# كربس (ك-ر-ب-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%A8%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B1%D8%A8%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - ر - ب - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%A8%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والسين
س ك ر ك، ك ر د س، د س ك ر، ك ر ف س، ك ر س ف، ف ر س ك، ك ر ب س، س ب ك ر، س ن ب ك مستعملات سكرك: السُّكُرْكةُ: شراب الذرة.
والمُكَرْكَسُ: الذي ولدته الإماء.
والكَرْكَسُة: مشية المقيد.
كردس: الكُرْدُوس: الخيل العظيمة، كَرْدَسَ القائد خيله كَراديسَ: جعلها كتيبة كتيبة.
والكُرْدُوسُ: فقرة من فقر الكاهل، فكل عظم عظمت نحضته فهو كُرْدُوس. ويقال: لكسر الفخذ: كُرْدُوس، يعني رأس الفخذ، ويقال: يسمى الكسر الأعلى كُرْدُوساً لعظمه فقط.
ورجل مكردس: جمعت يداه ورجلاه فشدت.
دسكر: الدَّسْكَرةُ: بناء شبه قصر، حوله بيوت، وجمعه: الدَّساكر، تكون للملوك.
كرفس: الكَرْفَسةُ: مشية المقيد.
كرسف: الكُرْسُفُ: القطن.
فرسك: الفِرْسِكُ، وفي لغة: الفِرْسِق: مثل الخوخ في القدر، أملس، أحمر وأصفر، وطعمه كطعم الخوخ.
كرنس: الكِرْناس، والجميع: الكَرانيس: إردبات تنصب على رأس الكنيف، أو البالوعة.
رجل كَرانيسيّ: هو الذي يبيع الكَرانيٍس.
كربس: الكِرباسةُ: ثوب، وهي فارسية، والكرباس: فارسي، ينسب إليه بياعه، فيقال: كَرابيسيّ.
سبكر: المُسْبَكِرُّ: المعتدل، ويكون المُسْتَرسل.
سنبك: السُّنْبُكُ: طرف الحافر وجانباه من قدم، وجمعه: سنابك.
وسُنْبُكُ السيف: طرف حليته.

##### Türkçe

**الكاف** ve **السين**
**س ك ر ك**، **ك ر د س**، **د س ك ر**، **ك ر ف س**، **ك ر س ف**، **ف ر س ك**، **ك ر ب س**، **س ب ك ر**، **س ن ب ك** kullanılmışlardır.

**سكرك**: **السُّكُرْكةُ**: mısır içkisi.
Ve **المُكَرْكَسُ**: onu cariyelerin doğurduğu (kimse).
Ve **الكَرْكَسُة**: bağlanmışın yürüyüşü.

**كردس**: **الكُرْدُوس**: büyük atlar; komutan atlarını **كَرْدَسَ** **كَراديسَ**: onları bölük bölük yaptı.
Ve **الكُرْدُوسُ**: omuzun omurlarından bir omur; her kemik ki onu büyüttün, o **كُرْدُوس**tur. Ve denir: uyluk kırığına: **كُرْدُوس**; yani uyluğun başı. Ve denir: yalnız büyüklüğünden dolayı üst kırık **كُرْدُوساً** diye adlandırılır.
Ve **مكردس** bir adam: elleri ve ayakları toplanmış, sonra bağlanmış.

**دسكر**: **الدَّسْكَرةُ**: saraya benzer bir bina; çevresinde evler; çoğulu: **الدَّساكر**; krallar için olur.

**كرفس**: **الكَرْفَسةُ**: bağlanmışın yürüyüşü.

**كرسف**: **الكُرْسُفُ**: pamuk.

**فرسك**: **الفِرْسِكُ**; ve bir dilde: **الفِرْسِق**: büyüklükte şeftali gibi; pürüzsüz; kırmızı ve sarı; tadı şeftali tadı gibidir.

**كرنس**: **الكِرْناس**; hepsi: **الكَرانيس**: hela yahut lağımın başına dikilen irdbeler.
**كَرانيسيّ** bir adam: **الكَرانيٍس** satan kimsedir.

**كربس**: **الكِرباسةُ**: bir elbise; ve o Farsçadır. Ve **الكرباس**: Farsçadır; satıcısı ona nisbet edilir; denir ki: **كَرابيسيّ**.

**سبكر**: **المُسْبَكِرُّ**: mutedil; ve **المُسْتَرسل** olur.

**سنبك**: **السُّنْبُكُ**: toynağın ucu ve bir ayaktan iki yanı; çoğulu: **سنابك**.
Ve kılıcın **سُنْبُكُ**u: süslemesinin ucu.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%A8%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الكِرْباسُ: فارسيٌّ معرب، بكسر الكاف. والكِرْباسَةُ أخصُّ منه. والجمع الكَرابيسُ، وهي ثيابٌ خشنةٌ.

