# كسأ (ك-س-أ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B3%D8%A3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - س - أ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: كسء

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والسين و"وايء" معهما
ك س و، ك و س، و ك س، س و ك، ك ي س، ك س أ، ك أ س، أ س ك مستعملات كسو: الكِسْوَةُ والكُسْوةُ: اللباس. كَسَوْته: ألبسته. واكْتَسَى: لبس الكِسْوة.
والجميع: الكُسَى.
واكْتَسَتِ الأرض بالنبات: تغطت به.
والنسبة إلى الكِساء: كِسائيّ وكِساويّ. وتثنيته: كساءان وكساوان.
كوس:
الكُوسُ: خشبة مثلثة بقيس النجار بها تربيع الخشب وتدويره، وهي كلمة فارسية. والكُوس والكَوْس: فعل الدابة إذا مشت على ثلاث، كاسَتْ تكوسُ كَوْساً.
والكَوْسُ: الغرق، أعجمية. فإذا أصاب الناس خب في البحر، أي: رياح، فخافوا الغرق، قيل: خافوا الكَوْسَ.
وكَوَّسْتُهُ على رأسه تكويساً، أي: قلبته، وكاس كَوْساً مثله.
وكسى: الوَكْسُى في البيع: اتضاع الثمن. يقال: لا تَكِسْني في الثمن، وهو يُوكَسْ وَكْسا، والفعل: وكَس يكِسُ وَكْساً.
سوك: السَّوْك: فعلك بالسِّواكِ والمِسْواكِ. ساك فاه بالسِّواك وبالمِسواك، يَسُوكُ سوكاً. واستاك، بغير ذكر الفم.
والسِّواكُ يؤنث، وهي مطهرة للفم، أي: تطهره.
وتقول: جاءت الغنم تَساوَكُ هزالاً، أي: ما تحرك رؤوسها.
كيس: جمع الكيِّس: الأكياس. وتقول: هذا الأَكْيَسُ، وهي الكُوسَى، وهن الكُوسُ، والكُوسَيات، للنساء خاصة، والكُوسُ على تقدير: فضلى وفضل وعن الحسن: "كان الأَكايِسُ من المؤمنين إنما هو الغدو والرواح".
والكِيسُ: الخريطة، وجمعه: كِيَسة.
كسأ: مضى كُسءٌ من الليل، أي قطعة منه. وجعلته على كَسْءِ كذا، أي: بعده.
وأكساءُ القوم: أدبارهم. الواحد: كُسءٌ، قال:
استلحم الوحش على أَكْسائِهـا		أهوج محضير إذا النقع دخن
كأس: الكأسُ يذكر ويؤنث، وهو القدح والخمر جميعاً، وجمعها: أَكُؤُس وكؤوس.
أسك: الإسكتان: شفرا الرحم.
وامرأة مأسوكة، وهي التي أخطأت خافضتها.

##### Türkçe

**الكاف** ve **السين** ve onlarla birlikte “**وايء**”
**ك س و**، **ك و س**، ve **و ك س**، **س و ك**، **ك ي س**، **ك س أ**، **ك أ س**، **أ س ك** kullanımdadır. **كسو**: **الكِسْوَةُ** ve **الكُسْوةُ**: elbise. **كَسَوْته**: ona giydirdim. **واكْتَسَى**: **الكِسْوة** giydi.
Ve hepsi: **الكُسَى**.
Ve yer **واكْتَسَتِ** bitki ile: onunla örtündü.
Ve **الكِساء**’a nisbet: **كِسائيّ** ve **كِساويّ**. Ve onun tesniyesi: **كساءان** ve **كساوان**.

**كوس**:
**الكُوسُ**: marangozun onunla ahşabın karelenmesini ve yuvarlatılmasını ölçtüğü üçgen bir tahta; ve o Farsça bir kelimedir. Ve **الكُوس** ve **الكَوْس**: binitin üç ayak üzerinde yürüdüğü zamanki fiili; **كاسَتْ** **تكوسُ** **كَوْساً**.
Ve **الكَوْسُ**: boğulma; yabancı dildendir. İnsanlara denizde **خب** isabet ederse, yani: rüzgârlar, boğulmaktan korkarlarsa, denilir: **الكَوْسَ**’tan korktular.
Ve onu başı üzerine **كَوَّسْتُهُ** **تكويساً**; yani: onu ters çevirdim; ve **كاس** **كَوْساً** onun benzeri.

**وكسى**: satışta **الوَكْسُى**: fiyatın düşüklüğü. Denilir: fiyatta beni **تَكِسْني** etme; ve o **يُوكَسْ** **وَكْسا**; ve fiil: **وكَس** **يكِسُ** **وَكْساً**.

