# كرو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B1%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كرو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كرو

: ( و ( *!كَرَا الأرضَ *!يَكْرُوها ) *!كَرْواً : ( حَفَرَهَا ) كالحُفْرةِ *!ككراها يكْرِيها ، واوِيٌّ يائِيٌّ ؛ ومنه الحديثُ : ( سَأَلُوهُ في نَهْرٍ *!يَكْرُونَه لهم سَيْحاً ) ؛ أَي يَحْفِرُونَه ويُخْرِجُون طِينَه .
( و ) *!كَرَا ( البِئْرَ ) *!كَرْواً : ( طَوَاها ) ؛ ) زادَ أَبو زَيْدٍ : ( بالشَّجَرِ ) وعَرَّشَها بالخَشَبِ ، وأَمَّا طَواها طَيًّا

فبالحِجارَةِ .
وقيلَ : *!المَكُرُوَّةُ مِن الآبارِ المَطْوِيَّةُ بالعَرْفَج والثُّمام والسَّبَط . ) ( و) *!كَرَا (الأمر) *!يَكْرُوه ،ويَكْيريه ، *!كَرْوًا ، وكريا : أعاده مرارا ، أي مرة بعد أخرى ،*!وكَرَتِ (الدابة) *!كَرْوًا وكريا : أسرعت وكذلك المرأة ، إذا أسرعت في مشيتها ، *!والكَرَا مقصور يكتب بالألف (فحج الساقين ) والفخذين أو دقتهما عن أبن دريد والقالي وقيل ضخم الذراعين كذا في النسخ والذي في المحكم : دقة الساعدين والذراعين ، يقال رجل *!أَكْرِى وإمراة *!كَرْوَاءُ، وهي الدقيقة الساقين ، كما في الصحاح وأنشد : ليست *!بِكَرْواءَ ولكن خدلم ولا بزاء ولكن ستهم ولا بكحلاء ولكن زرقم (وقد *!كَرَيَتْ *!كَرًا) دقت ساقاها . دَقَّتْ سَاقَاها .
( *!والكَرْوانُ ) ، بالفَتْح : ( ةَ بطُوسَ ) ، كذا في النُّسخِ . والذي في كتابِ ابنِ السَّمْعاني بطرسوس ؛ منها الحَسَنُ بنُ أَحمدَ بنِ حبيبٍ *!الكَرْوانيُّ عن أَبي الرَّبيعِ الزَّهراني بطرسوس ، وعنه أبو القاسِم الطّبْراني .
قالَ شيْخُنا : اسْمُ القَرْيةِ *!كَرْوانُ بِلا لامٍ ففيه بَحْثُه المَعْروف في سلع .
( و ) *!الكَرْوانُ : طائِرٌ ويُدْعَى ( القَبْجُ ) والحَجَلُ ، ( وهي ) *!كَرْوانَةٌ ، ( بهاءٍ ) .
( قالَ شيْخُنا : المَعْروفُ في

