# كحل — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AD%D9%84/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%AD%D9%84/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كحل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AD%D9%84.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: كحل

يقال للسَنَةِ المُجْدِبَةِ كَحْلُ، وهي معرفةٌ لا تَدْخُلها الألف واللام، تُجرى ولا تُجْرى. يقال: كَحَلَتْهُمُ السنونَ، أي أصابَتْهُم. وقال الأمويّ: كَحْلُ: السماء. قال الكميت:
إذا ما المَراضيعُ الخِماصُ تأوّهَتْ		ولم تَنْدَمِنْ أنْواءِ كَحْلٍ جَنوبُـهـا
ويقال: صَرَّحَتْ كَحْلُ، إذا لم يكن في السماءِ غَيْمٌ. قال سَلامةُ بن جَنْدَلٍ:
قَوْمٌ إذا صَرَّحَتْ كَحْـلٌ بُـيوتُـهُـمُ		مَأوى الضَريكِ ومأوى كلِّ قُرْضوب
والقُرْضوبُ ههنا: الفقيرُ. ومن أمثالهم: باءَتْ عَرارِ بِكَحْلَ. إذا قُتل القاتلُ بمقتولِه. يقال: كانَتا بقَرَتيْنِ قُتْلَتْ إحداهُما بالأخرى. والكُحْلُ بالضم معروفٌ. أبو عبيد: يقال: مَضى لِفُلانٍ كُحْلٌ، أي مالٌ كَثيرٌ. والأكحلُ: عِرْقٌ في اليد يُفْصَدُ. ولا يقال عِرقٌ الأكحلِ. ورجلٌ أكْحَلُ بيِّن الكَحَلِ، وهو الذي يعلو جفونَ عينيه سوادٌ مثلُ الكُحْلِ من غيرِ اكتحالٍ. وعينٌ كَحيلٌ وامرأةٌ كَحْلاءُ. والمِكْحَلُ والمِكْحالُ: المُلْمولُ الذي يُكْتَحَلُ به. والمِكْحالانِ: عَظْما الذِراعَينِ من الفرس. والمُكْحَلَةُ: التي فيها الكُحْلُ، وهو أحد ما جاء على الضم من الأدوات. وتَمَكْحَلَ الرجل، إذا أخذ مُكْحُلَةً. وكَحَلْتُ عَيْني وتَكَحَّلْتُ واكْتَحَلْتُ. الأصمعي: الكُحَيْلُ مبنيٌّ على التصغير: الذي تُطْلى به الإبل للجَرَب، وهو النِفْط.

### Türkçe

Kıtlık olan seneye **كَحْلُ** denir; o, marifedir; ona **الألف واللام** girmez; i‘rablı yürütülür ve i‘rabsız yürütülür. Denir: **كَحَلَتْهُمُ السنونَ**, yani onlara isabet etti. El-Emevî dedi: **كَحْلُ**: gök. El-Kumeyt dedi:
Eğer aç emzikli yavrular inlediyse		ve **كَحْلٍ**’in yağmurları onların güneyini ıslatmadıysa
Ve denir: **صَرَّحَتْ كَحْلُ**, gökte bulut olmadığı zaman. Selâme b. Cendel dedi:
Bir kavim ki **كَحْلٌ** açıldığında onların evleri		**الضَريكِ**’in barınağı ve her **قُرْضوب**’un barınağıdır
Ve **القُرْضوبُ** burada: fakir. Onların darbımesellerinden: **باءَتْ عَرارِ بِكَحْلَ**. Katil, maktulüyle öldürüldüğü zaman. Denir: iki inek idiler; birisi ötekiyle öldürüldü. Ve **الكُحْلُ** (ضم ile) bilinen (şey)dir. Ebû Ubeyd: denir: **مَضى لِفُلانٍ كُحْلٌ**, yani çok mal. Ve **الأكحلُ**: elde kan alınan bir damardır. Ve **عِرقٌ الأكحلِ** denmez. Ve bir adam **أكْحَلُ**dur, **الكَحَلِ**i açıkça belli; o, sürme çekmeksizin, **الكُحْلِ** gibi bir siyahlığın göz kapaklarının üstüne çıktığı kimsedir. Ve bir göz **كَحيلٌ** ve bir kadın **كَحْلاءُ**. Ve **المِكْحَلُ** ve **المِكْحالُ**: onunla sürme çekilen **المُلْمولُ**. Ve **المِكْحالانِ**: attaki iki önkol kemiğidir. Ve **المُكْحَلَةُ**: içinde **الكُحْلُ** olan (şey)dir; o, aletlerden ضم üzere gelenlerden biridir. Ve adam **تَمَكْحَلَ**, bir **مُكْحُلَةً** aldığı zaman. Ve **كَحَلْتُ عَيْني** ve **تَكَحَّلْتُ** ve **اكْتَحَلْتُ**. El-Asma‘î: **الكُحَيْلُ** küçültme üzere mebnîdir: develere uyuz için sürülen şeydir; o, **النِفْط**tir.
