# كشح (ك-ش-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B4%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - ش - ح
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AD/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والكاف والشين مهما
ح ش ك، ك ش ح، ش ح ك مستعملات
حشك:
الحَشَكُ: تَرْكُكَ النّاقَةَ لا تَحلُبُها حتّى يجتَمع لَبَنُها، وهي مَحْشُوكةٌ. والحَشَك: اسم للدِرّةِ المُجتَمعة، قال:
غَدَتْ وهي مَحشُوكةٌ حافِلٌ		فراحَ الذِئارُ عليها صَحيحا
كشح:
الكَشْحُ: من لَدُن السُرَّةإلى المَتْن ما بَيْنَ الخاصِرة إلى الضِلَع الخَلْف، وهو مَوضِع مَوقِع السَّيْف إلى المُتَقَلِّد.
وطَوَى فلانٌ كَشْحَه على أمر: إذا استَمَرَّ عليه وكذلك الذاهب القاطع. والكاشِح: العَدوٌ، قال:
فذَرْني ولكنْ ما تَرَى رَأْيَ كاشحٍ		يَرَى بيننا من جهلِه دقَّ مَنْشِـمِ
ويقال: طَوَى كَشْحَه عَنّي: إذا قَطَعَكَ وعاداكَ. وكاشَحَني فلانٌ بالعَداوة.
شحك:
الشَّحْكُ: من الشِّحاك، تقول:شَحَكْتُ الجَدْيَ: وهو عُودٌ يُعَرَّض في فَمِهِ يَمْنَعُه من الرِّضاع.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الكاف** ve **الشين** birlikte

**ح ش ك**، **ك ش ح**، **ش ح ك** kullanılanlardır
**حشك**:
**الحَشَكُ**: Senin dişi deveyi, sütü toplanıncaya kadar onu sağmaman; o da **مَحْشُوكةٌ**dur. Ve **الحَشَك**: toplanmış **الدِرّةِ** için bir isimdir; dedi ki:
غَدَتْ وهي **مَحشُوكةٌ** حافِلٌ		فراحَ الذِئارُ عليها صَحيحا

**كشح**:
**الكَشْحُ**: göbekten **المَتْن**e kadar; **الخاصِرة** ile arka kaburga arasında olan; ve o, kılıcın yerinin, kuşanan kimseye isabet ettiği yerdir.
Ve falan kimse bir iş üzerine **كَشْحَه**’ini dürdü: onun üzerinde devam ettiğinde; ve aynı şekilde giden, kesip geçen. Ve **الكاشِح**: düşmandır; dedi ki:
فذَرْني ولكنْ ما تَرَى رَأْيَ كاشحٍ		يَرَى بيننا من جهلِه دقَّ مَنْشِـمِ
Ve denilir: **كَشْحَه**’ini benden dürdü: seni kestiğinde ve sana düşmanlık ettiğinde. Ve falan kimse bana düşmanlık ile **كاشَحَ** etti.

**شحك**:
**الشَّحْكُ**: **الشِّحاك**tandır; dersin ki: **شَحَكْتُ** oğlağı: o, ağzına enlemesine konulan bir çubuktur; onu emmeden men eder.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AD/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الكَشْحُ: ما بين الخاصرة إلى الضلعِ الخَلْفِ. وطوى فلان عَنِّي كَشْحَهُ، إذا قَطَعَكَ. وطويتُ كَشْحي على الأمر، إذا أضْمَرْتَهُ وسَتَرْتَهُ. والكَشَحُ بالتحريك: داءٌ يصيب الإنسان في كَشْحِهِ فيُكوى. وقد كُشِحَ الرجل كَشْحاً، إذا كُوِيَ منه. والكِشاحُ: سِمَةٌ في الكَشْحِ. والكاشِحُ: الذي يضمر لك العداوة. يقال: كَشَحَ له بالعداوة وكاشَحَهُ، بمعنًى. وكُشِحَ القومُ عن الماء فانْكَشَحوا، أي تفرَّقوا عنه. ومرَّ فلان يَكْشَحُهُمْ، أي يفرِّقهم ويطرُدهم.