ضَبْطِ الطائِرِ التَّحْرِيك ، كما في الصِّحاحِ والمِصْباحِ وغيرِهِما ، وتَفْسِيرُه بالقَبجِ ، وهو الحَجَل ، فيه نَظَرٌ ، بل الكَرَوانُ غَيْر الحَجَلِ ، انتَهَى .
قُلْت : أَمَّا التَّحْريك فقد صرَّحَ به غَيْرُ واحِدٍ مِن الأئِمَّةِ ، ويدلُّ له قَوْل الراجِزِ أَنْشَدَه الجَوْهرِي :
يَا *!كَرَواناً صُكَّ فاكْبَأَنَّافَشَنَّ بالسَّلْحِ فلمَّا شَنَّا بَلَّ الذُّنَابَى عَبساً مُبِنَّا قالوا : أَرادَ به الحُبارَى يَصُكُّه البازِيُّ فيتَّقِيهِ بسَلْحِهِ ؛ ويقالُ : هو الكُرْكِيُّ ، انتَهَى . والراجزُ هو مُدْركُ بنُ حِصْنٍ الأَسَدِيّ .
وقالَ أبو الهَيْثَم : سُمِّيَ *!الكَرَوانُ *!كَرَواناً بضدِّه لأنَّه لا ينامُ بالليْلِ ، وقيل : هو طائِرٌ يُشْبِهُ البَطَّ .
وقيلَ : طائِرٌ طَوِيلُ الرِّجْلَيْن أَغْبَر دُونَ الدَّجَاجَةِ في الخَلْقِ ، وله صَوْتٌ حَسَنٌ يكونُ بمِصْر مع الطّيورِ الدَّاجِنَةِ ، وهي من طيورِ الرِّيف والقُرَى لا تكونُ في البادِيَةِ .
قُلْت : وهذا القولُ الأخيرُ هو الصَّحيحُ .
( ج *!كَرَاوِينُ ) ، قالوا ذلك كما قالوا وَرَاشِينَ ، وهو قَليلٌ ؛ ويُنْشَدُ في صفَةِ صَقْر لأبي زغبٍ دلم العَبْشَميّ :
عَنَّ له أَعْرَفُ ضافي العُنْثُونْداهِيَةً صِلَّ صَفاً دُرَخْمِيْنْ حَتْفَ الحُبارَيَاتِ *!والكَراوِينْ قال ابنُ سِيدَه : ( و ) لم يَعْرِفْ سِيْبَوَيْه في جَمْعِ *!الكَرَوانِ إلاَّ ( *!كِرْوان ، بالكسْر ) ، فوَجْهه على أنَّهم جَمَعُوا *!كَراً .
وقال الجَوْهرِي : هو

على غيرِ قِياسٍ كما إذا جَمَعْتَ الوَرشانَ قُلْت : وِرْشانٌ ، وهو جَمْعٌ بحذْفِ الزَّوائِدِ ، كأنَّهم جَمَعُوا *!كَراً مِثل أخٍ وإخْوان .
( ويقالُ للذَّكَرِ *!الكَرَا ) ، وهو يُكْتَبُ بالألِفِ ؛ قالَهُ القالِي ؛ وأَنْشَدَ للراجِزِ :
أَطْرِقْ كَرَا أَطْرِقْ *!كَرا
إِنَّ النَّعامَ فِي القُرَى يقالُ ذلكَ له إذا صيدَ ؛ كما في الصِّحاح .
وفي الأساس : يقالُ للكَرَوانِ : ( أَطْرِقْ كَرا إنَّك لَنْ تُرَى ) ، فإذا سَمِعَها لَبَدَ بالأرضِ فيُلْقى عليه ثَوْبٌ فيُصادُ .
( و ) في المُحْكم : ( أَطْرِقْ كَرا ) أَطْرِق كَرَا .
إنَّ النَّعَامَ في القُرَى : مَثَلٌ ( يُضْرَبُ لمَنْ يُخْدَعُ بِكَلامٍ يُلَطَّفُ له ويُرادُ به الغائِلَةُ ) ؛ ) وقيلَ : يُضْرَبُ لمَنْ يُتَكلَّم عِنْدَه بكَلامٍ فيَظِنُّ أنَّه هو المُرادُ بالكَلامِ ، أي اسْكُتْ فإنِّي أُريدُ مَنْ هو أَنْبَلُ منْكَ وأَرْفَع مَنْزِلَةً .
وقالَ أحمدُ بنُ عبيدٍ : يُضْرَبُ للرَّجُلِ الحَقِيرِ إذا تكلَّمَ في الموْضِعِ الذي لا يُشْبهُهُ وأَمْثالَه الكَلامُ فيه ، فيُقالُ له : اسْكتْ يا حَقِير فإنَّ الأجلاَّءَ أَوْلَى بهذا ا لكَلامِ مِنْك ؛ والكَرَا هو *!الكَرَوانُ ، وهو طائِرٌ صَغِيرٌ فخُوطِبَ الكَروانُ والمَعْنى لغيرِهِ ، ويُشَبَّه الكَرَوانُ بالذَّلِيلِ ، والنَّعامُ بالأعِزَّةِ ، ومَعْنى أَطْرِقْ ، أَي غُضَّ ما دامَ عَزِيزٌ في القُرَى فإيَّاك أن تَنْطقَ أيُّها الذَّليلُ ، ولا تَتَشرَّف للذي لسَتْ له بنَدَ ؛ نقلَهُ ابنُ سِيدَه والقالِي . وقد جَعَلَه محمدُ بنُ يزيدٍ تَرْخِيمَ الكَرَوانِ فغَلِطَ .
وقالَ ابنُ هانِىءٍ في قوْلِهِم : أَطْرِق كَرَا ، رُخِّم

