# كذو (ك-ذ-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B0%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B0%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - ذ - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B0%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!كذا : كِنايةٌ عن الشَّيءِ ) . ) تقولُ : فَعَلْت كذا *!وكذا ، ويكونُ كِنايةً عن العَددِ فيَنْصبُ ما بعْدَه على التَّمْييزِ تقولُ : له عِنْدِي كذا دِرْهماً ، كما تقولُ : له عنْدِي عشْرُونَ دِرْهماً ؛ كذا في الصِّحاح .
قالَ الَّليْثُ : ( الكافُ : حَرْفُ التَّشبيهِ ، وذَا للإشارَةِ ) .
( وقالَ ابنُ الأثيرِ : هو مِن أَلْفاظِ الكِنايَةِ ، ومَعْناه مِثْل ذَا ، ويُكْنَى به عن المَجْهُولِ وعمَّا لا يُرادُ التَّصْريح به .
قال شيْخُنا : التفاته إلى كَوْنِهِ مُرَكباً من كافِ الجرِّ وذا الإشارِيَّةِ لا التفات إليه وإن قالَ به طائفَةٌ ، لأنَّه لم يَبْقَ لذلك رائِحةٌ بل سُلِبَتِ الكَلِمةُ ذلكَ وصارَتْ كِنايةً ، كما قالَ : وسيَعودُ إِلى ذِكْرِه في الحُروفِ الليِّنَةِ .
( *!والكاذِيُّ : دُهْنٌ ) مَعْروفٌ ، وهو بتَشْديدِ الياءِ كما في التكْمِلَةِ .

( و ) قيلَ : ( نَبْتٌ طَيِّبُ الَّرائِحَةِ ) منه يُصْنَعُ الدُّهْنُ ، والمَعروفُ أنَّ *!الكاذِيَّ شَجَرٌ شِبْه النخْلِ في أَقْصَى بِلادِ اليَمَنِ ، وَطَلْعُه هو الذي يُصْنع منه الدُّهْن ويُوضَعُ في الثِّيابِ فتَطِيبُ رائِحَتُها ؛ ذَكَرَه غيرُ واحِدٍ .
وفي التكملةِ : الكاذِيُّ نَخْلَةٌ ولها طَلْعٌ فيُقْلع طَلْعُها قَبْلَ أن يَنْشقَّ فيُلْقَى في الدُّهْن ويُتْرَك حتى يَأْخَذَ الدُّهْن رِيحَهُ ويطيَّب ، وله خُوصٌ على طَرَفَيْهِ شَوْكٌ .
( و ) *!الكاذِيُّ : ( الأَحْمَرُ ) . ) يقالُ : رَأَيْته *!كاذِياً كَرِكاً ، أَي أحْمَر ؛ عن ابنِ الأعْرابي .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!أَكْذَى الشيءُ احْمَرَّ .
*!وأَكْذَى الرَّجلُ : احْمَرَّ لَوْنُه مِن خَجَلٍ أَو فَزَعٍ .
*!والكاذِي والجِرْيالُ البَقْم ؛ كلُّ ذلكَ عن ابنِ الأعْرابي .

##### Türkçe

: ( و ( **كذا** : bir şeyden kinayedir ) . ) Dersin ki: **كذا** ve **كذا** yaptım; ve sayıdan kinaye olur da ondan sonrakini temyiz olarak nasb eder; dersin ki: onun için bende **كذا** dirhem vardır; tıpkı “onun için bende yirmi dirhem vardır” dediğin gibi; Sıhâh’ta böyledir.
el-Leys dedi ki: ( **الكاف**: teşbih harfidir; ve **ذَا** işaret içindir ) .
( İbnü’l-Esîr dedi ki: o, kinaye lafızlarındandır; manası “**ذَا** gibi”dir; onunla meçhulden ve açıkça söylenmesi istenmeyen şeyden kinaye yapılır.
Şeyhimiz dedi ki: onun, cer **كاف**’ı ve işaret **ذا**’sından mürekkep oluşuna yönelmesi—bir taife bunu söylemiş olsa da—ona yönelme yoktur; çünkü bunun için bir koku kalmamıştır; bilakis kelimeden bu çekilip alınmıştır ve kinaye olmuştur; dediği gibi: “yumuşak harflerde onun zikrine dönecektir.”
( **والكاذِيُّ** : bilinen bir yağdır ) ya’nın şeddeli oluşuyla; Tekmile’de olduğu gibi.

( و ) denildi ki: ( hoş kokulu bir bitkidir ); ondan yağ yapılır; bilinen şudur ki **الكاذِيَّ** Yemen beldelerinin en uç tarafında hurmaya benzer bir ağaçtır; onun tomurcuğu, ondan yağın yapıldığı şeydir ve elbiselere konur da kokuları güzel olur; bunu birden fazla kimse zikretmiştir.
Tekmile’de: **الكاذِيُّ** bir hurma ağacıdır; onun bir tomurcuğu vardır; tomurcuğu yarılmadan önce sökülür; yağa atılır ve yağ onun kokusunu alıp güzel kokulanıncaya kadar bırakılır; onun iki ucunda diken bulunan yaprakçıkları vardır.
( و ) **الكاذِيُّ** : ( kırmızı ) . ) denir ki: onu **كاذِياً** **كَرِكاً** gördüm; yani kırmızı; İbnü’l-A‘râbî’den.
Ve ondan istidrâk olunanlardandır:
**أَكْذَى** şey: kızardı.
**وأَكْذَى** adam: utançtan veya korkudan rengi kızardı.
**والكاذِي** ve **الجِرْيالُ** **البَقْم**’dur; bunların hepsi İbnü’l-A‘râbî’dendir.