**سوك**: **السَّوْك**: senin **بالسِّواكِ** ve **بالمِسْواكِ** ile yaptığın fiildir. Ağzını **بالسِّواك** ve **بالمِسواك** ile **ساك**; **يَسُوكُ** **سوكاً**. Ve **استاك**; ağız zikredilmeksizin.
Ve **السِّواكُ** müennestir; ve o ağız için bir temizleyicidir; yani: onu temizler.
Ve dersin: koyunlar zayıflıktan **تَساوَكُ** olarak geldi; yani: başlarını oynatmaz.

**كيس**: **الكيِّس**’in cemi: **الأكياس**. Ve dersin: bu **الأَكْيَسُ**’tir; ve o **الكُوسَى**’dır; ve onlar **الكُوسُ**’tur; ve **الكُوسَيات**; özellikle kadınlar içindir. Ve **الكُوسُ** şu takdir üzeredir: **فضلى** ve **فضل**. Ve **الحسن**’den: “Müminlerden **الأَكايِسُ** ancak sabah gidişi ve akşam dönüşüdür.”
Ve **الكِيسُ**: torba; ve onun cemi: **كِيَسة**.

**كسأ**: geceden bir **كُسءٌ** geçti; yani ondan bir parça. Ve onu şu **كَسْءِ** üzerine kıldım; yani: ondan sonra.
Ve kavmin **أكساءُ**’u: onların arkaları. Tekili: **كُسءٌ**. Dedi ki:
استلحم الوحش على أَكْسائِهـا		أهوج محضير إذا النقع دخن

**كأس**: **الكأسُ** müzekker de söylenir müennes de; ve o kadeh ve şarap ikisi birden; ve onun cemi: **أَكُؤُس** ve **كؤوس**.

**أسك**: **الإسكتان**: rahmin iki dudağı.
Ve **امرأة مأسوكة**; ve o, sünnetçisini şaşırmış olandır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

كَسَأْتُهُ: تَبِعْتُهُ. ويقال للرجل إذا هَزَمَ القومَ فمرَّ وهو يطردهم: مرَّ فلان يَكْسَؤُهُمْ ويَكْسَعُهُمْ، أي يَتْبَعُهُمْ. والأكساء: الأدبار. قال الشاعر:
حتَّى أرى فارِسَ الصَموتِ عَلى		أَكْساءِ خَيْلٍ كـأنَّـهـا الإبِـلُ
يعني خَلْفَ القوم وهو يطردهم.

##### Türkçe

**كَسَأْتُهُ**: Ona tâbi oldum. Ve denilir ki, adam için, kavmi bozguna uğratıp da geçerken onları kovaladığı vakit: Falan geçti, onları **يَكْسَؤُهُمْ** ve onları **يَكْسَعُهُمْ**, yani onlara tâbi olur. Ve **الأكساء**: arka taraflar. Şair dedi ki:
حتَّى أرى فارِسَ الصَموتِ عَلى		أَكْساءِ خَيْلٍ كـأنَّـهـا الإبِـلُ
Yani kavmin arkasında; onları kovalarken.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A3/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ك س أ
مرّوا في أكساء المنهزمين وعلى أكسائهم أي على آثارهم وأدبارهم وركبوا أكساءهم‏.‏
قال‏:‏ حتى أرى فارس الصّموت على أكساء خيلٍ كأنها الإبل ومن المجاز‏:‏ قدمنا في أكساء رمضان وأنا أدعو لك في أكساء الصلوات

##### Türkçe

ك س أ
Yenilmişlerin **أكساء**’larında ve onların **أكسائهم**’ında, yani onların izleri ve arkaları üzerinde yürüdüler; ve onların **أكساءهم**’ına bindiler.‏
Dedi ki: Ta ki ben **الصّموت**’un süvarisini, sanki onlar develer imiş gibi, **أكساء**’lar üzerinde (olan) atlar üzerinde göreyim. Ve mecazdandır: Ramazan’ın **أكساء**’larında geldik; ve ben senin için namazların **أكساء**’larında dua ediyorum.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

