# كسج (ك-س-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B3%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - س - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والجيم والسين معهما
ك س ج يستعمل فقط كسج: الكَوْسَجُ معروف دخيل.

##### Türkçe

**الكاف** ve **الجيم** ve **السين** bunlarla birlikte

**ك س ج** yalnızca **كسج** olarak kullanılır: **الكَوْسَجُ** bilinen, yabancı kökenli (dâhil)dir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%AC/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الكَوْسَجُ: الأثَطّ، وهو معرَّب. والكَوسج: سمكة في البحر، له خرطومٌ كالمنشار.

##### Türkçe

**الكَوْسَجُ**: **الأثَطّ**; ve o, Arapçalaştırılmıştır. Ve **الكَوسج**: denizde bir balık; onun bir hortumu vardır, testere gibi.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%AC/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ج س
كسج : أهملت غير الكَوْسَج ، وهو مُعَرَّبٌ لا أصل له في العربية .

##### Türkçe

ك ج س
**كسج**: **الكَوْسَج**’den başkası ihmal edilmiştir; o ise Arapçalaştırılmıştır, Arapçada onun için bir asl yoktur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الكَوْسَجُ: الأَثَطُّ، وفي المحكم: الذي لا شعَر على عارِضَيْه، وقال الأَصمعي: هو الناقص الأَسنان، معرّب؛ قال سيبويه: أَصله بالفارسية كُوسَهْ.
والكَوْسَجُ: سمكة في البحر تأْكل الناس، وهي اللُّخْمُ، وقال الجوهري: سمكة في البحر لها خُرْطومٌ كالمِئْشارِ. التهذيب: الكاف والسين والجيم مهملة غير الكَوْسَجِ، قال: وهو معرّب لا أَصل له في العربية.

##### Türkçe

**الكَوْسَجُ**: **الأَثَطُّ**, ve el-Muḥkem’de: iki yanağında (bıyık/sakal) kılı olmayan kimse; ve el-Aṣmaʿî dedi: o, dişleri eksik olandır; muʿarrebdir. Sîbeveyh dedi: onun aslı Farsçada **كُوسَهْ**’dir.

**الكَوْسَجُ**: denizde insanları yiyen bir balık; o, **اللُّخْمُ**’dur. el-Cevherî dedi: denizde, testere gibi bir **خُرْطومٌ**’u olan bir balık. et-Tehẕîb: **الكاف** ve **السين** ve **الجيم** (harfleri) ihmal edilmiştir; **الكَوْسَجِ**’den başka (bir şey yoktur). Dedi: o muʿarrebdir; Arapçada onun için bir asıl yoktur.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%AC/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ك س ج * * الكَوْسَجُ * بفتح الكاف الأثط وهو معرب

