# كرزم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%B2%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B1%D8%B2%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كرزم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%B2%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كرزم

| | ( الكَرْزَمَ ، كَجَعْفَرٍ : الفَأْسُ ) العَظِيمَةُ ، | كالكَرْزَنِ ، نَقَلَه الجَوْهَرِيُّ عن الفَرَّاء ، | وقِيلَ : هي المَفْلُولَةُ الحَدِّ ، وقِيلَ هِيَ التي | لَهَا حَدٌّ ، والجَمْعُ : الكَرَازِمُ ، وأنْشَدَ | الجَوْهَرِيُّ لِجَرِيرٍ : | % ( وأَورثَكَ القَيْنُ العَلاةَ ومِرْجَلاً % | وإصلاحَ اَخْراتِ الفُؤُوسِ الكَرازِمِ ) % | | ( كَالكِرْزِيمِ ) ، بِالكَسْرِ ، عن أبِي | حَنِيفَةَ ، وأَنْشَدَ : | % ( مَاذَا يَرِيبُكَ مِنْ خِلٍّ عَلِقْتُ به % | إنّ الدُّهورَ عَلَيْنا ذَاتُ كِرْزِيمِ ) % | | أي : تَنْحَتُنَا بِالنَّوائِبِ والهُمُومِ كما | تُنْحَتُ الخَشَبَةُ بِهذِه القَدُومِ وكَذلِك | الكِرْزِينُ ، نَقَلَهما الجَوْهَرِيّ . | | ( و ) الكَرْزَمُ : ( القَصِيرُ الأنْفِ ) ، أَنْشَدَ | ابنُ بَرِّيٍّ لخُلَيْدٍ اليَشْكُرِيِّ : | % ( * فَتِلْكَ لا تُشْبِه أُخْرَى صِلْقِمَا * % ) % | % ( * صَهْصَلِقَ الصَّوتِ دَرُوجًا كَرْزَمَا * % ) % | ويُرْوَى : بِالكَسْرِ أيضًا ، وبِالوَجْهَيْنِ في | كِتابِ ابنِ القَطَّاعِ . |

| | ( و ) كَرْزَمٌ : ( اسْمُ ) رَجُل . | | ( و ) الكُرزُمُ ( بِالضَّمِّ : الكَثِيرُ | الأكْلِ ) ، عن ابنِ الأَعْرابِيّ . | | ( والكِرْزِيمُ ) ، بِالكَسْرِ : ( البَلِيَّةُ | الشَّدِيدَةُ ج : كَرَازِيمُ ) ، وبِه فُسِّر قَولُ | الشَّاعِر : | % ( * إنّ الدُّهُورَ عَلَيْنَا ذَاتُ كِرْزِيمِ * % ) % | أَرادَ بِهَا الشِّدَّةَ ، فَكَرَازِيمُ إذًا جُمِعَ عَلَى | غَيْرِ قِياسٍ . | | ( والكَرْزَمَةُ : أَكْلُ نِصْفِ النَّهَارِ ) لَمْ | يُسْمَعْ لِغَيْرِ اللَّيْثِ . | | ( و ) كَرْزَمَةُ : ( اسْمُ ) رَجُلٍ . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : | | رَجُلٌ مُكَرْزَمٌ : قَصِيرٌ مُجْتَمِعٌ . | | والكِرْزِمُ ، بِالكَسْرِ : الشِّدَّةُ مِن شَدائِدِ | الدَّهْرِ ، وهي : الكَرَازِمُ على القِياسِ . | | وكُرَيْزِمٌ - مُصَغَّرًا - : الرَّجلُ | القَصِيرُ ، عنِ الأزْهَرِيّ . |

### Türkçe

| | ( **الكَرْزَمَ** ، **كَجَعْفَرٍ** : büyük balta ) büyük olanı, | **كالكَرْزَنِ** gibi; onu el-Cevherî, el-Ferrâ’dan nakletti; | ve denildi: o, ağzı (keskinliği) körelmiş olandır; ve denildi: o, kendisinin | bir ağzı olan (baltadır); çoğulu: **الكَرَازِمُ**; ve el-Cevherî, Cerîr’den inşad etti: | % ( Ve demirci sana **العَلاةَ** ve bir kazan miras bıraktı % | ve **الفُؤُوسِ الكَرازِمِ**’in ağızlarının onarımı(nı) ) % | | ( **كَالكِرْزِيمِ** ) kesre ile, Ebû | Hanîfe’den; ve inşad etti: | % ( Bana iliştiğim bir dosttan seni ne kuşkulandırır % | Şüphesiz devirler üzerimize **ذَاتُ كِرْزِيمِ**’dir ) % | | yani: bizi musibetler ve kederlerle yontarlar; nasıl ki | odun parçası bu keserle yontulur; ve bunun gibi | **الكِرْزِينُ**; ikisini de el-Cevherî nakletti. | | ( ve ) **الكَرْزَمُ**: ( kısa burunlu )dır; inşad etti | İbn Berrî, Huleyd el-Yeşkürî için: | % ( * İşte o, başka bir **صِلْقِمَا**’ya benzemez * % ) % | % ( * sesi **صَهْصَلِقَ** olan, yürüyüşçe **كَرْزَمَا** * % ) % | ve rivayet olunur: kesre ile de; ve iki vecih ile | İbn el-Kattâ‘ın kitabında. |

| | ( ve ) **كَرْزَمٌ**: ( bir adamın adı )dır. | | ( ve ) **الكُرزُمُ** ( damme ile: çok | yiyen )dir; İbn el-A‘râbî’den. | | ( ve **الكِرْزِيمُ** ) kesre ile: ( şiddetli | belâ; c: **كَرَازِيمُ** )dir; ve onunla şairin sözü tefsir edildi: | % ( * Şüphesiz devirler üzerimize **ذَاتُ كِرْزِيمِ**’dir * % ) % | onunla şiddeti kastetti; öyleyse **كَرَازِيمُ**, kıyasa aykırı olarak cem‘ edilmiştir. | | ( ve **الكَرْزَمَةُ**: günün yarısının yemeği )dir; | Leys’ten başkası için işitilmemiştir. | | ( ve ) **كَرْزَمَةُ**: ( bir adamın adı )dır. | [ ] Ve ona istidrâk olunanlardandır: | | **رَجُلٌ مُكَرْزَمٌ**: kısa, derli toplu. | | ve **الكِرْزِمُ**, kesre ile: dehrin şiddetlerinden | şiddettir; ve o: kıyasa göre **الكَرَازِمُ**’dir. | | ve **كُرَيْزِمٌ** - küçültme olarak -: | kısa adam; el-Ezherî’den. |