كُسْءُ كل شَيءٍ وكُسُوءُهُ: مُؤَخَّرُه. وكُسْءُ الشهر وكُسُوءُه: آخِرهُ، قَدْرُ عَشْرٍ بَقِينَ منه ونحوها. وجاءَ دُبُرَ الشهرِ وعلى دُبُرِه وكُسْأَه وأَكْسَاءَه، وجِئْتُكَ على كُسْئِه وفي كُسْئِه أَي بعدما مَضَى الشهرُ كُلُّه. وأَنشد أَبو عبيد:
كَلَّفْتُ مَجْهُولَها نُوقاً يَمانِيةً، * إِذا الحِدَادُ، على أَكْسائِها، حَفَدُوا وجاءَ في كُسْءِ الشهرِ وعلى كُسْئِه، وجاءَ كُسْأَه أَي في آخِره، والجمعُ في كل ذلك: أَكْسَاءٌ. وجُئْتُ في أَكْسَاءِ القَوْمِ أَي في مآخِيرهم. وصَلَّيْت أَكْسَاءَ الفَرِيضةِ أَي مآخِيرَها. ورَكِبَ كُسْأَهُ: وَقَعَ على قَفَاه؛ هذه عن ابن الأَعرابي.
وكَسَأَ الدابَّةَ يَكْسَؤُها كَسْأً: ساقَها على إِثْر أَخْرَى. وكَسَأَ القومَ يَكْسَؤُهم كَسْأً: غَلَبَهم في خُصُومة ونحوها. وكَسَأْتُه: تَبِعْتُه. ومَرَّ يَكْسَؤُهم أَي يَتْبَعُهم، عن ابن الأَعرابي. ومَرَّ كَسْءٌ من الليل أَي قِطْعةٌ. ويقال للرجل إِذا هَزَم القومَ فَمَرَّ وهو يَطْردُهُم: مرَّ فلان يَكْسَؤُهم ويَكْسَعُهم أَي يَتْبَعُهم. قال أَبو شِبْل الأَعرابي:
كُسِعَ الشِّتاءُ بِسَبْعَةٍ غُبْرِ، * أَيَّامِ شَهْلَتِنا مِنَ الشَّهْرِ قال ابن بري: ومنهم من يجعل بدل هذا العَجُز:
بالصِّنِّ والصِّنَّبْرِ والوَبْرِ
وبآمِرٍ، وأَخِيه مُؤْتَمِرٍ،
ومُعَلِّلٍ، وبمُطْفِئِ الجَمْرِ
والأَكْسَاءُ: الأَدْبارُ. قال الـمُثَلَّمُ بن عَمْرو التَّنُوخِي: حتى أَرَى فارِسَ الصَّمُوتِ علَى * أَكْساءِ خَيْلٍ، كأَنَّها الإِبِلُ يعني: خَلْفَ القَوْمِ، وهو يَطْرُدُهُم. معناه: حتى يَهْزِم أَعْداءَه، فيَسُوقُهُم من ورائِهِم، كما تُساقُ الإِبل. والصَّمُوتُ: اسم فَرَسه.

##### Türkçe

**كُسْءُ** her şeyin ve onun **كُسُوءُهُ**: onun arkasıdır. Ve ayın **كُسْءُ**’ü ve onun **كُسُوءُهُ**: onun sonudur; ondan kalan on (gün) miktarı ve benzeridir. Ve ayın arkası (**دُبُرَ الشهرِ**) ve onun arkası üzerinde (**على دُبُرِه**) ve onun **كُسْأَه**’i ve onun **أَكْسَاءَه**’i (şeklinde) geldi; ve sana onun **كُسْئِه**’i üzerinde ve onun **كُسْئِه**’inde geldim; yani ayın bütünüyle geçmesinden sonra. Ebû Ubeyd inşâd etti:
كَلَّفْتُ مَجْهُولَها نُوقاً يَمانِيةً، * إِذا الحِدَادُ، على أَكْسائِها، حَفَدُوا

Ve ayın **كُسْءِ**’ünde ve onun **كُسْئِه**’i üzerinde geldi; ve onun **كُسْأَه**’i geldi; yani onun sonunda. Ve bütün bunlarda cem‘: **أَكْسَاءٌ**’dır. Ve kavmin **أَكْسَاءِ**’ında geldim; yani onların arkalarında. Ve farîzanın **أَكْسَاءَ**’ını kıldım; yani onun arkalarını. Ve onun **كُسْأَهُ**’ine bindi: ensesi üzerine düştü; bu, İbnü’l-A‘râbî’dendir.