الكَرَوانُ وهو نَكرَةٌ ، كما قال بعضُهم يا قُنْفُ ، يُريدُ يا قُنْفُذ ، قالَ : وإنَّما يُرَخَّم في الدّعاءِ المَعارِف نَحْو مالِكٍ وعَامِرٍ ، ولا تُرَخَّم النَّكِرَةُ نَحْو غُلامٍ ، فرُخِّم كَروانٌ وهو نَكِرَةٌ ، وجُعِل الواوُ أَلفاً ، فصارَ نادِراً .
وقالَ الرستمي : الكَرَا هو الكَرَوانُ ، حَرْفٌ مَقْصورٌ ، والصَّوابُ الأوَّل لأنَّ التَّرْخِيمَ لا يُسْتَعْمل إلاَّ في النِّداءِ .
( *!والكُرَةُ ، كثُبَةٍ ) : ) مَعْروفَةٌ وهي ( ما أَدَرْتَ من شيءٍ ) .
( وفي الصِّحاح : هي التي تُضْرَب بالصَّوْلجانِ ، وأَصْلُها *!كُرَوٌ ، والهاءُ عِوَضٌ ؛ ( ج *!كُرِينَ ) ، بالضَّمِّ ، ( *!وكِرِينَ ) ، بالكسْرِ ، ( *!وكُرًى *!وكُراتٌ ، بضمِّهِما ) ؛ ) الثَّالِثَةُ عن الزَّمَخْشري . شاهِدُ الكُرَةِ قولُ بعضِهم :
*!كرة طرحت بصوالجة
فتلقفها رجل رجلوشاهِدُ الكُرِيْن قولُ الآخَرِ :
يُدَهْدِين الرُّؤوسَ كما يُدَهْدي
حَزاوِرةٌ بأيْدِيها *!الكُرينا وشاهِدُ *!كُراتٍ قولُ لَيْلى الأخْيَلِية تصِفُ قَطاةً تَدلَّت على فِراخِها :
تَدَلَّتْ على حُصَ ظِماءٍ كأنَّها
كُراتُ غُلامٍ في كِساءٍ مُؤَرْنَبِ ( *!وكَرا بِها *!يَكْرُو ويَكْرِي ) *!كَرْواً وكَرْياً لُغتانِ : ضَرَبَ بها و ( لَعِبَ ) ؛ ) قالَ المسيبُ بنُ عَلَس :
مَرحَت يَداها للنَّجاءِ كأنّما
*!تَكْرُو بكَفَّي لاعِبٍ في صاعِ ( و ) *!كَراءٌ ، ( كسَماءٍ : ع ) ؛ ) كما في الصِّحاح ؛ وأَنْشَدَ :
مَنَعْنَاكُم كَراء وجَانِبَيْهِ
كما مَنَعَ العَرِينُ وَحَى اللُّهامِ

وأَنْشَدَ ابنُ وَلاَّد في المَقْصورِ والمَمْدودِ :
كأَغْلَبَ من أُسُودِ *!كَراءَ وَرْدٍ
يَرُدُّ خَشَانَةَ الرجلِ الظَّلُومِوقالَ أبو عليَ : كَراءٌ ، مَمْدودٌ ، غَيْر مَصْروفٍ : وادِي بيشَةَ ؛ قالَ ابنُ أَحْمَر :
وهُنَّ كأَنَّهُنَّ ظِباءُ مرد
ببَطْنِ كَراء يَشْقُقْنَ الهدالا ( يُضافُ إليه عَقَبَةٌ شاقَّةٌ بطَرِيقِ الطَّائِفِ ) .
( وقالَ أبو بكْرِ بنُ الأنْبارِي : كَراءٌ ثَنِيَّةٌ بالطائِفِ عليها طرِيقُ مكَّة ، مَمْدودٌ .
وقالَ غيرُهُ : مَقْصورٌ ؛ نقلَهُ القالِي في بابِ المَمْدودِ ؛ وقالَ في بابِ المَقْصورِ : *!كَرَاء ثنيَّةٌ بينَ مكَّة والطائِفِ عليها طرِيقُ مكَّة ، مَقْصور . وأَمَّا *!كَراءُ وادِي بيشَةَ فمَمْدودٌ ، وكذا قالَ بعضُ أَهْلِ اللغَةِ .
وقالَ أبو بكْرِ بنُ الأنْبارِي : هُما جمِيعاً مَمْدودَانِ ، فتأَمَّل في ذلك .
وقالَ نَصْر في مُعْجمهِ : المَمْدودُ واد ، يَدْفَعُ سَيْلَه إلى تُرْبَةٍ ؛ وقِيل : أَرْضٌ ببيشَة كثيرَةُ الأُسُدِ ، وبالقَصْر : عَقَبَةٌ بينَ مكَّةَ والطائِفِ ، وقد تُمَدُّ .
( *!وتَكَرَّى ) الرجلُ : ( نامَ ) .
( وتَمَضْمَضَ *!الكَرَى في عَيْنَيْه ؛ نقلَهُ الزَّمَخْشري . وأَنْشَدَ ابن برِّي للراجزِ :
لمَّا رَأَتْ شَيْخاً له دَوْرَرَّى ظَلَّتْ على فِراشِها *!تَكَرَّى

وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الكُرَى : كهُدًى : القُبُورُ ، جَمْعُ *!كُرْوةٍ أَو كُرْيةٍ مِن *!كَرَوْتُ الأرضَ . ومنه الحديثُ : ( لعلَّكَ بَلَغْتَ معهم الكُرَى ) ، ويُرْوَى بالدالِ أَيْضاً .
وتُجْمَعُ الكُرَةُ على *!أُكْرٍ وأَصْلُه وُكَرٌ مَقْلوبُ اللامِ إلى مَوْضِعِ الفاءِ ، ثم أُبْدِلَتِ الواوُ هَمْزةً لانْضِمامِها . وقد ذُكِرَ في الرَّاءِ .
*!والكَرْوُ في الخَيْلِ : أَن يَخْبَط بيدِهِ في اسْتِقامَةٍ لا يُقْبلُها نَحْوَ بَطْنِه ، وهو عَيْبٌ يكونُ خِلْقةً ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي .
*!وكَرْوانُ ، بالفَتْح : قَرْيةٌ بفَرْغَانَةَ ، وهي غيرُ التي ذَكَرَها المصنِّفُ ؛ منها : أَبو عُمَر محمدُ بنُ سُلَيْمان بنِ بكْرٍ *!الكَرْوانيُّ الخطيبُ ، سَكَنَ أَخسيكث رَوَى عنه أَبو المُظَفَّر المشطبُ بنُ محمدِ بنِ أُسامَةَ الفَرْغانِيّ وغيرُهُ .
ويقالُ في زَجْرِ الدِّيك : كَرْياً دِيك ؛ نقلَهُ الصَّاغاني .

### Türkçe

: ( ve ( **كَرَا الأرضَ** **يَكْرُوها** ) **كَرْواً** : ( onu kazdı ) çukur gibi; **ككراها يكْرِيها**; vâvî, yâîdir; ve ondan hadis: ( Onlar ona, kendileri için akıcı olarak **يَكْرُونَه** bir nehir hakkında sordular ); yani onu kazarlar ve çamurunu çıkarırlar.
( ve ) **كَرَا** ( **البِئْرَ** ) **كَرْواً** : ( onu ördü/taşla döşedi ); ) Ebû Zeyd artırdı: ( ağaçla ) ve onu odunla çardakladı; ama “onu katlayarak ördü” ise

taş iledir.
Ve denildi: **المَكُرُوَّةُ** kuyulardan, **العَرْفَج** ve **الثُّمام** ve **السَّبَط** ile örülmüş olanlardır. ) ( ve) **كَرَا** ( **الأمر** ) **يَكْرُوه** ve **يَكْيريه** , **كَرْوًا** ve **كريا**: onu defalarca iade etti; yani bir kereden sonra bir kere, **وكَرَتِ** ( **الدابة** ) **كَرْوًا** ve **كريا**: hızlandı; kadın da böyledir, yürüyüşünde hızlandığı zaman. **والكَرَا** maksûrdur, elif ile yazılır: (bacakların) inceliği ve uylukların (inceliği) yahut onların inceliği; İbn Düreyd ve el-Kālî’den. Ve denildi: pazuları kalın; nüshalarda böyle. Muhkem’de olan ise: önkolların ve pazuların inceliği. Denir: erkek **أَكْرِى** ve kadın **كَرْوَاءُ**; o, bacakları ince olandır; Sıhâh’ta olduğu gibi. Ve şu beyit okunmuştur:
“**بِكَرْواءَ** değildir, fakat **خدلم**;
ve **بزاء** değildir, fakat **ستهم**;
ve **بكحلاء** değildir, fakat **زرقم**”
(ve **كَرَيَتْ** **كَرًا**) bacakları inceldi. Bacakları inceldi.

