# كسو (ك-س-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B3%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Sıvının zıddı katı demektir

- Harfler: ك - س - و
- Kur'an'da: 5 geçiş · 5 ayet · 5 sîga
- 8 sözlük

## Sîgalar (5)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [فَكَسَوْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D9%83%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | فَفَعَلْنَا | Hemen giydirdik | 1 | 1 | [23:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/ayet/23:14.md) |
| [كِسْوَتُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/siga/%D9%83%D9%90%D8%B3%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فِعْلَتُهُمْ | Onları giydirmek | 1 | 1 | [5:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/ayet/5:89.md) |
| [نَكْسُوهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/siga/%D9%86%D9%8E%D9%83%D9%92%D8%B3%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | نَفْعُلُهَا | Ona giydiririz | 1 | 1 | [2:259](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/ayet/2:259.md) |
| [وَاكْسُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%83%D9%92%D8%B3%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَافْعِلُوهُمْ | Ve onları giydirin | 1 | 1 | [4:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/ayet/4:5.md) |
| [وَكِسْوَتُهُنَّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D9%83%D9%90%D8%B3%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%86%D9%8E%D9%91.md) | وَفِعْلَتُهُنَّ | Ve onları giydirmek | 1 | 1 | [2:233](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/ayet/2:233.md) |

## Mücavir kökler — 81 mücavir (107 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [لحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 19 · Et
2. [طعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Yiyecek demektir
3. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 5 ortak ayet · G² 12 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
4. [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 12 · Tanınan ile
5. [مضغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D8%BA.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Et parçası
6. [شور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Danışmak
7. [نشز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%B2.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Tümsek yer demektir
8. [رزق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Üzüm demektir
9. [خوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Haviy (hı) : Dere demektir
10. [كمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Tam
11. [وسط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B7.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Orta
12. [حمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Yaban eşeği demektir
13. [رضع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
14. [علق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Sülük demektir
15. [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Büyük
16. [عقد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Düğüm demektir
17. [عوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Yıl
18. [مأه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A3%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Yüz
19. [كلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Yükümlü tutarız
20. [سفه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir
21. [لغو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%BA%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Reğev, köpüktür
22. [حرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Harir, ipek demektir
23. [صوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · “Sume” damga demektir
24. [حلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Hilye süs demektir
25. [نطف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B7%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır
26. [تمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Çiçeklenmiş ağaç demektir
27. [رقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Rekabe Boyun demektir
28. [سنه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Seneler
29. [حول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Ağaçlık yerleri çevreleyen topraktan tümsek ve çukur demetir
30. [نشأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · “Neş’et” sürgün, filiz demektir
31. [عشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · “On” demektir
32. [لبث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Kaldınız
33. [ثلث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Sülle çokluk demektir
34. [وسع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · “Sunv’a” tas demektir
35. [برك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%83.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Birkan yanardağ demektir
36. [جنح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Kanat demektir
37. [عرش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B4.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Toplantı yerinde yöneticinin durduğu yüksek yerdir
38. [مرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir
39. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
40. [شرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · İçecek
41. [ورث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · “İrs”, ateş söndükten sonra kalan kül ve kömür atıklarına…
42. [حفظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B8.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Hafız çanta demektir
43. [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır
44. [قري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Kasaba
45. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Yemm” durgun akan su demektir
46. [يمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%85%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Sağ yandır
47. [بعث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir
48. [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
49. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Beyn topraktaki yarık demektir
50. [سكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · “Sikkin” bıçak demektir
51. [شكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Sütle dolu memedir
52. [ضرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir
53. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
54. [مول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Onların malları
55. [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · “Yavru” demektir
56. [بعض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B6.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
57. [وجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Su birikintisidir
58. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Evye kuş yuvası demektir
59. [نظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Korkuluk demektir
60. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Hilal yeni ay demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B3%D9%88/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كسو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (nakıs) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [لبس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3.md), [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md), [غشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88.md) |
| Zıt Kök | [عري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%8A.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir iskeletin, bedenin veya cismin üzerini saran koruyucu dış örtü |
| Çekirdek Özet 2 | Canlı dokunun iskeleti sarması ve insanın temel örtünme hakkı |
| Çekirdek Özet 3 | Çıplaklığı ve savunmasızlığı gideren yapısal ve hukuki koruma katmanı |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca dokuma kumaşa indirgeyip biyolojik ve kurumsal örtü işlevini yitirmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| كس | Bastırma, sıkıştırma, toplama, örtme ve yüzeyi bürüyerek katılaştırma ([كسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A8.md), [كسد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%AF.md), [كسف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%81.md), [كسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%84.md)) | و | İki harfli çekirdekteki örtme ve sarma hareketini akışkan bir temasla bir yapıya bütünüyle giydirme ve dış zırh kılma haline dönüştürmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Bir nesneyi dışarıdan kavrayarak üstünü kaplayan ve saran el hareketi |
| س | diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Cisme tutunan, dış tesirlere karşı koruyucu bir hat ve destek oluşturan engel |
| و | çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Dışarıdan gelen koruyucu unsuru içteki iskelete iliştiren ve sabitleyen bağ |
| كسو | kaplayarak tutunan ve bağlanan koruyucu katman | İçteki yapıyı (beden veya kemik) kavrayıp ona sımsıkı tutunarak dış tehditlere karşı bir kalkan gibi örten tabaka |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çıplak bir yapıyı, bedeni veya iskeleti dışarıdan örten elbise; toprağın bitkiyle bürünmesi veya sütün üzerinde toplanan kaymak tabakası |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Hutay’e hicvinde bu kökü giyinmişlik ve maddi tokluk üzerinden zikreder: واقعد فإنك أنت الطاعم الكاسي / دع المكارم لا ترحل لبغيتها |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem şairi Ebu’l-Esved ed-Düelî kerem sahibi bir dostunu överken kökü fiil olarak kullanır: كساني ولم أستكسه فحمدته / أخ لي يعطيني الجزيل وناصر |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Asāsü’l-Belāġa, Dīvānü’l-Hutay’e.

### Sami etimolojik katman

Sami dillerinde كسو kökü, aslen bir nesnenin üzerini bürümek, gizlemek, sarmak ve giydirmek semantik matrisine dayanır. İbranicede kāsāh (כָּסָה) biçimi bir şeyi örtmek, saklamak ve bürümek fiilini karşılar. Aramicede ve Süryanicede ksā (ܟܣܳܐ / כְּסָא) biçimi de bürümek, saklamak ve örtüye sarmak anlamındadır. Akadcada kasû kökü bağlamak, düğümlemek ve tutturmak eylemini temsil ederken, Arapçada bu kök özellikle soyut örtmeden ziyade bedeni, iskeleti veya nesneyi dıştan saran belirgin bir koruyucu katman (kِسوة) anlamında yoğunlaşmıştır. Klasik Arapça sözlüklerde toprağın bitkiyle donanması ve sütün kaymak bağlaması gibi hallerin de bu kökle ifade edilmesi, kökün çıplak bir çekirdeğin dış kabukla tahkim edilmesi fikrini koruduğunu gösterir.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane's Lexicon.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | كسو / كِسْوَة | Çıplak bedeni örten giysi, kemiği kaplayan et, toprağı örten nebatat | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice כָּסָה, Süryanice ܟܣܳܐ | Üzerini örtmek, gizlemek, örtüyle muhafaza etmek | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami dilleri ötesinde kanıtlanmış doğrudan bir Afro-Asyatik kök tespit edilmedi | Veri bulunamadı |

Kaynak: Lisānü’l-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كسو | Anlamlı | Giydirmek, örtmek | Bir yapıyı koruyucu bir tabaka ile bürümek | Kur'an'da geçer; hedef kök |
| [كوس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D8%B3.md) | Anlamlı | Baş aşağı yıkılmak, ters dönmek | Ayakların kayıp başın üzerine yuvarlanması, ters yüz olma | Kur'an'da geçmez; hareket yönü tersine döner |
| [سكو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%88.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş kullanılmaz |
| [سوك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%83.md) | Anlamlı | Sürtmek, ovalamak | Ağzı ve dişleri temizlemek için sürtme eylemi | Kur'an'da geçmez; temas ve ovalama anlamı taşır |
| [وكس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%B3.md) | Anlamlı | Eksiltmek, noksanlaştırmak | Ticarette malın değerini düşürmek veya zarara uğramak | Kur'an'da geçmez; örtünün eksilmesi gibi değer kaybı |
| وسك | Anlamlı | Toplamak, yüklemek | Dağınık şeyleri bir araya toplayıp denk yapmak, yük | Kur'an'da geçer; sarıp toplama bağı |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كسو | Merkez | Giydirme ve koruma | Bir taşıyıcı iskeleti dışarıdan saran ve işlev kazandıran örtü | Hem biyolojik donatımı hem de toplumsal giyinmeyi kapsar |
| [لبس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3.md) | Komşu | Bürünme ve giyinme | Elbisenin bedene geçirilmesi ve nesnelerin birbiriyle kaynaşması | Karışıklık ve birbirine girme anlamını da içerir |
| [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md) | Komşu | Gizleme ve kapatma | Görünmesi istenmeyen bir ayıbı veya cismi perdelemek | Amacı süslemek veya işlev vermek değil, bakıştan saklamaktır |
| [غشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88.md) | Komşu | Kuşatma ve bürümleme | Bir şeyin üstünü tamamen kaplayıp altındakini görünmez kılmak | Genellikle zihni veya ufku kapatan ezici ve ani bir örtüştür |
| [عري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%8A.md) | Zıt | Soyunma ve çıplak kalma | Koruyucu ve örtücü katmanın tamamen kalkması hali | Korumasızlık, zayıflık ve örtüsüz açığa çıkma |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كسو | Giydirmek, örtmek | Bir iskeleti veya bedeni muhafaza edip süsleyen dış katman | Kesin |
| Latince | vestire, induere | Giydirmek, kaplamak | Bedeni örtmeyi karşılar ancak kemiğin etle kaplanması mecazını tam yansıtmaz | Güçlü |
| İngilizce | to clothe, to vest, to wrap | Giydirmek, donatmak | Temel örtünmeyi verir; biyolojik doku sarma nüansı dışarıda kalır | Güçlü |
| Almanca | bekleiden, umhüllen | Giydirmek, sarmak | Dış örtüyü karşılar; yapısal kemik-et bütünleşmesini kısmen dışarıda bırakır | Güçlü |
| Fransızca | vêtir, revêtir | Donatmak, büründürmek | Hukuki yetki ve giysi donatımını iyi verir; organik inşa anlamı zayıftır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَكَسَوْنَا / نَكْسُوهَا | Biyolojik inşa ve donatım | İskeletin et ve kas dokusuyla kaplanması, yaratılış ve diriliş tasviri (Mü'minûn [23:14](https://lisan.digital/tr/ayet/23:14.md), Bakara [2:259](https://lisan.digital/tr/ayet/2:259.md)) |
| كِسْوَتُهُمْ / كِسْوَتُهُنَّ / وَاكْسُوهُمْ | Sosyal ve hukuki hak | Yoksulun, eşin ve yetimin giyim ihtiyacının karşılanması, nafaka ve kefaret yükümlülüğü (Bakara [2:233](https://lisan.digital/tr/ayet/2:233.md), Nisâ [4:5](https://lisan.digital/tr/ayet/4:5.md), Mâide [5:89](https://lisan.digital/tr/ayet/5:89.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Diriliş ve hilkat bahsi | Çürümüş kemiklerin yeniden etle kaplanması ve ilk yaratılışın mükemmelliği | Kemiğin taş, etin örtü mesabesinde olması ve hayatın yeniden inşası |
| Fıkıh | Nafaka ve kefaret hukuku | Kocanın eşine, velinin yetime ve yemin bozanın muhtaca temin etmek zorunda olduğu asgari giyim standardı | Temel insan onurunu koruyan ve toplumsal çıplaklığı önleyen hukuki sorumluluk |
| Tefsir | İstiare ve teşbih tahlili | Mü'minûn [23:14](https://lisan.digital/tr/ayet/23:14.md) ve Bakara [2:259](https://lisan.digital/tr/ayet/2:259.md) ayetlerindeki etin kemiğe giydirilmesi ifadesinin edebi inceliği | Kemiğin bir askı, etin ise o askıyı koruyup tamamlayan bir elbise kabul edilmesi |
| Hadis | Yardımlaşma ve faziletler | Bir mümini giydirene kıyamet günü cennet libasları giydirileceği müjdesi | Sosyal dayanışmada açlığı doyurmakla çıplaklığı örtmenin denk tutulması |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fıtri tesettür ve onur | Koruma kalkanı | İnsan haysiyetini korumak | Yaratılışın gereği olan örtünme, fıtratın çıplaklıktan muhafazasıdır | Kesin |
| İlmi | Anatomi ve biyoloji | Doku zırhı | İskeleti hareket ettirmek | Kemik çatının üzerine kas ve deri katmanının yerleştirilerek can verilmesi | Kesin |
| Siyasi | Sosyal adalet | Temel hak garantisi | Zayıfı korumak | Toplumdaki yetim ve muhtaçların giyim güvencesinin kamusal denetimi | Güçlü |
| İktisadi | Asgari geçim ve nafaka | Sosyal transfer | İhtiyacı gidermek | Zenginlik ve gelirin bir kısmının zorunlu giyim harcaması olarak aktarılması | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doku epitelleşmesi ve mekanik kaplama | Katı bir taşıyıcı çekirdeğin üzerini esnek ve koruyucu bir katmanla kaplayarak korozyonu önleme veya biyolojik organizmada kas dokusunun iskelete tutunması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal güvenlik ve hakların kurumsallaşması | Bireyin savunmasız ve çıplak halini devletin ve hukukun güvence zırhıyla örterek ona toplumsal hayatta kimlik ve güvenlik kazandırması | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca tekstil sektörüne ait kumaş ve giysi biçimlerine hapsedip anatomik ve ontolojik boyutunu dışlamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kemiği saran kas ve deri dokusundan, ailenin ve yoksulun temel haklarına kadar uzanan bütüncül koruma katmanı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki biyolojik yaratılış mucizesini basite indirgemek ve nafaka/kefaret hükümlerini kuru bir yardım gibi görüp insan onurunun korunması ilkesini atlamak |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem biyolojik inşa sürecini (embriyoloji ve ba's) hem de iktisadi adaleti (nafaka ve kefaret) aynı koruma mantığıyla ifade ettiğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın anne karnındaki evrelerini anlatan ayetlerde (Mü'minûn [23:14](https://lisan.digital/tr/ayet/23:14.md)), diriliş delillerinde (Bakara [2:259](https://lisan.digital/tr/ayet/2:259.md)) ve aile ile kefaret ahkâmında (Bakara [2:233](https://lisan.digital/tr/ayet/2:233.md), Mâide [5:89](https://lisan.digital/tr/ayet/5:89.md)). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yaratılışın düzensiz bir yığılma değil, sert bir iskelet üzerine koruyucu esnek dokunun giydirilmesi olduğunu ve yoksula yardımın bir lütuf değil örtünme hakkı olduğunu fark ettirir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Taşıyıcı bir iskeletin veya çıplak bir gövdenin dış tesirlerden korunması amacıyla üzerini saran, ona tutunan ve onu tamamlayan dış tabaka.
- Soyut anlam: Savunmasız, eksik ve dış etkilere açık bir varlığa dokunulmazlık, emniyet, onur ve işlevsellik kazandıran güvence katmanı.
- Sistematik karşılık: Canlıda kemiği saran kas ve deri; toplumda ise yetim, eş ve yoksulun temel yaşam hakkını garanti eden hukuki ve iktisadi kalkan.
- LaTeX modeli: $$K(S) = S \cup L(S)$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $S$ çıplak ve savunmasız durumdaki taşıyıcı çekirdeği (kemik, beden veya birey), $L(S)$ bu çekirdeğin yapısına göre şekil alarak onu dışarıdan kavrayan koruyucu örtü katmanını, $K(S)$ ise bu iki unsurun birleşimiyle tamamlanmış, korunmuş ve fonksiyonel hale gelmiş nihai varlık durumunu temsil eder.