##### Türkçe

**الكَشْحُ**: böğür ile arka kaburga arasındaki şeydir. Ve falan kimse benden **كَشْحَهُ**’unu kıvırdı; seni kestiği (ilişiğini kestiği) zaman. Ve ben işi üzerine **كَشْحي**’mi kıvırdım; onu içimde gizlediğin ve örttüğün zaman. Ve harekeli olarak **الكَشَحُ**: insanın **كَشْحِهِ**’nde ona isabet eden bir hastalıktır; bundan dolayı dağlanır. Ve adam **كُشِحَ** **كَشْحاً**; ondan (o yerden) dağlandığı zaman. Ve **الكِشاحُ**: **الكَشْحِ**’de bir damgadır (nişandır). Ve **الكاشِحُ**: sana düşmanlığı içinden gizleyendir. Denir ki: ona düşmanlıkla **كَشَحَ** ve onu **كاشَحَهُ**; (ikisi) bir anlamdadır. Ve kavim sudan **كُشِحَ** da **انْكَشَحوا**; yani ondan dağıldılar. Ve falan kimse onları **يَكْشَحُهُمْ** olarak geçti; yani onları dağıtır ve onları kovar.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AD/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الحاء والكاف والشين
حشك ، حكش ، شحك ، كشح : مستعملات .
حشك : قال الليث : الحَشَك : تَرْكُكَ الناقةَ لا تَحْلُبها حتى يجتمع لبنُها ، فهي محشوكة . قال : والحَشَك الاسم للدِّرَّة المجتمعة وأنشد :
غَدتْ وهي محشوكَةٌ حَافلٌ
فراحَ الذِّئارُ عليها صحيحا
الذِّئَارُ : البَعَر الذي يُلْطَخ به أَطْبَاءُ الناقة لئلا يؤثِّر الصِّرَارُ فيها .
وقال أبو عُبَيد : الحَشَكُ : الدِّرَّةُ . حَشَكَت الناقة تَحْشِك حَشَكاً .
وقال زُهير :
كما استغاث بِسَيْءٍ فَزُّ غَيْطَلَةٍ
خاف العيون ولم يُنْظَرْ به الحَشَكُ
قال ابن السكيت : أراد الحَشْكَ فحركه للضرورة . أبو عبيد عن الفراء : حَشَكَ القَوْم وحشدوا بمعنى واحد .
قال : وقال الأصمعي : حَشَكَتِ النخلةُ إذا كَثُر حَمْلُها .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : مِن دُعائهم : ( اللهم اغفر لي قبل حشك النفس وأزِّ العروق ) . قال : الحَشْكُ : النَّزْعُ الشديد .
وقال الأصمعي : الرِّياحُ الحَوَاشِكُ : المختلفة ، ويقال : الشديدة .
وقال أبو زيد : حَشَكَتِ الرِّيحُ تَحْشِك حَشْكاً إذا ضَعُفَت .
وقال غيره : قَوْسٌ حاشِكٌ وحاشكةٌ إذا كانت مُواتية للرَّامي فيما يريد .
وقال أسامة الهذلي :
له أسهمٌ قد طَرَّهُنَّ سَنِينُه
وحاشِكةٌ تَمْتَدُّ فيها السَّواعد
والحَشْك . النَّزعُ الشَّدِيد . ويقال : أَحْشَكْتُ الدَّابة إذا أقْضَمْتَها فَحَشِكَتْ أي قَضَمتْ .
حكش : قال ابن دريد : رجل حَكِشٌ مثل قولهم حَكِر وهو اللَّجوجُ والحَكِشُ والعَكِشُ : الذي فيه الْتِوَاءٌ على خَصْمِه .
كشح : قال ابن السكيت : مرَّ فلانٌ يَشُلُّهم ومرَّ يَشْحَنُهم ومرَّ يَكْشَحُهُم أي يطردُهم . قال والكاشح : المتولِّي عنك بوُدِّه . يقال : كَشَحَ عن الماء إذا أَدْبَرَ عنه . أبو عُبيد عن الأصمعي : كَشَحَ الرّجلُ والقوم عن الماء إذا ذهبوا عنه .
وقال الليث : الكَشْحُ : ما بين الخاصرة إلى الضِّلَعِ الْخَلْفِ ، وهو من لَدُن السُّرَّة إلى المَتْن ، وهما كَشْحان وهو موقع السيف من المُتَقَلِّد ، ويقال : طوى فُلانٌ
كشحَه عَلَى أمرٍ إذا استمر عليه ، قال : وكذلك الذَّاهِبُ القاطع . يقال : طوى عنِّي كَشْحَه . إذا قطعة وعاداك . ومنه قول الأعشى :
وكان طَوَى كَشْحاً وأَبَّ لِيَذّهَبا
قلت يحتمل قوله وكان طوى كَشْحاً أي عزم على أمْر واستمرت عزيمته .
ويقال : طوى كَشْحاً على ضِغْنٍ إذا أضْمَرَهُ ، ومنه قول زهير :
وكَان طوَى كَشْحاً على مُسْتَكِنَّةٍ
فلا هو أبداها ولم يتقَدَّم
ويقال : طوَى كَشْحَه عنه إذا أعْرَض عنه .
أبو عُبيد عن الأصمعي : الكاشِحُ : العَدُوُّ المُبْغِضُ .
وروى أبو نصر عنه : سُمِّي العَدُوُّ كَاشِحاً : لأنه وَلاَّكَ كَشْحَه وأعرض عنك .
وقال ابن الأعرابي : قال المُفَضَّل : الكَاشِحُ لصاحبه مأخوذ من المِكْشَاحِ ، وهو الفأْسُ .
والكُشاحَةُ : المُقَاطَعَةُ : وقال بعضهم : سُمِّي العَدُوُّ كَاشِحاً لأنه يَخْبَأُ العداوة في كَشْحه وفيه كبِدُه ، والكَبِدُ : بَيْتُ العداوة والبغْضَاءِ : ومنه قيل للعدُوِّ : أَسْوَدُ الكبد كأنَّ العداوة أحرقت كَبِدَه . وقال الأعشى :
فما أَجَشَمْتُ مِن إتْيَان قومٍ
هْمُ الأعداءُ والأكْبَادُ سُودُ
وجَمَلٌ مكْشُوحٌ : وُسِم بالكُشَاحِ في أسْفَلِ الضُّلوع وإبِلٌ مُكَشَّحَةٌ ومُجَنَّبَةٌ .
شحك : الليث : الشِّحَاكُ والشَّحْكُ . يقال : شَحَكْتُ الجَدْي ، وهو عودٌ يُعَرَّضُ في فَمِ الجَدْي يَمْنَعُه من الرَّضَاع .
ثعلب عن ابن الأعرابي : يُقال لِلْعُوْد الذي يدخل في فم الفصيلِ لِئَلاَّ يَرْضَع أُمَّه : شِحَاكٌ وحِناكٌ وشِبَامٌ وشِجارٌ ، وقال غيره : شَحَكَت الدَّابة إذا أدخلتْ ذَنَبَها بين رجليها ، وأنشد :
يأوِي إذا شَحَكت إلى أطْبَائِهَا
سَلِبُ العَسِيب كَأَنَّه ذُعْلُوق

##### Türkçe

**باب الحاء والكاف والشين**
**حشك** ، **حكش** ، **شحك** ، **كشح** : kullanımdadırlar.

**حشك** : Leys dedi: **الحَشَك**: senin, devenin sütünü toplanıncaya kadar onu sağmaman; o da **محشوكة** olur. Dedi: ve **الحَشَك** toplanmış **الدِّرَّة** için isimdir; ve şu beyti delil getirdi:
غَدتْ وهي محشوكَةٌ حَافلٌ
فراحَ الذِّئارُ عليها صحيحا
**الذِّئَارُ**: **الصِّرَارُ** onun üzerinde etki etmesin diye devenin **أَطْبَاءُ**’sına sürülen dışkıdır.

