاغاني، وفي مختصر البلدان أنه: جبل بين المدينة والشام. الكوثر: الرجل الخير المعطاء، كثير العطاء والخير، كالكيثر، كصيقل: وهو السخي الجيد، قال الكميت:
  وأنت كثير يا ابن مروان طيب                      وكان أبوك ابن العقائل كوثرا

  قيل: الكوثر هو السيد الكثير الخير. الكوثر: النهر، عن كراع. في حديث مجاهد: أعطيت الكوثر وهو نهر في الجنة، وهو فوعل من الكثرة والواو زائدة، ومعناه الخير الكثير يتفجر منه جميع أنهارها وهو للنبي صلى الله تعالى عليه وسلم خاصة، وبه فسرت الآية، وجاء في صفته أنه أشد بياضا من اللبن وأحلى من العسل، حافته قباب الدر المجوف. والكثر، بالفتح، عن ابن دريد، ويحرك: جمار النخل عامة، أنصارية، وهوشحمه الذي في وسط النخلة، وهو الجذب أيضا أو طلعها، ومنه الحديث:  لا قطع في ثمر ولا كثر  ومنه قولهم: أكثر النخل، إذا أطلع. وقد تقدم في كلام المصنف. كثير، كأمير، اسم، وكثير، بالتصغير مع التشديد: صاحب عزة، مشهور، وهو أبو صخر كثير بن عبد الرحمن الشاعر. قد سموا كثيرة، وهو اسم امرأة، وكثيرا، كزبير، ومكثرا، كمحدث، ومكثرا كمحسن، وكثرة، بالضم، فمن الأول: كثيرة مولاة عائشة، حدث عنها فضالة بن حصين، وكثيرة بنت جبير، عن أبيها، وعنها حميد الطويل، وأبو كثيرة اسمه رفيع، روى عن علي، وعنه عمر بن حدير، وكثيرة بنت أبي سفيان الخزاعية، لها صحبة، ذكرها ابن منده وأبو نعيم، وذكرها ابن ماكولا بموحدة. قلت:روى عنها مولاها أبو ورقة في فضل الأضحية. وأبو كثير مولى عبد الله بن جحش، كأمير، جعله بعضهم صحابيا، وهو وهم. وبالتصغير مع التشديد كثير بن عمرو الهلالي شاعر. وإبراهيم بن عبد الرحمن بن محمد بن عبد الله بن كثير بن الصلت الكثيري، بالفتح، روى عنه الز بير بن بكار، وولده محمد بن إبراهيم الكثيري، روى عنه الطحاوي. وجعفر بن الحسن الكثيري، شيخ للسمعاني، وأحمد ابن جواد بن قطن بن كثير، كزبير، سمع القعنبي، ذكره الماليني. وبالضم: كثيرة بنت مالك بن عبد الله بن محمد التيمي، حدثت. وكثرى، كسكرى: صنم كان لجديس وطسم، كسره نهشل بن الربيس بن عرعرة، ولحق بالنبي صلى الله تعالى عليه وسلم، فأسلم، وكتب له كتابا: قال عمرو ابن صخر بن أشنع:
  حلفت بكثرى حلفة غير برة                      لتستلبن أثواب قس بن عازب والكثيراء، عقير معروف، وهو رطوبة تخرج من أصل شجرة تكون بجبال بيروت ولبنان في ساحل الشام، وله منافع وخواص مذكورة في كتب الطب. والكثرى، كبشرى، من النبيذ: الاستكثارمنه، نقله الصاغاني. ومما يستدرك عليه: قولهم: أكثر الله فينا مثلك: أدخل، حكاه سيبويه. وفي حديث الإفك: ولها ضرائر كثرن فيها أي كثرن القول فيها والعنت لها. وفيه أيضا: وكان حسان ممن كثر عليها، وروي بالموحدة أيضا. وعدد كاثر: كثير، قال الأعشى:
  ولست بالأكثر منهم حصى                      وإنما العزة للـكـاثـر ورجل كثر يعنى به كثرة آبائه وضروب عليائه. وروى ابن شميل عن يونس: رجل كثير ورجال كثيرة، ونساء كثيرة. والتكاثر: المكاثرة. ورجل مكثور عليه، إذا كثر عليه من يطلب منه المعروف. وفي الصحاح: إذا نفد ما عنده وكثرت عليه الحقوق والمطالبات. والمكثور: المغلوب، وهو الذي تكاثر عليه الناس فقهروه. وتكوثر الغبار، إذا كثر، قال حسان بن نشبة:
  أبوا أن يبيحوا جارهم لعدوهـم                      وقد ثار نقع الموت حتى تكوثرا

  وكثرة محركة: واد في ديار الأزد. وكوثر بن حكيم، عم نافع. وآل باكثير، كأمير: قبيلة بحضرموت، فيهم محدثون، منهم الإمام المحدث المعمر عبد المعطي بن حسن بن عبد الله باكثير الحضرمي المتوفى بأحمد آباد، ولد سنة 905 وتوفي سنة 989 أجازه شيخ الإسلام زكريا، وعنه أخذ عبد القادر بن شيخ العيدروس بالإجازة. وعبد الله بن أحمد بن محمد بن عمر باكثير الشبامي، ممن أخذ عن البخاري.

##### Türkçe

**الكثرة**, ve kesre ile de okunur: azlığın zıddı. Ve Sıhâh’ta: kesre (ile okunuş) kötü bir dildir. Şeyhimiz dedi: ve o, Fasîh’te bununla açıkça hükmetmiştir; şârihleri de en fasih olanın fetha olduğunu kesinleştirmişlerdir. İbn Allân, el-İktirâh şerhinde hikâye etti ki **الكثرة**’nin **الكاف**’ı üç vecihlidir; fetha daha meşhurdur; başkası da onu nakletmiştir. Bir cemaat dammeyi inkâr etti. Bir cemaat de, ikililik (izdivâc) için **القلة** ile birlikte bulunduğu zaman kesreyi doğru saydı; **الكثر** gibi, damme ile. Denir: “Hamd Allah’a, **القل** ve **الكثر** üzerine; **القل** ve **الكثر** üzerine.” Hadiste: “Evet, mal kırktır; **الكثر** altmıştır.” **الكثر** damme ile: çok olan; **القل**’ün az olanda olduğu gibi.

**الكثر** şudur: şeyin çoğu ve ekserisi. Leys dedi: **الكثرة**: sayının artmasıdır. Denir: **كثر** şey, **كرم** gibi; **يكثر** **كثرة** ve **كثارة** ile; o hâlde o **كثر** ve **كثير** ve **كثار** ve **كاثر** ve **كيثر**’dir; **عدل** ve **أمير** ve **غراب** ve **صاحب** ve **صيقل** gibi; sonuncusunu Sâğânî nakletti. Ebû Turâb inşâd etti:
  عز, ancak eğlence ve servet midir,                      ve en büyük **الكيثر** sayı; ve onun çoğu?
Ve onu **تكثيرا** ile çoğalttı: onu çok yaptı. Ve onu da öylece çoğalttı. Ve **مكثر** adam, **محسن** gibi: çok mal sahibi; yahut maldan **كثر** sahibi. Ve **مكثار** ve **مكثير**, ikisinin de kesresiyle: çok konuşan; onda erkek ve kadın eşittir. Ve adam **أكثر** etti: çok ile geldi. Ve hurmalık **أكثر** etti: tomurcuk verdi; harekeli **الكثر**’den, o hurmanın tomurcuğudur; ileride geleceği üzere. Adam **أكثر** etti: malı çoğaldı; **أثرى** gibi. Ve **الكثار**, **غراب** gibi: çok olan. **الكثار**, **كتاب** misali: cemaatler. Denir: “Evde insanlardan **كثار** vardır” ve “**كثار**.” Ve ancak hayvanlardan olur. Ve onlarla **كاثروهم**: böylece onları **كثروهم**: onlarla çoğunlukla galip geldiler; yahut onlardan daha çok oldular. Ondan hadîs: “Şüphesiz siz, iki yaratılış ile berabersiniz; onlar bir şeyle beraber olmadılar ki onu **كثرتاه** etmesinler”; yani onu çoklukla yendiler ve ondan daha çok oldular. Ve su onu **كاثره** etti; ve onu kendisine **استكثره** etti: kendisi için ondan çok istemek istediği zaman; içmek için, su az olsa bile. Ve şeyden **استكثر** etti: ondan çoğa rağbet etti; ve ondan **أكثر** etti de. Ve **الكوثر**, **جوهر** gibi: her şeyden çok olan. Ve **الكوثر**: parlayıp çoğaldığı zaman tozdan çok, birbirine dolanmış olan. Huzelîdir; Ümeyye, bir eşeği ve sürüsünü vasfederek dedi:
  Hakkın koruyucusunda, kızıştıkları vakit,                      ve bir **كوثر** içinde homurdanırlar, yelkenler gibi
Yani, geminin yelkenleri gibi olan bir toz içinde. Bazı tefsirlerde geldi ki âyette **الكوثر** ile murad İslâm ve nübüvvettir; ve denildi: Kur’ân’dır; ve denildi: ümmeti için büyük şefaat; ve denildi: Allah’ın kıyamet günü ümmetine vereceği çok hayırdır. **كوثر**: Tâif’te, Haccâc’ın orada bir alâmeti vardı; Sâğânî bunu böyle nakletti. Ve Muhtasarü’l-Büldân’da: o, Medine ile Şam arasında bir dağdır. **الكوثر**: hayırlı, verici adam; çok bağış ve hayır sahibi; **الكيثر** gibi, **صيقل** gibi; o, iyi cömerttir. Kümeyt dedi:
  Ve sen çoksun, ey Mervân’ın oğlu, hoş,                      ve baban, soylu kadınların oğlu, **كوثرا** idi

Denildi: **الكوثر**, hayrı çok olan efendidir. **الكوثر**: nehir; Kurâ‘dan. Mücâhid hadîsinde: “Bana **الكوثر** verildi; o cennette bir nehirdir.” Ve o, **الكثرة**’den **فوعل** veznindedir; **الواو** ziyadedir. Mânâsı: çok hayırdır; ondan onun bütün nehirleri fışkırır; ve o, Peygamber’e صلى الله تعالى عليه وسلم mahsustur; ve onunla âyet tefsir edilmiştir. Ve sıfatında geldi ki sütten daha beyaz, baldan daha tatlıdır; kenarı içi boş inci kubbeleridir. Ve **الكثر**, fetha ile, İbn Düreyd’den; ve harekelenir: genel olarak hurmanın **جمار**’ı; Ensârîdir; o, hurmanın ortasındaki iç yağıdır; ve o, **الجذب**’dir de; yahut onun tomurcuğudur. Ondan hadîs: “Meyvede de **كثر**’de de kesme yoktur.” Ondan onların sözü: “Hurmalık **أكثر** etti”, yani tomurcuk verdi. Musannifin sözünde geçti. **كثير**, **أمير** gibi: isimdir. Ve **كثير**, küçültme ile ve şeddeli: izzet sahibi, meşhur; o, şair Ebû Sahr **كثير** b. Abdurrahman’dır. **كثيرة** diye adlandırmışlardır; o bir kadının adıdır. Ve **كثيرا**, **زبير** gibi. Ve **مكثرا**, **محدث** gibi; ve **مكثرا**, **محسن** gibi. Ve **كثرة**, damme ile. Birinciden: **كثيرة** Âişe’nin mevlâsı; ondan Fudâle b. Husayn rivayet etti. Ve **كثيرة** bint Cübeyr; babasından; ondan da Humeyd et-Tavîl. Ve Ebû **كثيرة**’nin adı **رفيع**’dir; Ali’den rivayet etti; ondan da Ömer b. Hudeyr. Ve **كثيرة** bint Ebî Süfyân el-Huzâ‘iyye; onun sohbeti vardır; onu İbn Mende ve Ebû Nu‘aym zikretti; İbn Mâkûlâ onu tek noktalı ile zikretti. Dedim: onun mevlâsı Ebû Varka, kurbanın fazileti hakkında ondan rivayet etti. Ve Ebû **كثير**, Abdullah b. Cahş’ın mevlâsı; **أمير** gibi; bazıları onu sahâbî yaptı; o ise vehimdir. Ve küçültme ile ve şeddeli: şair **كثير** b. Amr el-Hilâlî. Ve İbrâhîm b. Abdurrahman b. Muhammed b. Abdullah b. **كثير** b. es-Salt el-**كثيري**, fetha ile; ondan ez-**زبير** b. Bekkâr rivayet etti. Ve onun oğlu Muhammed b. İbrâhîm el-**كثيري**; ondan Tahâvî rivayet etti. Ve Ca‘fer b. el-Hasen el-**كثيري**; Sem‘ânî’nin şeyhidir. Ve Ahmed b. Cevâd b. Katn b. **كثير**, **زبير** gibi; el-Ka‘nebî’yi işitti; onu Mâlînî zikretti. Ve damme ile: **كثيرة** bint Mâlik b. Abdullah b. Muhammed et-Teymî; rivayet etti. Ve **كثرى**, **سكرى** gibi: Cedîs ve Tasm’a ait bir put; onu Nehşel b. er-Rabîs b. Ar‘ara kırdı; ve Peygamber’e صلى الله تعالى عليه وسلم yetişti; böylece Müslüman oldu; ve ona bir yazı yazdı. Amr b. Sahr b. Eşna‘ dedi:
  **كثرى** ile yemin ettim, iyi olmayan bir yemin,                      mutlaka Kays b. Âzib’in elbiselerini soyacaksın
Ve **الكثيراء**: bilinen bir **عقير**; o, bir ağacın kökünden çıkan bir rutubettir; Beyrut ve Lübnan dağlarında, Şam sahilinde olur; onun menfaatleri ve özellikleri tıp kitaplarında zikredilmiştir. Ve **الكثرى**, **بشرى** gibi, nebîzden: ondan çok isteme; Sâğânî onu nakletti. Ve ona istidrâk olunanlardandır: onların sözü: “Allah bizde senin gibini **أكثر** etsin”: “dâhil etsin”; Sîbeveyh onu hikâye etti. Ve İfk hadîsinde: “Onun, onda **كثرن** eden ortakları vardı”; yani onda söz çoğalttılar ve ona eziyet ettiler. Ve onda da: “Hassân, onun üzerine **كثر** edenlerdendi”; ve tek noktalı ile de rivayet edildi. Ve **كاثر** sayı: çok. A‘şâ dedi:
  Onlardan çakılca daha çok değilim,                      ancak izzet **الـكـاثـر** içindir
Ve **كثر** adam: onunla babalarının çokluğu ve yüceliklerinin çeşitleri kastedilir. İbn Şümeyl, Yûnus’tan rivayet etti: **كثير** adam ve **كثيرة** adamlar; ve **كثيرة** kadınlar. Ve **التكاثر**: **المكاثرة**’dir. Ve üzerine **مكثور** olunan adam: kendisinden iyilik istenenler ona çok olduğu zaman. Ve Sıhâh’ta: yanında olan tükendiği ve haklar ile talepler ona çoğaldığı zaman. Ve **المكثور**: mağlup olandır; o, insanların üzerine **تكاثر** ettiği, böylece onu kahrettikleri kimsedir. Ve toz **تكوثر** etti: çoğaldığı zaman. Hassân b. Neşbe dedi:
  Komşularını düşmanlarına helâl kılmayı reddettiler,                      ölüm tozu kabardı da nihayet **تكوثرا** etti

Ve harekeli **كثرة**: Ezd diyarında bir vadidir. Ve **كوثر** b. Hakîm: Nâfi‘in amcası. Ve Âl **باكثير**, **أمير** gibi: Hadramut’ta bir kabile; içlerinde muhaddisler vardır. Onlardan: imam, muhaddis, uzun ömürlü Abdülmu‘tî b. Hasan b. Abdullah **باكثير** el-Hadramî; Ahmedâbâd’da vefat eden; 905 yılında doğdu ve 989 yılında vefat etti. Şeyhü’l-İslâm Zekeriyyâ ona icâzet verdi; ondan da Abdülkâdir b. Şeyh el-‘Aydarûs icâzetle aldı. Ve Abdullah b. Ahmed b. Muhammed b. Ömer **باكثير** eş-Şebâmî; Buhârî’den alanlardandır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

كَثُرَ
1 كَثُرَ ذ , aor. كَثُرَ , (S, Msb, K,) inf. n. كَثْرَةٌ (Msb, TA) and كِثْرَةٌ, or this is erroneous, (Msb,) [and perhaps كُثْرَةٌ, and كُثْرٌ, or these are simple substs., (see كَثْرَةٌ, below,)] and كَثَارَةٌ, (TA,) It was, or became, much, copious, abundant, many, numerous, great in number or quantity; it multiplied; it accumulated. (S, K, TA.) كَثُرُوا عَلَيْهِ فَغَلَبُوهُ [They multiplied against him and overcame him.] (TA in art. غرق). [كَثُرَ مِنْهُ كَذَا Such a thing proceeded from him, or was done by him, much, or often.] See also 4. -A2- كَاثَرُوهُمْ فَكَثَرُوهُمْ: see 3.