## Geçtiği ayetler (5 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B3%D9%88/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:233](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/ayet/2:233.md) — وَكِسْوَتُهُنَّ

وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَلِكَ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا وَإِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُمْ مَا آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Anneler çocuklarını tam iki yıl emzirirler. Bu, emzirmeyi tamamlamak isteyen içindir. Onların yiyeceği, giyeceği uygun şekilde çocuk kendisinden olana aittir. Kimse gücünün üstünde bir şeyle mükellef olmaz. Ne anne çocuğu yüzünden, ne de baba çocuğu yüzünden zarara sokulmasın. Mirasçıya düşen de bunun gibidir. Eğer kendi aralarında anlaşıp, danışarak çocuğu memeden kesmek isterlerse; ikisine de bri vebal yoktur. Çocuklarınızı emzirtmek isterseniz, vereceğinizi güzelce teslim etmek şartıyla size yine bir vebal yoktur. Allah’tan korkun ve bilin ki Allah yaptığınız şeyleri görendir.

### [Bakara 2:259](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/ayet/2:259.md) — نَكْسُوهَا

أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّى يُحْيِي هَذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ إِلَى حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Yahut altı üstüne gelmiş bir kasabaya uğrayan kimse gibisini görmedin mi? Allah, bunu ölümünden sonra nasıl diriltecek? dedi. Bunun üzerine Allah, onu yüz sene ölü bıraktı, sonra diriltti. Na kadar kaldın? dedi. O da: Bir gün veya bir günden daha az kaldım, dedi. Hayır, yüz yıl kaldın. Öyle iken yiyeceğine içeçeğine bak; henüz bozulmamış, bir de merkebine bak. Hem seni insanlara bir ibret kılacağız. Kemiklere bak, onları nasıl birleştirip yerli yerine koyuyor ve sonra onlara nasıl et giydiriyoruz? dedi. Bu hal ona apaçık belli olunca: Artık Allah’ın herşeye Kadir olduğunu biliyorum, dedi.

### [Nisa 4:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/ayet/4:5.md) — وَاكْسُوهُمْ

وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَامًا وَارْزُقُوهُمْ فِيهَا وَاكْسُوهُمْ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا

Meal (IK): Allah’ın sizi başına diktiği mallarınızı beyinsizlere vermeyin. Kendileribi bunların geliri ile rızıklandırıp giydirin ve onlara güzel söz söyleyin.

### [Maide 5:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/ayet/5:89.md) — كِسْوَتُهُمْ

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُمُ الْأَيْمَانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Allah size rasgele yeminlerinizden dolayı değil, bile bile ettiğiniz yeminlerden ötürü sorumlu tutar. Onun keffareti; ailenize yedirmekte olduğunuzun ortalamasından, on düşkünü yedirmek, yahut giydirmek veya bir köle azad etmektir. Kim de bunları bulamazsa; üç gün oruçtur. İşte bu, yemin ettiğiniz vakit yeminlerinizin keffaretidir. Yeminlerinizi tutun. Şükredersiniz diye Allah ayetlerini size işte böyle açıklar.

### [Müminun 23:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/ayet/23:14.md) — فَكَسَوْنَا

ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنْشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ

Meal (IK): Sonra nutfeyi bir kan pıhtısı haline getirdik. Derken o kan pıhtısını bir çiğnemlik et yaptık. Bir çiğnemlik et parçasını kemik olarak yarattık. Kemiklere de et giydirdik. Ve sonra onu apayrı bir yaratık yaptık. Yaratanların en güzeli olan Allah’ın şanı ne yücedir.

## Sözlükler (8)

### ★ Akevler Sözlüğü

Sıvının zıddı katı demektir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والسين و"وايء" معهما
ك س و، ك و س، و ك س، س و ك، ك ي س، ك س أ، ك أ س، أ س ك مستعملات كسو: الكِسْوَةُ والكُسْوةُ: اللباس. كَسَوْته: ألبسته. واكْتَسَى: لبس الكِسْوة.
والجميع: الكُسَى.
واكْتَسَتِ الأرض بالنبات: تغطت به.
والنسبة إلى الكِساء: كِسائيّ وكِساويّ. وتثنيته: كساءان وكساوان.
كوس:
الكُوسُ: خشبة مثلثة بقيس النجار بها تربيع الخشب وتدويره، وهي كلمة فارسية. والكُوس والكَوْس: فعل الدابة إذا مشت على ثلاث، كاسَتْ تكوسُ كَوْساً.
والكَوْسُ: الغرق، أعجمية. فإذا أصاب الناس خب في البحر، أي: رياح، فخافوا الغرق، قيل: خافوا الكَوْسَ.
وكَوَّسْتُهُ على رأسه تكويساً، أي: قلبته، وكاس كَوْساً مثله.
وكسى: الوَكْسُى في البيع: اتضاع الثمن. يقال: لا تَكِسْني في الثمن، وهو يُوكَسْ وَكْسا، والفعل: وكَس يكِسُ وَكْساً.
سوك: السَّوْك: فعلك بالسِّواكِ والمِسْواكِ. ساك فاه بالسِّواك وبالمِسواك، يَسُوكُ سوكاً. واستاك، بغير ذكر الفم.
والسِّواكُ يؤنث، وهي مطهرة للفم، أي: تطهره.
وتقول: جاءت الغنم تَساوَكُ هزالاً، أي: ما تحرك رؤوسها.
كيس: جمع الكيِّس: الأكياس. وتقول: هذا الأَكْيَسُ، وهي الكُوسَى، وهن الكُوسُ، والكُوسَيات، للنساء خاصة، والكُوسُ على تقدير: فضلى وفضل وعن الحسن: "كان الأَكايِسُ من المؤمنين إنما هو الغدو والرواح".
والكِيسُ: الخريطة، وجمعه: كِيَسة.
كسأ: مضى كُسءٌ من الليل، أي قطعة منه. وجعلته على كَسْءِ كذا، أي: بعده.
وأكساءُ القوم: أدبارهم. الواحد: كُسءٌ، قال:
استلحم الوحش على أَكْسائِهـا		أهوج محضير إذا النقع دخن
كأس: الكأسُ يذكر ويؤنث، وهو القدح والخمر جميعاً، وجمعها: أَكُؤُس وكؤوس.
أسك: الإسكتان: شفرا الرحم.
وامرأة مأسوكة، وهي التي أخطأت خافضتها.

##### Türkçe

**الكاف** ve **السين** ve “**وايء**” bunlarla birlikte
ك س و، ك و س، و ك س، س و ك، ك ي س، ك س أ، ك أ س، أ س ك kullanılmışlardır.

**كسو**: **الكِسْوَةُ** ve **الكُسْوةُ**: elbise. **كَسَوْته**: onu giydirdim. **واكْتَسَى**: **الكِسْوة** giydi.
Ve hepsi: **الكُسَى**.
Ve yer **واكْتَسَتِ** bitki ile: onunla örtündü.
Ve **الكِساء**’a nisbet: **كِسائيّ** ve **كِساويّ**. Ve tesniyesi: كساءان ve كساوان.

**كوس**:
**الكُوسُ**: marangozun onunla ahşabın kareleştirilmesini ve yuvarlatılmasını ölçtüğü üçgen bir tahta; ve o Farsça bir kelimedir. Ve **الكُوس** ve **الكَوْس**: binitin üç ayak üzerinde yürüdüğü zamanki fiili; **كاسَتْ** **تكوسُ** **كَوْساً**.
Ve **الكَوْسُ**: boğulma; yabancı dilden. İnsanlara denizde **خب** isabet ederse, yani: rüzgârlar, ve boğulmaktan korkarlarsa, denilir: **الكَوْسَ**’tan korktular.
Ve onu başı üzerine **كَوَّسْتُهُ** **تكويساً**, yani: onu ters çevirdim; ve o da onun gibi **كاس** **كَوْساً**.

**وكسى**: satışta **الوَكْسُى**: fiyatın düşüklüğü. Denilir: fiyatta bana **تَكِسْني** etme; ve o **يُوكَسْ** **وَكْسا**; ve fiil: **وكَس** **يكِسُ** **وَكْساً**.

