# كدش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AF%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%AF%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كدش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AF%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كدش

الكَدْشُ: السَّوْقُ والاستحثاث. وقال الليث: الكَدْشُ الشَّوْقُ، وقد كدَشْت إِليه. قال الأَزهري: غيّر الليث تفسيرَ الكَدْش فجعَلَه الشَّوْقَ، بالشين المعجمة، والصواب السَّوْقُ والطردُ، بالسين المهملة. يقال: كدَشْتُ الإِبلَ أَكْدِشُها كَدْشاً إِذا طردْتها؛ قال رؤبة: شلاًّ كشَلِّ الطَّرَدِ المَكْدُوشِ
قال: وأَما الكَدْس، بالسين، فهو إِسراعُ الإِبل في سيرها، يقال: كدَسَت تَكْدِس. ابن سيده: وكدَشَ القومُ الغنيمَة كدْشاً حَثَوْها. والكَدَّاشُ: المُكَدِّي بلغة أَهل العراق. وكَدَشَ لعيالِه يَكْدِشُ كَدْشاً: كَسَب وجمع واحتال، وهو يَكْدِش لعياله أَي يَكْدَحُ. ورجل كَدَّاشٌ: كَسَّابٌ،. والاسم الكُداشةُ. وروى أَبو تراب عن عقبة السُلَمي: كَدَشْت من فلان شيئاً واكْتَدَشْت وامْتَدَشْت إِذا أَصبت منه شيئاً. وما كَدَشَ منه شيئاً أَي ما أَصاب وما أَخَذ. وما به كَدْشَةٌ أَي شيء من داء. والكَدْشُ: الخَدْشُ، يقال: كدَشَه إِذا خدَشَه. وجلد كدش: مُخَدَّش؛ عن ابن جني. ورجل مُكدَّش: مُكَدَّح؛ عن ابن الأَعرابي. وكَدَشَه يَكْدِشُه كَدْشاً: دفَعه دفْعاً عَنِيفاً، وهو السَّوْق الشديد. والكَدْشُ: الطَّرْدُ والجَرْح أَيضاً. وفي حديث السراط: ومنهم مكْدوسٌ في النار أَي مدفوع، وتكدَّسَ الإِنسانُ إِذا دُفِعَ من ورائه فسَقَط، ويروى بالشين المعجمة من الكَدْش؛ وكُداشٌ: اسم من ذلك.

### Türkçe

**الكَدْشُ**: sevk etme ve acele ettirme. Leys dedi: **الكَدْشُ** şevktir, ve “ona doğru **كدَشْت** ettim.” Ezherî dedi: Leys, **الكَدْش**’in tefsirini değiştirdi de onu, mu‘ceme **الشين** ile, şevk yaptı; doğru olan ise, ihmâl **السين** ile, sevk ve kovmadır. Denir: “Develeri **كدَشْتُ** ederim, onları **أَكْدِشُها** **كَدْشاً**” yani onları kovduğum zaman; Rü’be dedi:
شلاًّ كشَلِّ الطَّرَدِ المَكْدُوشِ
Dedi: **الكَدْس**, **السين** ile, develerin yürüyüşlerinde süratlenmesidir; denir: **كدَسَت** **تَكْدِس**. İbn Sîde: Kavim ganimeti **كدَشَ** etti, **كدْشاً**; onu saçıp attılar.

**والكَدَّاشُ**: Irak ehlinin dilinde **المُكَدِّي**. Ve “ailesi için **كَدَشَ** eder, **يَكْدِشُ** **كَدْشاً**”: kazandı ve topladı ve çare aradı; ve o, ailesi için **يَكْدِش** eder; yani **يَكْدَحُ** eder. Ve **رجل كَدَّاشٌ**: kazançlı (çok kazanan). İsim **الكُداشةُ**’dır. Ebû Turâb, Ukbe es-Sülemî’den rivayet etti: “Falandan bir şey **كَدَشْت** ettim, ve **واكْتَدَشْت** ve **وامْتَدَشْت**” yani ondan bir şeye eriştiğim zaman. Ve “ondan bir şey **كَدَشَ** etmedi” yani ne erişti ne aldı. Ve “onda **كَدْشَةٌ** yoktur” yani hastalıktan bir şey yoktur.

**والكَدْشُ**: **الخَدْشُ**; denir: “onu **كدَشَه**” yani onu çizdi. Ve **جلد كدش**: **مُخَدَّش**; İbn Cinnî’den. Ve **رجل مُكدَّش**: **مُكَدَّح**; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve “onu **كَدَشَه**; onu **يَكْدِشُه** **كَدْشاً**”: onu şiddetli bir itişle itti; bu, şiddetli sevktir. Ve **الكَدْشُ**: kovma ve yara da. Sırat hadîsinde: “Onlardan **مكْدوسٌ** ateştedir” yani itilmiş. Ve insan **تكدَّسَ** eder; yani arkasından itildi de düştü. Mu‘ceme **الشين** ile, **الكَدْش**’ten diye de rivayet edilir. Ve **كُداشٌ**: bununla ilgili bir isimdir.
