# كرض — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%B6/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B1%D8%B6/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D8%B6.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: كرض

الكاف والضاد والراء معهما
ك ر ض، ركض، ضرك مستعملات كرض: الكَريض: ضرب من الأقط، وصنعته: الكِراض. كَرَضوا كِراضاً، وهو جبن يتحلب عنه ماؤه فيمصل. والكِراض: ماء الفحل، قال:
سوف يدنيك من لميس سبنتـا		ة أمارت بالبول ماء الكِراضِ
وهذه مدخلة في التشبيه، كقولهم، يأكل الطين كأنما يأكل به سكراً.
ركض: الرَّكْضُ: مشية الرجل بالرجلين معاً، والمرأة ترُكضُ ذيولها برجليها إذا مشت، قال النابغة:
والرّاكضاتِ ذيول الريط فنقها		برد الهواجر كالغزلان بالجرد
قال أبو الدُّقيش: تزوجت جارية شابة فلم يكن عندي شيء فركضَتْ برجليها في صدري ثم قالت: يا شيخ ما أرجو بك، أي: ما أرجو منك.
وفلان يَرْكُضُ دابته يضرب جنبيها برجليه، ثم استعملوه في الدواب لكثرته على ألسنتهم، فقالوا هي تَرْكُضُ، كأن الرّكضَ منها.
والَمْرَكضاِن: موضع عقبي الفارس من معدي الدابة.
والتَّرْكَضَى: مشية فيها ترقل وتبختر.
والارِتِكاضُ: الاضطراب، كاضطرابِ الولد في البطن، والشاة إذا ذبحت، حتى جعل للطير في اضطراب طيرانها.
ضرك: الضّريك: البائس الهالك بسوء حال، وقلما يقال للمرأة: ضريكة.
والضّريك: النسر الذكر. وضُراكٌ: اسم للأسد الشديد عصب الخلق في جسم.
والفعل: ضَرُك يَضْرُك ضَراكَةً.

### Türkçe

**الكاف** ve **الضاد** ve **الراء** bunlarla birlikte

**ك ر ض**، **ركض**، **ضرك** kullanımdadır. **كرَض**: **الكَريض**: **الأقط**’tan bir tür; onun yapımı: **الكِراض**. **كَرَضوا كِراضاً**; o, suyu sağılır da ondan suyu ayrılıp ekşiyen bir peynirdir. Ve **الكِراض**: aygırın suyu; dedi ki:
“Yakında seni **لميس**’ten **سبنتـا**’ya yaklaştıracak;
**البول** ile **ماء الكِراضِ**’ı işaret etti.”

Ve bu, teşbih içine sokulmuştur; onların sözü gibi: “Toprağı yer; sanki onunla şeker yiyormuş gibi.”

**ركض**: **الرَّكْضُ**: adamın iki ayakla birlikte yürüyüşü; kadın yürüdüğünde eteklerini iki ayağıyla **ترُكضُ** eder. **النابغة** dedi ki:
“**والرّاكضاتِ** **ذيول الريط**’u, onu sürükleyerek;
**برد الهواجر**’de, **بالجرد**’deki ceylanlar gibi.”

**أبو الدُّقيش** dedi: Genç bir cariye ile evlendim; yanımda hiçbir şey yoktu; göğsümde iki ayağıyla **فركضَتْ** etti, sonra dedi ki: “Ey şeyh, seninle ne umarım?” yani: senden ne umarım.

Ve falan, binitini **يَرْكُضُ** eder; iki yanını iki ayağıyla vurur. Sonra onu binitlerde kullandılar; dillerinde çokluğundan dolayı; böylece dediler: o **تَرْكُضُ** eder; sanki **الرّكضُ** ondanmış gibi.

Ve **والَمْرَكضاِن**: süvarinin topuklarının, binitin iki yanından olan yeri.

Ve **والتَّرْكَضَى**: içinde **ترقل** ve **تبختر** bulunan bir yürüyüş.

Ve **والارِتِكاضُ**: çalkalanma; karındaki çocuğun çalkalanması gibi; ve koyun boğazlandığında; nihayet kuşa, uçuşunun çalkalanmasında da kılındı.

**ضرك**: **الضّريك**: kötü hâl ile yoksul, helâk olmuş; ve kadına “**ضريكة**” denmesi pek azdır.

Ve **والضّريك**: erkek akbaba. Ve **وضُراكٌ**: yaratılışı sinirli, bedende sert bir aslanın adı.

Ve fiil: **ضَرُك يَضْرُك ضَراكَةً**.