Ebû Ubeyd dedi: **الحَشَكُ**: **الدِّرَّةُ**’dir. **حَشَكَت** deve **تَحْشِك** **حَشَكاً**.

Züheyr dedi:
كما استغاث بِسَيْءٍ فَزُّ غَيْطَلَةٍ
خاف العيون ولم يُنْظَرْ به الحَشَكُ
İbnü’s-Sikkît dedi: **الحَشْكَ**’yı kastetti; zaruret için onu harekeledi. Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: **حَشَكَ** kavim ve **حشدوا** tek bir mânâdadır.

Dedi: ve Asmaî dedi: **حَشَكَتِ** hurma ağacı, yükü çoğaldığı zaman.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: onların dualarındandır: ( اللهم اغفر لي قبل **حشك النفس** وأزِّ العروق ). Dedi: **الحَشْكُ**: şiddetli çekip koparmadır.

Asmaî dedi: **الرِّياحُ الحَوَاشِكُ**: farklı olanlardır; ve denilir: şiddetli olanlar.

Ebû Zeyd dedi: **حَشَكَتِ** rüzgâr **تَحْشِك** **حَشْكاً**; zayıfladığı zaman.

Başkası dedi: **قَوْسٌ حاشِكٌ** ve **حاشكةٌ**; atıcının istediği hususta uygun olduğu zaman.

Üsâme el-Hüzelî dedi:
له أسهمٌ قد طَرَّهُنَّ سَنِينُه
وحاشِكةٌ تَمْتَدُّ فيها السَّواعد
Ve **الحَشْك**: şiddetli çekip koparma. Ve denilir: **أَحْشَكْتُ** biniti; onu **أقْضَمْتَها** ettiğin zaman; o da **فَحَشِكَتْ** yani **قَضَمتْ**.

**حكش** : İbn Düreyd dedi: **رجل حَكِشٌ**; onların **حَكِر** demeleri gibi; o, inatçı olandır. Ve **الحَكِشُ** ve **العَكِشُ**: hasmına karşı içinde eğrilik/büküklük bulunan kimsedir.

**كشح** : İbnü’s-Sikkît dedi: falan geçti, onları **يَشُلُّهم** ederek geçti; ve **يَشْحَنُهم** ederek geçti; ve **يَكْشَحُهُم** ederek geçti; yani onları kovar. Dedi: ve **الكاشح**: sevgisiyle senden yüz çeviren kimsedir. Denilir: **كَشَحَ** sudan; ondan yüz çevirdiği zaman. Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **كَشَحَ** adam ve kavim sudan; ondan gittikleri zaman.

Leys dedi: **الكَشْحُ**: böğür ile arka kaburga arasıdır; o, göbekten **المَتْن**’e kadardır; ve onlar iki **كَشْحان**’dır; ve o, kılıç kuşananın kılıcının yeridir. Ve denilir: falan, bir iş üzerine **كشحَه**’ını dürdü; o iş üzerinde devam ettiği zaman. Dedi: ve aynı şekilde, gidip kesip geçen kimse. Denilir: benden **كَشْحَه**’ını dürdü; onu kesti ve sana düşmanlık ettiğinde. Ve ondan A‘şâ’nın sözü:
وكان طَوَى كَشْحاً وأَبَّ لِيَذّهَبا
Dedim: onun “**وكان طوى كَشْحاً**” sözü muhtemeldir; yani bir işe azmetti ve azmi devam etti.

Ve denilir: bir kine karşı **كَشْحاً** dürdü; onu gizlediği zaman. Ve ondan Züheyr’in sözü:
وكَان طوَى كَشْحاً على مُسْتَكِنَّةٍ
فلا هو أبداها ولم يتقَدَّم
Ve denilir: ondan **كَشْحَه**’ını dürdü; ondan yüz çevirdiği zaman.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **الكاشِحُ**: buğzeden düşmandır.

Ebû Nasr ondan rivayet etti: düşmana **كَاشِحاً** adı verildi; çünkü sana **كَشْحَه**’ını döndürdü ve senden yüz çevirdi.

İbnü’l-A‘râbî dedi: Müfaddal dedi: **الكَاشِحُ** sahibine karşı, **المِكْشَاحِ**’tan alınmadır; o da baltadır.

Ve **الكُشاحَةُ**: ilişkiyi kesmedir. Bazıları dedi: düşmana **كَاشِحاً** adı verildi; çünkü düşmanlığı **كَشْحه**’ında gizler; onda da ciğeri vardır; ve **الكَبِدُ**: düşmanlık ve buğzun evidir. Ve bundan dolayı düşmana: **أَسْوَدُ الكبد** denildi; sanki düşmanlık onun ciğerini yakmış gibi. A‘şâ dedi:
فما أَجَشَمْتُ مِن إتْيَان قومٍ
هْمُ الأعداءُ والأكْبَادُ سُودُ
Ve **جَمَلٌ مكْشُوحٌ**: alt kaburgalarda **الكُشَاحِ** ile dağlandı. Ve **إبِلٌ مُكَشَّحَةٌ** ve **مُجَنَّبَةٌ**.

**شحك** : Leys: **الشِّحَاكُ** ve **الشَّحْكُ**. Denilir: **شَحَكْتُ** oğlağı; o, oğlağın ağzına enlemesine konulan bir çubuktur; onu emmeden men eder.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: anasını emmesin diye tayın ağzına sokulan çubuğa denilir: **شِحَاكٌ** ve **حِناكٌ** ve **شِبَامٌ** ve **شِجارٌ**. Başkası dedi: **شَحَكَت** binit; kuyruğunu iki bacağı arasına soktuğu zaman. Ve şu beyti delil getirdi:
يأوِي إذا شَحَكت إلى أطْبَائِهَا
سَلِبُ العَسِيب كَأَنَّه ذُعْلُوق

