# كرزن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%B2%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B1%D8%B2%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كرزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%B2%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كرزن

: ( الكَرْزَنُ ، وقد يُكْسَرُ ، والكَرْزِينُ ، بالفتْحِ والكَسْرِ ، وإطْلاقُه يُوهمُ الاقْتِصارَ على الفتْحِ فقط ، وهُما لُغَتانِ : ( فأْسٌ كبيرٌ لها حَدٌّ ورأْسٌ واحِدٌ ، مثْلُ الكِرْزِمِ والكِرْزِيمِ ؛ وعن الفرَّاء ، نَقَلَهُ الجوْهرِيُّ .
وقيلَ : الكِرْزِينُ نحوُ المِطْرَقَةِ .
وقالَ أَبو عَمْرٍ و : إذا كانَ لها حَدٌّ واحِدٌ فهي فأْسٌ ، وكَرْزَنٌ وكِرْزِنٌ ، والجَمْعُ كَرازِينُ وكَرازِنُ .
وفي حدِيثِ الخَنْدَقِ : ( فأَخَذَ الكِرْزِينَ يَحْفِرُ في حَجَرٍ إذ ضَحِكَ .
وفي حدِيثِ أُمِّ سَلَمَةَ ، رضِيَ اللّهُ تعالى عنها : ( حتى سمعْتُ وقْعَ الكَرازِينِ ) .
( وأَبو جَعْفَرٍ محمدُ بنُ موسَى بنِ رَجَاء الأَرْبجينيُّ ( الكارْزَنِيُّ ، إلى قَرْيةِ بارْبَجِين مِن سَمَرْقَنْد ، ( مُحَدِّثٌ رَوَى عن أَبيهِ عن جَدِّه ، وعنه أَبو سعْدٍ الإِدْريسيُّ ، ماتَ قَبْلَ الثلاثِينَ والثلثمائةٍ .
( وكارِزينُ : قَرْيةٌ بفارِسَ ممَّا يَلِي البَحْرَ ، ذُكِرَ ( في ( ك ر ز ) ، والصَّوابُ ذِكْرُه هنا ، لأنَّها أَعْجميَّةٌ

وحُرُوفُها أَصْليَّة ، وبها وُلِدَ المصنِّفُ ، رحِمَه اللّهُ تعالى كما تقدَّمَ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
الكِرْزَنُ ، كدِرْهَمٍ ، لُغَةٌ في الكِرْزِنِ والكَرْزَنِ ؛ قالَ أَبو حنيفَةَ : أَحْسِبُني قد سمعْتُ ذلكَ .
والكَرازِينُ : ما تحْتَ مبرَكَةِ الرَّحْلِ ؛ قالَ :
وقَفْتُ فيه ذاتَ وجْهٍ ساهِمِتُنْبي الكَرازِينَ بصُلبٍ زاهِمِ

### Türkçe

: (**الكَرْزَنُ**; ve bazen kesrelenir; ve **الكَرْزِينُ**, fetha ve kesre ile; ve onun mutlak kullanımı yalnız fethaya has kılmayı vehmettirir; hâlbuki ikisi iki lugattır): (tek bir keskin ağzı ve tek bir başı olan büyük bir balta; **الكِرْزِمِ** ve **الكِرْزِيمِ** gibi; **الفرَّاء**’dan; onu **الجوْهرِيُّ** nakletmiştir.

Ve denildi: **الكِرْزِينُ**, çekiç gibidir.

Ve **أَبو عَمْرٍ** dedi: Eğer onun tek bir keskin ağzı varsa o bir balta olur; ve **كَرْزَنٌ** ve **كِرْزِنٌ**; çoğulu **كَرازِينُ** ve **كَرازِنُ**’dir.

Ve **الخَنْدَقِ** hadîsinde: (Bunun üzerine **الكِرْزِينَ**’i aldı; bir taşta kazıyordu; o sırada güldü.

Ve **أُمِّ سَلَمَةَ** hadîsinde, Allah Teâlâ ondan razı olsun: (Nihayet **الكَرازِينِ**’in vuruşunu işittim).

(Ve **أَبو جَعْفَرٍ محمدُ بنُ موسَى بنِ رَجَاء الأَرْبجينيُّ** (**الكارْزَنِيُّ**), Semerkand’dan **بارْبَجِين** köyüne nisbetle; (bir muhaddistir; babasından, o da dedesinden rivayet etti; ondan da **أَبو سعْدٍ الإِدْريسيُّ** rivayet etti; üç yüz otuzdan önce öldü.

(**وكارِزينُ**: Fars’ta denize bitişik olanlardan bir köydür; (**ك ر ز**)’da zikredildi; doğru olan onun burada zikredilmesidir; çünkü o a‘cemîdir

ve harfleri aslîdir; ve musannif orada doğmuştur; Allah Teâlâ ona rahmet etsin; daha önce geçtiği üzere.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**الكِرْزَنُ**, **دِرْهَمٍ** gibi, **الكِرْزِنِ** ve **الكَرْزَنِ**’de bir lugattır; **أَبو حنيفَةَ** dedi: Zannederim ki bunu işitmişimdir.

Ve **الكَرازِينُ**: eyerin çöktüğü yerin altındakilerdir; dedi ki:
وقَفْتُ فيه ذاتَ وجْهٍ ساهِمِتُنْبي الكَرازِينَ بصُلبٍ زاهِمِ