2 كَثَّرَ see 4.

كَاثَرُوهُمْ فَكَثَرُوهُمْ
3 كَاثَرُوهُمْ فَكَثَرُوهُمْ ذ , (S, K,) inf. n. of the former, مُكَاثَرَةٌ, (S,) [and aor. of the latter, accord. to analogy, كَثُرَ ,] They contended with them for superiority in number, and overcame them therein, (S, K, TA,) or surpassed, or exceeded, them in number. (TA.) -A2- See also 10.

اكثرهُ
4 اكثرهُ ذ He made it much, abundant, many, or numerous, he multiplied it; as also ↓ كثّرهُ, (Msb, K, TA,) inf. n. تَكْثِيرٌ. (K.) ― -b2- أَكْثَرْتُ مِنَ الشَّىْءِ and مِنْهُ ↓ استكثرتُ signify the same; (S, Msb;) i. e., أَكْثَرْتُ فِعْلَهُ [I did the thing much; lit., I made the doing of it much]: or أَكْثَرْتُ مِنَ الأَكْلِ وَنَحْوِهِ [I ate, and the like, much] presents an instance of pleonasm, [being for أَكْثَرْتُ الأَكْلَ وَنَحْوَهُ,] accord. to the opinion of the Koofees: or it is an instance of explication [of the vague signification of the verb], accord. to the opinion of the Basrees; the objective complement being suppressed, and the complete phrase being أَكْثَرْتُ الفِعْلَ مِنَ الأَكْلِ: and so in the like cases. (Msb.) [You say also أَكْثَرَ فِى الكَلَامِ He spoke, or talked, much; was profuse, or immoderate, in speech, or talk. And in like manner, فِى الأَمْرِ ↓ كَثُرَ He did, acted, or occupied himself, much in the affair.] ― -b3- اكثر [as an intrans. v.] signifies أَتَى بِكَثِيرٍ [He brought, or he did, or he said, much]. (K.) ― -b4- Also, [He became rich; he abounded in property;] his property became much, or abundant. (S, Msb, K.) -A2- اكثر It (a palm-tree) produced, or put forth, its طَلْع [or spadix], (S, K,) i. e., its كَثَر, whence the verb. (TA.) -A3- [مَا أَكْثَرَ مَالَهُ How abundant is his wealth! or how numerous are his cattle!]

تكثّر
5 تكثّر ذ [He endeavoured to acquire much, or abundance, of a thing]. You say تكثّر مِنَ العِلْمِ لِيَحْفَظَ [He endeavoured to acquire much knowledge, in order that he might preserve it in his memory]. And تَكثّر مِنْهُ لِيَفْهَمَ [He endeavoured to acquire much thereof in order that he might understand]. (A.) See also 10. ― -b2- He made a vain, or false, boast of abundance, or riches; or a boast of more than he possessed; and invested himself with that which did not belong to him. (TA, voce تَشَبَّعَ, which signifies the same.) You say تكثّر بِمَا لَيْسَ عِنْدَهُ He made a boast of abundance, or riches, which he did not possess; syn. تَشَبَّعَ. (Msb, art. شبع.) And فُلَانٌ يَتَكَثَّرُ بِمَالِ غَيْرِهِ [Such a one makes a vain or false show of abundance or riches with the wealth or property of another]. (S.)

6 تَكَاْثَرَ i. q. 3 [but relating to more than two]. (S.) [You say تَكَاتَرُوا They contended, one with another, for superiority in number.] التَّكَاثُرُ in the Kur, ci. 1, signifies The contending together for superiority in [the amount or number of] property and children and men. (Jel.) -A2- تَكَاثَرَتْ أَمْوَالُهُ [His riches multiplied by degrees]. (A.) ― -b2- تكاثر عَلَيْهِ النَّاسُ فَقَهَرُوهُ [The people multiplied by degrees against him, and overcame him, or subdued him]. (TA.)

استكثر مِنَ الشَّىْءِ
10 استكثر مِنَ الشَّىْءِ ذ He desired, or wished for, much of the thing. (K.) You say استكثر مِنَ المَالِ [He desired, or wished for, much of the property]. (A.) ― -b2- استكثرهُ المَآءِ, and المَآءَ ↓ كاثرهُ, He desired of him for himself much of the water that he might drink of it: (K:) and so if the water were little. (TA.) ― -b3- استكثر مِنَ الشّىُءِ also signifies i. q. أَكْثَرَ مِنْهُ, q. v. (S, Msb.) ― -b4- Also استكثرهُ He reckoned it much, abundant, or many. (Msb.) You say هُوَ يَسْتَكْثِرُ الفَلِيلَ [He reckons little, or few, much, abundant, or many]. (A.)

تَكَوْثَرَ
Q. Q. 2 تَكَوْثَرَ ذ It (dust) was, or became, much, or abundant. (S.) See كُوْثَرٌ.

كَثْرٌ
كَثْرٌ ذ : see كَثِيرٌ. -A2- See also كَثَرٌ.

كُثْرٌ
كُثْرٌ ذ : see كَثْرَةٌ. -A2- The greater, or greatest, or main, part, of a thing; the most thereof. (K.)

كِثْرٌ
كِثْرٌ ذ : see كَثْرَةٌ.

كَثَرٌ
كَثَرٌ ذ (S, Msb, K) and ↓ كَثْرٌ (Msb, K) The heart, or pith, (syn. جُمَّارٌ, S, Msb, K, and شَحْمٌ, and جَذَبٌ, TA,) of a palm-tree: (S, Msb, K:) of the dial. of the Ansár: (TA:) or its spadix; syn. طَلْعٌ. (S, Msb, K.)

كَثْرَةٌ
كَثْرَةٌ ذ , (S, A, K,) and ↓ كِثْرَةٌ, (K,) or the latter should not be used, for it is a bad dial. form, (S,) or it is correct when coupled with قِلَّةٌ, for the sake of assimilation, (TA,) and ↓ كُثْرَةٌ, though the first is the best known, (Ibn- 'Allán, in his Sharh el-Iktiráh,) or the last is not allowable, (TA,) and ↓ كُثْرٌ, (S, A, K,) and ↓ كِثْرٌ, (S,) Muchness; much, as a subst.; copiousness; abundance; a large quantity; numerousness; multiplicity; multitudinousness; a multitude; a plurality; a large number; numbers; and frequency: contr. of قِلَّةٌ. (S, A, K.) [See also كَثُرَ.] You say ↓ مَا لَهُ قُلٌّ وَلَا كُثْرٌ He has not little nor much of property. (S.) And ↓ الحَمْدُ لِلّٰهِ عَلَى القُلٌّ وَالكُثْرِ, (S, A,) and ↓ عَلَى القِلِّ وَالكِثْرِ, (S,) Praise be to God for little and much. (S, * A.) [↓ كُثْرٌ is explained in the S by كَثِيرٌ, and so in one place in the TA; but it is a subst., or an epithet in which the quality of a subst. predominates.] ― -b2- كَثْرَةٌ is also used to signify Richness, or wealthiness; syn. سَعَةٌ. (Mgh.)

كُثْرَةٌ
كُثْرَةٌ ذ : see كَثْرَةُ.

كِثْرَةٌ
كِثْرَةٌ ذ : see كَثْرَةُ.

كُثَارٌ
كُثَارٌ ذ : see كَثِيرٌ. -A2- Also, and ↓ كِثَارٌ, Companies, or troops, or the like, (K, TA,) of men or animals only. (TA.) You say فِى الدَّارِ كُثَارٌ مِنَ النَّاسِ, and كِثَارٌ, In the house are companies of men. (TA.)

كِثَارٌ
كِثَارٌ ذ : see كُثَارٌ.

كَثِيرٌ
كَثِيرٌ ذ (S, A, Msb, K) and ↓ كُثَارٌ (S, K) and ↓ كَاثِرٌ and ↓ كَثْرٌ and ↓ كَيْثَرٌ and ↓ كُوْثَرٌ (K) Much; copious; abundant; many; numerous; multitudinous. (S, A, Msb, K.) You say خَيْرٌ كَثِيرٌ, and ↓ كَيْثَرٌ, Much, or abundant, good. (A.) And قَوْمٌ كَثِيرٌ A numerous party, or people: and هُمْ كَثِيرُونَ They are many. (S.) And رِجَالٌ كَثِيرٌ, and كَثِيرَةٌ, Many men: and نِسَآءٌ كَثِيرٌ, and كَثِيرَةٌ, Many women. (Yoo, ISh, Msb.) And ↓ عَدَدٌ كَاثِرٌ, (S, Msb,) and, as some say, ↓ كَوْثَرٌ, (Msb,) and كَثِيرٌ, (K in art. بول, &c.) A large number. (S, Msb.) And ↓ غُبَارٌ كُوْثَرٌ Much dust: (S:) or much confused dust (K, TA) rising and diffusing itself: of the dial. of Hudheyl. (TA.) ― -b2- [A large quantity, or number, مِنْ مَالٍ وَغَيْرِهِ of property, or cattle, &c.] ― -b3- كَثِيرًا, as an adv., Much; often. (The lexicons passim.) ― -b4- رَجُلٌ كثيرٌ [in the TA كثر: probably the right reading is ↓ كَيْثَرٌ, q. v.:] A man whose ancestors are many, and whose high deeds are various. (L.) ― -b5- See also مُطَّرِدٌ.

كَثِيرَةٌ
كَثِيرَةٌ ذ , with ة, [as a subst., signifying Much,] is used only in negative phrases; like [its contr.] قَلِيلَةٌ, q. v. (AZ, in TA, art. قل.)

كَاثِرٌ
كَاثِرٌ ذ : see كَثِيرٌ, in two places.

كُوْثَرٌ
كُوْثَرٌ ذ : see كَثِيرٌ, in three places. -A2- A lord, or master, (S, K,) abounding in good: (S:) a man possessing good, or much good, and who gives much or often; as also ↓ كَيْثَرٌ. (K, TA.) -A3- A river. (Kr, K.) ― -b2- And الكَوْثَرُ A certain river in paradise, (S, Msb, K,) from which flow all the [other] rivers thereof, (K,) pertaining specially to the Prophet, described as being whiter than milk and sweeter than honey and as having its margin composed of pavilions of hollowed pearls. (TA.)

كَيْثَرٌ
كَيْثَرٌ ذ : see كَثِيرٌ, in two places: and كُوْثَرٌ.

أَكْثَرُ
أَكْثَرُ ذ More, and most, in quantity, and in number. (The lexicons passim.)

أَكْثَزِىٌّ
[ أَكْثَزِىٌّ ذ Having relation to the greater number of things or cases.]

مُكْثِرٌ
مُكْثِرٌ ذ A man possessing wealth: (K:) or possessing much wealth. (A, TA.)

مَكْثَرَةٌ
مَكْثَرَةٌ ذ A cause of rendering abundant, or multiplying; syn. مَثْرَاةٌ, q. v. (S, K in art. ثرو.)

مِكْثَارٌ
مِكْثَارٌ ذ (A, K, TA) and ↓ مِكْثِيرٌ, (K, TA,) applied to a man, and to a woman, (A, TA,) Loquacious; talkative; a great talker; (K, TA;) a great babbler. (A.)

مَكْثُورٌ
مَكْثُورٌ ذ Overcome in number: (S, * A:) one against whom people have multiplied by degrees (ثَكَاثَرُوا عَلَيْهِ) so that they have overcome or subdued him. (TA.) ― -b2- مَكْثُورٌ عَلَيْهِ [A place thronged]. ― -b3- فُلَانٌ مَكْثُورٌ عَلَيْهِ Such a one has spent what he had, and claims upon him have become numerous: (S:) or such a one has many seekers of his beneficence. (A.) See also مَشْفُوفٌ.

مِكْثِيرٌ
مِكْثِيرٌ ذ : see مِكْثَارٌ.

##### Türkçe

**كَثُرَ**
1 **كَثُرَ** ذ , muzâri‘i **كَثُرَ** , (S, Msb, K,) mastar ismi **كَثْرَةٌ** (Msb, TA) ve **كِثْرَةٌ**, yahut bu hatalıdır, (Msb,) [ve belki **كُثْرَةٌ**, ve **كُثْرٌ**, yahut bunlar yalın isimlerdir, (aşağıda **كَثْرَةٌ**’ye bak,)] ve **كَثَارَةٌ**, (TA,) Çok oldu, yahut çoklaştı; bol oldu; çok sayıda oldu; sayı veya miktarca büyük oldu; çoğaldı; birikti. (S, K, TA.) **كَثُرُوا عَلَيْهِ فَغَلَبُوهُ** [Onun aleyhine çoğaldılar da onu yendiler.] (TA, **غرق** maddesinde). [**كَثُرَ مِنْهُ كَذَا** Böyle bir şey ondan çokça çıktı, yahut onun tarafından çokça yahut sıkça yapıldı.] 4’e de bak. -A2- **كَاثَرُوهُمْ فَكَثَرُوهُمْ**: 3’e bak.

2 **كَثَّرَ** 4’e bak.

**كَاثَرُوهُمْ فَكَثَرُوهُمْ**
3 **كَاثَرُوهُمْ فَكَثَرُوهُمْ** ذ , (S, K,) ilkinin mastar ismi **مُكَاثَرَةٌ**, (S,) [ve ikincinin muzâri‘i kıyasa göre **كَثُرَ** ,] Sayı bakımından üstünlük için onlarla çekiştiler ve bunda onları yendiler, (S, K, TA,) yahut sayı bakımından onları aştılar, yahut geçtiler. (TA.) -A2- 10’a da bak.

**اكثرهُ**
4 **اكثرهُ** ذ Onu çok yaptı; bol yaptı; çok sayıda yaptı; onu çoğalttı; bunun gibi ↓ **كثّرهُ**, (Msb, K, TA,) mastar ismi **تَكْثِيرٌ**. (K.) ― -b2- **أَكْثَرْتُ مِنَ الشَّىْءِ** ve **مِنْهُ** ↓ **استكثرتُ** aynı manaya gelir; (S, Msb;) yani, **أَكْثَرْتُ فِعْلَهُ** [Şeyi çok yaptım; lafzen: onun yapılmasını çok yaptım]: yahut **أَكْثَرْتُ مِنَ الأَكْلِ وَنَحْوِهِ** [Yemekten ve benzerinden çok yedim] Kûfelilerin görüşüne göre, [**أَكْثَرْتُ الأَكْلَ وَنَحْوَهُ** yerine,] bir haşv (fazlalık) örneği sunar: yahut Basralıların görüşüne göre, bir açıklama örneğidir [fiilin müphem delâletinin]; mef‘ûlün hazfedilmiş olmasıyla, tam ibare **أَكْثَرْتُ الفِعْلَ مِنَ الأَكْلِ**’dir: ve benzeri hâllerde de böyledir. (Msb.) [Ayrıca **أَكْثَرَ فِى الكَلَامِ** dersin: Çok konuştu; sözde çokça saçtı, yahut aşırı oldu. Ve aynı şekilde, **فِى الأَمْرِ** ↓ **كَثُرَ**: İşte çok yaptı; işte çokça meşgul oldu.] ― -b3- **اكثر** [lâzım fiil olarak] **أَتَى بِكَثِيرٍ** manasına gelir [Çok getirdi; yahut çok yaptı; yahut çok söyledi]. (K.) ― -b4- Ayrıca, [Zengin oldu; malca çoğaldı;] malı çok oldu, yahut bol oldu. (S, Msb, K.) -A2- **اكثر** (bir hurma ağacı) **طَلْع**’ını [yahut spadiksini] çıkardı, (S, K,) yani onun **كَثَر**’ini; fiil buradan. (TA.) -A3- [**مَا أَكْثَرَ مَالَهُ** Malı ne kadar çok! yahut hayvanları ne kadar çok!]