##### Türkçe

* **ك س ج** * * **الكَوْسَجُ** * **الكاف**’ın fethasıyla; **الأثط**; ve o, mu‘arrebdir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الكوسج  ، بالفتح، وعليه اقتصر ثعلب في الفصيح، وأكثر شراحه، وهو الذي في الصحاح والمصباح،  ويضم  ، -وهذا أنكره يعقوب بن السكيت وابن درستويه. وقال ابن خالويه: كلام العرب: الكوسج، بالفتح. قال: وقال الفراء: من العرب من يقول: كوسج، فيأتي به على لفظ الأعجمي. وزاد ابن هشام اللخمي أنه يقال: كوسج، بضم السين. قال شيخنا: وهو أغربها. ثم قال: وبما نقله المصنف من ضم أوله يتعقب قول أبي حيان: ليس لهم فوعل إلا صوبج وسوسن، لا ثالث لهما-  : م  أي معروف. وفي المحكم: هو الذي لا شعر على عراضيه، وهو الأثظ. وفي شروح الفصيح أنه النقي الخدين من الشعر. الكوسج:  سمك  في البحر  خرطومه كالمنشار  ، يأكل الناس، ويسمى اللخم. قال الأصمعي: هو  الناقص الأسنان  . قال سيبويه: أصله بالفارسية كوزة. ونقل شيخنا عن رجل: أن امرأته قالت له: أنت كوسج. فقال لها: إن كنت كوسجا فأنت طالق. فسأل عن ذلك إمام العراق وشيخ الكوفة الإمام أبا حنيفة رضي الله عنه. فقال: تعد أسنانه، فإن كانت ثمانيا وعشرين فهو كوسج، وتطلق عليه؛ وإن كانت اثنتين وثلاثين فلا، ولا تطلق. فعدت، فوجدت اثنتين وثلاثين. الكوسج:  البطيء من البراذين  . وهذه من الأساس. وفي التهذيب: الكاف والسين والجيم مهملة غير الكوسج. قال: هو معرب لا أصل له في العربية. في شفاء الغليل: الكوسج عجمي معرب، واشتقوا منه فعلا وقالوا:  كوسج  الرجل: إذا  صار كوسجا  . وقالوا: من طالت لحيته تكوسج عقله. والكوسج: لقب أبي يعقوب إسحاق بن منصور بن بهرام المروزي، وأبي سعيد الحسن بن حبيب البصري، وعبد ربه بن بارق الحنفي اليمامي، وهم محدثون.

##### Türkçe

**الكوسج**: fetha ile; ve **ثعلب** bunu **الفصيح**’te bununla (yani fetha ile) yetindi; ve onun şârihlerinin çoğu (da böyledir); ve bu, **الصحاح** ve **المصباح**’taki (şekildir). Ve (sîn’i) damme ile de gelir; -ve bunu **يعقوب بن السكيت** ve **ابن درستويه** inkâr etti. **ابن خالويه** dedi: Arapların sözü: **الكوسج** fetha iledir. Dedi: **الفراء** dedi: Araplardan kimi **كوسج** der; böylece onu Acem lafzı üzere getirir. Ve **ابن هشام اللخمي** şunu ekledi: **كوسج** diye, sîn’in dammesiyle söylenir. Şeyhimiz dedi: ve o, onların en garibidir. Sonra dedi: Müellifin evvelinin dammesini nakletmesiyle, **أبي حيان**’ın sözü takip edilir: Onlarda **فوعل** vezninde ancak **صوبج** ve **سوسن** vardır; üçüncüleri yoktur-: **م** yani “bilinen”. Ve **المحكم**’de: o, yanlarında (yüzün yan taraflarında) kıl olmayan kimsedir; ve o, **الأثظ**’dır. Ve **الفصيح** şerhlerinde: o, yanakları kıldan arınmış olandır.

**الكوسج**: denizde bir balık; hortumu testere gibidir; insanları yer; ve **اللخم** diye adlandırılır. **الأصمعي** dedi: o, **الناقص الأسنان** (dişleri eksik olan)dır. **سيبويه** dedi: aslı Farsçada **كوزة**’dir. Şeyhimiz bir adamdan nakletti: karısı ona dedi ki: sen **كوسج**’sun. O da ona dedi ki: eğer **كوسج** isem sen boşsun. Bunun hakkında Irak’ın imamı ve Kûfe’nin şeyhi imam **أبا حنيفة** رضي الله عنه’a sordu. O dedi ki: dişleri sayılır; eğer yirmi sekiz ise o **كوسج**’dur ve (talâk) onun üzerine vâki olur; eğer otuz iki ise hayır; ve (kadın) boş olmaz. Saydı; otuz iki buldu.