**سوك**: **السَّوْك**: **السِّواكِ** ve **المِسْواكِ** ile yaptığın fiil. Ağzını **ساك** **بالسِّواك** ve **بالمِسواك**; **يَسُوكُ** **سوكاً**. Ve **استاك**; ağız zikredilmeksizin.
Ve **السِّواكُ** müennestir; ve o ağız için temizleyicidir, yani: onu temizler.
Ve dersin: koyunlar zayıflıktan **تَساوَكُ** olarak geldi; yani: başlarını oynatmazlar.

**كيس**: **الكيِّس**’in cemi: **الأكياس**. Ve dersin: bu **الأَكْيَسُ**; ve o **الكُوسَى**’dır; ve onlar **الكُوسُ** ve **الكُوسَيات**; özellikle kadınlar içindir. Ve **الكُوسُ**, şu takdir üzeredir: **فضلى** ve **فضل**. Ve **الحسن**’den: “Müminlerden **الأَكايِسُ** ancak sabah gidişi ve akşam dönüşüdür.”
Ve **الكِيسُ**: torba; ve cem‘i: **كِيَسة**.

**كسأ**: geceden bir **كُسءٌ** geçti; yani ondan bir parça. Ve onu şu **كَسْءِ** üzerine yaptım; yani: ondan sonra.
Ve kavmin **أكساءُ**’ı: arkaları. Tekili: **كُسءٌ**. Dedi ki:
استلحم الوحش على أَكْسائِهـا		أهوج محضير إذا النقع دخن

**كأس**: **الكأسُ** müzekker de söylenir müennest de; ve o kadeh ve şarap ikisi birden; ve cem‘i: **أَكُؤُس** ve كؤوس.

**أسك**: **الإسكتان**: rahmin iki dudağı.
Ve **مأسوكة** bir kadın: o, sünnetçisini ıskalayan kadındır.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ك س و
له كسوة حسنة وكسًى فاخرة وكساه ثوباً فاكتساه واستكسيته‏.‏
قال أبو الأسود‏:‏ كساني ولم أستكسه فحمدته أخ لي يعطيني الجزيل وناصر وكسيَ الرجل فهو كاسٍ نحو‏:‏ حليَ فهو حالٍ‏.‏
قال الخطيئة‏:‏ واقعد فإنك أنت الطاعم الكاسي وأنشد القرّاء‏:‏ ومن المجاز‏:‏ اكتست الأرض بالنبات‏:‏ تغطّت به‏.‏
وقال‏:‏ فبات له دون الصّبا وهي قرّة لحاف ومصقول الكساء رقيق أراد اللّبن تعلوه الدّواية ونحوه‏:‏ ينفي الدّوايات إذا ترشّفا عن كلّ مصقول الكساء قد صفا وقلّم كسوة آدم أي الأظفار‏.‏

##### Türkçe

ك س و
Onun için güzel bir **كسوة** ve seçkin bir **كسًى** vardır; ve ona bir elbise giydirdi de o da onu giyindi; ve onu benden giydirmemi istedi.

Ebû’l-Esved dedi ki: “Bana giydirdi, ben de ondan giydirmesini istemedim; onu övdüm: Bana bolca veren ve yardımcı olan bir kardeştir.” Ve adam **كسيَ** olur; o da **كاسٍ**dır; şu misal gibi: **حليَ** olur; o da **حالٍ**dır.

El-Hatîe dedi ki: “Otur; çünkü sen, yiyen ve giydirensin.” Ve kıraat ehli şöyle inşad etti: “Ve mecazdandır: Yer **اكتست** bitki ile: onunla örtündü.”

Ve dedi ki: “Sabâdan aşağısında, o bir serinlik iken, onun için bir **لحاف** ve cilalı **الكساء** ince olarak geceledi.” Sütü kastetti; onun üstünde **الدّواية** ve benzeri yükselir: “Her cilalı **الكساء**dan, arınıp berraklaştığında, **الدّوايات**ı uzaklaştırır, içildiğinde.” Ve “Âdem’in **كسوة**sini kesti” yani tırnakları.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ك س و * * الكِسْوةُ * بكسر الكاف وضمها واحدة * الكُسًا * و * كَسَوْتُهُ * ثوبا * كِسْوةً * بالكسر * فاكْتَسَى * و * الكِسَاءُ واحد * الأكسِسيَةِ * و * تكسَّى * بالكساء لبسه و * كَسِيَ * العريان أي * اكتْتسَسَى * وبابه صدي ومنه قول الحطيئة دع المكارم لا ترحل لبغيتها واقعد فإنك أنت الطاعم الكاسي قال افرَّاء يعني * المَكْسُوَّ * كماء دافق وعيشة راضية قلت لا حاجة إلى ما ذهب إليه الفراء من التأويل وهو على حقيقته ومعناه المكتسي

##### Türkçe

* ك س و * * **الكِسْوةُ** * kâf’ın kesri ve zammıyla; bir tanesi **الكُسًا**. Ve “ona bir elbise giydirdim”: **كَسَوْتُهُ** ثوبا **كِسْوةً** (kesr ile); böylece giyindi: فاكْتَسَى. Ve **الكِسَاءُ**, **الأكسِسيَةِ**’nin bir tanesidir. Ve **تكسَّى**: **بالكساء**; onu giydi. Ve **كَسِيَ**: çıplak (kimse); yani **اكتْتسَسَى**; ve onun bâbı **صدي**’dir. Ondandır Hutay’e’nin sözü:

دع المكارم لا ترحل لبغيتها
واقعد فإنك أنت الطاعم الكاسي

Dedi ki: el-Ferrâ’ “**المَكْسُوَّ**” demektir; “dökülen su” gibi ve “razı olunan yaşayış” gibi. Dedim ki: el-Ferrâ’nın te’vilden gittiği şeye ihtiyaç yoktur; o, hakikati üzerinedir; ve manası: **المكتسي**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!الكُسْوةُ ، بالضَّمِّ : ة بدِمَشْقَ ) ، والمَشْهُورُ على الألْسِنَةِ بالكَسْرِ ، وهو المَوْضِعُ الذي كانتْ تُعْمَل فيه*!كُسْوَةُ الحَرَمَيْن الشَّريفَيْن سابِقاً ، وهي أَوَّل مَنْزلٍ للخارِجِ مِن دِمَشْقَ إلى مِصْرَ .
( و ) الكُسْوةُ : ( الثَّوْبُ ) الذي

يُلْبَسُ ، ( ويُكْسَرُ ) ، والضَّمُّ أَشْهَر ، كما قالَهُ ابنُ السيِّد ؛ وعند العامَّةِ الكَسْر أَشْهَر . ( ج *!كُساً ) ، بالضَّمِّ ، وهو جَمْعُ الكُسْوَةِ ، بالضَّمِّ والكَسْرِ ، كما هو نصُّ الصِّحاح . ( *!وكِساً ) ، بالكَسْرِ ، جَمْعُ *!كسوَةٍ ؛ نقلَهُ الصَّاغاني ؛ ومِثْلُه : بُرْمة وبِرامٍ ، وبُرْقَةٌ وبِراقٍ .
وفي كتابِ القالِي : *!كُساً جَمْعُ *!كُسْوةٍ ، هكذا هو مَضْبوطٌ .
( *!وكَسِيَ ) العَرْيَانُ ، ( كَرَضِيَ : لَبِسَها ) ؛ ) قال الشَّاعرُ :
*!يَكْسى ولا يَغْرَثُ مَمْلوكُها
إذا تَهَرَّت عنْدَها الهارِيهْ أَنْشَدَهُ يَعْقوبُ .
( *!كاكْتَسَى .
( *!وكَسَاهُ ) إِيَّاهُ *!كَسْواً : ( أَلْبَسَهُ ) . .
( قال ابنُ جنِّي : أَمَّا كَسِيَ زَيْدٌ ثوباً *!وكَسَوْته ثوْباً فإنَّه وإن لم يُنْقَل بالهَمْزةِ فإنَّه نُقِل بالمآل ، ألا تَراهُ نُقِل من فَعِلَ إلى فَعَلَ ، وإنّما جازَ نَقْلُه لفَعَل لما كانَ فَعَلَ وأَفْعَلَ كثيراً مَا يَعْتَقِبان على المَعْنَى الواحِدِ نحو جَدَّ في الأمْرِ وَأَجَدَّ ، وصَدَدْته عن كذا وأَصْدَدْته ، وقَصَرَ عن الشيء ، وأَقْصَرَ ، وسَحَتَه اللَّهُ وأَسْحَتَه ونَحْو ذلكَ ، فلمَّا كانَ فَعَلَ وأفْعَلَ على ما ذَكَرْنَا من الاعْتِقابِ والتَّعاوُضِ ونُقِلَ بأَفْعَل ، نقلَ أَيْضاً فَعِلَ يَفْعَل نَحْوَ كَسِيَ *!وكَسَوْته وشَتِرَت عينُه وشَتَرْتْها .
( ورجُلٌ *!كاسٍ : ذُو *!كُسْوةٍ ) ، حَمَلَه سِيْبَوَيْه على النَّسَبِ وجَعَلَه كطاعِمٍ ؛ وأَنْشَدَ الجَوْهرِي للحُطَيْئَة :
دَعِ المَكارِمَ لا تَرْحَلْ لبُغْيَتِها
واقْعُدْ فإنَّكَ أنتَ الطاعِمُ *!الكاسِي

قُلْت : وفيه خِلافٌ لمَا أَنْشَدْناه مِن قوْلِه : *!يَكْسى ولا يَغْرَثُ .
قالَ ابنُ سِيدَه : وقد ذَكَرْنا في غيرِ مَوْضِعٍ أَنَّ الشيءَ إِنَّما يُحْمَل على النَّسَبِ إذا عُدِمَ الفِعْل .
قال الجَوْهرِي : قالَ الفرَّاء : يَعْني المُطْعم *!المَكْسُوَّ ، كقوْلِكَ ماءٌ دافِقٌ وعِيشَةٌ راضِيَةٌ ، لأنَّه يقالُ : *!كَسِيَ العُرْيانُ ، ولا يقالُ كَسَا .
وفي الأساس : *!كَسا فهو *!كاسٍ كحَلا فهو حالٍ .
( *!والكِساءُ ، بالكسْرِ ) مَمْدوداً ( م ) وهو اسْمٌ مَوْضوعٌ يقالُ *!كِساءٌ *!وكساءان *!وكِساوانِ ، والنِّسْبَةُ إِلَيْه *!كِسِائِيٌّ *!وكِساوِيٌّ . قالَ الجَوْهرِي : أَصْلُه كِساوٌ لأنَّه من *!كَسَوْتُ إلاَّ أَنَّ الواوَ لمَّا جاءَتْ بَعْدَ الأَلِفِ هُمِزَتْ ؛ وأَنْشَدَ القالِي :
جَزَاكَ اللّهُ خَيْراً من *!كِساءٍ
فقد أَدْفَأْتَنِي في ذا الشِّتاءِفإنَّكَ نَعْجَةٌ وأَبُوك كبشٌ
وأَنتَ الصُّوفُ مِن غَزْلِ النِّساءِ ( ج *!أَكْسِيَةٌ ) ، بغيرِ هَمْزٍ .
( و ) *!الكَساءُ ، ( بالفَتْحِ ) مَمْدوداً : ( المَجْدُ والشَّرَفُ والرِّفْعَةُ ) ؛ ) حكَاهُ أَبُو مُوسى هارونُ بنُ الحارِثِ ؛ قالَهُ ابنُ دُرَيْدٍ ، وتَبِعَه القالِي .
قالَ الأزْهرِي : وهو غرِيبٌ .
( و ) يقالُ : ( هو *!أَكْسَى منه ) : ) أَي ( أَكْثَرُ *!اكْتِسَاءً ) منه ، ( أَو أَكْثَرُ منه إعْطاءً *!للكُسْوَةِ ) ، مِن *!كَسَوْتُه *!أَكْسُوهُ .
( *!وكَاساهُ ) إذا ( فَاخَرَهُ ) ؛ ) وسَاكَاهُ إذا ضيَّقَ عليه في المُطالَبَةِ ؛ عن ابنِ الأعْرابي .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