**تكثّر**
5 **تكثّر** ذ [Bir şeyden çokluk yahut bolluk elde etmeye çalıştı]. **تكثّر مِنَ العِلْمِ لِيَحْفَظَ** dersin [Hafızasında tutsun diye çok ilim edinmeye çalıştı]. Ve **تَكثّر مِنْهُ لِيَفْهَمَ** [Anlasın diye ondan çok edinmeye çalıştı]. (A.) 10’a da bak. ― -b2- Bolluk yahut zenginlik ile boş, yahut yalan, övünme yaptı; yahut sahip olduğundan fazlasıyla övündü; ve kendisini kendisine ait olmayanla donattı. (TA, **تَشَبَّعَ** lafzında; o da aynı manaya gelir.) **تكثّر بِمَا لَيْسَ عِنْدَهُ** dersin: Sahip olmadığı bolluk yahut zenginlikle övündü; eş anlamlısı **تَشَبَّعَ**. (Msb, **شبع** maddesi.) Ve **فُلَانٌ يَتَكَثَّرُ بِمَالِ غَيْرِهِ** [Falanca, başkasının malıyla bolluk yahut zenginlik gösterişi yapar]. (S.)

6 **تَكَاْثَرَ** 3 ile aynı manadadır [fakat ikiden fazla ile ilgili]. (S.) [**تَكَاتَرُوا** dersin: Sayı bakımından üstünlük için birbirleriyle çekiştiler.] Kur’ân’da, cüz 1’de **التَّكَاثُرُ**, mal ve çocuklar ve adamlar [miktarı veya sayısı] hususunda üstünlük için birlikte çekişmeyi ifade eder. (Jel.) -A2- **تَكَاثَرَتْ أَمْوَالُهُ** [Mallarının çokluğu derece derece arttı]. (A.) ― -b2- **تكاثر عَلَيْهِ النَّاسُ فَقَهَرُوهُ** [İnsanlar onun aleyhine derece derece çoğaldılar da onu yendiler, yahut boyun eğdirdiler]. (TA.)

**استكثر مِنَ الشَّىْءِ**
10 **استكثر مِنَ الشَّىْءِ** ذ Şeyden çok istemeyi, yahut çok arzulamayı diledi. (K.) **استكثر مِنَ المَالِ** dersin [Maldan çok istedi, yahut çok arzuladı]. (A.) ― -b2- **استكثرهُ المَآءِ**, ve **المَآءَ** ↓ **كاثرهُ**, Ondan, kendisi için, içeceği sudan çok istedi: (K:) ve su az olsa da böyledir. (TA.) ― -b3- **استكثر مِنَ الشّىُءِ** ayrıca  **أَكْثَرَ مِنْهُ** ile aynı manaya gelir, bk. (S, Msb.) ― -b4- Ayrıca **استكثرهُ** Onu çok, bol, yahut çok sayıda saydı. (Msb.) **هُوَ يَسْتَكْثِرُ الفَلِيلَ** dersin [Azı çok sayar; azı bol yahut çok sayıda sayar]. (A.)

**تَكَوْثَرَ**
Q. Q. 2 **تَكَوْثَرَ** ذ (Toz) çok oldu, yahut bol oldu. (S.) **كُوْثَرٌ**’e bak.

**كَثْرٌ**
**كَثْرٌ** ذ : **كَثِيرٌ**’e bak. -A2- **كَثَرٌ**’e de bak.

**كُثْرٌ**
**كُثْرٌ** ذ : **كَثْرَةٌ**’ye bak. -A2- Bir şeyin daha büyük, yahut en büyük, yahut asıl kısmı; onun en çoğu. (K.)

**كِثْرٌ**
**كِثْرٌ** ذ : **كَثْرَةٌ**’ye bak.

**كَثَرٌ**
**كَثَرٌ** ذ (S, Msb, K) ve ↓ **كَثْرٌ** (Msb, K) Hurma ağacının kalbi, yahut özü, (eş anlamlısı **جُمَّارٌ**, S, Msb, K, ve **شَحْمٌ**, ve **جَذَبٌ**, TA,) : (S, Msb, K:) Ensâr lehçesindendir: (TA:) yahut onun spadiksi; eş anlamlısı **طَلْعٌ**. (S, Msb, K.)

**كَثْرَةٌ**
**كَثْرَةٌ** ذ , (S, A, K,) ve ↓ **كِثْرَةٌ**, (K,) yahut ikincisi kullanılmamalıdır; çünkü kötü bir lehçe şeklidir, (S,) yahut **قِلَّةٌ** ile birlikte getirildiğinde, benzeşim için doğrudur, (TA,) ve ↓ **كُثْرَةٌ**, her ne kadar birincisi en meşhur olsa da, (İbn- ‘Allân, Şerh el-İktirâh’ında,) yahut sonuncusu câiz değildir, (TA,) ve ↓ **كُثْرٌ**, (S, A, K,) ve ↓ **كِثْرٌ**, (S,) Çokluk; isim olarak çok; bolluk; çok miktar; çokluk (numerousness); çoğulluk; çokluk (multiplicity); kalabalıklık; bir kalabalık; bir çoğulluk; büyük bir sayı; sayılar; ve sıklık: zıddı **قِلَّةٌ**. (S, A, K.) [**كَثُرَ**’a da bak.] ↓ **مَا لَهُ قُلٌّ وَلَا كُثْرٌ** dersin: Malından ne azı ne çoğu vardır. (S.) Ve ↓ **الحَمْدُ لِلّٰهِ عَلَى القُلٌّ وَالكُثْرِ**, (S, A,) ve ↓ **عَلَى القِلِّ وَالكِثْرِ**, (S,) Az ve çok üzerine Allah’a hamd olsun. (S, * A.) [↓ **كُثْرٌ** S’de **كَثِيرٌ** ile açıklanmıştır, ve TA’da bir yerde de böyledir; fakat o bir isimdir, yahut isimlik vasfının galip geldiği bir sıfattır.] ― -b2- **كَثْرَةٌ** ayrıca Zenginlik, yahut varlıklılık manasında da kullanılır; eş anlamlısı **سَعَةٌ**. (Mgh.)

**كُثْرَةٌ**
**كُثْرَةٌ** ذ : **كَثْرَةُ**’ye bak.

**كِثْرَةٌ**
**كِثْرَةٌ** ذ : **كَثْرَةُ**’ye bak.

**كُثَارٌ**
**كُثَارٌ** ذ : **كَثِيرٌ**’e bak. -A2- Ayrıca, ve ↓ **كِثَارٌ**, yalnızca insan veya hayvanlardan olan bölükler, yahut birlikler, yahut benzerleri. (K, TA.) **فِى الدَّارِ كُثَارٌ مِنَ النَّاسِ**, ve **كِثَارٌ**, dersin: Evde insan bölükleri vardır. (TA.)

**كِثَارٌ**
**كِثَارٌ** ذ : **كُثَارٌ**’a bak.

**كَثِيرٌ**
**كَثِيرٌ** ذ (S, A, Msb, K) ve ↓ **كُثَارٌ** (S, K) ve ↓ **كَاثِرٌ** ve ↓ **كَثْرٌ** ve ↓ **كَيْثَرٌ** ve ↓ **كُوْثَرٌ** (K) Çok; bol; bereketli; çok sayıda; kalabalık. (S, A, Msb, K.) **خَيْرٌ كَثِيرٌ**, ve ↓ **كَيْثَرٌ**, dersin: Çok, yahut bol, hayır. (A.) Ve **قَوْمٌ كَثِيرٌ**: Çok sayıda bir topluluk, yahut kavim: ve **هُمْ كَثِيرُونَ**: Onlar çokturlar. (S.) Ve **رِجَالٌ كَثِيرٌ**, ve **كَثِيرَةٌ**, Çok erkekler: ve **نِسَآءٌ كَثِيرٌ**, ve **كَثِيرَةٌ**, Çok kadınlar. (Yoo, ISh, Msb.) Ve ↓ **عَدَدٌ كَاثِرٌ**, (S, Msb,) ve bazılarına göre ↓ **كَوْثَرٌ**, (Msb,) ve **كَثِيرٌ**, (K, **بول** vb. maddesinde) Büyük bir sayı. (S, Msb.) Ve ↓ **غُبَارٌ كُوْثَرٌ**: Çok toz: (S:) yahut yükselip yayılan çok karışık toz. (K, TA): Huzeyl lehçesindendir. (TA.) ― -b2- [Mal ve başkası, **مِنْ مَالٍ وَغَيْرِهِ**, yani mülk, hayvanlar vb. bakımından büyük bir miktar yahut sayı.] ― -b3- **كَثِيرًا**, zarf olarak: Çok; sıkça. (Sözlükler, muhtelif yerlerde.) ― -b4- **رَجُلٌ كثيرٌ** [TA’da **كثر**: muhtemelen doğru okunuş ↓ **كَيْثَرٌ**’dır, bk.] Ataları çok olan ve yüce fiilleri çeşitli olan bir adam. (L.) ― -b5- **مُطَّرِدٌ**’e de bak.

**كَثِيرَةٌ**
**كَثِيرَةٌ** ذ , ة ile, [isim olarak, “çok” manasında,] yalnız olumsuz ibarelerde kullanılır; [zıddı] **قَلِيلَةٌ** gibi, bk. (AZ, TA’da, **قل** maddesi.)

**كَاثِرٌ**
**كَاثِرٌ** ذ : iki yerde **كَثِيرٌ**’e bak.

**كُوْثَرٌ**
**كُوْثَرٌ** ذ : üç yerde **كَثِيرٌ**’e bak. -A2- Hayırda bol olan bir efendi, yahut sahip, (S, K,): (S:) hayra sahip olan, yahut hayrı çok olan ve çokça yahut sıkça veren bir adam; bunun gibi ↓ **كَيْثَرٌ**. (K, TA.) -A3- Bir nehir. (Kr, K.) ― -b2- Ve **الكَوْثَرُ** Cennetteki belirli bir nehir, (S, Msb, K,) ondan onun bütün [diğer] nehirleri akar, (K,) Peygamber’e özel; sütten daha beyaz ve baldan daha tatlı olmakla ve kıyısının oyulmuş incilerden köşklerden oluşmasıyla vasfedilmiştir. (TA.)

**كَيْثَرٌ**
**كَيْثَرٌ** ذ : iki yerde **كَثِيرٌ**’e bak: ve **كُوْثَرٌ**.

**أَكْثَرُ**
**أَكْثَرُ** ذ Miktarca ve sayıca daha çok, ve en çok. (Sözlükler, muhtelif yerlerde.)

**أَكْثَزِىٌّ**
[ **أَكْثَزِىٌّ** ذ Şeylerin yahut hâllerin daha çoğuna nispeti olan.]

**مُكْثِرٌ**
**مُكْثِرٌ** ذ Mal sahibi bir adam: (K:) yahut çok mala sahip. (A, TA.)

**مَكْثَرَةٌ**
**مَكْثَرَةٌ** ذ Bol kılmanın, yahut çoğaltmanın sebebi; eş anlamlısı **مَثْرَاةٌ**, bk. (S, K, **ثرو** maddesinde.)

**مِكْثَارٌ**
**مِكْثَارٌ** ذ (A, K, TA) ve ↓ **مِكْثِيرٌ**, (K, TA,) bir erkeğe ve bir kadına söylenir, (A, TA,) Çok konuşan; geveze; çok konuşucu; (K, TA;) çokça saçmalayan. (A.)

**مَكْثُورٌ**
**مَكْثُورٌ** ذ Sayıca yenilmiş: (S, * A:) insanların onun aleyhine derece derece çoğalıp (**ثَكَاثَرُوا عَلَيْهِ**) onu yenmeleri yahut boyun eğdirmeleriyle. (TA.) ― -b2- **مَكْثُورٌ عَلَيْهِ** [Kalabalıkla dolu bir yer]. ― -b3- **فُلَانٌ مَكْثُورٌ عَلَيْهِ** Falanca, elinde olanı harcamıştır ve üzerindeki talepler çoklaşmıştır: (S:) yahut falancanın iyiliğini isteyenler çoktur. (A.) **مَشْفُوفٌ**’a da bak.

**مِكْثِيرٌ**
**مِكْثِيرٌ** ذ : **مِكْثَارٌ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

كَثَرَ
كَثَرَ U ( n. ac. كَثْر 1 ),
a.  Outnumbered. _ast;

كَثُرَ
كَثُرَ U ( n. ac. كَثْرَة 1t ,  كِثْرَة 2t ,  كَثَاْرَة 22t ),
a.  Was numerous, many; was much, abundant; increased; multiplied; accumulated.

b.  [ Min ], Happened, occurred to constantly; was frequently done by.

c.  [ Fī ], Occupied himself much with.

d.  [ 'Ala ], Multiplied against, swarmed upon.

كَثَّرَ
كَثَّرَ II ,
a.  see IV (a) .

كَاْثَرَ
كَاْثَرَ III ,
a.  Vied, competed with, rivalled in number.

b.  see X (b) .

أَكْثَرَ
أَكْثَرَ IV ,
a.  Increased, augmented, added to; multiplied; made numerous, many.

b.  [ Min ], Did much, often.

c.  [ Fī ], Was profuse in ( speech );   was loquacious, made many words.

d.  Brought, did, said much; became abundant; became rich.

e.  Put forth its spadix ( palm-tree ).

تَكَثَّرَ
تَكَثَّرَ V ,
a.  see ( كَثُرَ ) ( a ).

b.  [ Bi ], Was profuse in.

c.  [ Min ], Endeavoured to acquire much of.

d.  [ Bi ], Boasted, bragged about.

تَكَاْثَرَ
تَكَاْثَرَ VI ,
a.  Vied together as to number.

b.  Became numerous; multiplied.

c.  see ( كَثُرَ ) ( d ).

اِسْتَكْثَرَ
اِسْتَكْثَرَ X
a.  [ Min ], Desired, wished for much of.

b.  Asked much ( water ) of.

c.  Considered much, abundant, many.

d.  [ acc. &  Bi ] [ coll. ], Gave many ( thanks ) to, thanked much.

كَثْر
كَثْر 1 ,
a.  see 4 &  25 .

كَثْرَة
كَثْرَة 1t ,
a.  Muchness; abundance, plenty; large quantity or number; copiousness; plenteousness, plentifulness; numerousness; multiplicity, multitudinousness.

b.  Large number; numbers; many; multitude.

c.  Plurality, majority.

d.  Frequency.

e.  Richness, wealthiness.

كِثْر
كِثْر 2 ,
a.  Much.

b.  see 1t .

كِثْرَة
كِثْرَة 2t ,
a.  see 1t (a) , ( b ), ( c ), ( d ).

كُثْر
كُثْر 3 ,
a.  see 1t (a) , ( b ), ( c ), ( d ) &  كِثْر 2 ( a ).

f.  The greater or main part of.

كُثْرَى
كُثْرَى 3ya ,
a.  Excess; overplus.

كَثَر
كَثَر 4 ,
a.  Heart, spadix ( of a palmtree ).

أَكْثَرُ
أَكْثَرُ 14 ,
a.  More; most.

b.  Most numerous.

c.  Most frequent.

أَكْثَرِيّ
أَكْثَرِيّ 14yi ,
a.  see 14 (c) .

مَكْثَرَة
مَكْثَرَة 17t ,
a.  Cause of abundance, of increase.

كَاْثِر
كَاْثِر 21 ,
a.  see 25 .

كِثَاْر
كِثَاْر 23 ,
a.  see 24 (a) .

كُثَاْر
كُثَاْر 24 ,
a.  Crowds, multitudes, swarms; concourse; troops.

b.  see 25 (a) .

كَثِيْر
كَثِيْر 25 ,
a.  Much; abundant, copious, plenteous, plentiful; many, numerous, multitudinous.

b.  Large ( number ).

كَثِيْرَة
كَثِيْرَة 25t ,
a.  fem. of كَثِيْر 25 .

b.  Much of.

مِكْثَاْر
مِكْثَاْر 45 ,
a.  Loquacious, talkative; talker, babbler.

كَثڤرَ
N. P. كَثڤرَ I ,
a.  Outnumbered.

