# كرنف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%86%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B1%D9%86%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كرنف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%86%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كرنف

الكرناف قال شيخنا: أورده المصنف في أكثر الأصول ترجمة وحده، بناء على أنه فعلال، وأن النون فيه أصلية، وقد صرح أبو حيان وغيره من أئمة العربية بأن النون زائدة، وأنه يذكر في كرف ولذلك يوجد في نسخ أثناء المادة، ودون تمييز، وهو الصواب، والله أعلم. قلت: ذكره الجوهري في تركيب كرف على أن النون زائدة، وأفرده الصاغاني وصاحب اللسان في تركيب مستقل، وإياهما تبع المصنف، وقالوا: لا يحكم بزيادة النون إلا بثبت، وهي بالكسر والضم وعلى الأولى اقتصر الجوهري، والثانية لغة عن ابن عباد: أصول الكرب تبقى في الجذع جذع النخلة بعد قطع السعف وما قطع مع السعف فهو كرب الواحد بهاء. ويقال للرجل العظيم القدم: كأن قدمه كرناف: أي كربة، كما في المحيط. ج: كرانيف وقيل: الكرانيف: أصول السعف الغلاظ العراض التي إذا يبست صارت أمثال الأكتاف، ومنه حديث الزهري: والقرآن في الكرانيف يعني أنه كان مكتوبا فيها قبل جمعه في الصحف. والكرنيفة بالكسر: ضخامة الأنف وقال ابن عباد: هو الأنف الضخم. وقال: والكرنفة، كجندبة: الضاوي منا جميعا، ومن الإبل. قال: والمكرنف: الأنف الضخم كالكرنيفة. وفي اللسان: المكرنف: لاقط التمر من أصول كرانيف النخل وأنشد أبو حنيفة:
  قد تخذت سلمى بقرن حائطا
  واستأجرت مكرنفا ولاقطا
  وطاردا يطارد الوطاوطا وكرنفة بالسيف كرنفة: إذا قطعه وفي النوادر: كرنفه به وخرنفه: إذا ضربه به. وقال الليث: كرنفه بالعصا: إذا ضرب بها، وأنشد لبشير الفريري:
  لما انتكفت له فولى مدبرا                      كرنفته بهراوة عجـراء وكرنف الكرانيف: قطعها. وفي اللسان: كرنف النخلة: جرد جذعها من كرانيفه.

### Türkçe

**الكرناف** Şeyhimiz dedi: Müellif onu, nûn’un onda aslî olduğu ve onun **فعلال** olduğu esasına binaen, çoğu asıllarda tek başına bir terceme olarak zikretti; hâlbuki Ebû Hayyân ve Arapçanın imamlarından başkaları, nûn’un زائد olduğunu ve onun **كرف**’ta zikredileceğini açıkça belirtmişlerdir; bu sebeple madde esnasında nüshalarda, ayırt edilmeksizin, bulunur; ve bu doğrudur; Allah daha iyi bilir. Ben dedim: Cevherî onu, nûn’un زائد olduğu üzere, **كرف** terkibinde zikretti; Sâgânî ve Lisân sahibi onu müstakil bir terkibde tek başına yaptı; müellif de ikisine tâbi oldu; ve dediler: nûn’un زائد olduğuna ancak sabit bir delille hükmedilir; ve o, kesre ile ve damme iledir; Cevherî birincisiyle iktifa etti; ikincisi İbn Abbâd’dan bir lugattır: **أصول الكرب**; hurma ağacının gövdesinde, yapraklar kesildikten sonra kalan; yapraklarla birlikte kesilen ise **كرب**’dır; birinin tekili, **هاء** iledir. Büyük ayaklı adama denir: “Sanki ayağı **كرناف**”: yani **كربة**; **المحيط**’ta olduğu gibi. Çoğulu: **كرانيف**. Ve denildi: **الكرانيف**: kalın, geniş yaprak dipleridir; kuruduklarında omuzlar gibi olurlar. Ondan Zührî hadisi: “Kur’ân **الكرانيف**’te idi” yani sahifelere toplanmadan önce onların içinde yazılı idi.

**الكرنيفة** (kesre ile): burnun iriliğidir. İbn Abbâd dedi: O, iri burundur. Ve dedi: **الكرنفة**, **جندبة** gibi: bizden hepimizin zayıfı; ve develerden. Dedi: **المكرنف**: **الكرنيفة** gibi iri burun.

Lisân’da: **المكرنف**: hurma ağaçlarının **كرانيف**’inin diplerinden hurma toplayan. Ebû Hanîfe şu beyti okudu:
  قد تخذت سلمى بقرن حائطا
  واستأجرت مكرنفا ولاقطا
  وطاردا يطارد الوطاوطا

Ve **كرنفة**’yi kılıçla **كرنفة**: onu kestiği zaman. **النوادر**’de: **كرنفه** onunla ve **خرنفه**: onu onunla vurduğu zaman. Leys dedi: **كرنفه بالعصا**: onunla vurduğu zaman. Beşîr el-Ferîrî’ye ait şu beyit okundu:
  لما انتكفت له فولى مدبرا                      كرنفته بهراوة عجـراء

Ve **كرنف الكرانيف**: onları kesti. Lisân’da: **كرنف النخلة**: gövdesini onun **كرانيف**’inden soydu.