Ve **كَسَأَ** biniti, onu **يَكْسَؤُها** **كَسْأً**: onu bir diğerinin izi üzerine sevk etti. Ve **كَسَأَ** kavmi, onları **يَكْسَؤُهم** **كَسْأً**: bir çekişmede ve benzerinde onlara galip geldi. Ve onu **كَسَأْتُه**: onu tâkip ettim. Ve (o) geçer, onları **يَكْسَؤُهم**; yani onları tâkip eder; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve geceden bir **كَسْءٌ** geçti; yani bir parça. Ve adam için, kavmi bozup da onları kovarak geçerken şöyle denir: falan geçti, onları **يَكْسَؤُهم** ve onları **يَكْسَعُهم**; yani onları tâkip eder.
Ebû Şibl el-A‘râbî dedi:
كُسِعَ الشِّتاءُ بِسَبْعَةٍ غُبْرِ، * أَيَّامِ شَهْلَتِنا مِنَ الشَّهْرِ
İbn Berrî dedi: Onlardan kimi, bu acüz yerine şunu yapar:
بالصِّنِّ والصِّنَّبْرِ والوَبْرِ
وبآمِرٍ، وأَخِيه مُؤْتَمِرٍ،
ومُعَلِّلٍ، وبمُطْفِئِ الجَمْرِ

Ve **الأَكْسَاءُ**: arkalar (dır). el-Müsellem b. Amr et-Tenûhî dedi:
حتى أَرَى فارِسَ الصَّمُوتِ علَى * أَكْساءِ خَيْلٍ، كأَنَّها الإِبِلُ
Yani: kavmin arkasında; ve o onları kovalar. Manası: düşmanlarını bozguna uğratıncaya kadar; sonra onları arkalarından sevk eder; develerin sevk edilişi gibi. Ve **الصَّمُوتُ**: atının adıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

كسأه كمنعه يكسؤه كسأ: تبعه. ومر يكسؤهم، أي يتبعهم، ويقال للرجل إذا هزم القوم فمر وهو يطردهم: مر فلان يكسؤهم ويكسعهم، نقله شيخنا عن الجوهري، واستدل بقول الشاعر:
  كسئ الشتاء بسبعة غبر وهو قول أبي شبل الأعرابي، وتمامه:
  أيام شهلتنا من الشهر وقال ابن بري: منهم من يجعل بدل هذا العجز:
  بالصن والصنبر الوبر
  وبآمر وأخيه مؤتمر                      ومعلل وبمطفئ الجمر وسيأتي ذلك في ك س ع. وكسأ الدابة يكسؤها كسأ: ساقها على إثر دابة أخرى، وكسأ القوم يكسؤهم كسأ: غلبهم في الخصومة ونحوها، وكسأه بالسيف إذا ضربه كأنه مصحف من كشأه، بالمعجمة، كما سيأتي. وكسء كل شيء وكسوءه، بضمهما وفي بعض النسخ زيادة: وكسوءه، أي بالفتح والمد، أي مؤخره، وكسء الشهر وكسوءه: آخره قدر عشر بقين منه ونحوها، وجاء دبر الشهر وعلى دبره وكسئه وأكسائه، وجئتك على كسئه وفي كسئه، أي بعد ما مضى الشهر كله، وأنشد أبو عبيدة:
  كلفت مجهولها نوقا يمـانـية                      إذا الحداة على أكسائها حفدوا وجاء في كسء الشهر وعلى كسئه، أي في آخره ج في كل من ذلك أكساء، وجئت في أكساء القوم، أي في متأخريهم، ومروا في أكساء المنهزمين وعلى أكسائهم: أي على آثارهم وأدبارهم، وركبوا أكساءهم، ومن المجاز: قدمنا في أكساء رمضان وأنا أدعو لك في أكساء الصلوات. كذا في الأساس، وفي الصحاح: الأكساء: الأدبار، وقال المثلم بن عمرو التنوخي:
  حتى أرى فارس الصموت على                      أكساء خيل كـأنـهـا الإبـل يعني خلف القوم وهو يطردهم، نقله شيخنا. قلت: معناه حتى يهزم أعداءه فيسوقهم من ورائهم كما تساق الإبل، والصموت اسم فرسه. وركب كسأه أي وقع على قفاه هذه عن ابن الأعرابي. ومر كسء من الليل، بالفتح أي قطعة منه عن ابن الأعرابي أيضا.