*!اكْتَسَيْته ثَوْباً : *!ككَسَوْتُه .
*!وتَكَسَّى *!بالكِساءِ : لَبِسَهُ .
وهو *!أَكْسَى مِن بَصَلةٍ : إذا لَبِسَ الثِّيابَ الكثيرَةَ ؛ وهذا مِن النوادِرِ .
*!واكْتَسَى النَّصِيُّ بالوَرَقِ : لَبِسَهُ عن أَبي حنيفَةَ .
*!واكْتَسَتِ الأرضُ : تمَّ نَباتُها والْتَفَّ حتى كأَنَّها لَبِسَتْه ؛ وهو مجازٌ ؛ وقولُ عَمْرو بنِ الأَهْتَم :
فبَاتَ له دونَ الصَّبا وهي قُرَّةٌ
لِحافٌ ومَصْقولُ *!الكِساءِ رَقيقُ له : أَي للضَّيْفِ ، وأَرادَ بمَصْقولِ الكِساءِ اللَّبَن تَعْلُوه الدُّوايَةُ ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي .
*!وكَسِيَ ، كرَضِيَ ، *!كَساءً ، بالفَتْح : شَرُفَ ؛ عن ابنِ القطَّاع .
*!وكَساهُ شِعْراً : مَدَحَهُ به ؛ عنه أَيْضاً .
وأَبو الحَسَنِ الكِسائيُّ الإمامُ المَشْهورُ ، هو عليُّ بنُ حَمْزَة مَوْلَى بَنِي أَسَدٍ لَقَّبَه بذلكَ شَيْخُه حَمْزة ، كانَ إذا غابَ يقولُ : أَينَ صاحِب *!الكِساءِ ، أَو لأنَّه أَحْرَمَ في *!كِساءٍ ، ماتَ بالرَّيِّ هو ومحمدُ بنُ الحَسَنِ في يَوْم واحِدٍ .
*!والكِسائي أيْضاً : نِسْبَة إلى بَيْع *!الكِساء ونَسْجِه ؛ فمن ذلكَ : محمدُ بن يَحْيَى *!الكِسائيّ الصَّغِيرُ ، قرَأَ عليه ابنُ شَنْبُوذ ؛ وإسْماعيلُ بنُ سعيدٍ *!الكِسائيُّ الجرْجانيُّ مُؤَلفٌ كِتابَ البَيانِ ، وآخَرُون .
*!وكَسُوَيه ، بفَتْح فضم : جدُّ أبي عُثْمان عَمْرو بنِ أَحمدَ بنِ *!كَسُويه *!الكسوئيِّ البَغْدادِيّ رَوَى عنه ابنُ يُونس بمِصْرَ .
ومحمدُ بنُ أحمدَ بنِ *!كُسا الواسطِيُّ ، بالضمِّ ، عن هِشامِ بنِ

عمَّار ، وعنه الإسْماعِيلي وابنُ السَّقاء .
ويُسمَّى الظُّفُر *!كُسْوَةَ آدَمَ .
وقالَ الفرَّاء : ومِن العَرَبِ مَنْ يقولُ في تَثْنيةِ *!الكِساءِ *!كِساوانِ .

##### Türkçe

: ( Ve ( **الكُسْوةُ** , ḍamme ile: Dımaşk’ta bir köy ) , ve diller üzerinde meşhur olan kesre iledir; ve o, daha önce **كُسْوَةُ الحَرَمَيْن الشَّريفَيْن**’in içinde yapıldığı yerdir; ve Dımaşk’tan Mısır’a çıkan için ilk menzildir .
( Ve ) **الكُسْوةُ** : ( elbise ) ki giyilir, ( ve kesrelenir ) , ve ḍamme daha meşhurdur, İbnü’s-seyyid’in dediği gibi; ve avam yanında kesre daha meşhurdur. ( Çoğulu **كُساً** ) , ḍamme ile; ve o, **الكُسْوَةِ**’nin çoğuludur, ḍamme ve kesre ile, Sıhâh’ın nassı olduğu üzere. ( Ve **كِساً** ) , kesre ile, **كسوَةٍ**’nin çoğulu; onu Sâğânî nakletti; ve onun benzeri: burme ve birâm, ve burḳa ve birâḳ.
Kālî’nin kitabında: **كُساً** , **كُسْوةٍ**’nin çoğuludur; işte böyle ضبط edilmiştir.
( **وكَسِيَ** ) çıplak, ( **كَرَضِيَ** : onu giydi ) ; şair dedi ki:
**يَكْسى ولا يَغْرَثُ مَمْلوكُها**
**إذا تَهَرَّت عنْدَها الهارِيهْ**
Onu Ya‘kūb inşâd etti.
( **كاكْتَسَى** .
( **وكَسَاهُ** ) ona onu **كَسْواً** : ( giydirdi ) . .
( İbn Cinnî dedi ki: Amma Zeyd bir elbise giydi **وكَسَوْته** bir elbise (giydirdim) ise, her ne kadar hemze ile nakledilmemişse de, âkıbet ile nakledilmiştir; görmüyor musun, **فَعِلَ**’den **فَعَلَ**’e nakledilmiştir; ve ancak **فَعَل**’e nakli câiz oldu, **فَعَلَ** ile **أَفْعَلَ** çoğu zaman tek mânâ üzerinde birbirini takip ettikleri için; meselâ: işte ciddî oldu ve ciddî oldu, ve onu şundan çevirdim ve çevirdim, ve şeyden kısaldı ve kısalttı, ve Allah onu sildi ve sildi ve bunun benzeri; artık **فَعَلَ** ile **أفْعَلَ** dediğimiz üzere takip ve birbirinin yerine geçme üzere olunca ve **أَفْعَل** ile nakledilince, **فَعِلَ يَفْعَل** de nakledildi; **كَسِيَ** ve **وكَسَوْته** gibi, ve gözü şaşı oldu ve onu şaşırttım.
( Ve bir adam **كاسٍ** : **كُسْوةٍ** sahibi ) , onu Sîbeveyh nisbe üzerine حمل etti ve onu **طاعِمٍ** gibi kıldı; ve Cevherî Hutay’e için inşâd etti:
دَعِ المَكارِمَ لا تَرْحَلْ لبُغْيَتِها
واقْعُدْ فإنَّكَ أنتَ الطاعِمُ **الكاسِي**

Dedim: Ve onda, onun şu sözünden inşâd ettiğimize muhaliflik vardır: **يَكْسى ولا يَغْرَثُ** .
İbn Sîde dedi ki: Ve biz, başka yerlerde zikrettik ki, şey ancak fiil bulunmadığı zaman nisbe üzerine حمل edilir.
Cevherî dedi ki: Ferrâ dedi ki: Yani yedirilen **المَكْسُوَّ** , senin “su akıcı” ve “hayat razı” demen gibi; çünkü denilir: **كَسِيَ العُرْيانُ** , ve **كَسَا** denilmez.
Esâs’ta: **كَسا** , o hâlde o **كاسٍ**’dir; **حَلا** , o hâlde o **حالٍ** gibi.
( Ve **الكِساءُ** , kesre ile ) medli olarak ( m ) ve o, konulmuş bir isimdir; denilir: **كِساءٌ** ve **وكساءان** ve **وكِساوانِ** ; ve ona nisbe **كِسِائِيٌّ** **وكِساوِيٌّ**’dir. Cevherî dedi ki: Aslı **كِساوٌ**’dur; çünkü o **كَسَوْتُ**’tandır; ancak vav eliften sonra gelince hemzelendi; ve Kālî inşâd etti:
جَزَاكَ اللّهُ خَيْراً من **كِساءٍ**
فقد أَدْفَأْتَنِي في ذا الشِّتاءِفإنَّكَ نَعْجَةٌ وأَبُوك كبشٌ
وأَنتَ الصُّوفُ مِن غَزْلِ النِّساءِ ( Çoğulu **أَكْسِيَةٌ** ) , hemzesiz.
( Ve ) **الكَساءُ** , ( fetha ile ) medli olarak: ( yücelik ve şeref ve yükseklik ) ; onu Ebû Mûsâ Hârûn b. el-Hâris hikâye etti; onu İbn Düreyd söyledi, ve Kālî ona tâbi oldu.
Ezherî dedi ki: Ve o gariptir.
( Ve ) denilir: ( o ondan **أَكْسَى منه**’dir ) : yani ( ondan daha çok **اكْتِسَاءً** ) , ( yahut ondan daha çok **للكُسْوَةِ** vermece ) , **كَسَوْتُه أَكْسُوهُ**’dan.
( **وكَاساهُ** ) ( onunla övündü ) ise; ve **سَاكَاهُ** , talepte ona daralttı ise; İbnü’l-A‘râbî’den.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:

**اكْتَسَيْته ثَوْباً** : **ككَسَوْتُه** .
**وتَكَسَّى بالكِساءِ** : onu giydi.
Ve o, bir soğandan daha **أَكْسَى**’dır: eğer çok elbise giyerse; ve bu, nâdirlerdendir.
**واكْتَسَى النَّصِيُّ بالوَرَقِ** : onu giydi; Ebû Hanîfe’den.
**واكْتَسَتِ الأرضُ** : bitkisi tamam oldu ve sarıldı, sanki onu giymiş gibi; ve o mecazdır; ve Amr b. el-Ehtem’in sözü:
فبَاتَ له دونَ الصَّبا وهي قُرَّةٌ
لِحافٌ ومَصْقولُ **الكِساءِ** رَقيقُ
Ona: yani misafire; ve **مَصْقولِ الكِساءِ** ile, üzerinde kaymak bulunan sütü kastetti; onu Cevherî nakletti.
**وكَسِيَ** , **كرَضِيَ** , **كَساءً** , fetha ile: şereflendi; İbnü’l-Kattâ‘dan.
**وكَساهُ شِعْراً** : onu onunla övdü; ondan da.
Ve Ebû’l-Hasen el-**الكِسائيُّ** meşhur imam, o, Benî Esed’in mevlâsı Ali b. Hamza’dır; ona bu lakabı şeyhi Hamza verdi; kaybolduğu zaman derdi ki: **الكِساءِ** sahibi nerede? yahut çünkü **كِساءٍ** içinde ihrama girdi; Rey’de o ve Muhammed b. el-Hasen bir günde öldü.
Ve **الكِسائي** ayrıca: **الكِساء** satmaya ve onu dokumaya nisbedir; bundan: Muhammed b. Yahyâ **الكِسائيّ** es-Sağîr; İbn Şenbûz ona okudu; ve İsmâ‘îl b. Sa‘îd **الكِسائيُّ** el-Cürcânî, el-Beyân kitabının müellifi, ve başkaları.
**وكَسُوَيه** , fetha sonra ḍamme ile: Ebû ‘Osmân Amr b. Ahmed b. **كَسُويه** el-**الكسوئيِّ** el-Bağdâdî’nin dedesi; İbn Yûnus ondan Mısır’da rivayet etti.
Ve Muhammed b. Ahmed b. **كُسا** el-Vâsıtî, ḍamme ile, Hişâm b. Ammâr’dan; ve ondan İsmâ‘îlî ve İbnü’s-Sekkā.
Ve tırnağa **كُسْوَةَ آدَمَ** adı verilir.
Ferrâ dedi ki: Ve Arap’tan, **الكِساءِ**’ın tesniyesinde **كِساوانِ** diyen vardır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

كَسَوْتُهُ سَيْفًا
1 كَسَوْتُهُ سَيْفًا ذ [I invested him with a sword]. (TA in art. غشو.)

تكسى
5 تكسى ذ : see تقى.

كِسَآءٌ
كِسَآءٌ ذ [A garment]. See عَبَآءٌ, and حِلْسٌ and مُسَيَّحٌ. ― -b2- ذُو كِسَآءٍ, as opposed to ذُوبُرْدٍ, (assumed tropical:) A poor man. (S, art. عج.) [The كساء was evidently a simple oblong piece of cloth; for الكِسَائِى is said to have been thus named because he wore a كساء while in the state of اِحْرَام; as is mentioned in the TA, art. كسو; but it seems to have been sometimes sewed in the manner of the عَبَآء, which see; and see also مُسَيَّحٌ, and بُرْدٌ.] It is [properly] not one of the garments which are cut and sewed [but is a single piece]: (Mgh, art. قطع:) [a wrapper, or wrapping garment, of a single piece]. ― -b3- رَكِبَ كِسَآءَهُ He fell upon the back of his neck. (IAar, in TA, art. ردع.)

