# كرن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B1%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كرن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: كرن

الكاف والراء والنون معهما
ك ر ن، ك ن ر، ر ك ن، ر ن ك، ن ك ر مستعملات كرن: الكِرانُ: الصنج. والكَرينةُ: الضاربة بالصنج. ويقال: الكرانُ هو العود، قال:
لولا الكرانُ وهذا الناي يطربني
كنر: الكِنّارةُ: الشقة من ثياب الكتّان. والكُنْارُ: السدر بالفارسية.
ركن: رَكِنَ إلى الدنيا: مال إليها واطمأن. يَركَنُ رَكَناً. وَركَنَ يَركُنُ رُكُوناً، لغة سفلى مضر. وناس أخذوا من اللغتين فقالوا: رَكَنَ يَرْكَنُ.
والرُّكْنُ: ناحية قوية من جبل أو دار، والجمع: أركانٌ.
وأركنت لحاجتي: نزلت.
ورُكْنُ الرجل: قومه وعدده الذين يعتز بهم. قال عز اسمه حكاية عن لوط: "أو آوي إلى ركن شديد".
وأركان الجمل: قواه في أعضائه، ويقال: قوائمه.
ورجل رَكينٌ: أي: شديد، ذو أركان. أو ركانُ الجبلَ: نواحيه الناتئة منه.
ويسمى الجرذ: ركيناً.
والمِركَنُ: شبه تور من أدم يتخذ للماء. قال الضرير: المِركن: إجانةٌ من خزفٍ أو صفر.
وناقة مركًّنةُ الضرع. ويقال: ضرع مُركًّنُ، أي: انتفخ في موضعه حتى ملأ الأرفاغ، وليس بجد طويل.
رنك: الرّانِكية نسبة إلى الرّانِك، وهو حي.
نكر: والنُّكْرُ: الدهاء. والنُّكرُ: نعت للأمر الشديد، والرجل الداهي. يقال: فعله من نُكره، ونكارته. والنكرة: نقيض المعرفة.
وأنكرته إنكاراً، ونكرته لغة، لا يستعمل في الغابر، ولا في أمر ولا نهي، ولا مصدر.
والاستنكارُ: استفهامك أمراً تُنكِرُهُ، واللازم من فعل النُّكْرِ المُنْكَرِ: نكُرَ نَكارةً.
ورجل نَكِرٌ، ورجل مُنْكرٌ: داه ورجال مُنْكَرون، ويجمع بالمناكير أيضاً، ولا يقال في هذا المعنى: رجل أَنْكَرُ. قال:
مستحقبا صحفاً تدمى طوابعه		وفي الصحائف حيات مَناكيرُ
والتَّنَكُّر: التغير عن حال تسرك إلى حال تكرهها. والنَّكيرُ اسم للإنكار الذي يغني به التغير.
والنَّكرِة: اسم لما يخرج من الحولاء وهو الخراج من قيح أو دم كالصديد، وكذلك من الزحير. يقال: أسهل فلان نَكِرةً ودماء، وليس له فعل مشتق.
ومُنْكر ونكير: ملكان يأتيان الميت في قبره يسألانه عن دينه.
والنُّكرُ: المُنْكَرُ.

### Türkçe

**الكاف** ve**الراء** ve**النون** birlikte

ك ر ن، ك ن ر، ر ك ن، ر ن ك، ن ك ر kullanımdadır. **كرن**: **الكِرانُ**: ziller. **الكَرينةُ**: zillerle vuran (çalan). Ve denilir: **الكرانُ** o, çalgı aletidir; dedi ki:
لولا **الكرانُ** وهذا الناي يطربني

**كنر**: **الكِنّارةُ**: keten elbiselerden parça. **الكُنْارُ**: Farsçada sidr (hünnap ağacı).

**ركن**: **رَكِنَ** dünyaya: ona meyletti ve sükûnet buldu. **يَركَنُ** **رَكَناً**. Ve **رَكَنَ يَركُنُ رُكُوناً**: Mudar’ın aşağı lehçesi. Ve bir topluluk iki lehçeden aldı da şöyle dediler: **رَكَنَ يَرْكَنُ**.
Ve **الرُّكْنُ**: dağın yahut evin güçlü bir yanı; çoğulu: **أركانٌ**.
Ve “**أركنت** حاجتي için”: indim.
Ve **رُكْنُ** adamın: kavmi ve onunla övündüğü sayısı (topluluğu). Aziz ismiyle, Lût’tan hikâye ederek dedi: “أو آوي إلى **ركن** شديد”.
Ve devenin **أركان**’ı: uzuvlarındaki kuvvetleri; ve denilir: ayakları.
Ve **رَكينٌ** adam: yani, şiddetli, **أركان** sahibi. Yahut “**ركانُ** dağ”: ondan çıkıntı yapan yanları.
Ve sıçan **ركيناً** diye adlandırılır.
Ve **المِركَنُ**: sudan yapılmış, su için edinilen bir tekne benzeri. Kör (şair) dedi: **المِركن**: çömlekten yahut sarıdan (bakırdan) bir leğen.
Ve memeceği **مركًّنةُ** bir dişi deve. Ve denilir: **ضرع مُركًّنُ**; yani, yerinde şişti, ta ki koltuk altlarını doldurdu; ve uzun bir meme değildir.

**رنك**: **الرّانِكية** **الرّانِك**’e nispet; o ise bir kabiledir.

**نكر**: ve **النُّكْرُ**: kurnazlık. Ve **النُّكرُ**: şiddetli işin sıfatı ve kurnaz adam. Denilir: onu, **نُكره**’sinden ve **نكارته**’sinden yaptı. Ve **النكرة**: **المعرفة**’nin zıddı.
Ve onu **أنكرته** **إنكاراً**, ve **نكرته** bir lehçedir; geçmişte, ne emir ne nehiyde, ne de mastar olarak kullanılmaz.
Ve **الاستنكارُ**: inkâr ettiğin bir şeyi sorman. Ve **النُّكْرِ** fiilinin, **المُنْكَرِ**in lâzımı: **نكُرَ نَكارةً**.
Ve **نَكِرٌ** adam, ve **مُنْكرٌ** adam: kurnaz; ve **مُنْكَرون** adamlar; ve **المناكير** ile de çoğul yapılır; ve bu mânada “**أَنْكَرُ** adam” denilmez. Dedi ki:
مستحقبا صحفاً تدمى طوابعه		وفي الصحائف حيات **مَناكيرُ**
Ve **التَّنَكُّر**: seni sevindiren bir hâlden, onu kerih gördüğün bir hâle değişmedir. Ve **النَّكيرُ**, değişmenin kendisiyle zengin olduğu inkârın adıdır.
Ve **النَّكرِة**: havaleden çıkan şeyin adı; o, irin yahut kanın, cerahat gibi çıkanıdır; ve aynı şekilde **الزحير**’den de. Denilir: falan kimse **نَكِرةً** ve kanlar ishal etti; ve onun için türemiş bir fiil yoktur.
Ve **مُنْكر** ve **نكير**: iki melek; ölünün kabrinde ona gelirler, dininden sorarlar.
Ve **النُّكرُ**: **المُنْكَرُ**.