**الكوسج**: **البراذين**’den (katırlardan) yavaş olan. Ve bu, **الأساس**’tandır. **التهذيب**’de: **الكاف** ve **السين** ve **الجيم** (harfleri) ihmâldir; **الكوسج**’dan başka (bu kökten bir şey yoktur). Dedi: o, muarrebdir; Arapçada onun için bir asl yoktur. **شفاء الغليل**’de: **الكوسج** Acemî muarrebdir; ondan bir fiil türettiler ve dediler: **كوسج** adam: **صار كوسجا** olduğu vakit. Ve dediler: sakalı uzayan kimsenin aklı **تكوسج** etti. Ve **الكوسج**: **أبي يعقوب إسحاق بن منصور بن بهرام المروزي**’nin, **أبي سعيد الحسن بن حبيب البصري**’nin ve **عبد ربه بن بارق الحنفي اليمامي**’nin lakabıdır; ve onlar muhaddislerdir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%AC/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

كسج
1 كسج ذ , [app. كَسِجَ, aor. كَسَجَ ,] inf. n. كسج, [app. كَسَجٌ,] He had no beard grown; [was naturally beardless]. From this it would seem that كوسج is an Arabic word. (IKoot, Msb.)

كَوْسَجَ
Q. Q. 1 كَوْسَجَ ذ He was, or become, what is termed كَوْسَجٌ; (K;) from which latter word the verb is derived. (Shifa el-Ghaleel.)

مَنْ طَانَتْ لِحْيَتُهُ تَكَوْسَجَ عَقْلُهُ
Q. Q. 2 مَنْ طَانَتْ لِحْيَتُهُ تَكَوْسَجَ عَقْلُهُ ذ (assumed tropical:) [He whose beard becometh long, his intellect becometh small.] (TA.)

كَوْسَجٌ
كَوْسَجٌ ذ (Th, S, K, &c.) and كُوسَجٌ, (Fr, K,) thus pronounced by some of the Arabs agreeably with its Persian original, (Fr,) but this latter form is disapproved by Yaakoob and ISk and IDrst, (TA,) and AHei says that صُوبَجٌ and سُوسَنٌ are the only words of the measure فُوعَلٌ, (MF,) and كُوسُجٌ, (Ibn-Hishلm El-Lakhmee,) a more strange form than that immediately preceding, (MF,) a word of well-known meaning, (K,) A man having no hair upon the side of his face [but only upon his chin]; (M;) i. q. أَثَطُّ; (M, S;) whose cheeks are clear of hair; (Expositions of the Fs) [used in the present day to signify having a scanty, or small, beard, and that only on the chin:] an arabicized word, (S, &c,) originally كوسق, (Msb,) [or rather كُوسَهْ, which is Persian]. ― -b2- Also, Deficient in the teeth: (As, K:) from the Persian كوزه, (Sb,) [or rather كُوسَهْ]: [pl. كَوَسِجُ, occurring in the TA in art. ثط.] A woman said to her husband Thou art كوسج: to which he replied, if I be كوسج, thou art divorced. And the matter being referred to the Imلm Aboo-Haneefeh, he said, Let his teeth be numbered; and if they be twenty-eight, he is كوسج, and his wife is divorced from him; but if they be thirty-two, he is not so, and she is not divorced. And they were numbered, and found to be thirty-two (MF.) ― -b3- Also, [The Xiphias, or sword-fish;] a certain fish (of the sea, S) that has a snout like a saw, (S, K,) and eats men; i. q. لَخْمٌ, (TA,) and جَمَلُ المَآءِ, (Mgh in art. جمل,) or جَمَلُ البَحْرِ. (TA in that art.) ― -b4- Also, A slow hackney, or nag. (A, K.)

##### Türkçe

كسج
1 **كسج** **ذ** , [görünüşe göre **كَسِجَ**, muzâri‘ **كَسَجَ** ,] mastar ismi **كسج**, [görünüşe göre **كَسَجٌ**,] sakalı bitmedi; [tabiatı gereği sakalsız idi]. Bundan, **كوسج**’in Arapça bir kelime olduğu anlaşılır. (IKoot, Msb.)

**كَوْسَجَ**
Q. Q. 1 **كَوْسَجَ** **ذ** O, **كَوْسَجٌ** diye adlandırılan şey oldu yahut öyle hâle geldi; (K;) fiilin türetildiği kelime de bu sonuncu kelimedir. (Shifa el-Ghaleel.)