##### Türkçe

**الكِرْباسُ**: Farsça olup Arapçalaştırılmıştır; **الكاف**’ın kesresiyle. Ve **الكِرْباسَةُ** ondan daha özeldir. Çoğulu **الكَرابيسُ**’tir; ve bunlar kaba elbiselerdir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%A8%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الكِرْباس والكِرْباسة: ثوب، فارسية، وبيَّاعُه كَرَابِيسِيّ. التهذيب: الكِرْباس، بكسر الكاف، فارسي معرّب ينسب إِليه بيَّاعه فيقال كَرابيسيّ، والكِرباسة أَخص منه والجمع الكَرابيس. وفي حديث عمر، رضي اللَّه عنه: وعليه قَمِيص من كَرابيسَ؛ هي جمع كِرْباس، وهو القُطْن. ومنه حديث عبد الرحمن بن عوف، رضي اللَّه عنه: فأَصبح وقد اعْتَمَّ بعِمامة كَرابيس سوداء. والكِرْباسُ: راوُوق الخمر.

##### Türkçe

**الكِرْباس** ve **الكِرْباسة**: bir elbise; Farsçadır; onun satıcısı **كَرَابِيسِيّ**’dir.

**التهذيب**: **الكِرْباس**—**الكاف**’ın kesresiyle—Farsça, Arapçalaştırılmıştır; satıcısı ona nisbet edilir de şöyle denir: **كَرابيسيّ**. **الكِرباسة** ondan daha özeldir; çoğulu **الكَرابيس**’tir. Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “Üzerinde **كَرابيسَ**’ten bir gömlek vardı”; o, **كِرْباس**’ın çoğuludur ve o pamuktur. Ondan, Abdurrahman b. Avf’ın, Allah ondan razı olsun, hadisi: “Derken sabahladı; siyah bir **كَرابيس** sarıkla sarınmıştı.” Ve **الكِرْباسُ**: şarabın süzgeci.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%A8%D8%B3/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ك ر ب س * * الكِرْبَاسُ * فارسي معرب بكسر الكاف وجمعه * كَرَابيسُ

##### Türkçe

* ك ر ب س * * **الكِرْبَاسُ** * Farsça olup Arapçalaştırılmıştır; **الكاف**’ın kesresiyle; çoğulu **كَرَابيسُ**’tir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%A8%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الكرباس: بالكسر: ثوب من القطن الأبيض، وكذا الكرباسة، معرب، فارسيته كرباس، بالفتح، وإنما غيروه لعزة فعلال عنده في غير المضاعف سوى خزعال وقسطال، وزاد ثعلب: قهقار. وقد خالفه الناس، قالوا: هو قهقر، وقيل: فعفال، لتكرر القاف. والجمع الكرابيس، وفي حديث عمر رضي الله عنه: وعليه قميص من كرابيس وفي حديث عبد الرحمن بن عوف رضي الله عنه:  فأصبح وقد إعتم بعمامة كرابيس  والنسبة كرابيس كأنه شبه بالأنصاري والأنماري والأنماطي وإلا فالقياس كرباسي قاله الليث، وقد نسب بهذه النسبة أبو عبد الله الحسين بن عبد الله بن طاهر بن محمد بن محمد بن الحسين الكرابيسي المعروف بالعجمي، نزيل حلب، وولده بها مشهورون. ويقال: هو أي الظربان، مكربس الرأس، أي مجتمعه، نقله الصاغاني عن أبي الهيثم. والكربسة: مشي المقيد، عن ابن عباد كالكردسة. ومما يستدرك عليه: الكرباس: راووق الخمر، نقله صاحب اللسان. وتكربس من ظهر فرسه: سقط منه. وكربيس، بالكسر: إحدى قرى الفيوم، منها محمد بن محمد بن موسى بن خلف بن فضالة العامري الكربيس، ضبطها المقريزي هكذا.

##### Türkçe

**الكرباس**: kesre ile: beyaz pamuktan bir elbise; yine **الكرباسة** (da böyledir); muarrebdir; Farsçası **كرباس**’tır, fetha ile. Onu ancak, onda (Arapçada) ikizlenmiş (harfli) olmayanın dışında **خزعال** ve **قسطال** hariç **فعلال**’ın azlığı sebebiyle değiştirdiler. **ثعلب** şunu da ekledi: **قهقار**. İnsanlar ona muhalefet ettiler; dediler ki: o **قهقر**’dır. Ve denildi ki: **فعفال**’dır; **القاف**’ın tekrarı sebebiyle. Çoğulu **الكرابيس**’tir. **عمر**’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Üzerinde **كرابيس**’ten bir gömlek vardı.” Ve **عبد الرحمن بن عوف**’un hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Derken sabahladı; **كرابيس** sarıktan bir sarıkla sarınmıştı.” Nisbeti **كرابيس**’tir; sanki **الأنصاري** ve **الأنماري** ve **الأنماطي** ile benzetildi; yoksa kıyas **كرباسي**’dir; bunu **الليث** söyledi. Ve bu nisbetle, **أبو عبد الله الحسين بن عبد الله بن طاهر بن محمد بن محمد بن الحسين الكرابيسي** diye nisbet edilmiştir; **بالعجمي** diye bilinen; Halep’te oturan; ve onun evladı orada meşhurdurlar.

