# كرف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B1%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كرف

كرف الحمار وغيره كالبرذون، قال ابن دريد والليث: يكرف بالضم، ويكرف بالكسر، لغتان، كرفا وكرافا، شم بول الأتان أو روثه أو غيرهما. ثم رفع رأسه إلى السماء وقلب جحفلته وكذلك الفحل: إذا شم طروقته، ثم رفع رأسه نحو السماء، وكشر حتى تقلص شفتاه ولا يقال في الحمار شفته، ووهم الجوهري وأنشد ابن بري للأغلب العجلي:
  تخاله من كرفهن كالحا
  وافتر صابا ونشوقا مالحا كأكرف وهذه عن الزجاج. وربما يقال: كرفها ظاهر سياقه يقتضي أنه بالتخفيف، والصواب: كرفها بالتشديد، أي: تشمم بولها. وحمار مكراف: معتاده أي: يشم الأبوال، قاله ابن دريد. قال: وكل ما شممته فقد كرفنه. وقال ابن عباد: أكرفت البيضة: أفسدت. وأما الكرفئ فإنها قطع من السحاب متراكمة صغار، واحدته كرفئة، وهي الكرثئ أيضا، بالمثلثة، وذكره الجوهري في الهمز وهما. وقال الصاغاني: والكرفئ ذكر في تركيب كرفأ لاختلاف الناس في أضالة الهمز وزيادته، قال شيخنا: وقد تبعه المصنف هناك بلا تنبيه عليه، فوافقه في هذا الوهم، على أنه في الحقيقة لا يعد وهما، إذ عده كثير من أئمة التصريف رباعيا، وحكموا بأصالة الهمزة، وقالوا: مثل هذا ليس من مواضع الزيادة، فاعرفه.
 ومما يستدرك عليه: الكراف: الشم. وحمار كراف، وكروف. والكراف: مجمش القحاب، وقال ابن خالويه: الكراف: هو الذي يسرق النظر إلى النساء. والكرف، بالكسر: الدلو من جلد واحد كما هو، أنشد يعقوب:
  أكل يوم لـك ضـيزنـان
  على إزاء الحوض ملهزان
  بكرفتـين تـتـواهـقـان تتواهقان: أي تتباريان. وتكرفأ السحاب: تراكب. والكرفئ: قشر البيض الأعلى اليابس الذي يقال له: القيض، وقد ذكرا في باب الهمز، فراجعه.

### Türkçe

**كرف** eşek ve başkası, **البرذون** gibi; İbn Düreyd ve el-Leys dedi: **يكرف** (ötre ile) ve **يكرف** (kesre ile), iki lugattır; **كرفا** ve **كرافا**: dişi eşeğin idrarını yahut dışkısını yahut ikisinden başkasını kokladı. Sonra başını göğe kaldırdı ve **جحفلته**’sini çevirdi; ve erkek (hayvan) da böyledir: **طروقته**’sini kokladığı zaman, sonra başını göğe doğru kaldırır ve dişlerini gösterir; ta ki iki dudağı büzülüp toplansın; ve eşekte “dudağı” denilmez. el-Cevherî yanıldı; ve İbn Berrî, el-Ağleb el-Aclî için inşad etti:
  Onu, onların **كرف**’lerinden, **كالحا** gibi sanırsın
  Ve **صابا** ve **نشوقا** ve **مالحا** **كأكرف** gibi açtı; ve bu, ez-Zeccâc’dandır. Ve bazen denilir: **كرفها**; siyakının zahiri, onun tahfîf ile olduğunu gerektirir; ve doğru olan: **كرفها** teşdîd iledir; yani: onun idrarını kokladı. Ve **مكراف** bir eşek: onun âdet edeni; yani: idrarları koklar; bunu İbn Düreyd söyledi. Dedi: “Ve her neyi kokladıysan, muhakkak onu **كرفنه**.” Ve İbn Abbâd dedi: **أكرفت البيضة**: bozdu(m). Amma **الكرفئ** ise, o, küçük, üst üste yığılmış bulut parçalarıdır; onun bir tanesi **كرفئة**’dir; ve o, **الكرثئ** de’dir, **بالمثلثة** ile; ve el-Cevherî onu hemzede zikretti; ikisi de yanılmadır. es-Sağânî dedi: Ve **الكرفئ**, **كرفأ** terkibinde zikredildi; insanların hemzenin aslîliği ve ziyadeliği hususunda ihtilafından dolayı. Şeyhimiz dedi: Ve musannif orada, ona tenbih etmeksizin, ona tâbi oldu; böylece bu yanılmada ona muvafakat etti; bununla beraber, hakikatte yanılma sayılmaz; zira tasrîf imamlarının çoğu onu rubâî saydı ve hemzenin aslîliğine hükmettiler; ve dediler: bunun gibisi ziyade yerlerinden değildir; onu bil.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **الكراف**: koklama. Ve **كراف** bir eşek, ve **كروف**. Ve **الكراف**: **مجمش القحاب**; ve İbn Hâlaveyh dedi: **الكراف**: o, kadınlara bakışı çalan kimsedir. Ve **الكرف** (kesre ile): olduğu gibi tek deriden bir kova; Ya‘kūb inşad etti:
  Her gün senin için **ضيزنان**
  Havuzun karşısında **ملهزان**
  İki **كرفتـين** ile **تـتـواهـقـان**; **تتواهقان**: yani birbirleriyle yarışırlar. Ve **تكرفأ السحاب**: üst üste bindi. Ve **الكرفئ**: yumurtanın üst, kuru kabuğu; ona **القيض** denilir; ve ikisi hemze babında zikredildi; öyleyse ona müracaat et.