أَكْثَرَ
N. Ag. أَكْثَرَ IV ,
a.  Rich, wealthy.

تَكَاْثَرَ
N. Ac. تَكَاْثَرَ VI ,
a.  Increase, multiplication.

b.  Frequency.

كَوْثَر
كَوْثَر
a.  see 25 (a) , ( b ).

c.  Generous lord or master.

d.  River.

e.  [ art. ], A certain river in Paradise.

كَيْثَر
كَيْثَر
a.  see 25 (a) &  كَوْثَر ( c ).

مِكْثِيْر
مِكْثِيْر
a.  see 45 .

كَثِيْرًا
كَثِيْرًا
a.  Much.

b.  see infra.

بِتَكَاثُر
بِتَكَاثُر
a.  Often, frequently.

أَكْثَرِيًّا
أَكْثَرِيًّا
a.  Mostly; generally.

أَكْثَر النَّاس
أَكْثَر النَّاس
a.  Most men, the majority of people.

مَكْثُوْر عَلَيْهِ
مَكْثُوْر عَلَيْهِ
a.  Overwhelmed with debt.

b.  Frequented, thronged ( place ).

كَوْثَرَ
كَوْثَرَ
a.  [ coll. ],  see ( كَوُثَ ) ( a ).

##### Türkçe

**كَثَرَ**
**كَثَرَ** U ( n. ac. **كَثْر** 1 ),
a. Sayıca az geldi. _ast;

**كَثُرَ**
**كَثُرَ** U ( n. ac. **كَثْرَة** 1t ,  **كِثْرَة** 2t ,  **كَثَاْرَة** 22t ),
a. Çok, sayıca fazla oldu; çok, bol oldu; arttı; çoğaldı; birikti.

b. [ Min ], Sürekli vuku buldu, meydana geldi; tarafından sıkça yapıldı.

c. [ Fī ], Kendini çokça onunla meşgul etti.

d. [ 'Ala ], Aleyhine çoğaldı, üzerine üşüştü.

**كَثَّرَ**
**كَثَّرَ** II ,
a. IV (a)’ya bak.

**كَاْثَرَ**
**كَاْثَرَ** III ,
a. Sayı bakımından yarıştı, rekabet etti, rakip oldu.

b. X (b)’ye bak.

**أَكْثَرَ**
**أَكْثَرَ** IV ,
a. Artırdı, çoğalttı, ilâve etti; çoğalttı; çok, sayıca fazla kıldı.

b. [ Min ], Çok yaptı, sık yaptı.

c. [ Fī ], (sözde) çokça bulundu; geveze oldu, çok söz etti.

d. Çok getirdi, yaptı, söyledi; bol oldu; zengin oldu.

e. (Hurma ağacı) salkımını çıkardı.

**تَكَثَّرَ**
**تَكَثَّرَ** V ,
a. (**كَثُرَ**) (a)’ya bak.

b. [ Bi ], Çokça bulundu.

c. [ Min ], Ondan çok elde etmeye çalıştı.

d. [ Bi ], Onunla övündü, böbürlendi.

**تَكَاْثَرَ**
**تَكَاْثَرَ** VI ,
a. Sayı bakımından birlikte yarıştı.

b. Çok oldu; çoğaldı.

c. (**كَثُرَ**) (d)’ye bak.

**اِسْتَكْثَرَ**
**اِسْتَكْثَرَ** X
a. [ Min ], Ondan çok istedi, arzuladı.

b. (Su)dan çok istedi.

c. Çok, bol, pek çok saydı.

d. [ acc. &  Bi ] [ coll. ], Ona çok (teşekkür) etti; çok teşekkür etti.

**كَثْر**
**كَثْر** 1 ,
a. 4 ve 25’e bak.

**كَثْرَة**
**كَثْرَة** 1t ,
a. Çokluk; bolluk, bereket; büyük miktar veya sayı; çokça olma; bol olma, bereketlilik; çok sayılılık; çokluk, kalabalıklık.

b. Büyük sayı; sayılar; çok; kalabalık.

c. Çoğulluk, çoğunluk.

d. Sıklık.

e. Zenginlik, varlıklılık.

**كِثْر**
**كِثْر** 2 ,
a. Çok.

b. 1t’ye bak.

**كِثْرَة**
**كِثْرَة** 2t ,
a. 1t (a), (b), (c), (d)’ye bak.

**كُثْر**
**كُثْر** 3 ,
a. 1t (a), (b), (c), (d)’ye ve **كِثْر** 2 (a)’ya bak.

f. -ın daha büyük veya ana kısmı.

**كُثْرَى**
**كُثْرَى** 3ya ,
a. Fazlalık; artan.

**كَثَر**
**كَثَر** 4 ,
a. Yürek, salkım (hurma ağacının).

**أَكْثَرُ**
**أَكْثَرُ** 14 ,
a. Daha çok; en çok.

b. En çok sayılı.

c. En sık.

**أَكْثَرِيّ**
**أَكْثَرِيّ** 14yi ,
a. 14 (c)’ye bak.

**مَكْثَرَة**
**مَكْثَرَة** 17t ,
a. Bolluğun, artışın sebebi.

**كَاْثِر**
**كَاْثِر** 21 ,
a. 25’e bak.

**كِثَاْر**
**كِثَاْر** 23 ,
a. 24 (a)’ya bak.

**كُثَاْر**
**كُثَاْر** 24 ,
a. Kalabalıklar, topluluklar, sürüler; toplanma; askerî birlikler.

b. 25 (a)’ya bak.

**كَثِيْر**
**كَثِيْر** 25 ,
a. Çok; bol, gür, bereketli, çokça, bolca; çok, sayıca fazla, kalabalık.

b. Büyük (sayı).

**كَثِيْرَة**
**كَثِيْرَة** 25t ,
a. **كَثِيْر** 25’in müennesi.

b. -dan çok.

**مِكْثَاْر**
**مِكْثَاْر** 45 ,
a. Çok konuşan, geveze; konuşkan, boşboğaz.

**كَثڤرَ**
N. P. **كَثڤرَ** I ,
a. Sayıca az geldi.

**أَكْثَرَ**
N. Ag. **أَكْثَرَ** IV ,
a. Zengin, varlıklı.

**تَكَاْثَرَ**
N. Ac. **تَكَاْثَرَ** VI ,
a. Artış, çoğalma.

b. Sıklık.

**كَوْثَر**
**كَوْثَر**
a. 25 (a), (b)’ye bak.

c. Cömert bey veya efendi.

d. Nehir.

e. [ art. ], Cennette belirli bir nehir.

**كَيْثَر**
**كَيْثَر**
a. 25 (a)’ya ve **كَوْثَر** (c)’ye bak.

**مِكْثِيْر**
**مِكْثِيْر**
a. 45’e bak.

**كَثِيْرًا**
**كَثِيْرًا**
a. Çok.

b. Aşağıya bak.

**بِتَكَاثُر**
**بِتَكَاثُر**
a. Sık sık, sıkça.

**أَكْثَرِيًّا**
**أَكْثَرِيًّا**
a. Çoğunlukla; genel olarak.

**أَكْثَر النَّاس**
**أَكْثَر النَّاس**
a. İnsanların çoğu, insanların ekseriyeti.

**مَكْثُوْر عَلَيْهِ**
**مَكْثُوْر عَلَيْهِ**
a. Borçla bunalmış.

b. Uğranılan, kalabalıklaşan (yer).