( **والكَرْوانُ** ), fetha ile: ( **ةَ بطُوسَ** ), nüshalarda böyle. İbnü’s-Sem‘ânî’nin kitabında ise: Batrusûs’ta; ondan: Ebû’r-Rabî‘ ez-Zehrânî’den Batrusûs’ta rivayet eden el-Hasen b. Ahmed b. Habîb **الكَرْوانيُّ**; ondan da Ebû’l-Kāsım et-Taberânî.
Şeyhimiz dedi: köyün adı **كَرْوانُ** lamsızdır; onda, Sila‘ maddesinde meşhur olan araştırması vardır.

( ve ) **الكَرْوانُ**: bir kuştur; ( **القَبْجُ** ) ve **الحَجَلُ** diye adlandırılır; (dişisi) **كَرْوانَةٌ**’dır, (tâ-i merbûta ile).
( Şeyhimiz dedi: kuşun ضبط’ında bilinen, harekelemedir; Sıhâh ve Mıṣbâḥ ve başkalarında olduğu gibi. Onu **القَبج** ile, o da **الحَجَل**’dir, diye tefsir etmekte nazar vardır; bilakis **الكَرَوانُ** **الحَجَل**’den başkadır; bitti.
Ben dedim: harekeleme hususunda, imamlardan birden fazlası onu açıkça söylemiştir; ve ona, el-Cevherî’nin okuduğu recez şairinin sözü delâlet eder:
“Ey **كَرَواناً**! gagana vuruldu; sonra geri çekil;
sonra dışkı ile saçtı; saçınca,
kuyruk tüyünü ıslattı; açıkça somurtkan”
Dediler ki: bununla **الحُبارَى**’yı kastetti; **البازِيُّ** ona vurur da o, dışkısıyla ondan korunur; ve denilir: o **الكُرْكِيُّ**’dir; bitti. Recz şairi, Müdrik b. Ḥıṣn el-Esedî’dir.
Ebû’l-Heysem dedi: **الكَرَوانُ** zıddıyla **كَرَواناً** diye adlandırıldı; çünkü gece uyumaz. Ve denildi: ördeğe benzeyen bir kuştur.
Ve denildi: iki bacağı uzun, kül rengi, yaratılışta tavuktan aşağı; güzel bir sesi vardır; Mısır’da evcil kuşlarla birlikte bulunur; o, kır ve köy kuşlarındandır; çölde bulunmaz.
Ben dedim: bu son söz, sahih olandır.
( çoğulu **كَرَاوِينُ** ): bunu, **وَرَاشِينَ** dedikleri gibi dediler; o azdır. Ebû Zaġb Dilem el-‘Abşemî’nin bir şahinin vasfında şu okunur:
“Onun için göründü, yelesi sarkık, bıyığı uzun;
saf saf, iki **دُرَخْمِيْنْ**;
**الحُبارَيَاتِ**’ın ölümü ve **الكَراوِينْ**”
İbn Sîde dedi: ( ve ) Sîbeveyh, **الكَرَوانِ**’ın cem‘inde ancak ( **كِرْوان** , kesra ile )’yı bildi; bunun vechi, onların **كَراً**’yı cem‘ etmiş olmaları üzerinedir.
El-Cevherî dedi: bu, kıyasa aykırıdır; tıpkı **الوَرشانَ**’ı cem‘ ettiğinde **وِرْشانٌ** demen gibi; bu, zevâidi hazf ile bir cem‘dir; sanki **كَراً**’yı, kardeş ve **إخْوان** gibi cem‘ ettiler.

