# كرث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B1%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كرث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كرث

كَرَثَه الأَمْرُ يَكْرِثُه ويَكْرُثُه كَرْثاً، وأَكْرَثه: ساءه واشتدَّ عليه، وبَلَغَ منه المَشَقَّةَ، قال الأَصمعي: ولا يقال كَرَثَه، وإِنما يقال أَكْرَثَه، على أَنَّ رُؤبة قد قال:
وقد تُجَلَّى الكُرَبُ الكَوارِثُ
وفي حديث عَلِيِّ: في سَكْرة مُلْهِثَة، وغَمْرةٍ كارِثةٍ؛ أَي شديدة شاقَّة، من كَرَثه الغَمُّ أَي بَلَغَ منه المَشَقَّة.
ويقال: ما أَكْتَرِثُ له أَي ما أُبالي به. وفي حديث قُسٍّ: لم يُخَلِّنا سُدًى من بعد عيسى، واكْتَرَث. يقال: ما أَكْتَرِثُ به أَي ما أُبالي، ولا يُستعمل إِلاَّ في النفي، وقد جاء ههنا في الاثبات، وهو شاذ. واكْتَرَثَ له: حَزِنَ.
وامرأَة كَرِيثٌ كارِثٌ، وكلُّ ما أَثْقَلَكَ، فقد كَرَثَكَ. الليث: يقال ما أَكْرَثَني هذا الأَمْرُ أَي ما بَلَغَ مني مَشَقَّةً، والفعلُ المُجاوز: كَرَثْتُه، وقد اكْترَثَ هو اكْتِراثاً، وهذا فعل لازم. الأَصمعي: كَرَثَني الأَمْرُ وقَرَثَني: إِذا غَمَّه وأَثْقَلَه، والكَرِيثاء: ضَرْبٌ من البُسْر يوصَفُ به ويُضاف؛ عن أَبي الحسن الأَخْفش. التهذيب: يقال بُسْرُ قَرِيثاءَ وكَرِيثاءَ لضَرْبٍ من التمر معروف.
والكَرَّاثُ: بقْلة؛ قال ابن سيده: الكُرَّاثُ والكَرَّاثُ، الأَخيرة عن كراع: ضَرْبٌ من النبات مُمْتَدٌّ، أَهْدَبُ، إِذا تُرِكَ خَرَجَ من وَسطه طاقةٌ فطارَتْ؛ قال ذو الرمة يصف فِراخَ النَّعام:
كأَنَّ أَعناقَها كُرَّاثُ سائِقةٍ،
طارَتْ لَفائِفُها، أَو هَيْشَرٌ سَلِبُ
وقال أَبو حنيفة: من العُشْب الكَرَاثُ، تَطُول قَصَبَتُه الوُسْطة، حتى تكونَ أَطولَ من الرجُل. التهذيب: الكَرَّاث بَقْلة. والكَرَاث، بفتح الكاف وتخفيف الراء: بقلة أُخرى، الواحدة كَرَاثةٌ؛ قال أَبو ذَرَّة الهُذَليُّ:
إِنَّ حَبيبَ بنَ اليَمانِ قد نَشِبْ
في حَصِدٍ من الكَرَاثِ، والكَنِبْ
قال: الكَرَاث والكَنِبُ شجرتان.
إِن يَنتَسِبْ، يُنسَبْ إِلى عِرْقٍ وَرِبْ،
أَهلِ خَزُوماتٍ، وشَحَّاجٍ صَخِبْ،
وعازِبٍ أَقْلَحَ، فُوهُ كالخَرِبْ
أَراد بالعازب: مالاً عَزَبَ عن أَهله. أَقْلَحَ: اصْفَرَّتْ أَسنانُه من الهَرَم. ابن سيده: الكَراثُ ضَرْبٌ من النبات، واحدتُه كَراثةٌ، وبه سمي الرجل كَراثةً. قال أَبو حنيفة: الكَراثُ شجرةٌ جبلية، لها خِطْرة ناعمةٌ لَيِّنَة، إِذا فُدِغَتْ هُرِيقَتْ لَبَناً، والناسُ يَسْتَمْشُون بلَبنِها، قال: ويُؤْتَى بالمَجْذُوم حتى يُتَوَسَّطَ به مَنْبِتُ الكَرَاثِ، فيقيم فيه، ويُخْلَط له بطعامه وشرابه، فلا يَلْبَثُ أَن يَبْرأَ من جُذامِه، وتَذْهبَ قوَّتُه، يعني قُوَّةَ الجُذام. قال: وقال الأَزْدِيُّ: لا أَعرفه ينبت إِلاَّ بذي كَشاءٍ؛ قال: ويزعمون أَنَّ جِنِّيَّةً قالت من أَراد الشفاء من كل داء فعليه بنباتِ البُرْقة من ذاتِ كَشَاءٍ. والكُرَّاثُ: موضع.

