# كسأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B3%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كسأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كسأ

كسأه كمنعه يكسؤه كسأ: تبعه. ومر يكسؤهم، أي يتبعهم، ويقال للرجل إذا هزم القوم فمر وهو يطردهم: مر فلان يكسؤهم ويكسعهم، نقله شيخنا عن الجوهري، واستدل بقول الشاعر:
  كسئ الشتاء بسبعة غبر وهو قول أبي شبل الأعرابي، وتمامه:
  أيام شهلتنا من الشهر وقال ابن بري: منهم من يجعل بدل هذا العجز:
  بالصن والصنبر الوبر
  وبآمر وأخيه مؤتمر                      ومعلل وبمطفئ الجمر وسيأتي ذلك في ك س ع. وكسأ الدابة يكسؤها كسأ: ساقها على إثر دابة أخرى، وكسأ القوم يكسؤهم كسأ: غلبهم في الخصومة ونحوها، وكسأه بالسيف إذا ضربه كأنه مصحف من كشأه، بالمعجمة، كما سيأتي. وكسء كل شيء وكسوءه، بضمهما وفي بعض النسخ زيادة: وكسوءه، أي بالفتح والمد، أي مؤخره، وكسء الشهر وكسوءه: آخره قدر عشر بقين منه ونحوها، وجاء دبر الشهر وعلى دبره وكسئه وأكسائه، وجئتك على كسئه وفي كسئه، أي بعد ما مضى الشهر كله، وأنشد أبو عبيدة:
  كلفت مجهولها نوقا يمـانـية                      إذا الحداة على أكسائها حفدوا وجاء في كسء الشهر وعلى كسئه، أي في آخره ج في كل من ذلك أكساء، وجئت في أكساء القوم، أي في متأخريهم، ومروا في أكساء المنهزمين وعلى أكسائهم: أي على آثارهم وأدبارهم، وركبوا أكساءهم، ومن المجاز: قدمنا في أكساء رمضان وأنا أدعو لك في أكساء الصلوات. كذا في الأساس، وفي الصحاح: الأكساء: الأدبار، وقال المثلم بن عمرو التنوخي:
  حتى أرى فارس الصموت على                      أكساء خيل كـأنـهـا الإبـل يعني خلف القوم وهو يطردهم، نقله شيخنا. قلت: معناه حتى يهزم أعداءه فيسوقهم من ورائهم كما تساق الإبل، والصموت اسم فرسه. وركب كسأه أي وقع على قفاه هذه عن ابن الأعرابي. ومر كسء من الليل، بالفتح أي قطعة منه عن ابن الأعرابي أيضا.

### Türkçe

**كسأه** مثل **منعه**; **يكسؤه** **كسأ**: onu izledi. Ve “**مر يكسؤهم**”, yani onları izler, denir. Ve adama, kavmi bozguna uğratıp da onları kovarak yürüdüğü zaman: “Falan, onları **يكسؤهم** ve **يكسعهم** olarak yürüdü” denir; bunu şeyhimiz Cevherî’den nakletti ve şairin sözüyle delil getirdi:
  “Kış, yedi tozlu (gün) ile **كسئ** oldu” ve bu, Ebû Şibl el-A‘râbî’nin sözüdür; ve tamamı:
  “Ayın günleri, bizim ayımızdan (şu kadar) oldu.” Ve İbn Berrî dedi: Onlardan kimi, bu ikinci mısraın yerine şunu yapar:
  “**بالصن والصنبر الوبر**
  **وبآمر وأخيه مؤتمر**                      **ومعلل وبمطفئ الجمر**” Ve bu, **ك س ع**’da gelecektir. Ve **كسأ الدابة**; **يكسؤها** **كسأ**: onu, başka bir binek hayvanının izine (ardına) sürüp sevk etti. Ve **كسأ القوم**; **يكسؤهم** **كسأ**: onları, çekişmede ve benzerinde yendi. Ve **كسأه بالسيف**: onu kılıçla vurduğu zaman; sanki **كشأه**’den (mu‘ceme ile) tashif edilmiş gibidir; nitekim gelecektir. Ve her şeyin **كسء**’ü ve **كسوءه**’u; ikisini de zamme ile. Ve bazı nüshalarda bir ziyade vardır: ve **كسوءه**; yani fetha ve med ile; yani onun arkası (sonu). Ve ayın **كسء**’ü ve **كسوءه**’u: ondan yaklaşık on (gün) kaldığı ve benzeri vakit, onun sonu. Ve “ayın arkası” ve “onun arkası üzerinde” ve onun **كسئه**’si ve onun **أكسائه**’si geldi. Ve “onun **كسئه**’si üzerinde ve onun **كسئه**’sinde sana geldim”; yani ayın tamamı geçtikten sonra. Ebû Ubeyde şu beyti okudu:
  “Onun bilinmeyenine Yemenî develer yükledim;                      kılavuzlar onların **أكسائها**’sı üzerinde acele ettikleri zaman.” Ayın **كسء**’ünde ve onun **كسئه**’si üzerinde geldi; yani onun sonunda. Bunların her birinde çoğul: **أكساء**. Ve “kavmin **أكساء**’ında geldim”; yani onların geride kalanlarında. Ve “bozguna uğrayanların **أكساء**’ında ve onların **أكسائهم** üzerinde yürüdüler”: yani onların izleri ve arkaları üzerinde. Ve “onların **أكساء**’larına bindiler.” Mecazdan: “Ramazan’ın **أكساء**’ında geldik ve ben sana namazların **أكساء**’ında dua ediyorum.” Böylece “el-Esâs”tadır. “es-Sıhâh”ta: **الأكساء**: arkalar (edbâr). Ve el-Muthallam b. ‘Amr et-Tenûhî dedi:
  “Nihayet, suskunun süvarisini                      deve gibi olan atların **أكساء**’ları üzerinde görürüm.” Yani kavmin arkasında, onları kovarken; şeyhimiz nakletti. Dedim: Manası, düşmanlarını bozguna uğratıp onları arkalarından, develerin sevk edildiği gibi sevk etmesidir; ve **الصموت** onun atının adıdır. Ve “onun **كسأه**’sine bindi”: yani onun ensesi üzerine düştü; bu, İbnü’l-A‘râbî’dendir. Ve “gecenin bir **كسء**’ü geçti”; fetha ile, yani ondan bir parça; yine İbnü’l-A‘râbî’den.