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AD/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الكاف والشين وما يثلثهما)
(كشف)  الكاف والشين والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على سَرْوِ الشّيء عن الشَّيء، كالثَّوب يُسْرَى عن البدن. ويقال كَشَفْتُ الثوب وغيرَه أكْشِفه. والكَشَف: دائرةٌ في قُصَاص النّاصية، كأنَّ بعضَ ذلك الشَّعْر ينكشف عن مَغْرِزِهِ([1]) وَمَنْبتِه. وذلك يكون في الخيل التواءً يكون في عَسيب الذَّنب. والأكشف: الرجل الذي لا تُرْسَ معه في الحرب. ويقال: تكشَّفَ البرقُ، إذا  مَلأ* السَّماء. والمعنى صحيحٌ، لأنَّ المتكشِّف بارز. والكِشَاف: نِتاج في [إثر]([2]) نتاج. [قال ابن دريد: الكِشاف([3])]: أن تبقى الأنثى سنتين أو ثلاثاً لا يُحمَل عليها. قال الشاعر([4]):
...................                                 .................
(كشم)  الكاف والشين والميم أصيلٌ يدلُّ على قَطْع شيء أو قِصره، من ذلك الأكشم: النَّاقص الخَلْق، ويكون ذلك في الحسب الناقص أيضاً. قال:
* له جانبٌ وافٍ وآخرُ أكشمُ([5]) *
والكَشْم: قَطع الأنف باستئصال.
(كشي)  الكاف والشين والحرف المعتلّ أو المهموز. أمّا ما ليس بمهموز فكلمة واحدة، وهي شحمةٌ مستطيلة في عُنق الضّبّ إلى فخذه، والجمع الكُشَى. قال:
وأنتَ لو ذُقتَ الكُشَى بالأكبادْ	 *** لمَا تَركتَ الضَّبَّ يَعدُو بالوادْ([6])وأمّا المهموز فكلماتٌ لعلَّها أن تكون صحيحة. يقولون: يتكشَّأُ اللحمَ، أي يأكله وهو يابس. وكشَأْتُ وجهَه بالسَّيف، أي ضربته. وكَشِئَ من الطعام: امتلأَ.
(كشح)  الكاف والشين والحاء أصلٌ صحيح، وهو بَعْضُ خَلْقِ الحيوان. فالكَشْح: الخصر. والكَشَح: داء يصيب الإنسانَ في كَشْحِه. قال الأعشى:
* كُلَّ ما يَحْسِمْنَ من داء الكَشَحْ([7]) *
ويُكوَى. ومن ذلك الرَّجُل([8]) مكشوحٌ المُراديّ. وأمَّا الكاشِح فالذي يَطْوِي على العداوة كَشْحَه. ويقال: طويتُ كَشْحِي على الأمر، إذا أضمرتَه وستَرته. قال:
* أخٌ قد طَوَى كَشْحاً وأبَّ ليذهبَا([9]) *
وقال قومٌ: بل الكاشح: الذي يتباعَد عنك، من قولك: كَشَح القومُ عن الماء، إذا تفرَّقوا. قال:
* شِلْوَ حمارٍ كَشَحَتْ عنه الحُمُرْ *
وإنّما يقال للذاهب كَشَح لأنَّه يَمضِي مبدياً كَشْحَه إعراضاً عن المذهوب عنه. ألا تراهم يقولون: طوَى كَشْحَه للبَين والذَّهاب. وهو في شعرِهم كثير.
(كشط)  الكاف والشين والطاء كلمةٌ تدلُّ على تنحية الشَّيء وكَشْفه. يقال: كشَطَ الجِلدَ عن الذَّبيحة. ويقولون: انكشَط رُوعُه، أي ذهَب.
(كشد)  الكاف والشين والدال. يقال الكَشْد: ضرب من الحَلَب([10]). والله أعلمُ بالصَّواب.
--------------ـــ
([1]) في الأصل: "مفسره".
([2]) تكملة يفتقر إليها الكلام. وفي المجمل: "الكشوف من الإبل: التي يضربها الفحل وهي حامل فتمكنه. والكشاف أيضاً: أن يحمل عليها كل سنة، وذلك أردأ النتاج".
([3]) التكملة من المجمل. والنص في الجمهرة (3: 65).
([4]) بعده بياض في الأصل. ولعله يعني قول زهير:
فتعرككم عرك الرحى بثفالها *** وتلقح كشافاً ثم تنتج فتتئم
 ([5]) لحسان بن ثابت في ديوانه 399 واللسان (كشم) يهجو ابناً له ولدته له امرأة من أسلم. وصدره:
* غلام أتاه اللؤم من نحو خاله *
          فقالت المرأة تجيبه:
غلام أتاه اللؤم من نحو عمه *** ومن خير أعراق ابن حسان أسلم
 ([6]) الرجز في المجمل واللسان (كشى) والمخصص (15: 178/ 16: 112) والحيوان (6: 100،  353) وعيون الأخبار (3: 211). وفي محاضرات الراغب (2: 303) أن الرجز قاله رجل يعارض به قول القائل:
ومكن الضباب طعام العريب *** ولا تشتهيه نفوس العجم
 ([7]) رسمت في الأصل والديوان: "كلما". وصدره كما في ديوانه 164:
* ولقد أمنح من عاديته *
([8]) كلمة "ومن" ليست في الأصل. وفي الأصل: "فالرجل" وفي المجمل: "فيقال كشح فهو مكشوح، إذا كوي من ذلك الداء. وبه سمي المكشوح المرادي".
([9]) للأعشى في ديوانه 89 واللسان والجمهرة (أبب، كشح). وقد سبق في (أب). وصدره:
* صرمت ولم أصرمكم وكصارم *
([10]) في اللسان: "ضرب من الحلب بثلاث أصابع".