### Türkçe

**كَرَثَه** iş (onu) **يَكْرِثُه** ve **يَكْرُثُه** **كَرْثاً**; ve **أَكْرَثه**: onu kötü etti
ve ona ağır geldi, ve ondan meşakkate ulaştı. el-Asmaî dedi: **كَرَثَه** denilmez,
ancak **أَكْرَثَه** denir; şu da var ki Rü’be demiştir:
وقد تُجَلَّى الكُرَبُ الكَوارِثُ

Ve Ali’nin hadîsinde: “bir **سَكْرة** (sarhoşluk/sersemlik) **مُلْهِثَة** içinde, ve bir **غَمْرة** (boğucu dalış/şiddetli hâl) **كارِثة** içinde”; yani şiddetli,
meşakkatli; **كَرَثه الغَمُّ**’dan, yani keder ona meşakkate ulaştı.

Ve denir: **ما أَكْتَرِثُ له** yani ona aldırmam. Ve Kuss’un hadîsinde: “Bizi
Îsâ’dan sonra başıboş bırakmadı, ve **اكْتَرَث**.” Denir: **ما أَكْتَرِثُ به** yani aldırmam,
ve ancak nefiyde kullanılır; burada ise isbâtta gelmiştir, ve o şâzdır.

Ve **اكْتَرَثَ له**: üzüldü.

Ve bir kadın **كَرِيثٌ** **كارِثٌ**; ve seni ağırlaştıran her şey, muhakkak seni **كَرَثَكَ**. el-Leys:
denir: **ما أَكْرَثَني هذا الأَمْرُ** yani benden bir meşakkate ulaşmadı; ve müteaddî fiil:
**كَرَثْتُه**; ve o **اكْترَثَ** **اكْتِراثاً**; ve bu lâzım bir fiildir. el-Asmaî:
**كَرَثَني الأَمْرُ** ve **قَرَثَني**: onu kederlendirdiği ve ağırlaştırdığı zaman; ve **الكَرِيثاء**:
**بُسْر**’dan bir türdür, onunla vasfedilir ve izâfe edilir; Ebü’l-Hasen el-Ahfeş’ten. et-Tehzîb: denir:
**بُسْرُ قَرِيثاءَ** ve **كَرِيثاءَ** bilinen bir hurma türü için.

Ve **الكَرَّاثُ**: bir ot; İbn Sîde dedi: **الكُرَّاثُ** ve **الكَرَّاثُ**, sonuncusu Kurâ‘dan:
uzamış bir bitki türüdür, saçaklıdır; bırakıldığı zaman ortasından bir demet çıkar da uçar; Zü’r-Rumme,
devekuşu yavrularını vasfederek dedi:
كأَنَّ أَعناقَها كُرَّاثُ سائِقةٍ،
طارَتْ لَفائِفُها، أَو هَيْشَرٌ سَلِبُ

Ve Ebû Hanîfe dedi: otlardan **الكَرَاثُ** vardır; orta kamışı uzar, ta ki
adamdan daha uzun olur. et-Tehzîb: **الكَرَّاث** bir ottur. Ve **الكَرَاث**—kâfın fethi ve râ’nın tahfîfi ile—başka bir ottur; teki **كَرَاثةٌ**’dir; Ebû Zerre el-Hüzelî dedi:
إِنَّ حَبيبَ بنَ اليَمانِ قد نَشِبْ
في حَصِدٍ من الكَرَاثِ، والكَنِبْ
Dedi: **الكَرَاث** ve **الكَنِبُ** iki ağaçtır.
إِن يَنتَسِبْ، يُنسَبْ إِلى عِرْقٍ وَرِبْ،
أَهلِ خَزُوماتٍ، وشَحَّاجٍ صَخِبْ،
وعازِبٍ أَقْلَحَ، فُوهُ كالخَرِبْ
**العازب** ile murad etti: ehlinden uzaklaşmış bir mal. **أَقْلَحَ**: ihtiyarlıktan dişleri sarardı.
İbn Sîde: **الكَراثُ** bir bitki türüdür, teki **كَراثةٌ**’dir; ve onunla adama **كَراثةً** adı verilmiştir.
Ebû Hanîfe dedi: **الكَراثُ** dağlık bir ağaçtır; onun yumuşak, latif bir **خِطْرة**’si vardır; ezildiği zaman
süt dökülür; insanlar onun sütüyle yürürler (tedavi görürler). Dedi: ve cüzzamlı getirilir, **الكَرَاثِ**’ın
bittiği yerin ortasına yerleştirilir; orada ikamet eder; yiyeceğine ve içeceğine ondan karıştırılır; derken
cüzzamından iyileşmesi ve kuvvetinin gitmesi gecikmez; yani cüzzamın kuvveti. Dedi: ve el-Ezdî dedi:
onun ancak **بذي كَشاءٍ**’da bittiğini bilirim; dedi: ve zannederler ki bir cinnîye şöyle demiş:
“Her kim her dertten şifayı isterse, **ذاتِ كَشَاءٍ**’dan **البُرْقة** bitkisine sarılsın.”

Ve **الكُرَّاثُ**: bir yerdir.