**كَوْثَرَ**
**كَوْثَرَ**
a. [ coll. ], (**كَوُثَ**) (a)’ya bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

كثر
كَثُرَ - يَكْثُرُ - كَثْرَة - كَثِيْر - كَثِيْرَة - كَثِيراً - أَكْثَر - كَوْثَر - كَثَّرَ - يُكَثِّرُ - اسْتَكْثَرَ - يَسْتَكْثِرُ - تَكَاثَرَ - يَتَكَاثَرُ - تَكَاثُر
كَثُرَ - يَكْثُرُ + الشيء أو الكائن: ضد " قَلَّ - يَقِلُّ ": زاد مقدار مكوناته عن عدد معروف سابقاً
كَثْرَة: على وزن " فَعْلَة " اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من  " كَثُرَ - يَكْثُرُ ": الزيادة المخصوصة في مقدار مكونات الشيء أو الكائن عن عدد معروف سابقاً
كَثِيْر: على وزن " فعيل " اسم فاعل صفة مشبهة من " كَثُرَ - يَكْثُرُ ": صفة أو حال لوصف شيء أو مجموعة أشياء، يكون فيها المقدار من الكائن أو مكوناته، زائداً وأكبر مما هو متعارف عليه على أنه عادي ووسطي ومقبول: صفة لاسم قبلها : تكون مقادير الوصف في الصفة كالعدد أو الكم أو الحجم أو الإضاءة إلخ، زائدة وعالية وأكبر من ما هو مقبول على أنه عادي ووسطي
كَثِيْر من: مقدار من مكون أو كائن، زائدٌ وأكبر من ما هو مقبول على أنه وسط وعادي
كَثِيْرة: مؤنث "كَثِيْر "
كَثِيْرأً: حال  من " كَثِيْر": الفعل أو العمل يتم بمقدار من القوة أو التكرار أكبر من ما هو مقبول على أنه عادي ووسطي
أَكْثَرُ: على وزن " أفعل ": صفة مفاضلة من " كَثِيْر ": المقدار أكبر من " كَثِيْر ": المقدار زائد بشكل واضح عما هو مقبول على أنه عادي ووسطي، وهو يزيد ويفوق ما يوصف بلفظ " كَثِيْر "
أَكْثَر + اسم مضاف لها: أكثر الناس - أكثرهم: المراد بأن نسبة ما يشملهم الوصف هو أعلى من الوسط والعادي: فوق النصف
أَكْثَر من: أكثر من ذلك - أكثر منهم: وصف لمقدار مكونات الشيء بأنها أكبر وأعلى وتزيد على الاسم الذي يأتي بعد حرف الجر " من "
أَكْثَر + فعلاً : مثلاً " أكثر جمعاً": وصف لمقدار الفعل بأنه أكبر وأعلى ويزيد على فعل الاسم الذي يأتي بعد حرف الجر " من "
كَوْثَر - الكوثر: على وزن " فَوْعَل " اسم فعل مبالغة بمعنى مفعول من " كَثُرَ - يَكْثُرُ ": الكثير الكثير
أََكْثَرَ -  يُكْثِرُ: على وزن " أفعل " من  " كَثُرَ - يَكْثُرُ ": جعله " يَكْثُر "
كَثَّرَ - يُكَثِّرُ: على وزن " فَعَّل " من " كَثُرَ - يَكْثُرُ ": جعله " يَكْثُرُ " على وجه التكرار والشدة
اسْتَكْثَرَ - يَسْتَكْثِرُ: على وزن " استفعل من " كَثُرَ - يَكْثُرُ ": طلب وتمنى أن " يَكْثُرُ " شيء لديه
تَكَاثَرَ - يَتَكَاثَرُ: على وزن " تفاعل " من " كَثُرَ - يَكْثُرُ ": سعى بإرادة ذاتية ليتبادل فعل " كَثُرَ - يَكْثُرُ " مع آخر: حرص كل منهما على أن يكون لديه الكثير وأكثر من صاحبه
تَكَاثُر: " اسم فعل " تَكَاثَرَ - يَتَكَاثَرُ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الزيادة والنمو بالعدد والكم والحجم والمنزلة"، وهي:
ضَعَفَ - يَضْعَفُ، زادَ - يَزيْدُ، كَثُرَ - يَكْثُرُ، كَبِرً - يَكْبَرُ، رَبا - يَرْبو، فَاقَ - يَفُوْقُ
كَثَرَ
 	﴿للرجال نصيب مما ترك الوالدان والأقربون وللنساء نصيب مما ترك الوالدان والأقربون مما قل منه أو كثر نصيبا مفروضا(7)﴾ النساء ﴿إن تستفتحوا فقد جاءكم الفتح وإن تنتهوا فهو خير لكم وإن تعودوا نعد ولن تغني عنكم فئتكم شيئا ولو كثرت وأن الله مع المؤمنين(19)﴾ الأنفال
كثرة
 ﴿قل لا يستوي الخبيث والطيب ولو أعجبك كثرة الخبيث فاتقوا الله ياأولي الألباب لعلكم تفلحون(100)﴾ المائدة ﴿لقد نصركم الله في مواطن كثيرة ويوم حنين إذ أعجبتكم كثرتكم فلم تغن عنكم شيئا وضاقت عليكم الأرض بما رحبت ثم وليتم مدبرين(25)﴾ التوبة
كثير
كثير من
كثير من أهل الكتاب
 ﴿وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم ولعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء وليزيدن كثيرا منهم ما أنزل إليك من ربك طغيانا وكفرا وألقينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله ويسعون في الأرض فسادا والله لا يحب المفسدين(64)﴾ المائدة ﴿قل ياأهل الكتاب لستم على شيء حتى تقيموا التوراة والإنجيل وما أنزل إليكم من ربكم وليزيدن كثيرا منهم ما أنزل إليك من ربك طغيانا وكفرا فلا تأس على القوم الكافرين (68)﴾ المائدة
 	﴿ولو كانوا يؤمنون بالله والنبي وما أنزل إليه ما اتخذوهم أولياء ولكن كثيرا منهم فاسقون(81)﴾ المائدة ﴿ألم يأن للذين آمنوا أن تخشع قلوبهم لذكر الله وما نزل من الحق ولا يكونوا كالذين أوتوا الكتاب من قبل فطال عليهم الأمد فقست قلوبهم وكثير منهم فاسقون(16)﴾ الحديد
 	﴿ولقد أرسلنا نوحا وإبراهيم وجعلنا في ذريتهما النبوة والكتاب فمنهم مهتد وكثير منهم فاسقون(26)﴾ الحديد ﴿ثم قفينا على آثارهم برسلنا وقفينا بعيسى ابن مريم وآتيناه الإنجيل وجعلنا في قلوب الذين اتبعوه رأفة ورحمة ورهبانية ابتدعوها ما كتبناها عليهم إلا ابتغاء رضوان الله فما رعوها حق رعايتها فآتينا الذين آمنوا منهم أجرهم وكثير منهم فاسقون(27)﴾ الحديد
 	﴿ياأيها الذين آمنوا إن كثيرا من الأحبار والرهبان ليأكلون أموال الناس بالباطل ويصدون عن سبيل الله والذين يكنزون الذهب والفضة ولا ينفقونها في سبيل الله فبشرهم بعذاب أليم(34)﴾ التوبة ﴿وترى كثيرا منهم يسارعون في الإثم والعدوان وأكلهم السحت لبئس ما كانوا يعملون(62)﴾ المائدة
 	﴿من أجل ذلك كتبنا على بني إسرائيل أنه من قتل نفسا بغير نفس أو فساد في الأرض فكأنما قتل الناس جميعا ومن أحياها فكأنما أحيا الناس جميعا ولقد جاءتهم رسلنا بالبينات ثم إن كثيرا منهم بعد ذلك في الأرض لمسرفون (32)﴾ المائدة ﴿ولو أنهم أقاموا التوراة والإنجيل وما أنزل إليهم من ربهم لأكلوا من فوقهم ومن تحت أرجلهم منهم أمة مقتصدة وكثير منهم ساء ما يعملون (66)﴾ المائدة
 	﴿ود كثير من أهل الكتاب لو يردونكم من بعد إيمانكم كفارا حسدا من عند أنفسهم من بعد ما تبين لهم الحق فاعفوا واصفحوا حتى يأتي الله بأمره إن الله على كل شيء قدير(109)﴾ البقرة
 	﴿ترى كثيرا منهم يتولون الذين كفروا لبئس ما قدمت لهم أنفسهم أن سخط الله عليهم وفي العذاب هم خالدون(80)﴾ المائدة
كثير من الناس
 ﴿وأن احكم بينهم بما أنزل الله ولا تتبع أهواءهم واحذرهم أن يفتنوك عن بعض ما أنزل الله إليك فإن تولوا فاعلم أنما يريد الله أن يصيبهم ببعض ذنوبهم وإن كثيرا من الناس لفاسقون (49)﴾ المائدة ﴿ألم ترى أن الله يسجد له من في السماوات ومن في الأرض والشمس والقمر والنجوم والجبال والشجر والدواب وكثير من الناس وكثير حق عليه العذاب ومن يهن الله فما له من مكرم إن الله يفعل ما يشاء(18)﴾ الحج ﴿أولم يتفكروا في أنفسهم ما خلق الله السماوات والأرض وما بينهما إلا بالحق وأجل مسمى وإن كثيرا من الناس بلقاء ربهم لكافرون (8)﴾ الروم ﴿فاليوم ننجيك ببدنك لتكون لمن خلفك آية وإن كثيرا من الناس عن آياتنا لغافلون (92)﴾ يونس
كثير من : اشياء متعددة
 ﴿لا خير في كثير من نجواهم إلا من أمر بصدقة أو معروف أو إصلاح بين الناس ومن يفعل ذلك ابتغاء مرضاة الله فسوف نؤتيه أجرا عظيما(114)﴾ النساء ﴿ياأهل الكتاب قد جاءكم رسولنا يبين لكم كثيرا مما كنتم تخفون من الكتاب ويعفو عن كثير قد جاءكم من الله نور وكتاب مبين(15)﴾ المائدة ﴿وما لكم ألا تأكلوا مما ذكر اسم الله عليه وقد فصل لكم ما حرم عليكم إلا ما اضطررتم إليه وإن كثيرا ليضلون بأهوائهم بغير علم إن ربك هو أعلم بالمعتدين (119)﴾ الأنعام ﴿ياأيها الذين آمنوا اجتنبوا كثيرا من الظن إن بعض الظن إثم ولا تجسسوا ولا يغتب بعضكم بعضا أيحب أحدكم أن يأكل لحم أخيه ميتا فكرهتموه واتقوا الله إن الله تواب رحيم(12)﴾ الحجرات ﴿رب إنهن أضللن كثيرا من الناس فمن تبعني فإنه مني ومن عصاني فإنك غفور رحيم(36)﴾ إبراهيم ﴿وكذلك زين لكثير من المشركين قتل أولادهم شركاؤهم ليردوهم وليلبسوا عليهم دينهم ولو شاء الله ما فعلوه فذرهم وما يفترون(137)﴾ الأنعام ﴿ولقد ذرأنا لجهنم كثيرا من الجن والإنس لهم قلوب لا يفقهون بها ولهم أعين لا يبصرون بها ولهم آذان لا يسمعون بها أولئك كالأنعام بل هم أضل أولئك هم الغافلون(179)﴾ الأعراف ﴿قالوا ياشعيب ما نفقه كثيرا مما تقول وإنا لنراك فينا ضعيفا ولولا رهطك لرجمناك وما أنت علينا بعزيز(91)﴾ هود ﴿ولقد كرمنا بني آدم وحملناهم في البر والبحر ورزقناهم من الطيبات وفضلناهم على كثير ممن خلقنا تفضيلا (70)﴾ الإسراء ﴿ولقد آتينا داوود وسليمان علما وقالا الحمد لله الذي فضلنا على كثير من عباده المؤمنين (15)﴾ النمل ﴿قال لقد ظلمك بسؤال نعجتك إلى نعاجه وإن كثيرا من الخلطاء ليبغي بعضهم على بعض إلا الذين آمنوا وعملوا الصالحات وقليل ما هم وظن داوود أنما فتناه فاستغفر ربه وخر راكعا وأناب(24)﴾ ص ﴿وما كنتم تستترون أن يشهد عليكم سمعكم ولا أبصاركم ولا جلودكم ولكن ظننتم أن الله لا يعلم كثيرا مما تعملون (22)﴾ فصلت ﴿وحسبوا ألا تكون فتنة فعموا وصموا ثم تاب الله عليهم ثم عموا وصموا كثير منهم والله بصير بما يعملون(71)﴾ المائدة
كثير - كثيراً - كثيرة : صفة لاسم قبلها
 ﴿فلما فصل طالوت بالجنود قال إن الله مبتليكم بنهر فمن شرب منه فليس مني ومن لم يطعمه فإنه مني إلا من اغترف غرفة بيده فشربوا منه إلا قليلا منهم فلما جاوزه هو والذين آمنوا معه قالوا لا طاقة لنا اليوم بجالوت وجنوده قال الذين يظنون أنهم ملاقو الله كم من فئة قليلة غلبت فئة كثيرة بإذن الله والله مع الصابرين (249)﴾ البقرة
 	﴿ومغانم كثيرة يأخذونها وكان الله عزيزا حكيما(19)﴾ الفتح ﴿وعدكم الله مغانم كثيرة تأخذونها فعجل لكم هذه وكف أيدي الناس عنكم ولتكون آية للمؤمنين ويهديكم صراطا مستقيما(20)﴾ الفتح ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا ضربتم في سبيل الله فتبينوا ولا تقولوا لمن ألقى إليكم السلام لست مؤمنا تبتغون عرض الحياة الدنيا فعند الله مغانم كثيرة كذلك كنتم من قبل فمن الله عليكم فتبينوا إن الله كان بما تعملون خبيرا(94)﴾ النساء
 	﴿متكئين فيها يدعون فيها بفاكهة كثيرة وشراب(51)﴾ص ﴿وفاكهة كثيرة(32)﴾ الواقعة
 	﴿فأنشأنا لكم به جنات من نخيل وأعناب لكم فيها فواكه كثيرة ومنها تأكلون(19)﴾ المؤمنون ﴿لكم فيها فاكهة كثيرة منها تأكلون(73)﴾ الزخرف
 	﴿لا تدعوا اليوم ثبورا واحدا وادعوا ثبورا كثيرا (14)﴾ الفرقان
 	﴿من ذا الذي يقرض الله قرضا حسنا فيضاعفه له أضعافا كثيرة والله يقبض ويبسط وإليه ترجعون(245)﴾ البقرة ﴿يؤتي الحكمة من يشاء ومن يؤت الحكمة فقد أوتي خيرا كثيرا وما يذكر إلا أولوا الألباب(269)﴾ البقرة ﴿وكأين من نبي قاتل معه ربيون كثير فما وهنوا لما أصابهم في سبيل الله وما ضعفوا وما استكانوا والله يحب الصابرين(146)﴾ آل عمران ﴿لتبلون في أموالكم وأنفسكم ولتسمعن من الذين أوتوا الكتاب من قبلكم ومن الذين أشركوا أذى كثيرا وإن تصبروا وتتقوا فإن ذلك من عزم الأمور(186)﴾ آل عمران ﴿ياأيها الناس اتقوا ربكم الذي خلقكم من نفس واحدة وخلق منها زوجها وبث منهما رجالا كثيرا ونساء واتقوا الله الذي تتساءلون به والأرحام إن الله كان عليكم رقيبا(1)﴾ النساء ﴿لنحيي به بلدة ميتا ونسقيه مما خلقنا أنعاما وأناسي كثيرا (49)﴾ الفرقان ﴿ياأيها الذين آمنوا لا يحل لكم أن ترثوا النساء كرها ولا تعضلوهن لتذهبوا ببعض ما آتيتموهن إلا أن يأتين بفاحشة مبينة وعاشروهن بالمعروف فإن كرهتموهن فعسى أن تكرهوا شيئا ويجعل الله فيه خيرا كثيرا (19)﴾ النساء ﴿أفلا يتدبرون القرآن ولو كان من عند غير الله لوجدوا فيه اختلافا كثيرا (82)﴾ النساء ﴿ومن يهاجر في سبيل الله يجد في الأرض مراغما كثيرا وسعة ومن يخرج من بيته مهاجرا إلى الله ورسوله ثم يدركه الموت فقد وقع أجره على الله وكان الله غفورا رحيما(100)﴾ النساء ﴿لقد نصركم الله في مواطن كثيرة ويوم حنين إذ أعجبتكم كثرتكم فلم تغن عنكم شيئا وضاقت عليكم الأرض بما رحبت ثم وليتم مدبرين(25)﴾ التوبة ﴿وإن لكم في الأنعام لعبرة نسقيكم مما في بطونها ولكم فيها منافع كثيرة ومنها تأكلون(21)﴾ المؤمنون ﴿وعادا وثمود وأصحاب الرس وقرونا بين ذلك كثيرا(38)﴾ الفرقان
 	﴿ولقد أضل منكم جبلا كثيرا أفلم تكونوا تعقلون(62)﴾ يس
كثيرا:
 ﴿إن الله لا يستحيي أن يضرب مثلا ما بعوضة فما فوقها فأما الذين آمنوا فيعلمون أنه الحق من ربهم وأما الذين كفروا فيقولون ماذا أراد الله بهذا مثلا يضل به كثيرا ويهدي به كثيرا وما يضل به إلا الفاسقين(26)﴾ البقرة