كَاسٍ
كَاسٍ ذ Having clothing: see an ex. voce رُبَّ.

أَكْسَى
أَكْسَى ذ : see بَصَلٌ.

##### Türkçe

كَسَوْتُهُ **سَيْفًا**
1 **كَسَوْتُهُ سَيْفًا** ذ [Onu bir kılıçla giydirdim/kuşattım]. (TA, **غشو** maddesinde.)

**تكسى**
5 **تكسى** ذ : **تقى**’ye bak.

**كِسَآءٌ**
**كِسَآءٌ** ذ [Bir giysi]. **عَبَآءٌ**’e, ve **حِلْسٌ**’e ve **مُسَيَّحٌ**’a bak. ― -b2- **ذُو كِسَآءٍ**, **ذُوبُرْدٍ**’ün karşıtı olarak, (varsayılan tropik:) Fakir bir adam. (S, **عج** maddesi.) [**كساء** açıkça basit, uzunlamasına bir kumaş parçası idi; zira **الكِسَائِى**’nin bu şekilde adlandırılmış olduğu söylenmiştir; çünkü o, **اِحْرَام** hâlinde iken bir **كساء** giyerdi; TA’da, **كسو** maddesinde zikredildiği üzere; fakat bazen **عَبَآء** tarzında dikilmiş görünür; ona bak; ayrıca **مُسَيَّحٌ**’a ve **بُرْدٌ**’e de bak.] O, [aslında] kesilip dikilen giysilerden değildir [bilakis tek bir parçadır]: (Mgh, **قطع** maddesi:) [tek parça bir örtü, yahut sarınma giysisi]. ― -b3- **رَكِبَ كِسَآءَهُ** Boynunun arkasının üzerine düştü. (IAar, TA’da, **ردع** maddesinde.)

**كَاسٍ**
**كَاسٍ** ذ Giysisi olan: **رُبَّ** lafzı altında bir örneğe bak.

**أَكْسَى**
**أَكْسَى** ذ : **بَصَلٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

كَسَا
كَسَا U ( n. ac. كَسْو 1 ),
a.  Dressed, attired in, clothed with.

##### Türkçe

كَسَا
كَسَا U (isim mastar: **كَسْو** 1),
a. Giydirdi, kuşattı, giydirdi; ile giydirdi.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

كسو
كَسَا - يَكْسُو - كِسْوَة
كَسَا - يَكْسُوْ + كائن + كائناً: يستره ويغطيه بلباس أو ستر أو ما شابه: يأتي إلى شيء صاف لا يلتصق به شيء، ثم يلصق به أو يلبسه شيئاً فيغطيه ويستره
كِسْوَة: على وزن " فِعْلة " اسم فعل للمرة من " كَسَا - يَكْسُو ": وهو بمعنى مفعول منه: الكساء الخاص: الشيء الذي يستعمل لتغطية وستر شيء آخر: ما يستخدم من لباس أو مواد اللصق
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اللباس والستر والتغطية التي تأخذ شكل الجسم المغطى وتلتصق به وتعطيه شكلها" ، وهي:
كَسَا - يَكْسُوْ، جَلَبَ - يَجْلُبُ، لَبِسَ - يَلْبَسُ، قمَصَ - يَقْمُصُ، كَمَّ  - يَكُمُّ، نَعِلَ - يَنْعَلَ