( ve erkeğe **الكَرَا** denilir ), elif ile yazılır; el-Kālî söyledi. Ve recez şairinden şu okunmuştur:
“Başını eğ, **كَرَا**; başını eğ, **كَرا**;
şüphesiz devekuşu köylerdedir”
Sıhâh’ta olduğu gibi: avlandığı zaman ona böyle denir.
Esâs’ta: **الكَرَوانِ** için şöyle denir: ( **أَطْرِقْ كَرا إنَّك لَنْ تُرَى** ); bunu işitince yere yapışır; üzerine bir elbise atılır da avlanır.
( ve ) Muhkem’de: ( **أَطْرِقْ كَرا** ) “başını eğ, **كَرَا**”.
“Şüphesiz devekuşu köylerdedir”: bir meseldir ( kendisine yumuşatılan bir sözle aldatılan ve onunla hile kastedilen kimse için darb olunur ); ) ve denildi: yanında bir söz konuşulan, o da sözle kendisinin kastedildiğini zanneden kimse için darb olunur; yani: sus; çünkü ben senden daha soylu ve daha yüksek menzile sahibi olanı kastediyorum.
Ahmed b. ‘Ubayd dedi: konuşması kendisine ve emsallerine yakışmayan yerde konuşan hakir adam için darb olunur; ona: “Sus ey hakir; çünkü bu sözde senden daha layık olanlar büyüklardır” denir. **الكَرَا** ise **الكَرَوانُ**’dur; o küçük bir kuştur; böylece hitap **الكَرَوانُ**’a oldu, mânâ başkasınadır. **الكَرَوانُ** zelile, devekuşu azizlere benzetilir. “**أَطْرِقْ**”ın mânâsı: yani, köylerde aziz varken gözünü indir; ey zelil, sakın konuşma; kendisine denk olmayan şeye şereflenme. Bunu İbn Sîde ve el-Kālî nakletti. Muhammed b. Yezîd onu, **الكَرَوانِ**’ın ترخيم’i yaptı da yanıldı.
İbn Hânî’, onların “**أَطْرِق كَرَا**” sözünde dedi ki: **الكَرَوانُ** ترخيم edildi; o nekredir; bazıları “ya **قُنْفُ**” dediği gibi; “ya **قُنْفُذ**”ü ister. Dedi ki: ترخيم ancak nidâda ma‘rifelerde olur; Mâlik ve ‘Âmir gibi; nekre ترخيم edilmez; غلام gibi. Böylece **كَروانٌ** nekre iken ترخيم edildi; vâv elif yapıldı; böylece nâdir oldu.
Er-Rüstemî dedi: **الكَرَا** **الكَرَوانُ**’dur; maksûr bir harftir. Doğru olan birincisidir; çünkü ترخيم ancak nidâda kullanılır.

( **والكُرَةُ** , **كثُبَةٍ** gibi ): ) ma‘lûmdur; o, ( bir şeyden döndürdüğün şey )dir.
( Sıhâh’ta: o, **الصَّوْلجانِ** ile vurulan şeydir; aslı **كُرَوٌ**’dur; hâ, ivazdır; ( çoğulu **كُرِينَ** ) damme ile, ( **كِرِينَ** ) kesra ile, ( **كُرًى** ve **كُراتٌ** , ikisi de damme ile ); ) üçüncüsü Zemahşerî’dendir. **الكُرَةِ**’nin şahidi, bazılarının sözü:
“**كرة** bir **صوالجة** ile atıldı,
onu bacaklı bir adam kaptı”
**الكُرِيْن**’in şahidi, başkasının sözü:
“Başları yuvarlarlar, tıpkı yuvarladığı gibi
yiğitler, elleriyle **الكُرينا**”
**كُراتٍ**’ın şahidi, Leylâ el-Aḫyaliyye’nin, yavrularına sarkan bir **قَطاة**’ı vasfederek söylediği:
“Susuz yavrular üzerine sarktı; sanki o,
tüylü bir kisvede bir oğlanın **كُراتُ**’ıdır”

( **وكَرا بِها** **يَكْرُو** ve **يَكْرِي** ) **كَرْواً** ve **كَرْياً** iki lugattır: onunla vurdu ve ( oynadı ); ) el-Müseyyeb b. ‘Alas dedi:
“İki eli kurtuluşa doğru seğirtti; sanki o,
bir oyuncunun avuçlarıyla bir **صاعِ** içinde **تَكْرُو** eder”

