# كرث — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%AB/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B1%D8%AB/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كرث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%AB.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كرث

الكراث كرمان، وكتان  الأخيرة عن كراع  : بقل  معروف خبيث الرائحة كريه العرق، ويقال فيه أيضا: الكراث، بالتخفيف والفتح، قاله أبو على القالي.  وكسحاب: شجر كبار  جبلية، كذا عن أبي حنيفة، وقد  رأيتها بجبال الطائف  وقالك أبو حنيفة: أخبرني أعرابي من أزد السراة قال: الكراث شجرة جبلية لها ورق دقاق طوال، وخطرة ناعمة إذا فدغت هريقت لبنا، والناس يستمشون بلبنها، وقال أبو ذرة الهذلي:
  إن حبيب بن اليمان قد نشـب
  في حصد من الكراث والكنب قال السكرى: الكراث: نبات أو شجر. كراث  : جبل  ، وبه فسر قول ساعدة بن جؤية:
  وما ضرب بيضاء يسقى دبوبها
  دفاق فعروان الكراث فضيمها وكرثه الأمر و  الغم يكرثه  بالكسر، ويكرثه  ، بالضم كرثا: ساءه و  اشتد عليه  وبلغ منه المشقة،  كأكرثه  . قال الأصمعي: لا يقال: كرثه، وإنما يقال: أكرثه، على أن رؤبة قد قاله:
  وقد تجلى الكرب الكوارث كذا في الصحاح، وفي حديث على وغمرة كارثة أي شديدة شاقة، من كرثة الغم، أي بلغ منه المشقة.  وإنه لكريث الأمر، إذا كع ونكص  ، وأمر كريث: كارث. وكل ما أثقلك فقد كارث. وكل ما أثقلك فقد كرثك. وعن الليث يقال: ما أكرثني هذا الأمر، أي ما بلغ منى مشقة. والفعل المجاوز كرثته. وقد اكترث هو اكتراثا، وهذا فعل لازم. وقال الأصمعي: يقال: كرثني الأمر، وقرثني إذا غمه وأثقله  وانكرث الحبل: انقطع  . واكترث له: حزن. يقال:  ما أكترث له  ، أي  ما أبالي به  ، هكذا في سائر النسخ ومثله في نسخة الصحاح، وجعل على قوله به إشارة إلى أنه هكذا بخط المصنف، ووجد في بعض نسخ الصحاح له بدل به، وفي أخرى ما أباليه، وإذا كان ذلك فإن قول شيخنا في الصحاح: ما أكترث به، غير متجه، اشتبه عليه اللفظ باللفظ. وفي النهاية: الأصل فيه ألا يستعمل إلا في النفي، وشذ استعماله في الإثبات كما في بعض الأحاديث. وقال بعض اللغويين: اكترث، كالتفت، وزنا ومعنى: وفي العناية: الاكتراث: الاعتناء.  والكريثاء  ، والكراثاء، والقريثاء، والقراثاء:  بسر طيب  ، وقد تقدم الخلاف فيه. يقال:  أمر كريث، أي كارث شديد. وفي الأساس: كرثه الأمر: حركة، وأراك لا تكترث له: لا تتحرك له ولا تعبأ به.

### Türkçe

**الكراث**: iki **كرمان**’dır; ve **كتان**: sonuncusu **كراع**’dan (naklen): bilinen bir sebze; kötü kokulu, teri çirkin. Ve onda ayrıca şöyle de denir: **الكراث**; hafifletme ve fetha ile. Bunu Ebû Alî el-Kâlî söylemiştir.

Ve **كسحاب**: dağlık büyük ağaç; Ebû Hanîfe’den naklen böyle. Ve onu Tâif dağlarında görmüşümdür. Ebû Hanîfe sana dedi: Serât Ezd’inden bir bedevî bana haber verdi, dedi ki: **الكراث** dağlık bir ağaçtır; ona ince uzun yaprak vardır; yumuşak bir dalcık; eğer yarılırsa süt akıtılır; insanlar onun sütüyle yürürler. Ebû Zurre el-Hüzelî dedi ki:

  Şüphesiz Habîb b. el-Yemân tutunup kaldı
  **الكراث** ve **الكنب**’den bir biçimde.

Es-Sukrî dedi: **الكراث**: bitki veya ağaç.

**كراث**: bir dağdır; ve onunla Sâide b. Cüeyye’nin sözü tefsir edildi:

  Ve beyaz bir (şey) ile vurulmuş değildir ki onun **دبوب**’u sulansın;
  dökücü; derken **الكراث**’ın **فعروان**’ı, sonra onun **فضيم**’i.

Ve işi ve gamı **كرثه**: onu (işi/gamı) **يكرثه** kesre ile; ve **يكرثه** zamme ile; **كرثا**: onu kötü etti ve ona ağır geldi ve ondan meşakkate ulaştı; **كأكرثه** gibi.

El-Asmaî dedi: “**كرثه** denilmez; ancak **أكرثه** denir”; şu var ki Rü’be onu söylemiştir:

  Ve **الكرب الكوارث** açılıp ortaya çıktı.

Sıhâh’ta böyle. Ve Ali’nin hadîsinde: “ve **غمرة كارثة**”, yani şiddetli, meşakkatli; **كرثة الغم**’den, yani ondan meşakkate ulaştı.

Ve şüphesiz o, işin **كريث**’idir; eğer geri çekilip dönüp kaçarsa. Ve **أمر كريث**: **كارث**. Ve seni ağırlaştıran her şey, gerçekten **كارث** olmuştur. Ve seni ağırlaştıran her şey, gerçekten seni **كرثك** etmiştir.

Leys’ten: denir ki: “Bu iş beni ne **أكرثني** etti”, yani benden ne meşakkate ulaştı. Ve geçişli fiil: **كرثته**.

Ve o, **اكترث** etti; **اكتراثا**; ve bu lâzım bir fiildir. El-Asmaî dedi: denir ki: “İş beni **كرثني** etti, ve **قرثني**”; eğer onu gamlandırdı ve ağırlaştırdıysa. Ve ip **انكرث** etti: koptu. Ve ona **اكترث** etti: hüzünlendi. Denir ki: “Ona ne **أكترث له**”, yani ona aldırmam; bütün nüshalarda böyle, ve Sıhâh nüshasında da bunun benzeri; ve “**به**” sözü üzerine, bunun müellifin hattıyla böyle olduğuna işaret kıldı; ve Sıhâh’ın bazı nüshalarında **له** yerine **به** bulundu; ve bir başkasında: “ona aldırmam” (**ما أباليه**). Bu olunca, şeyhimizin Sıhâh’ta: “**ما أكترث به**” sözü yerinde değildir; lafzı lafızla karıştırdı.

Nihâye’de: aslı, ancak nefiyde kullanılmamasıdır; isbâtta kullanımı şâz olmuştur, bazı hadîslerde olduğu gibi. Ve bazı lugatçılar dedi: **اكترث**; **التفت** gibi; vezin ve mânâca. Ve el-İnâye’de: **الاكتراث**: itina etmektir.

**الكريثاء** ve **الكراثاء** ve **القريثاء** ve **القراثاء**: hoş bir **بسر**; onda ihtilâf daha önce geçti. Denir ki: **أمر كريث**; yani şiddetli **كارث**.

Esâs’ta: “İş onu **كرثه** etti”: hareket ettirdi. Ve seni görüyorum ki ona **تكترث** etmiyorsun: ona hareket etmiyorsun ve ona aldırmıyorsun.