كسا - يكسو
 	﴿أو كالذي مر على قرية وهي خاوية على عروشها قال أنى يحيي هذه الله بعد موتها فأماته الله مائة عام ثم بعثه قال كم لبثت قال لبثت يوما أو بعض يوم قال بل لبثت مائة عام فانظر إلى طعامك وشرابك لم يتسنه وانظر إلى حمارك ولنجعلك آية للناسوانظر إلى العظام كيف ننشزها ثم نكسوها لحما فلما تبين له قال أعلم أن الله على كل شيء قدير(259)﴾ البقرة ﴿ثم خلقنا النطفة علقة فخلقنا العلقة مضغة فخلقنا المضغة عظاما فكسونا العظام لحما ثم أنشأناه خلقا آخر فتبارك الله أحسن الخالقين(14)﴾ المؤمنون
 	﴿ولا تؤتوا السفهاء أموالكم التي جعل الله لكم قياما وارزقوهم فيها واكسوهم وقولوا لهم قولا معروفا(5)﴾ النساء
كسوة - كسوتهن
 ﴿والوالدات يرضعن أولادهن حولين كاملين لمن أراد أن يتم الرضاعة وعلى المولود له رزقهن وكسوتهن بالمعروف لا تكلف نفس إلا وسعها لا تضار والدة بولدها ولا مولود له بولده وعلى الوارث مثل ذلك فإن أرادا فصالا عن تراض منهما وتشاور فلا جناح عليهما وإن أردتم أن تسترضعوا أولادكم فلا جناح عليكم إذا سلمتم ما آتيتم بالمعروف واتقوا الله واعلموا أن الله بما تعملون بصير(233)﴾ البقرة ﴿لا يؤاخذكم الله باللغو في أيمانكم ولكن يؤاخذكم بما عقدتم الأيمان فكفارته إطعام عشرة مساكين من أوسط ما تطعمون أهليكم أو كسوتهم أو تحرير رقبة فمن لم يجد فصيام ثلاثة أيام ذلك كفارة أيمانكم إذا حلفتم واحفظوا أيمانكم كذلك يبين الله لكم آياته لعلكم تشكرون(89)﴾ المائدة
مختار الصحاح
● [كسأ] ك س أ: الكِسْوةُ بكسر الكاف وضمها واحدة الكُسًا و كَسَوْتُهُ ثوبا كِسْوةً بالكسر فاكْتَسَى و الكِسَاءُ واحد الأكسِسيَةِ و تكسَّى بالكساء لبسه و كَسِيَ العريان أي اكتْتسَسَى وبابه صدي ومنه قول الحطيئة دع المكارم لا ترحل لبغيتها واقعد فإنك أنت الطاعم الكاسي قال افرَّاء يعني المَكْسُوَّ كماء دافق وعيشة راضية قلت لا حاجة إلى ما ذهب إليه الفراء من التأويل وهو على حقيقته ومعناه المكتسي
الراغب
كسا
- الكساء والكسوة: اللباس. قال تعالى: }أو كسوتهم أو تحرير رقبة﴿[المائدة/ 89]، وقد كسوته واكتسى. قال:﴾وارزقوهم فيها واكسوهم﴿[النساء/5]،﴾فكسونا العظام لحما{ [المؤمنون/14]، واكتست الأرض بالنبات، وقول الشاعر:
- 385 - فبات له دون الصبا وهي قرة * لحاف ومصقول الكساء رقيق
(البيت لعمرو بن الأهتم، وهو شاعر مخضرم، من قصيدته المفضلية، ومطلعها:
ألا طرقت أسماء وهي طروق * وبانت على أن الخيال يشوق
والبيت في المفضليات ص 127؛ والمجل 3/784؛ واللسان (كسأ) والمعاني الكبير 1/398.
البيت لعمرو بن الأهتم من مفضليته. والمفضليات ص 127)
فقد قيل: هو كناية عن اللبن إذا علته الدواية (قال التبريزي: أي: صار للضيف في مدافعة أذى الريح - وهي باردة - لحاف. أي: دثار يلتحف به. وقال الأصمعي: أراد بالكساء الدواية، وهي الجلدة الرقيقة التي تعلو اللبن إذا برد. انظر: شرح المفضليات للتبريزي 2/609)، وقول الآخر:
- 386 - حتى أرى فارس الصموت على * أكساء خيل كأنها الإبل
(البيت للمثلم بن عمرو التنوخي، ويقال: للبريق بن عياض الهذلي.
وهو في المجمل 3/784؛ والعباب الزاخر (كسأ)، واللسان (كسأ)، والتاج (كسأ) ؛ وشرح الحماسة للمرزوقي 1/479؛ وشرح أشعار الهذليين 2/759)
قيل: معناه: على أعقابها، وأصله أن تعدى الإبل فتثير الغبار، ويعلوها فيكسوها، فكأنه تولى إكساء الإبل، أي: ملابسها من الغبار.
ملخص اللسان:
1.     الكِسْوةُ والكُسْوةُ: اللباس، واحدة الكُسا؛: ولها  معانٍ مختلفة. يقال: كَسَوْت فلاناً أَكْسُوه كِسْوةً إِذا أَلبسته ثوباً أَو  ثياباً فاكْتَسى
2. ويقال: اكتَسَتِ الأَرض بالنبات إِذا  تغطَّت به
3.     والكُسا: جمع الكُسوة. وكَسِيَ فلان يَكْسى إِذا اكْتَسَى،  وقيل: كَسِيَ إِذا لبس الكُسوة؛
4.      ورجل كاسٍ: ذو كُسوة
لسان العرب
● - كسا: الكِسْوةُ والكُسْوةُ: اللباس، واحدة الكُسا؛ قال الليث: ولها  معانٍ مختلفة. يقال: كَسَوْت فلاناً أَكْسُوه كِسْوةً إِذا أَلبسته ثوباً أَو  ثياباً فاكْتَسى. واكتَسى فلان إِذا لبَس الكِسُوْة؛ قال رؤبة يصف الثور  والكلاب:  قد كَسا فيهن صِبْغاً مُرْدِعاً  يعني كساهنَّ دَماً طرّياً؛ وقال يصف العير وأُتُنه:  يَكْسُوه رَهْباها إِذا تَرَهَّبا،  على اضْطِرامِ اللُّوحِ، بَوْلاً زَغْرَبا  يكسوه رَهْباها أَي يَبُلْن عليه. ويقال: اكتَسَتِ الأَرض بالنبات إِذا  تغطَّت به. والكُسا: جمع الكُسوة. وكَسِيَ فلان يَكْسى إِذا اكْتَسَى،  وقيل: كَسِيَ إِذا لبس الكُسوة؛ قال:  يَكْسى ولا يَغْرَثُ مملوكُها،  إِذا تَهَرَّت عَبْدَها الهارِيهْ  أَنشده يعقوب. واكْتَسى: كَكَسِيَ، وكَساه إِياها كَسْواً. قال ابن جني:  أَما كَسِيَ زيد ثوباً وكَسَوْته ثوباً فإِنه وإِن لم ينقل بالهمزة  فإِنه نقل بالمثال، أًلا تراه نقل من فَعِلَ إِلى فَعَلَ، وإِنما جاز نقله  بفَعَل لما كان فَعَلَ وأَفْعَلَ كثيراً ما يعتقبان على المعنى الواحد نحو  جَدَّ في الأَمر وأَجَدَّ، وصدَدْته عن كذا وأَصدَدْته، وقصر عن الشيء  وأَقْصَر، وسَحَته الله وأَسْحَته ونحو ذلك، فلما كانت فَعَلَ وأَفْعَلَ  على ما ذكرناه من الاعتقاب والتَّعاوُض ونُقِل بأَفْعل، نقل أَيضاً فَعِلَ  يَفعَل نحو كَسِيَ وكَسَوْتُه وشَتِرَت عينُه وشَتَرْتها وعارَتْ  وعُرْتها. ورجل كاسٍ: ذو كُسوة، حمله سيبويه عل النسب وجعله كَطاعِم، وهو خلاف  لما أَنشدناه من قوله:  يَكْسى ولا يَغْرَثُ قال ابن سيده: وقد ذكرنا في غير موضع أَن الشيء  إِنما يحمل على النسب إِذا عُدِمَ الفِعل. ويقال: فلان أَكْسى من بَصَلةٍ  إِذا لبس الثياب الكثيرة، قال: وهذا من النوادر أَن يقال للمُكْتَسِي كاسٍ  بمعناه. ويقال: فلان أَكسى من فلان أَي أَكثر إِعطاء للكُسوة، من  كَسَوْتُه أَكْسُوه. وفلان أَكسى من فلان أَي أَكثر اكْتِساء منه؛ وقال في قول  الحطيئة:  دَعِ المَكارِمَ لا تَرْحَلْ لبُغْيَتها،  واقْعُدْ فإِنَّك أَنتَ الطاعِمُ الكاسِي  أَي المُكْتَسي. وقال الفراء: يعني المَكْسُوَّ، كقولك ماء دافِقٌ  وعيشةٌ راضِيةٌ، لأَنه يقال كَسِيَ العُرْيانُ ولا يقال كَسا. وفي الحديث:  ونِساءٍ كاسِياتٍ عارِياتٍ أَي أَنهنَّ كاسياتٌ من نِعَم الله عارِياتٌ من  الشكر، وقيل: هو أَن يَكْشِفْنَ بعضَ جسدهن ويَسْدُلْن الخُمُر من ورائهن  فهنَّ كاسِياتٌ كعارِيات، وقيل: أَراد أَنهن يَلْبَسْن ثِياباً رقاقاً  يَصِفْنَ ما تحتها من أَجْسامِهن فهن كاسِياتٌ في الظاهر عارِياتٌ في  المعنى. قال ابن بري: يقال كَسِيَ يَكْسَى ضدّ عَرِيَ يَعْرَى؛ قال سعيد بن  مسحوج الشيباني:  لقَدْ زادَ الحَياةَ إِليَّ حُبّاً  بَناتي، أَنَّهُنَّ من الضِّعافِ  مَخافةَ أَن يَرَيْنَ البُؤسَ بَعْدي،  وأَن يَشْرَبْنَ رَنْقاً بعدَ صافِ  وأَن يَعْرَيْنَ، إِنْ كَسِيَ الجَواري،  فَتَنْبُو العينُ عَن كَرَمٍ عجافِ  واكْتَسى النَّصِيُّ بالوَرق: لبسه؛ عن أَبي حنيفة. واكْتَسَتِ الأَرضُ:  تمَّ نباتُها والتفَّ حتى كأَنها لبَسته.  والكِساء: معروف، واحد الأَكْسِية اسم موضوع، يقال: كِساءٌ وكِساءَان  وكِساوانِ، النسبة إِليها كِسائيٌّ وكِساوِيٌّ، وأَصله كِساوٌ لأَنه من  كَسَوْتُ إِلا أَن الواو لما جاءت بعد الأَلف همزت. وتَكَسَّيْتُ بالكِساء:  لبسته؛ وقول عمرو بن الأَهتم:  فبَاتَ له دونَ الصَّبا، وهي قُرَّةٌ،  لِحافٌ، ومَصْقولُ الكِساء رَقِيقُ  أَراد اللبنَ تعلوه الدُّوايةُ؛ قال ابن بري: صواب إِنشاده وبات له،  يعني للضيف؛ وقبله:  فباتَ لَنا منها، وللضَّيْف مَوْهناً،  شِواءٌ سَمِينٌ زاهِقٌ وغَبُوقُ  ابن الأَعرابي: كاساهُ إِذا فاخَره، وساكاه إِذا ضَيَّقَ عليه في  المُطالبة، وسَكا إِذا صغر جسمه. التهذيب: أَبو بكر الكَساء، بفتح الكاف ممدود،  المجد والشرف والرِّفْعة؛ حكاه أَبو موسى هرون بن الحرث، قال الأَزهري:  وهو غريب.  والأَكْساء: النَّواحي؛ واحدها كُسْء، وهو مذكور في الهمزة أَيضاً، وهو  يائي. والكُسْيُ: مؤخَّر العجز، وقيل: مؤخر كل شيء، والجمع أَكساء؛ قال  الشماخ:  كأَنّ على أَكْسائِها، من لُغامِها،  وخِيفةَ خِطْمِيٍّ بماء مُبَحْزَجِ  وحكى ثعلب: رَكِبَ كَساه  (* قوله« ركب كساه» هذا هو الصواب، وما في  القاموس: أكساءه، غلطه فيه شارحه وقد ضبط في الأصل بالفتح ولعله بالضم.)  إِذا سقط على قَفاه، وهو يائي لأَن ياءه لام، قال ابن سيده: ولو حمل على  الواو لكان وجهاً فإِن الواو في كَسا أَكثر من الياء، والذي حكاه ابن  الأَعرابي رَكِبَ كُسْأَه مهموز، وقد تقدم ذكره في موضعه.
مقاييس اللغة:
(كسا) الكاف والسين والحرف المعتل……([4])
أما ما ليس بمهموزٍ فمنه الكُسْوة والكِساء معروف. قال الشَّاعر([5]):
فباتَ لـه دون الصَّبَا وهي قَرَّةٌ *** لحافٌ ومصقولُ الكساءِ رقيقُ
أراد في هذا الموضع بمصقول الكِساء لبَناً قد علته دُوَاية. ومثله:
وهو إذا ما اهْتَافَ أو تَهيَّفا *** يَنفِي الدُّواياتِ إذا ترشَّفَا
عن كلِّ مصقولِ الكِساء قد صَفَا([6])
اهتاف: عَطِش. وعنى بالكساء الدُّواية.
القاموس المحيط:
و الكُسْوَةُ، بالضم ة بِدِمَشْقَ، والثَّوْبُ، ويُكْسَرُ ج كُساً وكِساءٌ. وكَسِيَ، كَرَضِيَ لَبِسَها،
كاكْتَسَى. وكساهُ: ألْبَسَه. ورجلٌ كاسٍ: ذُو كُسوةٍ. والكِساءُ، بالكسر: م ج: أكْسِيَةٌ، وبالفتح: المَجْدُ، والشَّرَفُ، والرِفْعَةُ. وهو أكْسَى منه: أكْثَرُ اكْتساءً، أو أكْثَرُ منه إعْطاءً للكُِسْوة.
وكاساه: فاخَرَهُ.
تاج العروس:
( والكسوة بالضم ة بدمشق ) والمشهور على الالسنة بالكسر وهو الموضع الذى كانت تعمل فيه كسوة الحرمين الشريفين سابقا وهى أول منزل للخارج من دمشق الى مصر ( و ) الكسوة ( الثوب ) الذى يلبس ( ويكسر ) والضم أشهر كما قاله ابن السيد وعند العامة الكسر أشهر ( ج كسا ) بالضم هو جمع الكسوة بالضم والكسر كما هو نص الصحاح ( وكسا ) بالكسر جمع كسوة نقله الصاغانى ومثله بشبرمة وبرام وبرقة وبراق وفى كتاب القالى كسا جمع كسوة هكذا مضبوط ( وكسى ) العريان ( كرضى لبسها ) قال الشاعر يكسى ولا يغرث مملوكها * إذا تهرت عندها الهاريه أنشده يعقوب ( كا كتسى وكساه ) اياه كسوا ( ألبسه ) قال ابن جنى اما كسى زيد ثوبا وكسوته ثوبا فانه وان لم ينقل بالهمزة فانه نقل بالمآل ألا تراه نقل من فعل الى فعل وانما جاز نقله لفعل لما كان فعل وأفعل كثيرا ما يعتقبان على المعنى الواحد نحو جد في الامر وأجد وصددته عن كذا وأصددته وقصر عن الشئ وأقصر وسحته الله وأسحته ونحو ذلك فلما كان فعل وافعل على
ماذ كرنا من الاعتقاب والتعاوض ونقل بأفعل نقل أيضا فعل نحو كسى وكسوته وشترت عينه وشترتها ( ورجل كاس ذوكسوة ) حمله سيبويه على النسب وجعله كطاعم وأنشد الجوهرى للحطيئة دع المكارم لا ترحل لبغيتها * واقعد فانك أنت الطاعم الكاسى * قلت وفيه خلاف لما أنشدناه من قوله يكسى ولا يغرث قال ابن سيده وقد ذكرنا في غير موضع أن الشئ انما يحمل على النسب إذا عدم الفعل قال الجوهرى قال الفراء يعنى المطعم المكسو كقولك ماء دافق وعيشة راضية لانه يقال كسى العريان ولا يقال كسا وفى الاساس كسا فهو كاس كحلا فهو حال ( والكساء بالكسر ) ممدودا ( م ) وهو اسم موضوع يقال كساء وكسا آن وكساوان والنبة إليه كسائي وكساوى قال الجوهرى أصله كسا ولانه من كسوت الا أن الواو لما جاءت بعد الالف همزت وأنشد القالى جزاك الله خيرا من كساء * فقد أدفأتني في ذا الشتاء فانك نعجة وأبوك كبش * وأنت الصوف من غزل النساء ( ج أكسية ) بغير همز ( و ) الكساء ( بالفتح ) ممدودا ( المجد والشرف والرفعة ) حكاه أبو موسى هرون بن الحرث قاله ابن دريد وتبعه القالى قال الازهرى وهو غريب ( و ) يقال ( هوأ كسى منه ) أي ( أكثرا كتساء ) منه ( أو أكثر منه اعطاء للكسوة ) من كسوته أكسوه ( وكاساه ) إذا ( فاخره ) وسا كاه إذا اضيق عليه في المطالبة عن ابن الاعرابي * ومما يستدرك عليه اكتسيته ثوبا ككسوته وتكسى بالكساء لبسه وهو أكسى من بصلة إذا لبس اثياب الكثيرة وهذا من النوادر واكتسى النصى بالورق لبسه عن أبى حنيفة واكتست الارض تم نباتها والتف حتى كأنها لبسته وهو مجاز وقول عمرو بن الاهتم فبات له دون الصبا وهى قرة * لحاف ومصقول الكساء رقيق له أي للضيف وأراد بمصقول الكساء اللبن تعلوه الدواية نقله الجوهرى وكسى كرضى كساء بالفتح شرف عن ابن القطاع وكساه شعرا مدحه به عنه أيضا وأبو الحسن الكسائي الامام المشهور هو على بن حمزة مولى بنى أسد لقبه بذلك شيخه حمزة كان إذا غاب يقول أين صاحب الكساء أو لانه أحرم في كساء مات بالرى هو ومحمد بن الحسن في يوم واحد والكسائي أيضا نسبة الى بيع الكساء ونسجه فمن ذلك محمد بن يحيى الكسائي الصغير قرأ عليه ابن شنبوذ واسمعيل بن سعيد الكسائي الجرجاني مؤلف كتاب البيان وآخرون وكسويه بفتح فضم جد أبى عثمان عمرو بن أحمد بن كسويه الكسوئى البغدادي روى عنه ابن يونس بمصر ومحمد ابن أحمد بن كسا الواسطي بالضم عن هشام بن عمار وعنه الاسماعيلي وابن السقاء ويسمى انظفر كسوة آدم وقال الفراء ومن العرب من يقول في تثنية الكساء كساوان

##### Türkçe

كسو
**كَسَا - يَكْسُو - كِسْوَة**
**كَسَا - يَكْسُوْ** + canlı + canlıyı: onu örter ve onu bir elbise yahut bir örtü yahut benzeriyle kaplar: kendisine hiçbir şey yapışmayan saf bir şeye gelir; sonra ona bir şeyi yapıştırır yahut onu giydirir de onu kaplar ve örter.
**كِسْوَة**: “**فِعْلة**” vezninde, “**كَسَا - يَكْسُو**”dan bir defalık (marraya) isim-fiildir; ve ondan “mef‘ûl” manasındadır: özel örtü: başka bir şeyi kaplamak ve örtmek için kullanılan şey: elbiseden yahut yapıştırma maddelerinden kullanılan şey.
Ve lafız, “örtülen cismin şeklini alan, ona yapışan ve ona kendi şeklini veren elbise, örtü ve kaplama” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**كَسَا - يَكْسُوْ**، **جَلَبَ - يَجْلُبُ**، **لَبِسَ - يَلْبَسُ**، **قمَصَ - يَقْمُصُ**، **كَمَّ  - يَكُمُّ**، **نَعِلَ - يَنْعَلَ**