ـ

##### Türkçe

(كaf ve şin ve bunların üçüncülendiği şeyler babı)
(**كشف**)  **الكاف** ve **الشين** ve **الفاء** sahih bir asıldır; bir şeyin bir şeyden sıyrılmasına delâlet eder; elbise gibi, bedenden sıyrılır. Ve denilir: elbiseyi ve başkasını soydum; onu soyarım. Ve **الكَشَف**: perçemin kırpıntısında bir dairedir; sanki o saçın bir kısmı, kökünden ve bitiş yerinden açılıp sıyrılmış gibidir. Ve bu, atlarda, kuyruğun sert kısmında olan bir bükülme olarak olur. Ve **الأكشف**: savaşta onunla birlikte kalkanı olmayan adamdır. Ve denilir: şimşek açılıp yayıldı; göğü doldurduğu zaman. Ve mânâ sahihtir; çünkü açılıp yayılan belirgindir. Ve **الكِشَاف**: bir doğumun ardından [bir] doğumdur. [İbn Düreyd dedi: **الكِشاف**]: dişinin iki yahut üç yıl üzerine erkek salınmaması (üzerine çekilmemesi)dır. Şair dedi:
...................                                 .................

(**كشم**)  **الكاف** ve **الشين** ve **الميم** köklü (asil)dir; bir şeyin kesilmesine yahut kısalığına delâlet eder. Bundan: **الأكشم**: yaratılışı eksik olan; bu, eksik soylulukta da olur. Dedi:
* onun bir yanı tam, öteki **أكشم**’dur *
Ve **الكَشْم**: burnun kökünden sökülerek kesilmesidir.

(**كشي**)  **الكاف** ve **الشين** ve illetli yahut hemzeli harf. Hemzeli olmayan ise tek bir kelimedir; o da: kertenkele (ضبّ)in boynunda uyluğuna kadar (uzanan) uzun bir yağ parçasıdır; çoğulu **الكُشَى**’dır. Dedi:
وأنتَ لو ذُقتَ **الكُشَى** بالأكبادْ	 *** لمَا تَركتَ الضَّبَّ يَعدُو بالوادْ([6])
Hemzeli olana gelince: kelimelerdir; belki sahih olmaları mümkündür. Derler: eti geğirir gibi yer; yani onu kuru iken yer. Ve yüzünü kılıçla yardım; yani onu vurdum. Ve yemekten **كَشِئَ**: doldu.

(**كشح**)  **الكاف** ve **الشين** ve **الحاء** sahih bir asıldır; o, hayvanın yaratılışının bir kısmıdır. İşte **الكَشْح**: bel (yan)dır. Ve **الكَشَح**: insanın **كَشْح**’ında ona isabet eden bir hastalıktır. A‘şâ dedi:
* كُلَّ ما يَحْسِمْنَ من داء **الكَشَحْ**([7]) *
Ve dağlanır. Bundan: [ve] **المُراديّ** **مكشوحٌ** adam. Ama **الكاشِح**: düşmanlık üzerine **كَشْح**’ını dürüp saklayandır. Ve denilir: işi **كَشْح**’ım üzerine dürdüm; onu gizlediğim ve örttüğüm zaman. Dedi:
* أخٌ قد طَوَى **كَشْحاً** وأبَّ ليذهبَا([9]) *
Ve bir kavim dedi: bilakis **الكاشح**: senden uzaklaşandır; senin sözünden: kavim sudan **كَشَح** etti; ayrılıp dağıldıkları zaman. Dedi:
* شِلْوَ حمارٍ كَشَحَتْ عنه الحُمُرْ *
Ancak gidene **كَشَح** denilir; çünkü o, gidilenden yüz çevirerek **كَشْح**’ını açığa vurmuş olarak gider. Görmez misin, derler: ayrılık ve gidiş için **كَشْح**’ını dürdü. Ve o, onların şiirinde çoktur.

(**كشط**)  **الكاف** ve **الشين** ve **الطاء**: bir şeyi uzaklaştırmaya ve onu açığa çıkarmaya delâlet eden bir kelimedir. Denilir: deriyi kesilmiş hayvandan sıyırdı. Ve derler: onun korkusu sıyrılıp gitti; yani gitti.

(**كشد**)  **الكاف** ve **الشين** ve **الدال**. Denilir: **الكَشْد**: sağmanın bir türüdür. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.
--------------ـــ
([1]) Asılda: "مفسره".
([2]) Sözün muhtaç olduğu bir tamamlama. Ve el-Mücmel’de: "develerden **الكشوف**: erkeğin üzerine atladığı hâlde o hamile iken ona imkân veren (dişi)dir. Ve **الكشاف** da: her yıl üzerine çekilmesidir; bu ise en kötü doğumdur".
([3]) Tamamlama el-Mücmel’dendir. Metin el-Cemhere’de (3: 65).
([4]) Ondan sonra asılda boşluk vardır. Belki Züheyr’in sözünü kasteder:
فتعرككم عرك الرحى بثفالها *** وتلقح كشافاً ثم تنتج فتتئم
([5]) Hassân b. Sâbit’indir; divanında 399 ve Lisân’da (**كشم**) oğlunu hicveder; onu Eslem’den bir kadın doğurmuştur. Ve başı:
* غلام أتاه اللؤم من نحو خاله *
          Kadın ona cevap vererek dedi:
غلام أتاه اللؤم من نحو عمه *** ومن خير أعراق ابن حسان أسلم
([6]) Recez el-Mücmel ve Lisân’da (**كشى**) ve el-Muhassas’ta (15: 178/ 16: 112) ve el-Hayavân’da (6: 100،  353) ve Uyûnü’l-Ahbâr’da (3: 211). Ve Râgıb’ın Muhâdarât’ında (2: 303) recezi, bir adamın, söyleyenin sözüne karşı çıkarak söylediği (nakledilir):
ومكن الضباب طعام العريب *** ولا تشتهيه نفوس العجم
([7]) Asılda ve divanda: "كلما" diye yazıldı. Ve başı, divanında 164’te olduğu üzere:
* ولقد أمنح من عاديته *
([8]) "ومن" kelimesi asılda yoktur. Asılda: "فالرجل" ve el-Mücmel’de: "denilir: **كشح** etti; o hâlde o **مكشوح**’tur; o hastalıktan dağlandığı zaman. Ve onunla **المكشوح المرادي** adlandırıldı".
([9]) A‘şâ’nındır; divanında 89 ve Lisân ve el-Cemhere’de (**أبب**، **كشح**). Daha önce (**أب**)’de geçti. Ve başı:
* صرمت ولم أصرمكم وكصارم *
([10]) Lisân’da: "üç parmakla sağmanın bir türü".