 	﴿قل ياأهل الكتاب لا تغلوا في دينكم غير الحق ولا تتبعوا أهواء قوم قد ضلوا من قبل وأضلوا كثيرا وضلوا عن سواء السبيل(77)﴾ المائدة ﴿وقد أضلوا كثيرا ولا تزد الظالمين إلا ضلالا(24)﴾ نوح
 	﴿إذ يريكهم الله في منامك قليلا ولو أراكهم كثيرا لفشلتم ولتنازعتم في الأمر ولكن الله سلم إنه عليم بذات الصدور(43)﴾ الأنفال
 	﴿فليضحكوا قليلا وليبكوا كثيرا جزاء بما كانوا يكسبون(82)﴾ التوبة
 	﴿ياأيها الذين آمنوا اذكروا الله ذكرا كثيرا (41)﴾ الأحزاب
 	﴿قال رب اجعل لي آية قال آيتك ألا تكلم الناس ثلاثة أيام إلا رمزا واذكر ربك كثيرا وسبح بالعشي والإبكار(41)﴾ آل عمران ﴿إن المسلمين والمسلمات والمؤمنين والمؤمنات والقانتين والقانتات والصادقين والصادقات والصابرين والصابرات والخاشعين والخاشعات والمتصدقين والمتصدقات والصائمين والصائمات والحافظين فروجهم والحافظات والذاكرين الله كثيرا والذاكرات أعد الله لهم مغفرة وأجرا عظيما(35)﴾ الأحزاب
 	﴿إلا الذين آمنوا وعملوا الصالحات وذكروا الله كثيرا وانتصروا من بعد ما ظلموا وسيعلم الذين ظلموا أي منقلب ينقلبون(227)﴾ الشعراء ﴿لقد كان لكم في رسول الله أسوة حسنة لمن كان يرجو الله واليوم الآخر وذكر الله كثيرا(21)﴾ الأحزاب
 	﴿ياأيها الذين آمنوا إذا لقيتم فئة فاثبتوا واذكروا الله كثيرا لعلكم تفلحون (45)﴾ الأنفال ﴿فإذا قضيت الصلاة فانتشروا في الأرض وابتغوا من فضل الله واذكروا الله كثيرا لعلكم تفلحون(10)﴾ الجمعة
 	﴿كي نسبحك كثيرا(33)﴾ طه ﴿ونذكرك كثيرا (34)﴾ طه
 	﴿الذين أخرجوا من ديارهم بغير حق إلا أن يقولوا ربنا الله ولولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لهدمت صوامع وبيع وصلوات ومساجد يذكر فيها اسم الله كثيرا ولينصرن الله من ينصره إن الله لقوي عزيز(40)﴾ الحج
 	﴿فبظلم من الذين هادوا حرمنا عليهم طيبات أحلت لهم وبصدهم عن سبيل الله كثيرا (160)﴾ النساء ﴿وما قدروا الله حق قدره إذ قالوا ما أنزل الله على بشر من شيء قل من أنزل الكتاب الذي جاء به موسى نورا وهدى للناس تجعلونه قراطيس تبدونها وتخفون كثيرا وعلمتم ما لم تعلموا أنتم ولا آباؤكم قل الله ثم ذرهم في خوضهم يلعبون(91)﴾ الأنعام ﴿ألم ترى أن الله يسجد له من في السماوات ومن في الأرض والشمس والقمر والنجوم والجبال والشجر والدواب وكثير من الناس وكثير حق عليه العذاب ومن يهن الله فما له من مكرم إن الله يفعل ما يشاء(18)﴾ الحج ﴿واعلموا أن فيكم رسول الله لو يطيعكم في كثير من الأمر لعنتم ولكن الله حبب إليكم الإيمان وزينه في قلوبكم وكره إليكم الكفر والفسوق والعصيان أولئك هم الراشدون(7)﴾ الحجرات
 	﴿وما أصابكم من مصيبة فبما كسبت أيديكم ويعفو عن كثير(30)﴾ الشورى ﴿أو يوبقهن بما كسبوا ويعف عن كثير(34)﴾ الشورى
أكثر : أكثر + اسم مضاف لها : أكثر الناس - أكثرهم
مشركون﴿وما يؤمن أكثرهم بالله إلا وهم مشركون (106)﴾ يوسف ﴿قل سيروا في الأرض فانظروا كيف كان عاقبة الذين من قبل كان أكثرهم مشركين (42)﴾ الروم
كفورا	﴿ولقد صرفنا للناس في هذا القرآن من كل مثل فأبى أكثر الناس إلا كفورا (89)﴾ الإسراء ﴿ولقد صرفناه بينهم ليذكروا فأبى أكثر الناس إلا كفورا (50)﴾ الفرقان
للحق كارهون	﴿أم يقولون به جنة بل جاءهم بالحق وأكثرهم للحق كارهون(70)﴾ المؤمنون ﴿لقد جئناكم بالحق ولكن أكثركم للحق كارهون(78)﴾ الزخرف
لا يعقلون	﴿ما جعل الله من بحيرة ولا سائبة ولا وصيلة ولا حام ولكن الذين كفروا يفترون على الله الكذب وأكثرهم لا يعقلون(103)﴾المائدة ﴿ولئن سألتهم من نزل من السماء ماء فأحيا به الأرض من بعد موتها ليقولن الله قل الحمد لله بل أكثرهم لا يعقلون (63)﴾ العنكبوت ﴿إن الذين ينادونك من وراء الحجرات أكثرهم لا يعقلون (4)﴾ الحجرات
لا يسمعون	﴿بشيرا ونذيرا فأعرض أكثرهم فهم لا يسمعون(4)﴾ فصلت ﴿أم تحسب أن أكثرهم يسمعون أو يعقلون إن هم إلا كالأنعام بل هم أضل سبيلا(44)﴾ الفرقان
فاسقون	﴿كنتم خير أمة أخرجت للناس تأمرون بالمعروف وتنهون عن المنكر وتؤمنون بالله ولو آمن أهل الكتاب لكان خيرا لهم منهم المؤمنون وأكثرهم الفاسقون(110)﴾ آل عمران ﴿قل ياأهل الكتاب هل تنقمون منا إلا أن آمنا بالله وما أنزل إلينا وما أنزل من قبلوأن أكثركم فاسقون(59)﴾ المائدة
 	﴿وما وجدنا لأكثرهم من عهد وإن وجدنا أكثرهم لفاسقين(102)﴾ الأعراف ﴿كيف وإن يظهروا عليكم لا يرقبوا فيكم إلا ولا ذمة يرضونكم بأفواههم وتأبى قلوبهم وأكثرهم فاسقون(8)﴾ التوبة
لا يعلمون	﴿وما لهم ألا يعذبهم الله وهم يصدون عن المسجد الحرام وما كانوا أولياءه إن أولياؤه إلا المتقون ولكن أكثرهم لا يعلمون(34)﴾ الأنفال
 	﴿وما أرسلناك إلا كافة للناس بشيرا ونذيرا ولكن أكثر الناس لا يعلمون(28)﴾ سبأ
 	﴿ضرب الله مثلا رجلا فيه شركاء متشاكسون ورجلا سلما لرجل هل يستويان مثلا الحمد لله بل أكثرهم لا يعلمون (29)﴾ الزمر ﴿ضرب الله مثلا عبدا مملوكا لا يقدر على شيء ومن رزقناه منا رزقا حسنا فهو ينفق منه سرا وجهرا هل يستوون الحمد لله بل أكثرهم لا يعلمون (75)﴾ النحل
 	﴿وقالوا لولا نزل عليه آية من ربه قل إن الله قادر على أن ينزل آية ولكن أكثرهم لا يعلمون(37)﴾ الأنعام ﴿وإذا بدلنا آية مكان آية والله أعلم بما ينزل قالوا إنما أنت مفتر بل أكثرهم لا يعلمون (101)﴾ النحل
 	﴿وقال الذي اشتراه من مصر لامرأته أكرمي مثواه عسى أن ينفعنا أو نتخذه ولدا وكذلك مكنا ليوسف في الأرضولنعلمه من تأويل الأحاديث والله غالب على أمره ولكن أكثر الناس لا يعلمون (21)﴾ يوسف ﴿ولما دخلوا من حيث أمرهم أبوهم ما كان يغني عنهم من الله من شيء إلا حاجة في نفس يعقوب قضاها وإنه لذو علم لما علمناه ولكن أكثر الناس لا يعلمون(68)﴾ يوسف
 	﴿ما خلقناهما إلا بالحق ولكن أكثرهم لا يعلمون(39)﴾ الدخان ﴿لخلق السماوات والأرض أكبر من خلق الناس ولكن أكثر الناس لا يعلمون(57)﴾ غافر ﴿أمن جعل الأرض قرارا وجعل خلالها أنهارا وجعل لها رواسي وجعل بين البحرين حاجزا أئله مع الله بل أكثرهم لا يعلمون (61)﴾ النمل ﴿ولئن سألتهم من خلق السماوات والأرض ليقولن الله قل الحمد لله بل أكثرهم لا يعلمون (25)﴾ لقمان
 	﴿قل إن ربي يبسط الرزق لمن يشاء ويقدر ولكن أكثر الناس لا يعلمون(36)﴾ سبأ ﴿فإذا مس الإنسان ضر دعانا ثم إذا خولناه نعمة منا قال إنما أوتيته على علم بل هي فتنة ولكن أكثرهم لا يعلمون (49)﴾ الزمر
 	﴿ما تعبدون من دونه إلا أسماء سميتموها أنتم وآباؤكم ما أنزل الله بها من سلطان إن الحكم إلا لله أمر ألا تعبدوا إلا إياهذلك الدين القيم ولكن أكثر الناس لا يعلمون (40)﴾ يوسف ﴿فأقم وجهك للدين حنيفا فطرة الله التي فطر الناس عليها لا تبديل لخلق الله ذلك الدين القيم ولكن أكثر الناس لا يعلمون (30)﴾ الروم
 	﴿وأقسموا بالله جهد أيمانهم لا يبعث الله من يموت بلى وعدا عليه حقا ولكن أكثر الناس لا يعلمون(38)﴾ النحل ﴿وعد الله لا يخلف الله وعده ولكن أكثر الناس لا يعلمون (6)﴾ الروم
 	﴿ألا إن لله ما في السماوات والأرض ألا إن وعد الله حق ولكن أكثرهم لا يعلمون (55)﴾ يونس ﴿فرددناه إلى أمه كي تقر عينها ولا تحزن ولتعلم أن وعد الله حق ولكن أكثرهم لا يعلمون (13)﴾ القصص
 	﴿يسألونك عن الساعة أيان مرساها قل إنما علمها عند ربي لا يجليها لوقتها إلا هو ثقلت في السماوات والأرض لا تأتيكم إلا بغتة يسألونك كأنك حفي عنها قل إنما علمها عند الله ولكن أكثر الناس لا يعلمون (187)﴾ الأعراف ﴿قل الله يحييكم ثم يميتكم ثم يجمعكم إلى يوم القيامة لا ريب فيه ولكن أكثر الناس لا يعلمون(26)﴾ الجاثية
 	﴿ثم لآتينهم من بين أيديهم ومن خلفهم وعن أيمانهم وعن شمائلهم ولا تجد أكثرهم شاكرين (17)﴾ الأعراف
 	﴿وما ظن الذين يفترون على الله الكذب يوم القيامة إن الله لذو فضل على الناس ولكن أكثرهم لا يشكرون (60)﴾ يونس ﴿ألم تر إلى الذين خرجوا من ديارهم وهم ألوف حذر الموت فقال لهم الله موتوا ثم أحياهم إن الله لذو فضل على الناس ولكن أكثر الناس لا يشكرون(243)﴾ البقرة
 	﴿وإن ربك لذو فضل على الناس ولكن أكثرهم لا يشكرون (73)﴾ النمل ﴿الله الذي جعل لكم الليل لتسكنوا فيه والنهار مبصرا إن الله لذو فضل على الناس ولكن أكثر الناس لا يشكرون (61)﴾ غافر
 	﴿واتبعت ملة آبائي إبراهيم وإسحاق ويعقوب ما كان لنا أن نشرك بالله من شيء ذلك من فضل الله علينا وعلى الناس ولكن أكثر الناس لا يشكرون (38)﴾ يوسف
 	﴿فإذا جاءتهم الحسنة قالوا لنا هذه وإن تصبهم سيئة يطيروا بموسى ومن معه ألا إنما طائرهم عند الله ولكن أكثرهم لا يعلمون(131)﴾ الأعراف ﴿وقالوا إن نتبع الهدى معك نتخطف من أرضنا أولم نمكن لهم حرما آمنا يجبى إليه ثمرات كل شيء رزقا من لدنا ولكن أكثرهم لا يعلمون(57)﴾ القصص
 	﴿فرددناه إلى أمه كي تقر عينها ولا تحزن ولتعلم أن وعد الله حق ولكن أكثرهم لا يعلمون(13)﴾ القصص ﴿وقال الذي اشتراه من مصر لامرأته أكرمي مثواه عسى أن ينفعنا أو نتخذه ولدا وكذلك مكنا ليوسف في الأرض ولنعلمه من تأويل الأحاديث والله غالب على أمره ولكن أكثر الناس لا يعلمون(21)﴾ يوسف
يجهلون	﴿أم اتخذوا من دونه آلهة قل هاتوا برهانكم هذا ذكر من معي وذكر من قبلي بل أكثرهم لا يعلمون الحق فهم معرضون(24)﴾ الأنبياء ﴿ولو أننا نزلنا إليهم الملائكة وكلمهم الموتى وحشرنا عليهم كل شيء قبلا ما كانوا ليؤمنوا إلا أن يشاء الله ولكن أكثرهم يجهلون(111)﴾ الأنعام
غير مؤمنين	﴿إن في ذلك لآية وما كان أكثرهم مؤمنين(8)﴾ الشعراء ﴿إن في ذلك لآية وما كان أكثرهم مؤمنين(67)﴾ الشعراء ﴿إن في ذلك لآية وما كان أكثرهم مؤمنين(103)﴾ الشعراء ﴿إن في ذلك لآية وما كان أكثرهم مؤمنين(121)﴾ الشعراء ﴿فكذبوه فأهلكناهم إن في ذلك لآية وما كان أكثرهم مؤمنين(139)﴾ الشعراء ﴿فأخذهم العذاب إن في ذلك لآية وما كان أكثرهم مؤمنين(158)﴾ الشعراء ﴿إن في ذلك لآية وما كان أكثرهم مؤمنين(174)﴾ الشعراء ﴿إن في ذلك لآية وما كان أكثرهم مؤمنين(190)﴾ الشعراء
 	﴿أفمن كان على بينة من ربه ويتلوه شاهد منه ومن قبله كتاب موسى إماما ورحمة أولئك يؤمنون به ومن يكفر به من الأحزاب فالنار موعده فلا تكن في مرية منه إنه الحق من ربك ولكن أكثر الناس لا يؤمنون (17)﴾ هود ﴿المر تلك آيات الكتاب والذي أنزل إليك من ربك الحق ولكن أكثر الناس لا يؤمنون (1)﴾ الرعد
 	﴿أوكلما عاهدوا عهدا نبذه فريق منهم بل أكثرهم لا يؤمنون(100)﴾ البقرة
 	﴿وما أكثر الناس ولو حرصت بمؤمنين(103)﴾ يوسف ﴿لقد حق القول على أكثرهم فهم لا يؤمنون (7)﴾ يس
 	﴿إن الساعة لآتية لا ريب فيها ولكن أكثر الناس لا يؤمنون (59)﴾ غافر
مضلون	﴿وإن تطع أكثر من في الأرض يضلوك عن سبيل الله إن يتبعون إلا الظن وإن هم إلا يخرصون(116)﴾ الأنعام
ضالون	﴿وما يتبع أكثرهم إلا ظنا إن الظن لا يغني من الحق شيئا إن الله عليم بما يفعلون (36)﴾ يونس ﴿ولقد ضل قبلهم أكثر الأولين (71)﴾ الصافات ﴿ولقد أضل منكم جبلا كثيرا أفلم تكونوا تعقلون(62)﴾ يس
كافرون	﴿يعرفون نعمة الله ثم ينكرونها وأكثرهم الكافرون (83)﴾ النحل
كاذبون مؤمنون بالجن	﴿يلقون السمع وأكثرهم كاذبون (223)﴾ الشعراء ﴿قالوا سبحانك أنت ولينا من دونهم بل كانوا يعبدون الجن أكثرهم بهم مؤمنون(41)﴾ سبأ
أكثر من : أكثر من ذلك - أكثر منهم
 ﴿ولكم نصف ما ترك أزواجكم إن لم يكن لهن ولد فإن كان لهن ولد فلكم الربع مما تركن من بعد وصية يوصين بها أو دين ولهن الربع مما تركتم إن لم يكن لكم ولد فإن كان لكم ولد فلهن الثمن مما تركتم من بعد وصية توصون بها أو دين وإن كان رجل يورث كلالة أو امرأة وله أخ أو أخت فلكل واحد منهما السدس فإن كانوا أكثر من ذلك فهم شركاء في الثلث من بعد وصية يوصى بها أو دين غير مضار وصية من الله والله عليم حليم(12)﴾ النساء ﴿ألم ترى أن الله يعلم ما في السماوات وما في الأرض ما يكون من نجوى ثلاثة إلا هو رابعهم ولا خمسة إلا هو سادسهم ولا أدنى من ذلك ولا أكثر إلا هو معهمأين ما كانوا ثم ينبئهم بما عملوا يوم القيامة إن الله بكل شيء عليم(7)﴾ المجادلة
 	﴿وكان له ثمر فقال لصاحبه وهو يحاوره أنا أكثر منك مالا وأعز نفرا(34)﴾ الكهف
 	﴿أفلم يسيروا في الأرض فينظروا كيف كان عاقبة الذين من قبلهم كانوا أكثر منهم وأشد قوة وآثارا في الأرض فما أغنى عنهم ما كانوا يكسبون(82)﴾ غافر