**كسا - يكسو**
 	﴿Yahut o kimse gibi ki bir köyün üzerine uğradı; o, çatılarının üzerine çökmüş (harap) idi; dedi ki: “Bunu ölümünden sonra Allah nasıl diriltir?” Derken Allah onu yüz yıl öldürdü; sonra onu diriltti; dedi ki: “Ne kadar kaldın?” Dedi ki: “Bir gün yahut günün bir kısmı kadar kaldım.” Dedi ki: “Hayır, yüz yıl kaldın; yiyeceğine ve içeceğine bak, bozulmamıştır; eşeğine de bak; ve seni insanlar için bir âyet kılalım; kemiklere bak, onları nasıl kaldırıp birleştiriyoruz; sonra onları etle **نكسوها**.” Derken ona (hakikat) açıklanınca dedi ki: “Allah’ın her şeye kadir olduğunu bilirim.” (259)﴾ **البقرة** ﴿Sonra nutfeyi alaka yarattık; alakayı mudğa yarattık; mudğayı kemikler yarattık; sonra kemikleri etle **فكسونا**; sonra onu başka bir yaratılışla inşa ettik; yaratıcıların en güzeli olan Allah ne yücedir (14)﴾ **المؤمنون**
 	﴿Sefihlere, Allah’ın sizin için ayakta durma (geçim) kıldığı mallarınızı vermeyin; onlara ondan rızık verin ve onları **اكسوهم**; ve onlara uygun bir söz söyleyin (5)﴾ **النساء**
**كسوة - كسوتهن**
 ﴿Anneler, emzirmeyi tamamlamak isteyen kimse için, çocuklarını iki tam yıl emzirirler; doğan çocuk kendisine ait olan kimseye, onların rızıkları ve onların **كسوتهن**’i örfe göre (görevi) vardır; hiçbir nefis gücünün yettiğinden başkasıyla yükümlü kılınmaz; bir anne çocuğu sebebiyle zarara uğratılmaz, ne de çocuk kendisine ait olan kimse çocuğu sebebiyle; vârise de bunun benzeri vardır; eğer ikisi rıza ve danışma ile sütten kesmek isterlerse, ikisine de günah yoktur; eğer çocuklarınızı sütanneye vermek isterseniz, örfe göre verdiğinizi teslim ettiğinizde size günah yoktur; Allah’tan sakının ve bilin ki Allah yaptıklarınızı görendir (233)﴾ **البقرة** ﴿Allah sizi yeminlerinizdeki lağvdan dolayı sorumlu tutmaz; fakat sizi yeminleri bağladığınız şeyle sorumlu tutar; onun kefareti, ailenize yedirdiğinizin orta hâllisinden on yoksulu doyurmak yahut onları **كسوتهم** yahut bir köle azat etmektir; kim bulamazsa üç gün oruçtur; bu, yemin ettiğinizde yeminlerinizin kefaretidir; yeminlerinizi koruyun; Allah size âyetlerini böyle açıklar, umulur ki şükredersiniz (89)﴾ **المائدة**

**مختار الصحاح**
● [**كسأ**] **ك س أ**: **الكِسْوةُ** kâfın kesresi ve zammıyla, **الكُسًا**’nın bir tanesidir; ve “ona bir elbise giydirdim” manasında **كَسَوْتُهُ** bir elbiseyi **كِسْوةً** (kesre ile); böylece o **فاكْتَسَى**; ve **الكِسَاءُ**, **الأكسِسيَةِ**’nin bir tanesidir; ve **تكسَّى** **بالكساء**: onu giydi; ve **كَسِيَ** çıplak: yani **اكتْتسَسَى**; ve babı **صدي**’dir; ve ondan Hutay’e’nin sözü:
دع المكارم لا ترحل لبغيتها واقعد فإنك أنت الطاعم الكاسي
Dedi ki: **الفرَّاء** “**المَكْسُوَّ**” demektir; “**ماء دافق**” ve “**عيشة راضية**” gibi. Dedim ki: **الفراء**’ın te’vile gittiği şeye ihtiyaç yoktur; o, hakikati üzeredir; manası **المكتسي**’dir.

**الراغب**
**كسا**
- **الكساء** ve **الكسوة**: elbise. Yüce Allah dedi ki: ﴿**أو كسوتهم أو تحرير رقبة**﴾ [**المائدة/ 89**]; ve “onu giydirdim” **كسوته** ve “giyindi” **اكتسى**. Dedi ki: ﴿**وارزقوهم فيها واكسوهم**﴾ [**النساء/5**], ﴿**فكسونا العظام لحما**﴾ [**المؤمنون/14**]; ve yer bitkiyle **واكتست**; ve şairin sözü:
- 385 - فبات له دون الصبا وهي قرة * لحاف ومصقول الكساء رقيق
(Beyit, Amr b. el-Ehtem’indir; o, muhadram bir şairdir; Mufaddaliyye kasidesindendir; başlangıcı:
ألا طرقت أسماء وهي طروق * وبانت على أن الخيال يشوق
Beyit Mufaddaliyât’ta s. 127; el-Mucmel 3/784; el-Lisân (**كسأ**) ve el-Me‘ânî el-Kebîr 1/398’dedir.
Beyit, Amr b. el-Ehtem’in Mufaddaliyye’sindendir. Mufaddaliyât s. 127)
Böylece denildi ki: süt üzerine, üzerine **الدواية** çıktığında kinayedir (Tebrîzî dedi ki: yani misafire, rüzgârın eziyetini defetmede—o soğuktur—bir **لحاف** oldu; yani onunla örtünülen bir örtü. Asma‘î dedi ki: **الكساء** ile **الدواية**’yi kastetti; o, süt soğuduğunda onun üzerine çıkan ince deridir. Bak: Tebrîzî’nin Şerhu’l-Mufaddaliyât’ı 2/609); ve başkasının sözü:
- 386 - حتى أرى فارس الصموت على * أكساء خيل كأنها الإبل
(Beyit, el-Muthallam b. Amr et-Tenûhî’nindir; ve denilir ki: el-Berîk b. ‘Iyâd el-Huzelî’nindir.
El-Mucmel 3/784; el-‘Ubâb ez-Zâhir (**كسأ**), el-Lisân (**كسأ**), et-Tâc (**كسأ**); ve el-Merzûkî’nin Şerhu’l-Hamâse’si 1/479; ve Şerhu Eş‘âri’l-Huzeliyyîn 2/759’dedir.)
Denildi ki: manası “topukları üzerindedir”; aslı, develerin koşulup tozu kaldırmasıdır; o da onların üzerine çıkar ve onları örter; sanki develerin **إكساء**’ını, yani tozdan elbiselerini üstlenmiş gibidir.

**ملخص اللسان:**
1.     **الكِسْوةُ** ve **الكُسْوةُ**: elbise; **الكُسا**’nın bir tanesi; ve onun farklı manaları vardır. Denir: “Falana elbise yahut elbiseler giydirdim” manasında **كَسَوْت** falanı **أَكْسُوه** **كِسْوةً**; böylece o **فاكْتَسى**.
2. Ve denir: yer bitkiyle **اكتَسَتِ**; yani onunla örtündü.
3.     **الكُسا**: **الكُسوة**’nin cem‘idir. Ve **كَسِيَ** falan **يَكْسى**: yani **اكْتَسَى**; ve denildi ki: **كَسِيَ**: **الكُسوة**’yi giydi.
4.      Ve **رجل كاسٍ**: **ذو كُسوة**.

**لسان العرب**
● - **كسا**: **الكِسْوةُ** ve **الكُسْوةُ**: elbise; **الكُسا**’nın bir tanesi. **الليث** dedi ki: ve onun farklı manaları vardır. Denir: “Falana elbise yahut elbiseler giydirdim” manasında **كَسَوْت** falanı **أَكْسُوه** **كِسْوةً**; böylece o **فاكْتَسى**. Ve **اكتَسى** falan: **الكِسُوْة**’yi giydi; **رؤبة** öküzü ve köpekleri vasfederek dedi:
قد كَسا فيهن صِبْغاً مُرْدِعاً
yani onlara taze kan giydirdi; ve yaban eşeğini ve dişilerini vasfederek dedi:
يَكْسُوه رَهْباها إِذا تَرَهَّبا،  على اضْطِرامِ اللُّوحِ، بَوْلاً زَغْرَبا
**يكسوه رَهْباها**: yani üzerine işerler. Ve denir: yer bitkiyle **اكتَسَتِ**: yani onunla örtündü. Ve **الكُسا**: **الكُسوة**’nin cem‘idir. Ve **كَسِيَ** falan **يَكْسى**: yani **اكْتَسَى**; ve denildi ki: **كَسِيَ**: **الكُسوة**’yi giydi; dedi ki:
يَكْسى ولا يَغْرَثُ مملوكُها،  إِذا تَهَرَّت عَبْدَها الهارِيهْ
Bunu Yakub rivayet etti. Ve **واكْتَسى**: **كَكَسِيَ**; ve **كَساه** onu **كَسْواً**. **ابن جني** dedi ki: “**كَسِيَ** Zeyd bir elbise” ve “ona bir elbise giydirdim” **كَسَوْته**; her ne kadar hemze ile nakledilmemişse de, misal ile nakledilmiştir; görmez misin, **فَعِلَ**’den **فَعَلَ**’a nakledilmiştir; ve onun **فَعَلَ** ile nakli, **فَعَلَ** ve **أَفْعَلَ**’ın çoğu kez tek bir mana üzerinde birbirini takip etmesi sebebiyle caiz oldu; “işte ciddileşti” **جَدَّ** ve “ciddileşti” **أَجَدَّ** gibi; “onu şundan çevirdim” **صدَدْته** ve “onu çevirdim” **أَصدَدْته**; “şeyden kısaldı/geri kaldı” **قصر** ve “kısaldı” **أَقْصَر**; “Allah onu yok etti” **سَحَته** ve “yok etti” **أَسْحَته** ve bunun benzerleri. Böylece **فَعَلَ** ve **أَفْعَلَ** dediğimiz şekilde birbirini takip ve birbirinin yerine geçme üzere olunca ve **أَفْعَلَ** ile nakledilince, **فَعِلَ** da **يَفعَل** üzere nakledildi; **كَسِيَ** ve **كَسَوْتُه** gibi; ve “gözü şaşı oldu” **شَتِرَت** ve “onu şaşı yaptım” **شَتَرْتها**; ve “ödünç verdi” **عارَتْ** ve “ödünç verdim” **عُرْتها**. Ve **رجل كاسٍ**: **ذو كُسوة**; Sîbeveyh onu nisbet üzerine حمل etti ve onu **كَطاعِم** gibi yaptı; bu, bizim “**يَكْسى ولا يَغْرَثُ**” sözünden naklettiğimize muhaliftir. **ابن سيده** dedi ki: başka yerlerde zikrettik ki, şey ancak fiil bulunmadığında nisbet üzerine حمل edilir. Ve denir: “Falan, bir soğandan daha **أَكْسى**’dır”: yani çok elbise giydiğinde. Dedi ki: bu, **المُكْتَسِي** için “**كاسٍ**” denilmesinin nadirlerindendir, onun manasıyla. Ve denir: “Falan, falandan daha **أَكسى**’dır”: yani **الكُسوة** vermede daha çoktur; “ona giydirdim” **كَسَوْتُه** “ona giydiririm” **أَكْسُوه**’dan. Ve “Falan, falandan daha **أَكسى**’dır”: yani ondan daha çok **اكْتِساء** eder. Ve Hutay’e’nin sözü hakkında dedi:
دَعِ المَكارِمَ لا تَرْحَلْ لبُغْيَتها،  واقْعُدْ فإِنَّك أَنتَ الطاعِمُ الكاسِي
yani **المُكْتَسي**. **الفراء** dedi ki: “**المَكْسُوَّ** demektir”; “**ماء دافِقٌ**” ve “**عيشةٌ راضِيةٌ**” demen gibi; çünkü “çıplak giyindi” **كَسِيَ العُرْيانُ** denir, “giydirdi” **كَسا** denmez. Hadiste: “**ونِساءٍ كاسِياتٍ عارِياتٍ**”: yani Allah’ın nimetlerinden **كاسِياتٌ**, şükürden **عارِياتٌ**; ve denildi ki: bedenlerinin bir kısmını açmaları ve başörtülerini arkalarından sarkıtmalarıdır; böylece onlar, çıplak gibi giyiniklerdir; ve denildi ki: ince elbiseler giyerler; altındaki bedenlerini vasfeder; böylece onlar zahirde **كاسِياتٌ**, manada **عارِياتٌ**. **ابن بري** dedi ki: **كَسِيَ يَكْسَى** denir; **عَرِيَ يَعْرَى**’nın zıddıdır. Sa‘îd b. Mashûc eş-Şeybânî dedi ki:
لَقَدْ زادَ الحَياةَ إِليَّ حُبّاً  بَناتي، أَنَّهُنَّ من الضِّعافِ
مَخافةَ أَن يَرَيْنَ البُؤسَ بَعْدي،  وأَن يَشْرَبْنَ رَنْقاً بعدَ صافِ
وأَن يَعْرَيْنَ، إِنْ كَسِيَ الجَواري،  فَتَنْبُو العينُ عَن كَرَمٍ عجافِ
Ve **واكْتَسى النَّصِيُّ بالوَرق**: onu giydi; Ebû Hanîfe’den. Ve yer **واكْتَسَتِ**: bitkisi tamam oldu ve sarıldı; sanki onu giymiş gibi. Ve **الكِساء**: bilinen (şey); **الأَكْسِية**’nin bir tanesi; vaz‘ edilmiş bir isimdir; **كِساءٌ** ve **كِساءَان** ve **كِساوانِ** denir; ona nisbet **كِسائيٌّ** ve **كِساوِيٌّ**’dir; aslı **كِساوٌ**’dur; çünkü “giydirdim” **كَسَوْتُ**’tandır; ancak vav, eliften sonra gelince hemzelendi. Ve **تَكَسَّيْتُ بالكِساء**: onu giydim. Amr b. el-Ehtem’in sözü:
فبَاتَ له دونَ الصَّبا، وهي قُرَّةٌ،  لِحافٌ، ومَصْقولُ الكِساء رَقِيقُ
**الدُّوايةُ**’nin üstüne çıktığı sütü kastetti. **ابن بري** dedi ki: onun rivayetinin doğrusu “**وبات له**”dir; yani misafir için; ve ondan önce:
فباتَ لَنا منها، وللضَّيْف مَوْهناً،  شِواءٌ سَمِينٌ زاهِقٌ وغَبُوقُ
**ابن الأَعرابي**: **كاساهُ**: onunla övünmede yarıştı; ve **ساكاه**: talepte ona daralttı; ve **سَكا**: cismi küçüldü. **التهذيب**: Ebû Bekir **الكَساء** (kâfın fethiyle, medli): yücelik, şeref ve yükseklik; bunu Ebû Mûsâ Hârûn b. el-Hâris hikâye etti. **الأَزهري** dedi ki: bu gariptir. Ve **الأَكْساء**: taraflar; tekili **كُسْء**; o, hemzede de zikredilmiştir; ve o yâîdir. Ve **الكُسْيُ**: kalçanın arkası; ve denildi ki: her şeyin arkası; cem‘i **أَكساء**. **الشماخ** dedi ki:
كأَنّ على أَكْسائِها، من لُغامِها،  وخِيفةَ خِطْمِيٍّ بماء مُبَحْزَجِ
Ve Sa‘leb hikâye etti: **رَكِبَ كَساه**
(* “**ركب كساه**” sözü: bu doğrusudur; Kâmûs’ta: **أكساءه**; şârihi onda hata etmiştir; asılda fetha ile ضبط edilmiştir; belki zamme iledir.)
yani ensesi üzerine düştüğünde; ve o yâîdir; çünkü yâ’sı lâm’dır. **ابن سيده** dedi ki: eğer vav üzerine حمل edilseydi bir vecih olurdu; çünkü **كَسا**’da vav, yâ’dan daha çoktur. Ve **ابن الأَعرابي**’nin hikâye ettiği **رَكِبَ كُسْأَه** hemzelidir; onun zikri yerinde daha önce geçti.