Ve denilir ki: o, yani **الظربان**, **مكربس الرأس**’tır; yani onun toplanmışı (bir araya gelmişi); bunu **الصاغاني** **أبي الهيثم**’den nakletti.

Ve **الكربسة**: bağlı olanın yürümesi; **ابن عباد**’dan; **الكردسة** gibi.

Ve ondan istidrâk olunanlardandır: **الكرباس**: şarabın süzgeci; bunu **صاحب اللسان** nakletti.

Ve **تكربس** atının sırtından: ondan düştü.

Ve **كربيس**, kesre ile: **الفيوم**’un köylerinden biridir; ondan **محمد بن محمد بن موسى بن خلف بن فضالة العامري الكربيس** (vardır); onu **المقريزي** böyle ضبط etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%A8%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

كِرْبَاسٌ
كِرْبَاسٌ ذ A coarse garment or pieces of cloth: (Msb:) or coarse garments or pieces of cloth: (S: [but this explanation is omitted in some copies:]) or a garment or piece of cloth of white cotton: (K:) and so كِرْبَاسَةٌ: (TA:) or the latter is a more particular term: (S:) [i. e., the former is a coll. gen. n., and the latter is the n. un.:] a Persian word arabicized; (S, Msb, K;) originally with fet-h, [كَرْبَاس,] altered because of the rareness of the measure فَعْلَالٌ, (K,) in the cases of words not reduplicative: (TA:) [or from כְּרֻבִים, (see Est. i. 6,) whence also كُرْفُسٌ, and κάρπασος, and carbasus:] pl. كَرَابِيسُ. (S, Msb.)

كَرَابِيسِىٌّ
كَرَابِيسِىٌّ ذ A seller of كَرَابِيس: (Msb:) a rel. n., app. likened to أنْصَارِىٌّ; for otherwise, by rule, it should be كِرْبَاسِىٌّ. (Lth, K.)

##### Türkçe

كِرْبَاسٌ
**كِرْبَاسٌ**: kaba bir elbise veya kumaş parçaları: (Msb:) yahut kaba elbiseler veya kumaş parçaları: (S: [fakat bu açıklama bazı nüshalarda düşürülmüştür:]) yahut beyaz pamuktan bir elbise veya kumaş parçası: (K:) ve bunun gibi **كِرْبَاسَةٌ**: (TA:) yahut ikincisi daha hususî bir terimdir: (S:) [yani birincisi cem‘î cins isimdir, ikincisi ise birim isimdir:] Arapçalaştırılmış bir Farsça kelime; (S, Msb, K;) aslında fetha ile [**كَرْبَاس**], ikilemeli olmayan kelimeler durumunda **فَعْلَالٌ** vezninin nadirliği sebebiyle değiştirilmiştir: (K,) (TA:) [yahut כְּרֻבִים’den, (bk. Est. i. 6,) ki ondan ayrıca **كُرْفُسٌ**, ve κάρπασος, ve carbasus da (gelmiştir):] çoğulu **كَرَابِيسُ**. (S, Msb.)

كَرَابِيسِىٌّ
**كَرَابِيسِىٌّ**: **كَرَابِيس** satıcısı: (Msb:) bir nisbet ismidir, görünüşe göre **أنْصَارِىٌّ**’ye benzetilmiştir; zira aksi takdirde kaide gereği **كِرْبَاسِىٌّ** olması gerekirdi. (Lth, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%A8%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

كَرْبَسَ
كَرْبَسَ كِرْبَاْس 49 , ( pl. كَرَاْبِيْسُ 67 ),  P. ,
a.  Cotton-garment; muslin.

كَرَاْبِيْسِيّ
كَرَاْبِيْسِيّ 67yi ,
a.  Seller of muslin &c.

##### Türkçe

**كَرْبَسَ**
**كَرْبَسَ** **كِرْبَاْس** 49, (çoğ. **كَرَاْبِيْسُ** 67), P.,
a. Pamuk elbisesi; müslin.

**كَرَاْبِيْسِيّ**
**كَرَاْبِيْسِيّ** 67yi,
a. Müslin vb. satıcısı.