 	﴿أولم يسيروا في الأرض فينظروا كيف كان عاقبة الذين من قبلهم كانوا أشد منهم قوة وأثاروا الأرض وعمروها أكثر مما عمروها وجاءتهم رسلهم بالبينات فما كان الله ليظلمهم ولكن كانوا أنفسهم يظلمون(9)﴾ الروم
أكثر + فعلاً : أكثر جمعاً
 ﴿قال إنما أوتيته على علم عندي أولم يعلم أن الله قد أهلك من قبله من القرون من هو أشد منه قوة وأكثر جمعا ولا يسأل عن ذنوبهم المجرمون(78)﴾ القصص
 	﴿وقالوا نحن أكثر أموالا وأولادا وما نحن بمعذبين(35)﴾ سبأ ﴿كالذين من قبلكم كانوا أشد منكم قوة وأكثر أموالا وأولادا فاستمتعوا بخلاقهم فاستمتعتم بخلاقكم كما استمتع الذين من قبلكم بخلاقهم وخضتم كالذي خاضوا أولئك حبطت أعمالهم في الدنيا والآخرة وأولئك هم الخاسرون (69)﴾ التوبة
 	﴿ثم رددنا لكم الكرة عليهم وأمددناكم بأموال وبنين وجعلناكم أكثر نفيرا(6)﴾ الإسراء
 	﴿ولقد صرفنا في هذا القرآن للناس من كل مثل وكان الإنسان أكثر شيء جدلا (54)﴾ الكهف
 	﴿هذا القرآن يقص على بني إسرائيل أكثر الذي هم فيه يختلفون (76)﴾ النمل
أَكْثَرَ - فأكثرت - فأكثروا
 ﴿قالوا يانوح قد جادلتنا فأكثرت جدالنا فأتنا بما تعدنا إن كنت من الصادقين(32)﴾ هود ﴿فأكثروا فيها الفساد(12)﴾ الفجر
كَثَّرَ - فكثركم
 ﴿ولا تقعدوا بكل صراط توعدون وتصدون عن سبيل الله من آمن به وتبغونها عوجا واذكروا إذ كنتم قليلا فكثركموانظروا كيف كان عاقبة المفسدين(86)﴾ الأعراف
استكثر - استكثرت - استكثرتم
 ﴿ويوم يحشرهم جميعا يامعشر الجن قد استكثرتم من الإنس وقال أولياؤهم من الإنس ربنا استمتع بعضنا ببعض وبلغنا أجلنا الذي أجلت لنا قال النار مثواكم خالدين فيها إلا ما شاء الله إن ربك حكيم عليم(128)﴾ الأنعام ﴿قل لا أملك لنفسي نفعا ولا ضرا إلا ما شاء الله ولو كنت أعلم الغيب لاستكثرت من الخير وما مسني السوء إن أنا إلا نذير وبشير لقوم يؤمنون(188)﴾ الأعراف
 	﴿ولا تمنن تستكثر(6)﴾ المدثر
تكاثر - التكاثر
 ﴿اعلموا أنما الحياة الدنيا لعب ولهو وزينة وتفاخر بينكم وتكاثر في الأموال والأولاد كمثل غيث أعجب الكفار نباته ثم يهيج فتراه مصفرا ثم يكون حطاما وفي الآخرة عذاب شديد ومغفرة من الله ورضوان وما الحياة الدنيا إلا متاع الغرور(20)﴾ الحديد ﴿ألهاكم التكاثر(1)﴾ التكاثر
كوثر - الكوثر
 ﴿إنا أعطيناك الكوثر(1)﴾ الكوثر
مختار الصحاح
● [كثر] ك ث ر: الكَثْرَةُ ضد القلة والكثرة بالكسر لغة رديئة وقد كَثُرَ يكثر بالضم كَثْرةً فهو كَثِيرٌ وقوم كثير وهم كثيرون و أكْثَرَ الرجل كثر ماله و كاثَروُهم فَكَثَرُوهم من باب نصر أي غلبوهم بالكثرة و اسْتَكْثَرَ من الشيء أكْثَرَ منه و الكُثْرُ بالضم المال الكثير يقال ماله قل ولا كثر ويقال الحمد لله على القُل و الكُثْرِ والقل و الكِثْرِ بالضم ولاكسر و التَّكاثُرُ المكَاثَرَةُ والكَوْثَرُ من الرجال السيد الكثير الخير والكوثر من الغبار الكثير والكوثر نهر في الجنة و الكَثَرُ بفتحتين جمار النخل وقيل طلعها وفي الحديث ﴿لا قطع في ثمر ولا كثر﴾
الراغب
كثر
- قد تقدم أن الكثرة والقلة يستعملان في الكمية المنفصلة كالأعداد (راجع مادة (كبر) ). قال تعالى: }وليزيدن كثيرا﴿[المائدة/64]،﴾وأكثرهم للحق كارهون﴿[المؤمنون/70]،﴾بل أكثرهم لا يعلمون الحق﴿[الأنبياء/24]، قال:﴾كم من فئة قليلة غلبت فئة كثيرة﴿[البقرة/249]، وقال:﴾وبث منهما رجالا كثيرا ونساء﴿[النساء/1]،﴾ود كثير من أهل الكتاب﴿[البقرة/109] إلى آيات كثيرة، وقوله:﴾بفاكهة كثيرة{ [ص/51] فإنه جعلها كثيرة اعتبارا بمطاعم الدنيا، وليست الكثرة إشارة إلى العدد فقط بل إلى الفضل، ويقال: عدد كثير وكثار وكاثر: زائد، ورجل كاثر: إذا كان كثير المال، قال الشاعر:
- 382 - ولست بالأكثر منهم حصى * وإنما العزة للكاثر
(البيت تقدم في مادة (قل) )
والمكاثرة والتكاثر: التباري في كثرة المال والعز. قال تعالى: }ألهاكم التكاثر﴿[التكاثر/1] وفلان مكثور، أي: مغلوب في الكثرة، والمكثار متعارف في كثرة الكلام، والكثر: الجمار الكثير، وقد حكي بتسكين الثاء، وروي: (لا قطع في ثمر ولا كثر) (الحديث عن رافع بن خديج قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: (لا قطع في ثمر ولا كثر) أخرجه أحمد في المسند 3/463؛ ومالك في الموطأ 2/839؛ والنسائي 8/87. وهو حديث منقطع لكن له متابعات) وقوله:﴾إنا أعطيناك الكوثر{ [الكوثر/1] قيل: هو نهر في الجنة يتشعب عنه الأنهار، وقيل: بل هو الخير العظيم الذي أعطاه النبي صلى الله عليه وسلم، وقد يقال للرجل السخي: كوثر، ويقال: تكوثر الشيء: كثر كثرة متناهية، قال الشاعر:
- 383 - وقد ثار نقع الموت حتى تكوثرا
(هذا عجز بيت، وصدره:
أبوا أن يبيحوا جارهم لعدوهم
وهو لحسان بن نشيبة، والبيت في اللسان (كثر)، وأساس البلاغة (كثر) ؛ وشرح الحماسة 1/177).
ملخص اللسان:
1.     والكَوْثَر: الكثير من كل شيء - وهو فَوْعَل من الكثرة والواو زائدة، ومعناه  الخير الكثير.
2.     وقد تَكَوْثَر الغُبار إِذا كثر؛
3.      ورجل كَوْثَرٌ: كثير العطاء والخير.  والكَوْثَرُ: السيد الكثير لخير؛
4.      والكَوْثَرُ: النهر؛ عن كراع. والكوثر: نهر في الجنة يتشعب منه جميع  أَنهارها وهو للنبي، صلى الله عليه وسلم، خاصة. وفي حديث مجاهد: أُعطِيتُ  الكَوْثَر، وهو نهر في الجنة،
5.      وجاء في التفسير: أَن الكوثر القرآن والنبوّة. وفي  التنزيل العزيز: إِنا أَعطيناك الكوثر؛ قيل: الكوثر ههنا الخير الكثير الذي  يعطيه الله أُمته يوم القيامة، وكله راجع إِلى معنى الكثرة.
6.      وجاء أَيضاً  في التفسير: أَن الكوثر الإِسلام والنبوّة، وجميع ما جاء في تفسير الكوثر  قد أُعطيه النبي، صلى الله عليه وسلم، أُعطي النبوّة وإِظهار الدين الذي  بعث به على كل دين والنصر على أَعدائه والشفاعة لأُمته، وما لا يحصى من  الخير، وقد أُعطي من الجنة على قدر فضله على أَهل الجنة، صلى الله عليه  وسلم. وقال أَبو عبيدة: قال عبد الكريم أَبو أُمية: قَدِمَ فلانٌ بكَوْثَرٍ  كَثير، وهو فوعل من الكثرة. أَبو تراب: الكَيْثَرُ بمعنى الكَثِير؛  وأَنشد:  هَلِ العِزُّ إِلا اللُّهى والثَّرَا  ءُ والعَدَدُ الكَيْثَرُ الأَعْظَمُ؟  فالكَيْثَرُ والكَوْثَرُ واحد.
7.      الكَثْرَةُ والكِثْرَةُ والكُثْرُ: نقيض القلة.: ولا تقل  الكِثْرَةُ، بالكسر، فإِنها لغة رديئة، وقوم كثير وهم كثيرون. -  الكَثْرَة نماء العدد. يقال: كَثُرَ الشيءُ يَكْثُر كَثْرَةً، فهو كَثِيرٌ.  وكُثْرُ الشيء: أَكْثَرُه، وقُلُّه: أَقله.
8.      والكُثْرُ، بالضم، من المال:  الكثيرُ؛
9.      كَثَّرَ الشيء وأَكْثَره جعله كَثيراً. وأَكْثَر اللهُ  فينا مِثْلَكَ: أَدْخَلَ ؛
10.                         ورجل مُكْثِرٌ: ذو كُثْرٍ من المال؛  ومِكْثارٌ ومِكْثير: كثير الكلام،
11.                         والتَّكاثُر: المُكاثَرة
لسان العرب
● - كثر: الكَثْرَةُ والكِثْرَةُ والكُثْرُ: نقيض القلة. التهذيب: ولا تقل  الكِثْرَةُ، بالكسر، فإِنها لغة رديئة، وقوم كثير وهم كثيرون. الليث:  الكَثْرَة نماء العدد. يقال: كَثُرَ الشيءُ يَكْثُر كَثْرَةً، فهو كَثِيرٌ.  وكُثْرُ الشيء: أَكْثَرُه، وقُلُّه: أَقله. والكُثْرُ، بالضم، من المال:  الكثيرُ؛ يقال: ما له قُلٌّ ولا كُثْرٌ؛ وأَنشد أَبو عمرو لرجل من  ربيعة:فإِنَّ الكُثْرَ أَعياني قديماً،  ولم أُقْتِرْ لَدُنْ أَنِّي غُلامُ  قال ابن بري: الشعر لعمرو بن حَسَّان من بني الحرث ابن هَمَّام؛ يقول:  أَعياني طلبُ الكثرة من المال وإِن كنتُ غيرَ مُقْتِرٍ من صِغَرِي إِلى  كِبَرِي، فلست من المُكْثِرِين ولا المُقْتِرِين؛ قال: وهذا يقوله لامرأَته  وكانت لامته في نابين عقرهما لضيف نزل به يقال له إِساف فقال:  أَفي نابين نالهما إِسافٌ  تَأَوَّهُ طَلَّتي ما أَن تَنامُ؟  أَجَدَّكِ هل رأَيتِ أَبا قُبَيْسٍ،  أَطالَ حَياتَه النَّعَمُ الرُّكامُ؟  بَنى بالغَمْرِ أَرْعَنَ مُشْمَخِرًّا،  تَغَنَّى في طوئقِه الحَمامُ  تَمَخَّضَت المَنُونُ له بيَوْمٍ  أَنَى، ولكلِّ حامِلَةٍ تَمامُ  وكِسْرى، إِذ تَقَسَّمَهُ بَنُوهُ  بأَسيافٍ، كما اقْتُسِمَ اللِّحامُ  قوله: أَبا قبيس يعني به النعمان بن المنذر وكنيته أَبو قابوس فصغره  تصغير الترخيم. والركام: الكثير؛ يقول: لو كانت كثرة المال تُخْلِدُ أَحداً  لأَخْلَدَتْ أَبا قابوس. والطوائق: الأَبنية التي تعقد بالآجُرِّ. وشيء  كَثِير وكُثارٌ: مثل طَويل وطُوال. ويقال: الحمد على القُلِّ والكُثْرِ  والقِلِّ والكِثْرِ. وفي الحديث: نعم المالُ أَربعون والكُثْرُ سِتُّون؛  الكُثْرُ، بالضم: الكثير كالقُلِّ في القليل، والكُثْرُ معظم الشيء  وأَكْثَرُه؛ كَثُرَ الشيءُ كَثارَةً فهو كَثِير وكُثارٌ وكَثْرٌ. وقوله تعالى:  والْعَنْهم لَعْناً كثيراً، قال ثعلب: معناه دُمْ عليه وهو راجع إِلى  هذا لأَنه إِذا دام عليه كَثُرَ. وكَثَّر الشيءَ: جعله كثيراً. وأَكْثَر:  أَتى بكَثِير، وقيل: كَثَّرَ الشيء وأَكْثَره جعله كَثيراً. وأَكْثَر اللهُ  فينا مِثْلَكَ: أَدْخَلَ ؛ حكاه سيبويه. وأَكثَر الرجلُ أَي كَثُر مالُه.  وفي حديث الإِفْك: ولها ضَرائِرُ إِلا كَثَّرْنَ فيها أَي كَثَّرْنَ  القولَ فيها والعَنَتَ لها؛ وفيه أَيضاً: وكان حسانُ ممن كَثَّرَ عليها،  ويروى بالباء الموحدة، وقد تقدّم. ورجل مُكْثِرٌ: ذو كُثْرٍ من المال؛  ومِكْثارٌ ومِكْثير: كثير الكلام، وكذلك الأُنثى بغير هاء؛ قال سيبويه: ولا  يجمع بالواو والنون لأَن مؤنثه لا تدخله الهاء. والكاثِرُ: الكَثِير.  وعَدَدٌ كاثِرٌ: كَثِير؛ قال الأَعشى:  ولَسْتُ بالأَكْثَرِ منهم حَصًى،  وإِنما العِزَّةُ للكاثِرِ  الأَكثر ههنا بمعنى الكثير، وليست للتفضيل، لأَن الأَلف واللام ومن  يتعاقبان في مثل هذا؛ قال ابن سيده: وقد يجوز أَن تكون للتفضيل وتكون من غير  متعلقة بالأَكثر، ولكن على قول أَوْسِ بن حَجَرٍ:  فإِنَّا رَأَيْنا العِرْضَ أَحْوَجَ، ساعةً،  إِلى الصِّدْقِ من رَيْطٍ يَمانٍ مُسَهَّمِ  ورجل كَثِيرٌ: يعني به كَثْرَة آبائه وضُرُوبَ عَلْيائة. ابن شميل عن  يونس: رِجالٌ كَثير ونساء كَثِير ورجال كَثيرة ونساء كَثِيرة. والكُثارُ،  بالضم: الكَثِيرُ. وفي الدار كُثار وكِثارٌ من الناس أَي جماعات، ولا يكون  إِلا من الحيوانات.وكاثَرْناهم فَكَثَرناهم أَي غلبناهم بالكَثْرَةِ.  وكاثَرُوهم فَكَثَرُوهُمْ يَكْثُرونَهُمْ: كانوا أَكْثَرَ منهم؛ ومنه قول  الكُمَيْتِ يصف الثور والكلاب:  وعاثَ في غابِرٍ منها بعَثْعَثَةٍ  نَحْرَ المُكافئِ، والمَكْثورُ يَهْتَبِلُ  العَثْعَثَة: اللَّيِّنْ من الأَرض. والمُكافئُ: الذي يَذْبَحُ شاتين  إِحداهما مقابلة الأُخرى للعقيقة. ويَهْتَبِلُ: يَفْتَرِصُ ويَحْتال.  والتَّكاثُر: المُكاثَرة. وفي الحديث: إِنكم لمع خَلِيقَتَيْنِ ما كانتا مع  شيء إِلا كَثَّرتاه؛ أَي غَلَبناه بالكَثْرَةِ وكانَتا أَكْثَر منه.  الفراء في قوله تعالى: أَلهاكم التكاثر حتى زُرْتُم المقابر؛ نزلت في  حَيَّيْنِ تَفاخَرُوا أَيُّهم أَكْثَرُ عَدداً وهم بنو عبد مناف وبنو سَهْم  فكَثَرَتْ بنو عبد مناف بني سهم، فقالت بنو سهم: إِن البَغْيَ أَهلكنا في  الجاهلية فعادُّونا بالأَحياء والأَموات. فكَثَرَتْهم بنو سَهْم، فأَنزل الله  تعالى: أَلهاكم التكاثر حتى زرتم المقابر؛ أَي حتى زرتم الأَموات؛ وقال  غيره: أَلهاكم التفاخر بكثرة العدد والمال حتى زرتم المقابر أَي حتى متم؛  قال جرير للأَخطل:  زَارَ القُبورَ أَبو مالكٍ،  فأَصْبَحَ أَلأَمَ زُوَّارِها  (* وفي رواية أخرى: فكان كأَلأَمِ زُوّارِها)  فجعل زيارةَ القبور بالموت؛ وفلان يَتَكَثَّرُ بمال غيره. وكاثَره  الماءَ واسْتَكْثَره إِياه إِذا أَراد لنفسه منه كثيراً ليشرب منه، وإِن كان  الماء قليلاً. واستكثر من الشيء: رغب في الكثير منه وأَكثر منه أَيضاً.  ورجل مَكْثُورٌ عليه إِذا كَثُرَ عليه من يطلب منه المعروفَ، وفي  الصحاح: إِذا نَفِدَ ما عنده وكَثُرَتْ عليه الحُقوقُ مِثْل مَثْمُودٍ  ومَشْفوهٍ ومَضْفوفٍ. وفي حديث قَزَعَةَ: أَتيتُ أَبا سعيد وهو مَكْثُور عليه.  يقال: رجل مكثور عليه إِذا كَثُرَتْ عليه الحقوقُ والمطالَباتُ؛ أَراد أَنه  كان عنده جمع من الناس يسأَلونه عن أَشياء فكأَنهم كان لهم عليه حقوق  فهم يطلبونها. وفي حديث مقتل الحسين، عليه السلام: ما رأَينا مَكْثُوراً  أَجْرَأَ مَقْدَماً منه؛ المكثور: المغلوب، وهو الذي تكاثر عليه الناس  فقهروه، أَي ما رأَينا مقهوراً أَجْرَأَ إِقْداماً منه.  