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AD/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ك ش ح
هو طاوي الكشحين وهي طاوية الكشوح‏.‏
ولما رآني كشح‏:‏ أدبر وولّى بكشحه ومنه‏:‏ عدوّ كاشح‏.‏
وكشح له بالعداوة وكاشحه‏.‏
وورد الوحشيّ والطائر ثم كشح إذا صدر مسرعاً‏.‏
وكشحه‏:‏ طعن في كشحهز‏.‏
وتوشحها وتكشحها‏:‏ تغشّاها‏.‏
ويقال للوشاح‏:‏ الكشح لوقوعه على الكشح كما قيل‏:‏ للإزار‏:‏ الحقو‏.‏
قال أبو ذؤيب‏:‏ كأن الظباء كشوح النّسا - ء يطفون فوق ذراه جنوحاً ومن المجاز‏:‏ طوى كشحه على الأمر‏:‏ أضمره وطوى عنه كشحه‏:‏ تركه‏.‏
وكشح الظلام وكشح الضوء‏:‏ أدبر‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ فلما ادرعن الليل أو كنذ منصفاً لما بين ضوء كاشحٍ وظلامٍ

##### Türkçe

ك ش ح
O, **الكشحين**’i bükük olandır; ve o, **الكشوح**’u büküktür.
Ve beni **كشح** görünce: arkasını döndü ve **بكشحه** ile yüz çevirdi; ve ondan: **عدوّ كاشح**.
Ve ona düşmanlıkla **كشح** etti ve onu **كاشحه** etti.
Ve vahşî (hayvan) ve kuş (hakkında) geldi; sonra **كشح** eder; hızlıca döndüğünde.
Ve **كشحه**: onun **كشح**’ına sapladı.
Ve onu **توشحها** etti ve onu **تكشحها** etti: onu büründü.
Ve **الوشاح** için denir: **الكشح**; **الكشح** üzerine düşmesinden dolayı; nitekim denildi: **الإزار** için: **الحقو**.
Ebû Züeyb dedi:
Sanki ceylanlar kadınların **كشوح**’larıdır -
Onun tepeleri üzerinde yan yatışla yüzerler
Ve mecazdan: **طوى كشحه على الأمر**: onu gizledi; ve ondan **طوى عنه كشحه**: onu terk etti.
Ve **كشح الظلام** ve **كشح الضوء**: geri döndü.
Zü’r-Rumme dedi:
Geceyi zırh edindiklerinde; yahut ikiye bölünmüş gibi,
**ضوء كاشحٍ** ile **ظلامٍ** arasında olana.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AD/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الكَشْحُ: ما بين الخاصرة إِلى الضِّلَعِ الخَلف، وهو من لَدُن السرة إِلى المَتْن؛ قال طَرَفَةُ:
وآلَيْتُ لا يَنْفَكُّ كَشْحِي بِطانَةً
لعَضْبٍ، رَقيقِ الشَّفْرَتَيْنِ، مُهَنَّدِ
قال الأَزهري: هما كَشْحانِ وهو موقِع السيف من المُتَقَلَّد؛ وفي حديث سعد: إِن أَميركم هذا لأَهْضَمُ الكَشْحَين أَي دقيق الخَصْرين؛ قال ابن سيده: وقيل الكَشْحان جانبا البطن من ظاهر وباطن وهما من الخيل كذلك؛ وقيل: الكَشْحُ ما بين الحَجَبَة إِلى الإِبط؛ وقيل: هو الخَصْر؛ وقيل: هو الحشى، والكَشْحُ: أَحد جانِبَيِ الوِشاحِ؛ وقيل: إِن الكَشْحَ من الجسم إِنما سمي بذلك لوقوعه عليه، وجمع كل ذلك كُشوح لا يُكَسَّر إِلاَّ عليه؛ قال أَبو ذؤَيب:
كأَنَّ الظّباءَ كُشُوحُ النِّسا
ءِ، يَطْفون فوقَ ذَراه جُنوحا
(* قال أبو سعيد السكري جامع أشعار الهذليين: الكشح وشاح من ودع فأراد كأن الظباء في بياضها ودع يطفون فوق ذرى الماء وجنوح مائلة، شبه الظباء وقد ارتفعن في هذا السيل بكشوح النساء عليهن الودع، ثم قال: وكانت الأوشحة تعمل من ودع أبيض اهـ. القاموس.)
شبه بياضَ الظباء ببياض الوَدَع.
وكَشِحَ كَشَحاً: شَكا كَشْحَه. والكَشَحُ: داء يصيب الكَشْحَ. وكَوى كَشْحَه على أَمر: استمر عليه؛ وكذلك الذاهب القاطع الرحم؛ قال: طَوى كَشْحاً خليلُك والجَناحا،
لبَيْنٍ منكَ، ثم غَدا صُراحا
وكذلك إِذا عاداك وفاسَدَك، يقال: طوى كَشْحاً على ضِغْن إِذا أَضمره؛ قال زهير:
وكانَ طَوى كَشْحاً على مُسْتكِنَّةٍ،
فلا هو أَبْداها، ولم يَتَجَمْجَمِ
والكاشِحُ: المتولي عنك بِوُدّه. ويقال: طَوى فلانٌ كَشْحَه إِذا قطعك وعاداك؛ ومنه قول الأَعشى:
وكانَ طَوى كَشْحاً وأَبَّ ليَذْهَبا
قال الأَزهري: يحتمل قوله وكان طوى كَشْحاً أَي عزم على أَمر واستمرت عزيمته. ويقال: طوى كشحه عنه إِذا أَعرض عنه. وقال الجوهري: طويتُ كَشْحي على الأَمر إِذا أَضمرته وسترته.
والكاشحُ: العَدُوُّ المُبْغِضُ. والكاشح: الذي يضمر لك العداوة. يقال: كَشَحَ له بالعداوة وكاشَحه بمعنًى. قال ابن سيده: والكاشح العدوّ الباطنُ العداوة كأَنه يطويها في كَشْحه، أَو كأَنه يُوَلِّيك كَشْحَه ويُعْرِض عنك بوجهه، والاسم الكُشاحة. وفي الحديث: أَفضل الصدقة على ذي الرَّحِم الكاشِحِ؛ الكاشح: العدوُّ الذي يضمر عداوته ويطوي عليها كَشْحه أَي باطنه. والكَشْحُ: الخَصْر. والذي يَطْوي عنك كَشْحَه ولا يأْلفك. وسمي العدوُّ كاشحاً لأَنه وَلاَّك كَشْحَه وأَعرض عنك؛ وقيل: لأَنه يَخْبَأُ العداوة في كَشْحه وفيه كَبِدُه، والكَبِدُ بيت العداوة والبَغْضاء؛ ومنه قيل للعدوّ: أَسودُ الكبد كأَنَّ العداوةَ أَحرقت الكَبِدَ؛ وكاشَحه بالعداوة مكاشحة وكِشاحاً. قال المُفَضَّل: الكاشحُ لصاحبه مأخوذ من المِكْشاحِ، وهو الفأْس. والكُشاحة: المُقاطعة. وكَشَحَت الدابةُ إِذا أَدخلت ذنبها بين رجليها؛ وأَنشد:
يأْوي، إِذا كَشَحتْ إِلى أَطْبائِها،
سَلَبُ العَسِيبِ كأَنه ذُعْلُوقُ
الأَزهري: كَشَحَ عن الماء إِذا أَدبر به. وكَشَحَ القومُ عن الماء وانْكَشَحوا إِذا ذهبوا عنه وتفرّقوا. ورجل مَكْشُوحٌ: وُسِمَ بالكِشاح في أَسفل الضلوع. والكِشاحُ: سِمَةٌ في موضع الكَشْح.
وكَشَحَ البعيرَ وكَشَّحَه: وَسَمَه هنالك، التشديد عن كراع. والكَشْحُ: الكَيُّ بالنار؛ وإِبل مُكَشَّحة ومُحَنَّبة
(* قوله «وابل
مكشحة ومحنبة» أي أصابها الكشح والخب بالتحريك.). قال الجوهري: والكَشَحُ، بالتحريك، داء يصيب الإِنسانَ في كَشْحِه فيُكْوى. وقد كُشِحَ الرجلُ كَشْحاً إِذا كُوِيَ منه، ومِنه سمي المَكْشُوحُ المراديّ. وكَشَحَ العُودَ كَشْحاً: قشره. ومَرَّ فلانٌ يَكْشَح القومَ ويَشُلُّهم ويَشْحَنُهم أَي يُفَرِّقُهم ويطردهم.