##### Türkçe

**كسأه** مثل **منعه**; **يكسؤه** **كسأ**: onu izledi. Ve “**مر يكسؤهم**”, yani onları izler, denir. Ve adama, kavmi bozguna uğratıp da onları kovarak yürüdüğü zaman: “Falan, onları **يكسؤهم** ve **يكسعهم** olarak yürüdü” denir; bunu şeyhimiz Cevherî’den nakletti ve şairin sözüyle delil getirdi:
  “Kış, yedi tozlu (gün) ile **كسئ** oldu” ve bu, Ebû Şibl el-A‘râbî’nin sözüdür; ve tamamı:
  “Ayın günleri, bizim ayımızdan (şu kadar) oldu.” Ve İbn Berrî dedi: Onlardan kimi, bu ikinci mısraın yerine şunu yapar:
  “**بالصن والصنبر الوبر**
  **وبآمر وأخيه مؤتمر**                      **ومعلل وبمطفئ الجمر**” Ve bu, **ك س ع**’da gelecektir. Ve **كسأ الدابة**; **يكسؤها** **كسأ**: onu, başka bir binek hayvanının izine (ardına) sürüp sevk etti. Ve **كسأ القوم**; **يكسؤهم** **كسأ**: onları, çekişmede ve benzerinde yendi. Ve **كسأه بالسيف**: onu kılıçla vurduğu zaman; sanki **كشأه**’den (mu‘ceme ile) tashif edilmiş gibidir; nitekim gelecektir. Ve her şeyin **كسء**’ü ve **كسوءه**’u; ikisini de zamme ile. Ve bazı nüshalarda bir ziyade vardır: ve **كسوءه**; yani fetha ve med ile; yani onun arkası (sonu). Ve ayın **كسء**’ü ve **كسوءه**’u: ondan yaklaşık on (gün) kaldığı ve benzeri vakit, onun sonu. Ve “ayın arkası” ve “onun arkası üzerinde” ve onun **كسئه**’si ve onun **أكسائه**’si geldi. Ve “onun **كسئه**’si üzerinde ve onun **كسئه**’sinde sana geldim”; yani ayın tamamı geçtikten sonra. Ebû Ubeyde şu beyti okudu:
  “Onun bilinmeyenine Yemenî develer yükledim;                      kılavuzlar onların **أكسائها**’sı üzerinde acele ettikleri zaman.” Ayın **كسء**’ünde ve onun **كسئه**’si üzerinde geldi; yani onun sonunda. Bunların her birinde çoğul: **أكساء**. Ve “kavmin **أكساء**’ında geldim”; yani onların geride kalanlarında. Ve “bozguna uğrayanların **أكساء**’ında ve onların **أكسائهم** üzerinde yürüdüler”: yani onların izleri ve arkaları üzerinde. Ve “onların **أكساء**’larına bindiler.” Mecazdan: “Ramazan’ın **أكساء**’ında geldik ve ben sana namazların **أكساء**’ında dua ediyorum.” Böylece “el-Esâs”tadır. “es-Sıhâh”ta: **الأكساء**: arkalar (edbâr). Ve el-Muthallam b. ‘Amr et-Tenûhî dedi:
  “Nihayet, suskunun süvarisini                      deve gibi olan atların **أكساء**’ları üzerinde görürüm.” Yani kavmin arkasında, onları kovarken; şeyhimiz nakletti. Dedim: Manası, düşmanlarını bozguna uğratıp onları arkalarından, develerin sevk edildiği gibi sevk etmesidir; ve **الصموت** onun atının adıdır. Ve “onun **كسأه**’sine bindi”: yani onun ensesi üzerine düştü; bu, İbnü’l-A‘râbî’dendir. Ve “gecenin bir **كسء**’ü geçti”; fetha ile, yani ondan bir parça; yine İbnü’l-A‘râbî’den.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: كسء

كَسَأَ
كَسَأَ A ( n. ac. كَسْء [ 1 ] ),
a.  Tracked, pursued.

b.  Drove along ( in the track of others: animal ).

c.  Overcame ( in a dispute ).

d.  Smote ( with the sword ). -

كَسْء
كَسْء [ 1 ],
a.  Part ( of the night ).

كُسْء
كُسْء [ 3 ] , ( pl. أَكْسَآء [ 38 ] ),
a.  Hinder, latter part; back; rear; end.

كُسَآء
كُسَآء [ 24A ],
a.  see 3 .

كُسُوْء
كُسُوْء [ 27 ],
a.  see 3 .

##### Türkçe

كَسَأَ
كَسَأَ A (n. ac. **كَسْء** [ 1 ]),
a. İz sürdü, takip etti.

b. (Başkalarının izinde: hayvanı) sürdü.

c. (Bir çekişmede) yendi.

d. (Kılıçla) vurdu. -

كَسْء
**كَسْء** [ 1 ],
a. (Gecenin) bir parçası.

كُسْء
**كُسْء** [ 3 ], (pl. **أَكْسَآء** [ 38 ]),
a. Arka, sonraki kısım; sırt; arka taraf; son.

كُسَآء
**كُسَآء** [ 24A ],
a. 3’e bak.

كُسُوْء
**كُسُوْء** [ 27 ],
a. 3’e bak.