**مَنْ طَانَتْ لِحْيَتُهُ تَكَوْسَجَ عَقْلُهُ**
Q. Q. 2 **مَنْ طَانَتْ لِحْيَتُهُ تَكَوْسَجَ عَقْلُهُ** **ذ** (mecazî kabul edilerek:) [Sakalı uzayanın aklı küçülür.] (TA.)

**كَوْسَجٌ**
**كَوْسَجٌ** **ذ** (Th, S, K, &c.) ve **كُوسَجٌ**, (Fr, K,) bazı Arapların onun Farsça aslî şekline uygun olarak böyle telaffuz ettiği üzere, (Fr,) fakat bu son şekil Yaakoob ve ISk ve IDrst tarafından hoş görülmez, (TA,) ve AHei der ki **صُوبَجٌ** ve **سُوسَنٌ**, vezni **فُوعَلٌ** olan kelimelerin yalnızca ikisidir, (MF,) ve **كُوسُجٌ**, (Ibn-Hishلm El-Lakhmee,) bir önceki şekilden daha garip bir şekildir, (MF,) manası iyi bilinen bir kelime: (K,) yüzünün yan tarafında kıl bulunmayan [yalnız çenesinde bulunan] bir adam; (M;) **أَثَطُّ** ile aynı; (M, S;) yanakları kıldan arınmış olan; (Fs’nin Şerhleri) [günümüzde, seyrek yahut küçük sakallı ve bunun da yalnız çenede olması manasında kullanılır:] Arapçalaştırılmış bir kelime, (S, &c,) aslında **كوسق**, (Msb,) [yahut daha doğrusu Farsça olan **كُوسَهْ**]. ― -b2- Ayrıca, dişlerde noksanlık: (As, K:) Farsça **كوزه**’den, (Sb,) [yahut daha doğrusu **كُوسَهْ**]: [çoğulu **كَوَسِجُ**, TA’da madde **ثط**’ta geçer.] Bir kadın kocasına “Sen **كوسج**’sin” dedi: o da ona “Eğer ben **كوسج** isem, sen boşsun” diye cevap verdi. İş İmâm Aboo-Haneefeh’e arz edilince o dedi ki: “Dişleri sayılsın; eğer yirmi sekiz ise o **كوسج**’dir ve karısı ondan boşanmıştır; fakat otuz iki ise o öyle değildir ve o boşanmış değildir.” Dişler sayıldı ve otuz iki bulundu. (MF.) ― -b3- Ayrıca, [Xiphias yahut kılıç-balık;] burnu testere gibi olan, (S, K,) insan yiyen belirli bir balık (deniz balığı, S); **لَخْمٌ** ile aynı; (TA,) ve **جَمَلُ المَآءِ**, (Mgh madde **جمل**’de,) yahut **جَمَلُ البَحْرِ**. (TA’da o maddede.) ― -b4- Ayrıca, yavaş bir binek atı yahut beygir. (A, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%AC/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

كَسِج
كَسِج A ( n. ac. كَسَج 4 ),
a.  Was naturally beardless.

كَوْسَج
كَوْسَج P. ,
a.  Whiskerless.

b.  ( pl. كَسَاْجِ٤ُ 47 ), Deficient in teeth.

c.  Xiphias, the sword-fish.

d.  Hackney, nag.

كَوْسَج
كَوْسَج
a.  see supra.

##### Türkçe

**كَسِج**
**كَسِج** A (isim-fiil: **كَسَج** 4),
a. Doğuştan sakalsız idi.

**كَوْسَج**
**كَوْسَج** P.,
a. Bıyıksız.

b. (çoğulu: **كَسَاْجِ٤ُ** 47), Dişlerde noksan.

c. **Xiphias**, kılıç-balık.

d. Beygir, cılız at.

**كَوْسَج**
**كَوْسَج**
a. Yukarıdakine bak.