##### Türkçe

**الكَشْحُ**: böğür ile arka kaburga arası; ve o, göbekten **المَتْن**’e kadar olan yerdendir; **طَرَفَةُ** dedi ki:
وآلَيْتُ لا يَنْفَكُّ **كَشْحِي** بِطانَةً
لعَضْبٍ، رَقيقِ الشَّفْرَتَيْنِ، مُهَنَّدِ

**الأَزهري** dedi: ikisi **كَشْحانِ**’dır; ve o, kılıç kuşananın üzerinde kılıcın düştüğü yerdir; ve **سعد** hadîsinde: “Şüphesiz sizin şu emîriniz, **الكَشْحَين**’i en çok incelten kimsedir” yani iki **الخَصْر**’i ince olan; **ابن سيده** dedi: ve denildi ki **كَشْحان** karnın dıştan ve içten iki yanıdır; ve onlar atlarda da böyledir; ve denildi ki: **الكَشْحُ** **الحَجَبَة** ile **الإِبط** arasıdır; ve denildi ki: o **الخَصْر**’dır; ve denildi ki: o **الحشى**’dır; ve **الكَشْحُ**: **الوِشاحِ**’ın iki yanından biridir; ve denildi ki: şüphesiz **الكَشْحَ** bedenden ancak onun üzerine düşmesinden dolayı böyle adlandırılmıştır; bütün bunların çoğulu **كُشوح**’tur, ancak onun üzerine kırılmaz (çoğul yapılmaz); **أَبو ذؤَيب** dedi:
كأَنَّ الظّباءَ **كُشُوحُ** النِّسا
ءِ، يَطْفون فوقَ ذَراه جُنوحا

(* **أبو سعيد السكري** “هذليين” şiirlerini toplayanı dedi: **الكشح** **ودع**’dan bir **وشاح**’tır; böylece “sanki ceylanlar beyazlıklarında **ودع**’dır, suyun tepeleri üzerinde yüzerler; **جنوح** eğik (meyilli)” demek istedi; bu selde yükselmiş oldukları hâlde ceylanları, üzerlerinde **ودع** bulunan kadınların **كشوح**’larına benzetti; sonra dedi ki: ve **الأوشحة** beyaz **ودع**’dan yapılırdı, sonu. (القاموس.))

Ceylanların beyazlığını **الوَدَع**’ın beyazlığına benzetti.

