# كرثأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%AB%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B1%D8%AB%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كرثأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%AB%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كرثأ

الكرثئ كزبرج أهمله الجوهري، وقال الأصمعي: هو السحاب المرتفع المتراكم بعضه على بعض، كأنه لغة في الكرفئ بالفاء وقيض البيض وهو قشرته العليا اللازقة بالبياض، لغة في الكرفئ أيضا والكرثئة بهاء وقد يفتح أوله، على الفتح اقتصر الصغاني: النبت المجتمع الملتف ورغوة المخض إذا حلب عليه لبن شاة فارتفع، كل ذلك ثلاثي عند سيبويه، وكرثأ شعره وغيره كالسحاب: كثر والتف، في لغة بني أسد، كما في المحكم وتراكم، كتكرثأ يقال: تكرثأ الناس إذا اجتمعوا. ويقال: بسر كريثاء وقريثاء وكراثاء وقراثاء أي طيب نضيج صالح حسن، أطبق أئمة اللغة على ذكره في كرث، كذكر القريثاء في قرث، والمصنف خالفهم في الكريثاء فذكره في الهمزة، ووافقهم في القريثاء مع أن حالهما واحد، وقال ابن الشيباني: القريثاء والكريثاء: ضرب من التمر، وقيل: هو من البسر، وهو أسود سريع النفض لقشره عن لحائه وعبارة الفصيح: هو بسر قريثاء وكريثاء وقراثاء وكراثاء، كل ذلك لضرب من البسر معروف، ويقال: إنه أطيب التمر بسرا، والبسر أخضر التمر، قال شيخنا: واقتصر الكسائي على القريثاء، بالمد، وأبو القداح على القريثا، بالقصر، وأغفل الجوهري الكريثاء والكراثاء، والمصنف الكراثاء في المثلثة، وذكرهما معا في المهموز، انتهى. وسيأتي الكلام عليه إن شاء الله تعالى في محله.

### Türkçe

**الكرثئ** ( **زبرج** gibi): el-Cevherî onu ihmal etti. el-Asma‘î dedi: O, birbirinin üstüne yükselmiş, yığılmış buluttur; sanki **الكرفئ** ( **الفاء** ile) içinde bir dildir. Ve yumurtanın kabuğu; o, beyaza yapışık olan üst kabuğudur; yine **الكرفئ** içinde bir dildir. Ve **الكرثئة** ( **هاء** ile); ve bazen başı fetha ile okunur. Fetha üzere es-Sağânî iktisar etti: birbirine toplanmış, sarılmış bitki; ve koyun sütü üzerine sağılırsa yükselen yayık köpüğü; bunların hepsi Sîbeveyh’e göre ثلاثي’dir. Ve **كرثأ** onun saçı ve başkası, bulut gibi: çoğaldı ve sarıldı; Benî Esed’in dilinde; **المحكم**’de olduğu gibi. Ve yığıldı; **تكرثأ** gibi; denir: **تكرثأ الناس**, insanlar toplandığında.

Ve denir: **بسر كريثاء** ve **قريثاء** ve **كراثاء** ve **قراثاء**; yani: iyi, olgun, elverişli, güzel. Dil imamları onun zikrinde **كرث** içinde ittifak ettiler; **قرث** içinde **القريثاء**’nın zikri gibi. Müellif onlara **الكريثاء**’da muhalefet etti de onu **الهمزة**’de zikretti; **القريثاء**’da ise onlara muvafakat etti; hâlbuki ikisinin hâli birdir. İbn eş-Şeybânî dedi: **القريثاء** ve **الكريثاء**: hurmanın bir türüdür. Ve denildi: o, **البسر**’dendir; ve o, siyah olup, kabuğunun etinden çabuk sıyrılması sebebiyle hızlı dökülen (bir tür)dür. **الفصيح**’in ibaresi: o, **بسر قريثاء** ve **كريثاء** ve **قراثاء** ve **كراثاء**’dır; bunların hepsi, bilinen bir **البسر** türü içindir. Ve denir: o, **البسر** hâlinde hurmanın en hoşudur. **البسر** ise hurmanın yeşilidir. Şeyhimiz dedi: el-Kisâî yalnız **القريثاء** ile iktisar etti, med ile; Ebû’l-Kuddâh ise yalnız **القريثا** ile, kasr ile. el-Cevherî **الكريثاء** ve **الكراثاء**’yı ihmal etti; müellif ise **الكراثاء**’yı **المثلثة**’de (ihmal etti); ikisini birlikte **المهموز**’da zikretti; bitti.

Ve onun hakkında söz, inşallah Teâlâ, yerinde gelecektir.