**مقاييس اللغة:**
(**كسا**) kâf, sîn ve illetli harf……([4])
Hemzeli olmayan şeye gelince: ondan **الكُسْوة** ve **الكِساء** bilinen (şey)dir. Şair dedi ki([5]):
فباتَ لـه دون الصَّبَا وهي قَرَّةٌ *** لحافٌ ومصقولُ الكساءِ رقيقُ
Bu yerde **مصقول الكِساء** ile, üzerine **دُوَاية** çıkmış bir sütü kastetti. Ve bunun benzeri:
وهو إذا ما اهْتَافَ أو تَهيَّفا *** يَنفِي الدُّواياتِ إذا ترشَّفَا
عن كلِّ مصقولِ الكِساء قد صَفَا([6])
**اهتاف**: susadı. Ve **الكساء** ile **الدُّواية**’yi kastetti.

**القاموس المحيط:**
Ve **الكُسْوَةُ**, zamme ile, Dımaşk’ta; ve elbise; ve kesrelenir; cem‘i **كُساً** ve **كِساءٌ**. Ve **كَسِيَ**, **كَرَضِيَ** (gibi): onu giydi; **كاكْتَسَى**. Ve **كساهُ**: onu giydirdi. Ve **رجلٌ كاسٍ**: **ذُو كُسوةٍ**. Ve **الكِساءُ**, kesre ile: cem‘inin cem‘i: **أكْسِيَةٌ**; ve fetha ile: yücelik, şeref ve yükseklik. Ve o, ondan daha **أكْسَى**’dır: daha çok giyinme; yahut **الكُِسْوة** vermede ondan daha çok.
Ve **كاساه**: onunla övünmede yarıştı.

**تاج العروس:**
(**والكسوة بالضم ة بدمشق**) ve dillerde meşhur olan kesre iledir; o, daha önce Haremeyn-i Şerîfeyn’in **كسوة**’sinin yapıldığı yerin adıdır; ve o, Dımaşk’tan Mısır’a çıkan için ilk menzildir. (**و**) **الكسوة** (elbise): giyilen şey. (**ويكسر**) ve zamme daha meşhurdur; İbn es-Seyyid’in dediği gibi; avam yanında kesre daha meşhurdur. (**ج كسا**) zamme ile: zamme ve kesre ile **الكسوة**’nin cem‘idir; **الصحاح**’ın nassı üzere. (**وكسا**) kesre ile: **كسوة**’nin cem‘idir; bunu es-Sâğânî nakletti; ve onu “**بشبرمة وبرام وبرقة وبراق**” ile benzetti; ve el-Kâlî’nin kitabında: **كسا** “**كسوة**”nin cem‘idir; böyle ضبط edilmiştir. (**وكسى**) çıplak (**كرضى لبسها**): onu giydi; şair dedi ki:
يكسى ولا يغرث مملوكها * إذا تهرت عندها الهاريه
Bunu Yakub rivayet etti. (**كا كتسى وكساه**) onu **كسوا**: (onu giydirdi). **ابن جنى** dedi ki: “**كسى** Zeyd bir elbise” ve “ona bir elbise giydirdim” **كسوته**; her ne kadar hemze ile nakledilmemişse de, âkıbet ile nakledilmiştir; görmez misin, **فعل**’den **فعل**’e nakledilmiştir; ve onun **فعل**’e nakli, **فعل** ve **أفعل**’in çoğu kez tek bir mana üzerinde birbirini takip etmesi sebebiyle caiz oldu; “işte ciddileşti” **جد** ve “ciddileşti” **أجد** gibi; “onu şundan çevirdim” **صددته** ve “onu çevirdim” **أصددته**; “şeyden kısaldı” **قصر** ve “kısaldı” **أقصر**; “Allah onu yok etti” **سحته** ve “yok etti” **أسحته** ve bunun benzerleri. Böylece **فعل** ve **افعل** dediğimiz şekilde…
Ve **رجل كاس ذوكسوة**: Sîbeveyh onu nisbet üzerine حمل etti ve onu **كطاعم** gibi yaptı; el-Cevherî Hutay’e için şu beyti rivayet etti:
دع المكارم لا ترحل لبغيتها * واقعد فانك أنت الطاعم الكاسى
Dedim ki: onda, bizim “**يكسى ولا يغرث**” sözünden naklettiğimize muhalefet vardır. **ابن سيده** dedi ki: başka yerlerde zikrettik ki, şey ancak fiil bulunmadığında nisbet üzerine حمل edilir. El-Cevherî dedi ki: **الفراء** dedi: “yediren, giydirilen” demektir; “**ماء دافق**” ve “**عيشة راضية**” gibi; çünkü “çıplak giyindi” **كسى العريان** denir, “giydirdi” **كسا** denmez. Ve **الاساس**’ta: “**كسا**; o hâlde o **كاس**’dır; ‘**حلا**; o hâlde o **حال**’ gibi.” (**والكساء بالكسر**) medli: (bilinen) (isim); vaz‘ edilmiş bir isimdir; **كساء** ve **كسا آن** ve **كساوان** denir; ona nisbet **كسائي** ve **كساوى**. El-Cevherî dedi ki: aslı **كساو**’dur; çünkü “giydirdim” **كسوت**’tandır; ancak vav, eliften sonra gelince hemzelendi. El-Kâlî rivayet etti:
جزاك الله خيرا من كساء * فقد أدفأتني في ذا الشتاء
فانك نعجة وأبوك كبش * وأنت الصوف من غزل النساء
(**ج أكسية**) hemzesiz. (**و**) **الكساء** (fetha ile) medli: (yücelik, şeref ve yükseklik). Bunu Ebû Mûsâ Hârûn b. el-Hâris hikâye etti; İbn Düreyd söyledi ve el-Kâlî ona tâbi oldu. **الازهرى** dedi ki: bu gariptir. (**و**) denir: “o, ondan daha **أ كسى**’dır”: yani ondan daha çok giyinmedir; yahut **الكسوة** vermede ondan daha çoktur; “ona giydirdim” **كسوته** “ona giydiririm” **أكسوه**’dan. (**وكاساه**) olduğunda: onunla övünmede yarıştı. Ve **سا كاه**: talepte ona daralttı; İbn el-A‘râbî’den. * Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: “ona bir elbise giydirdim” **اكتسيته ثوبا**: “ona giydirdim” **كسوته** gibi. Ve **تكسى بالكساء**: onu giydi. Ve “o, bir soğandan daha **أكسى**’dır”: yani çok elbise giydiğinde; bu, nadirlerdendir. Ve **واكتسى النصى بالورق**: onu giydi; Ebû Hanîfe’den. Ve yer **واكتست**: bitkisi tamam oldu ve sarıldı; sanki onu giymiş gibi; bu mecazdır. Ve Amr b. el-Ehtem’in sözü:
فبات له دون الصبا وهى قرة * لحاف ومصقول الكساء رقيق
“ona” yani misafire; ve **مصقول الكساء** ile, üzerine **الدواية** çıkan sütü kastetti; el-Cevherî nakletti. Ve **كسى** **كرضى**: fetha ile **كساء**: şeref; İbn el-Kattâ‘dan. Ve **كساه شعرا**: onu bir şiirle örttü; yani onunla onu övdü; ondan da. Ve meşhur imam Ebû’l-Hasen **الكسائي**: o, Benî Esed’in mevlâsı Ali b. Hamza’dır; ona bu lakap, şeyhi Hamza tarafından verilmiştir; o, kaybolduğunda “**صاحب الكساء** nerede?” derdi; yahut bir **كساء** içinde ihrama girdiği için. Rey’de öldü; o ve Muhammed b. el-Hasen aynı günde (öldüler). Ve **الكسائي** nisbeti, **الكساء** satmaya ve onu dokumaya da nisbet olur; bundan: Muhammed b. Yahyâ **الكسائي الصغير**; İbn Şenbûz ona okudu; ve İsmâ‘îl b. Sa‘îd **الكسائي الجرجاني** “el-Beyân” kitabının müellifi; ve başkaları. Ve **كسويه** (fetha sonra zamme ile): Ebû Osman Amr b. Ahmed b. **كسويه** el-Kesûî el-Bağdâdî’nin dedesidir; İbn Yûnus ondan Mısır’da rivayet etti. Ve Muhammed b. Ahmed b. **كسا** el-Vâsitî (zamme ile) Hişâm b. ‘Ammâr’dan; ondan da el-İsmâ‘îlî ve İbn es-Sekkâ’; ve “**انظفر كسوة آدم**” diye isimlendirilir. Ve **الفراء** dedi ki: Araplardan, **الكساء**’ın tesniyesinde **كساوان** diyen vardır.