والكَوْثَر: الكثير من كل شيء. والكَوْثَر: الكثير الملتف من الغبار  إِذا سطع وكَثُرَ، هُذَليةٌ؛ قال أُمَيَّةُ يصف حماراً وعانته:  يُحامي الحَقِيقَ إِذا ما احْتَدَمْن،  وحَمْحَمْنَ في كَوْثَرٍ كالجَلالْ  أَراد: في غُبار كأَنه جَلالُ السفينة. وقد تَكَوْثَر الغُبار إِذا كثر؛  قال حَسّان بن نُشْبَة:  أَبَوْا أَن يُبِيحوا جارَهُمْ لعَدُوِّهِمْ،  وقد ثارَ نَقْعُ المَوْتِ حتى تَكَوْثَرا  وقد تَكَوْثَرَ. ورجل كَوْثَرٌ: كثير العطاء والخير.  والكَوْثَرُ: السيد الكثير لخير؛ قال الكميت:  وأَنتَ كَثِيرٌ،يا ابنَ مَرْوانَ، طَيِّبٌ،  وكان أَبوك ابنُ العقائِل كَوْثَرا  وقال لبيد:  وعِنْدَ الرِّداعِ بيتُ آخرَكَوْثَرُ  والكَوْثَرُ: النهر؛ عن كراع. والكوثر: نهر في الجنة يتشعب منه جميع  أَنهارها وهو للنبي، صلى الله عليه وسلم، خاصة. وفي حديث مجاهد: أُعطِيتُ  الكَوْثَر، وهو نهر في الجنة، وهو فَوْعَل من الكثرة والواو زائدة، ومعناه  الخير الكثير. وجاء في التفسير: أَن الكوثر القرآن والنبوّة. وفي  التنزيل العزيز: إِنا أَعطيناك الكوثر؛ قيل: الكوثر ههنا الخير الكثير الذي  يعطيه الله أُمته يوم القيامة، وكله راجع إِلى معنى الكثرة. وفي الحديث عن  النبي، صلى الله عليه وسلم، أَن الكوثر نهر في الجنة أَشد بياضاً من اللبن  وأَحلى من العسل، في حافَتَيه قِبابُ الدُّرِّ المُجَوَّفِ، وجاء أَيضاً  في التفسير: أَن الكوثر الإِسلام والنبوّة، وجميع ما جاء في تفسير الكوثر  قد أُعطيه النبي، صلى الله عليه وسلم، أُعطي النبوّة وإِظهار الدين الذي  بعث به على كل دين والنصر على أَعدائه والشفاعة لأُمته، وما لا يحصى من  الخير، وقد أُعطي من الجنة على قدر فضله على أَهل الجنة، صلى الله عليه  وسلم. وقال أَبو عبيدة: قال عبد الكريم أَبو أُمية: قَدِمَ فلانٌ بكَوْثَرٍ  كَثير، وهو فوعل من الكثرة. أَبو تراب: الكَيْثَرُ بمعنى الكَثِير؛  وأَنشد:  هَلِ العِزُّ إِلا اللُّهى والثَّرَا  ءُ والعَدَدُ الكَيْثَرُ الأَعْظَمُ؟  فالكَيْثَرُ والكَوْثَرُ واحد. والكَثْرُ والكَثَرُ، بفتحتين: جُمَّار  النخل، أَنصارية، وهو شحمه الذي في وسط النخلة؛ في كلام الأَنصار: وهو  الجَذَبُ أَيضاً. ويقال: الكَثْرُ طلع النخل؛ ومنه الحديث: لا قَطْعَ في  ثَمَرٍ ولا كَثَرٍ، وقيل: الكَثَرُ الجُمَّارُ عامَّةً، واحدته كَثَرَةٌ.  وقد أَكثر النخلُ أَي أَطْلَعَ.  وكَثِير: اسم رجل؛ ومنه كُثَيِّرُ بن أَبي جُمْعَةَ، وقد غلب عليه لفظ  التصغير. وكَثِيرَةُ: اسم امرأَة. والكَثِيراءُ: عِقِّيرٌ معروف.
مقاييس اللغة:
(كثر) الكاف والثاء والراء أصلٌ صحيح يدلُّ خِلاف القِلّة. من ذلك الشَّيء الكثير، وقد كَثُر. ثم يُزَاد فيه للزِّيادة في النّعت فيقال: الكوثر: الرّجلُ المِعطاء. وهو فَوْعلٌ من الكَثْرة. قال:
وأنتَ كثيرٌ يا ابنَ مروانَ طيِّبٌ *** وكان أبوك ابنُ العقائل كَوْثرا([1])
والكَوثَر: نهرٌ في الجَنّة. قال الله تعالى: ﴿إنَّا أعْطَينَاكَ الكَوثَرَ﴾ [الكوثر 1] قالوا هذا وقالوا: أراد الخير الكثير. والكَوْثَر: الغُبار، سمِّي بذلك لكََثْرَته وثوَرَانه. قال:
* حَمْحَمَ في كَوْثرٍ كالجَلاَلِ([2]) *
ويقال: كاثَرَ بنو فلان [بني فلانٍ([3])] فكَثَرُوهم، أي كانوا أكثَرَ منهم. وعَدَدٌ كاثِرٌ، أي كثير. قال الأعشى:
ولستَ بالأكثَرِ منهم حَصىً *** وإنَّما العِزَّةُ للكاثِرِ([4])
القاموس المحيط:
الكَثْرَةُ، ويكسرُ نَقيضُ القِلَّةِ، كالكُثْرِ، بالضم، وهو مُعْظَمُ الشيءِ وأكثَرُهُ. كثُرَ، ككَرُمَ، فهو كَثْرٌ، كعَدْلٍ وأميرٍ وغُرابٍ وصاحبٍ وصيْقَلٍ، وكثَّرَهُ تكثيراً، وأكْثَرَهُ. ورجُلٌ مُكْثِرٌ ذو مالٍ. ومِكْثارٌ ومِكْثيرٌ، بكسرهما كثيرُ الكلامِ.
وأكثَرَ: أتَى بكثيرٍ، النَّخْلُ: أطْلَعَ، وكثُرَ مالُهُ. والكُثَارُ، كغُرابٍ وكِتابٍ: الجَماعاتُ. وكاثَرُوهُم فكَثَرُوهُم: غالَبُوهُم فَغَلَبوهُم. وكاثَرَهُ الماءَ، واسْتَكْثَرَهُ إِياهُ: أرادَ لِنَفْسِهِ منه كثيراً ليَشْرَبَ منه. واسْتَكْثَرَ من الشيءِ: رَغِبَ في الكثيرِ منه. والكَوْثَرُ: الكثيرُ من كلِّ شيء، والكثيرُ المُلْتَفُّ من الغُبارِ، والإِسلامُ، والنُّبُوَّةُ، وة بالطائِفِ كانَ الحجَّاجُ مُعَلِّماً بها، والرجُلُ الخَيِّرُ المِعْطاءُ، كالكَيْثَرِ، كصَيْقَلٍ، والسَّيِّدُ، والنَّهْرُ، ونَهْرٌ في الجَنَّةِ تَتَفَجَّرُ منه جميعُ أنْهارِها.
والكَثْرُ، ويُحَرَّكُ:جُمَّارُ النخلِ أو طَلْعُها. وكأميرٍ: اسمٌ، وبالتَّصْغيرِ: صاحِبُ عَزَّةَ، وسَمَّوْا: كَثيرةَ ومُكَثِّراً، كمحدِّثٍ. وكَثْرَى، كسَكْرَى: صَنَمٌ لجَديسٍ وطَسْمٍ، كَسَرَهُ نَهْشَلُ بنُ الرُّبَيْسِ، ولَحِقَ بالنبيِّ صلى الله عليه وسلم، فأَسْلَمَ. والكَثِيْرَاءُ: رُطُوبَةٌ تَخْرُجُ من أصْلِ شَجَرَةٍ، تكونُ بِجِبالِ بَيْروتَ ولُبْنَانَ. والكُثْرَى، كبُشْرَى، من النَّبِيذِ: الاسْتِكْثارُ منه.
تاج العروس:
كثر
الكَثْرَةُ ويُكْسَر : نَقيضُ القِلَّةِ وفي الصِّحاح : الكَسْرُ لغةٌ رديئة قال شيخُنا : وهو الذي صَرَّح به في الفصيح وجَزَم شُرَّاحُه بأَنَّ الأَفصحَ هو الفتح . وحكى ابنُ عَلاّن في شرح الاقتراح أنَّ الكثْرة مُثَلَّثة الكاف والفتحُ أَشهَر ونَقَلَهُ غيرُه وأَنكَر الضَّمَّ جماعةٌ وصَوَّبَ جماعةٌ الكَسْرَ إذا كانَ مقروناً مع القِلَّةِ للازدواج كالكُثْرِ بالضَّمِّ يُقال : الحمْدُ للهِ على القُلِّ والكُثْرِ والقِلّ والكِثْر وفي الحديث " نِعْمَ المالُ أَرْبَعُون والكُثرُ سِتُّون " الكُثْر بالضّمّ : الكثير كالقُلِّ في القليل
الكُثْرُ هو : مُعْظَمُ الشَّيْءِ وأَكثَرُهُ . قال الليث : الكَثْرَةُ : نماءُ العَدَدِ يُقال : كَثُرَ الشيءُ ككَرُمَ يَكْثُرُ كَثْرَةً وكَثارَةً فهو كَثْرُ وكثيرٌ وكُثارٌ وكاثِرٌ وكَيْثَرٌ كعَدْل وأَمير وغُراب وصاحِب وصَيْقَل الأخير نقلَهُ الصَّاغانيّ وأَنشد أَبو تُراب :
هلِ العِزُّ إِلاّ اللُّهَى والثَّرَا ... ءُ والعَدَدُ الكَيْثَرُ الأَعْظَمُ وكَثَّرَهُ تَكثيراً : جعلَهُ كَثيراًَ وأَكْثَرَهُ كذلك . ورَجُلٌ مُكْثِرٌ كمُحسِن : ذُو مال كثير أو ذو كُثْرٍ من المال ومِكْثارٌ ومِكْثيرٌ بكسرِهما : كثيرُ الكلامِ يستوي فيه الرَّجلُ والمرأَةُ . وأَكْثَرَ الرجلُ : أَتى بكَثير . وأَكْثَرَ النَّخْلُ : أَطْلَعَ من الكَثَر محرَّكة وهو طَلْع النَّخْل كما سيأْتي . أَكثَرَ الرَّجلُ : كَثُرَ مالُهُ كأَثْرَى . والكُثارُ كغُرابٍ : الكَثير . الكِثار مثل كٍتاب : الجماعاتُ . يُقال : في الدَّارِ كُثارٌ من الناس وكِثارٌ . ولا يكون إلاّ من الحيوانات . وكاثَروهم : فكَثروهم : غالَبوهُم فغَلَبوهم بالكَثْرة أو كانوا أَكثرَ منهم ومنه الحديث : " إِنَّكُمْ لَمَع خَليقَتَيْن ما كانتا مع شيءٍ إلاّ كَثَّرَتاه أي غَلَبَتاه بالكَثرة وكانت أكثر منه وكاثره الماءَ واستكثَرَه إيَّاهُ إذا أَرادَ لِنفسِهِ منه كَثيراً لِيشرَبَ منه وإن كان الماءُ قليلاً . واستكثَرَ من الشيءِ : رَغِبَ في الكثيرِ منه وأَكْثَرَ منه أَيضاً . والكَوْثَرُ كجَوْهَر : الكثير من كلِّ شيءٍ . والكوثر : الكثير الملتَفّ من الغُبَارِ إذا سطعَ وكَثُر . هُذَلِيَّةٌ قال أُميَّةُ يصف حماراً وعانتَهُ :
بِحامِي الحَقيقِ إذا ما احْتَدَمْنَ ... وحَمْحَمْنَ في كَوْثَرٍ كالجِلالِ أراد في غُبارٍ كأَنَّه جِلالُ السَّفينة . جاءَ في بعضِ التفاسيرِ أَنَّ المُرادَ بالكَوْثَرِ في الآية الإسلامُ والنُّبُوَّةُ وقيل : القرءآنُ وقيل الشَّفاعةُ العُظمى لأُمَّتِه وقيل : الخَيْرُ الكَثير الّذي يُعطيه اللهُ أُمَّتَه يومَ القيامة . كَوْثَر : بالطَّائِفِ كان الحجّاجُ مُعَلِّماً بها هكذا نقله الصاغانيّ وفي مختصر البلدان أَنَّه : جَبَلٌ بينَ المدينة والشام . الكَوْثَرُ : الرَّجُلُ الخَيِّرُ المِعطاءُ كثير العَطاءِ والخَير كالكَيْثَرِ كصَيْقَلٍ : وهو السَّخِيُّ الجَيِّد قال الكُمَيْتُ :
وأَنْتَ كَثيرٌ يا ابنَ مَرْوانَ طَيِّبٌ ... وكانَ أَبوكَ ابنُ العَقائِلِ كَوْثَرا
قيل : الكَوْثَرُ هو السَّيِّدُ الكثير الخَيْرِ . الكَوْثَر : النهرُ عن كُراع . في حديث مجاهد : أُعْطِيتُ الكَوْثَر وهو نهرٌ في الجَنَّةِ وهو فَوْعَلٌ من الكَثْرَةِ والواو زائدة ومعناه الخَيْر الكَثير يَتَفَجَّر منه جميع أَنهارِها وهو للنبي صلّى اللهُ تعالى عليه وسلَّم خاصَّة وبه فُسِّرت الآيةُ وجاءَ في صِفَتِهِ أَنَّهُ أَشدُّ بياضاً من اللَّبَنِ وأَحْلَى من العَسَل حافَتُه قِباب الدُّرِّ المُجَوَّف . والكَثْر بالفَتْح عن ابن درَيْد ويُحَرَّكُ : جُمَّارُ النَّخْلِ عامَّةً أَنصارِيَّة وهوشَحْمُهُ الذي في وسط النَّخلة وهو الجَذَب أيضاً أو طَلْعُها ومنه الحديث : " لا قَطْعَ في ثَمَرٍ ولا كَثَرٍ " ومنه قولُهم : أَكْثَرَ النَّخْلُ إذا أَطْلَعَ . وقد تقدّم في كلام المصنِّف . كثيرٌ كأَمير اسمٌ وكُثَيِّرٌ بالتَّصغير مع التَّشديد : صاحِب عَزَّة مشهور وهو أبو صَخْرٍ كُثَيِّرُ بنُ عبدِ الرَّحمنِ الشاعرُ . قد سَمَّوا كَثيرَةَ وهو اسمُ امرأَةٍ وكُثَيْراً كزُبَيْر ومُكَثِّراً كمُحَدِّث ومُكْثِراً كمُحْسِن وكُثرَةَ بالضَّمِّ فمن الأَوّل : كَثيرَةُ مولاةُ عائشَةَ حَدَّثَ عنها فَضالَة بن حُصَيْن وكَثيرةُ بنتُ جُبَيْر عن أَبيها وعنها حُمَيْدٌ الطَّويل وأبو كَثيرَة اسمه رُفَيْعٌ روى عن عَلِيّ وعنه عُمَرُ بنُ حُدَير وكَثيرةُ بنتُ أَبي سُفيانَ الخُزاعِيَّةُ لها صُحبَة ذكرها ابنُ مَنْدَه وأَبو نُعَيْم وذكرها ابنُ ماكُولا بموَحّدَة . قلت : روى عنها مَولاها أَبو ورَقَة في فضلِ الأُضْحِيَّة . وأبو كَثيرٍ مَولَى عبدِ اللهِ بنِ جحش كأَمير جعله بعضهم صَحابيّاً وهو وَهَمٌ . وبالتَّصغير مع التَّشديد كُثَيِّر بن عمروٍ الهِلاليّ شاعر . وإبراهيم بن عبد الرحمن بن محمد بن عبد الله بن كَثيرِ بنِ الصَّلْت الكَثيريّ بالفتح روى عنه الزُّ بيرُ بن بَكّار وولده محمد بن إبراهيم الكَثيريّ روى عنه الطَّحاويّ . وجعفر بن الحسن الكَثيريّ شيخٌ للسَّمْعاني وأَحمدُ ابنُ جوادِ بن قَطَنِ بن كُثَيْر كزُبَيْر سمع القَعْنَبِيّ ذكره المالينيّ . وبالضَّمِّ : كُثَيْرَة بنتُ مالكِ بن عبد الله بن محمد التَّيميّ حدَّثت . وكَثرَى كسَكْرى : صَنَمٌ كان لجَديسٍ وطَسْمٍ كَسَرَهُ نَهْشَلُ بنُ الرُّبَيْسِ بن عَرعَرَةَ ولحِقَ بالنَّبيِّ صلَّى اللهُ تعالى عليه وسلَّم فأَسلمَ وكتبَ له كِتاباً : قال عمرو ابن صَخْرِ بن أَشنع :
حَلَفْتُ بكَثْرَى حَلْفَةً غَيرَ بَرَّةٍ ... لتُسْتَلَبَنْ أَثوابُ قُسِّ بنِ عازِبِ والكَثيراءُ عِقِّيرٌ معروفٌ وهو رُطوبَةٌ تَخرُجُ من أَصلِ شجرةٍ تكونُ بجبالِ بيروتَ ولُبنانَ في ساحلِ الشَّام وله منافعُ وخواصّ مذكورةٌ في كتب الطِّبّ . والكُثرَى كبُشْرَى من النَّبيذِ : الاستكثارُمنه نقله الصَّاغانيّ . ومما يُستَدْرَكُ عليه : قولُهُم : أَكْثَرَ اللهُ فينا مِثلَك : أَدخَلَ حكاه سِيبَوَيه . وفي حديث الإفك : ولها ضرائرُ كَثَّرْنَ فيها أي كَثَّرْنَ القولَ فيها والعَنَتَ لها . وفيه أَيضاً : وكان حسَّان مِمَّنْ كَثَّرَ عليها ورُويَ بالموحَّدة أَيضاً . وعَدَدٌ كاثِرٌ : كثيرٌ قال الأعشى :
ولستَ بالأكثرِ منهم حَصىً ... وإنَّما العِزَّةُ للكاثِرِ ورجلٌ كَثْرٌ يعنى به كَثْرَةُ آبائه وضُروبُ عَليائِه . وروى ابن شُمَيل عن يونُسَ : رَجُلٌ كثيرٌ ورجالٌ كثيرةٌ ونساءٌ كثيرةٌ . والتَّكاثُرُ : المُكاثَرَةُ . ورجلٌ مَكثورٌ عليه إذا كَثُرَ عليه من يطلب منه المعروفَ . وفي الصحاح : إذا نفِدَ ما عندَهُ وكَثُرَتْ عليه الحقوقُ والمطالَباتُ . والمَكثور : المغلوب وهو الذي تكاثرَ عليه الناسُ فقَهَروه . وتَكَوْثَرَ الغُبارُ إذا كَثُرَ قال حسَّانُ بنُ نُشْبَةَ :
أَبَوا أَنْ يُبيحوا جارَهُم لِعَدُوِّهِمْ ... وقد ثارَ نقْعُ المَوْتِ حَتَّى تَكَوْثَرا
وكثَرَةُ محرَّكةً : وادٍ في ديار الأَزْدِ . وكَوثَرُ بنُ حكيم عم نافع . وآلُ باكَثِير كأمير : قبيلةٌ بحضْرَمَوت فيهم مُحدِّثون منهم الإمام المحدِّثُ المعمَّر عبد المعطي بنُ حَسنِ بنِ عبد الله بَاكَثير الحَضْرَميّ المتَوَفَّى بأَحمد آباد ولد سنة 905 وتوفِّي سنة 989 أَجازه شيخُ الإسلام زَكَرِيّا وعنه أَخذ عبد القادر بنُ شيخ العَيْدَروس بالإجازة . وعبد الله بن أحمد بن محمد بن عمر باكثير الشَّباميّ ممّن أخذ عن البخاري

_Türkçe çeviri henüz yok_