( ve ) **كَراءٌ** , ( **كسَماءٍ** : bir yer ) ; ) Sıhâh’ta olduğu gibi. Ve şu okunmuştur:
“Sizi **كَراء**’dan ve onun iki yanından men ettik,
tıpkı inin, **وَحَى اللُّهامِ**’ı men ettiği gibi”

İbn Vellâd, **المَقْصور** ve **المَمْدود** hakkında şöyle inşâd etti:
“**كأَغْلَبَ**’den, **أُسُودِ**’dan daha galip; *!**كَراءَ** **وَرْدٍ**
zâlim adamın kabalığını geri çevirir.”

Ebû Alî dedi: **كَراءٌ**, memdûddur, gayr-i munsarıftır: Bîşe vadisi; İbn Ahmer dedi ki:
“Ve onlar sanki **مرد** ceylanlarıdır,
**كَراء**’ın karnında; **الهدالا**’yı yararlar.” (Ona, Tâif yolunda meşakkatli bir **عَقَبَةٌ** izâfe olunur.)

(Ebû Bekr b. el-Enbârî dedi: **كَراءٌ**, Tâif’te bir **ثَنِيَّةٌ**’dir; üzerinde Mekke yolu vardır; memdûddur.
Başkası dedi: maksûrdur; onu el-Kâlî, **المَمْدود** bâbında nakletti; **المَقْصور** bâbında da dedi ki: *!**كَرَاء** Mekke ile Tâif arasında bir **ثنيَّةٌ**’dir; üzerinde Mekke yolu vardır; maksûrdur. Amma *!**كَراءُ** Bîşe vadisi ise memdûddur; dil ehlinin bazısı da böyle dedi.
Ebû Bekr b. el-Enbârî dedi: İkisi de birlikte memdûddur; şu hâlde bunda teemmül et.
Nasr, Mu‘cem’inde dedi: memdûd olan bir vadidir; selini **تُرْبَةٍ**’ye sevk eder; ve denildi ki: Bîşe’de aslanı çok bir arazidir; kasr ile: Mekke ile Tâif arasında bir **عَقَبَةٌ**’dir; ve bazen med olunur.)

(*!**وتَكَرَّى**) adam: (uyudu).

(Ve *!**الكَرَى** onun iki gözünde **تَمَضْمَضَ**; onu Zemahşerî nakletti. İbn Berrî, recez söyleyen için inşâd etti:
“Ne vakit ki, **دَوْرَرَّى**’sı olan bir şeyh gördü,
döşeği üzerinde *!**تَكَرَّى** olarak kaldı.”)

Ona istidrâk olunanlardandır:
*!**الكُرَى**: **كهُدًى** gibi: kabirler; *!**كُرْوةٍ** yahut *!**كُرْيةٍ**’nin cem‘idir; **كَرَوْتُ الأرضَ**’den. Ve ondan hadis: (Belki sen onlarla birlikte **الكُرَى**’ya ulaştın); **بالدالِ** ile de rivayet olunur.

**الكُرَةُ**, *!**أُكْرٍ** üzerine cem‘ olunur; aslı **وُكَرٌ**’dir; lâmın, fânın mevkiine çevrilmişidir; sonra vâv, dammeli oluşundan dolayı hemzeye ibdâl edilmiştir. Ve bu, **الرَّاءِ**’da zikredilmiştir.

*!**والكَرْوُ** atlarda: elini, karnına doğru onu kabul etmeyecek bir şekilde, doğrultu üzere çarpmaktır; ve o, yaratılıştan olan bir ayıptır; onu Cevherî nakletti.

*!**وكَرْوانُ**, fetha ile: Fergâna’da bir köydür; o, musannifin zikrettiği değildir; ondan: hatîb *!**الكَرْوانيُّ** Ebû Ömer Muhammed b. Süleyman b. Bekr; Ahsîketh’te oturdu; ondan Ebû’l-Muzaffer el-muştab b. Muhammed b. Üsâme el-Fergânî ve başkası rivayet etti.

Ve horozu ürkütmede şöyle denir: **كَرْياً** dîk; onu Sâgânî nakletti.