Ve **كَشِحَ كَشَحاً**: **كَشْحَه**’ini şikâyet etti. Ve **الكَشَحُ**: **الكَشْحَ**’a isabet eden bir hastalıktır. Ve bir iş üzerine **كَشْحَه**’ini dağladı: onun üzerinde devam etti; ve aynı şekilde akrabalık bağını koparıp giden (kimse); dedi ki:
طَوى **كَشْحاً** خليلُك والجَناحا،
لبَيْنٍ منكَ، ثم غَدا صُراحا

Ve aynı şekilde, sana düşmanlık ettiğinde ve seninle bozuştuğunda; “bir kin üzerine **كَشْحاً**’ı dürdü” denir, onu gizlediği zaman; **زهير** dedi:
وكانَ طَوى **كَشْحاً** على مُسْتكِنَّةٍ،
فلا هو أَبْداها، ولم يَتَجَمْجَمِ

Ve **الكاشِحُ**: sevgisiyle senden yüz çeviren. Ve denir: falan **كَشْحَه**’ini dürdü, seni kestiği ve sana düşmanlık ettiği zaman; ondan **الأَعشى**’nın sözü:
وكانَ طَوى **كَشْحاً** وأَبَّ ليَذْهَبا

**الأَزهري** dedi: “وكان طوى **كَشْحاً**” sözü muhtemeldir; yani bir işe azmetti ve azmi devam etti. Ve denir: ondan **كَشْحَه**’ini dürdü, ondan yüz çevirdiği zaman. Ve **الجوهري** dedi: bir iş üzerine **كَشْحي**’mi dürdüm; onu içimde saklayıp gizlediğim zaman.

Ve **الكاشحُ**: buğzeden düşman. Ve **الكاشح**: sana düşmanlığı içten gizleyen kimse. Denir: ona düşmanlıkla **كَشَحَ** ve aynı mânâ ile onunla **كاشَحه**. **ابن سيده** dedi: ve **الكاشح** içten düşmanlığı olan düşmandır; sanki onu **كَشْحه**’inde dürer; yahut sanki sana **كَشْحَه**’ini döner ve yüzüyle senden yüz çevirir; adı **الكُشاحة**’dır. Ve hadîste: “En faziletli sadaka, **الكاشِحِ** olan akraba sahibine (verilen)dir”; **الكاشح**: düşmanlığını gizleyen ve onun üzerine **كَشْحَه**’ini, yani içini, dürendir. Ve **الكَشْحُ**: **الخَصْر**’dır. Ve senden **كَشْحَه**’ini dürüp seni benimsemeyen (kimse). Düşmana **كاشح** denildi; çünkü sana **كَشْحَه**’ini döndü ve senden yüz çevirdi; ve denildi ki: çünkü düşmanlığı **كَشْحه**’inde gizler; onda da **كَبِدُه** vardır; ve **الكَبِدُ** düşmanlık ve buğzun evidir; bundan dolayı düşmana “**أَسودُ الكبد**” denildi; sanki düşmanlık **الكَبِدَ**’i yakmıştır; ve onunla düşmanlıkla **كاشَحه**: **مكاشحة** ve **كِشاحاً**. **المُفَضَّل** dedi: **الكاشحُ** sahibine karşı **المِكْشاحِ**’tan alınmıştır; o da baltadır. Ve **الكُشاحة**: ilişkiyi kesme. Ve binek **كَشَحَت**: kuyruğunu iki bacağı arasına soktuğu zaman; ve şu beyit okundu:
يأْوي، إِذا **كَشَحتْ** إِلى أَطْبائِها،
سَلَبُ العَسِيبِ كأَنه ذُعْلُوقُ

**الأَزهري**: sudan **كَشَحَ**; onunla geri döndüğü zaman. Ve kavim sudan **كَشَحَ** ve **انْكَشَحوا**: ondan gittikleri ve dağıldıkları zaman. Ve **مَكْشُوحٌ** adam: kaburgaların alt tarafında **الكِشاح** ile dağlanmıştır. Ve **الكِشاحُ**: **الكَشْح** yerinde bir damgadır.

Ve deveyi **كَشَحَ** ve **كَشَّحَه**: onu orada damgaladı; şeddeli (kullanım) **كراع**’dan (naklen).

Ve **الكَشْحُ**: ateşle dağlama; ve **مُكَشَّحة** ve **مُحَنَّبة** develer.
(* “وابل مكشحة ومحنبة” sözü: yani ona **الكشح** ve **الخب** (harekeli olarak) isabet etti.) **الجوهري** dedi: ve **الكَشَحُ**, harekeli olarak, insanın **كَشْحِه**’inde isabet eden bir hastalıktır; böylece dağlanır. Ve adam **كَشْحاً** **كُشِحَ**; ondan dağlandığı zaman; ve ondan dolayı **المَكْشُوحُ المراديّ** adlandırıldı.

Ve **كَشَحَ العُودَ كَشْحاً**: onu soydu. Ve falan, kavmi **يَكْشَح** ve onları **يَشُلُّهم** ve onları **يَشْحَنُهم** diye geçti; yani onları dağıtır ve kovar.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AD/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ك ش ح * * الكَشْحُ * بوزن الفلس ما بين الخاصرة إلى الضلع الخلفي وطوى فلان عني كشحه أي قطعني * والكاشِحُ * الذي يضمر لك العداوة يقال * كشَحَ * له بالعداوة من باب قطع و * كاشَحَهُ * بمعنى

##### Türkçe

* ك ش ح * * **الكَشْحُ** * vezin olarak **الفلس** üzere: böğür ile arka kaburga arasındaki (yer); ve “falanca benden **كشحه**’sini dürdü” yani beni kesti (ilişiğini kesti). * ve **الكاشِحُ** * sana düşmanlığı gizleyen kimsedir; denilir: **كشَحَ** ona düşmanlıkla, **قطع** babından; ve **كاشَحَهُ** anlamı ile:

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الكشح: ما بين الخاصرة إلى الضلع الخلف، وهو من لدن السرة إلى المتن، قال طرفة:
  وآليت لا ينفك كشحي بطانة                      لعضب رقيق الشفرتين مهند قال الأزهري: هما كشحان، وهو موقع السيف من المتقلد، وفي حديث سعد: إن أميركم هذا الأهضم الكشحين، أي دقيق الخصرين. قال ابن سيده: وقيل الكشحان جانبا البطن من ظاهر وباطن، وهما من الخيل كذلك. وقيل: الكشح ما بين الحجبة إلى الإبط. وقيل: هو الخصر. وقيل: هو الحشى. والكشح: أحد جانبي الوشاح. وقيل: إن الكشح من الجسم إنما سمي بذلك لوقوعه عليه. وفي الأساس: كما قيل للإزار الحقو. والمجاز: طوى كشحه على الأمر: أضمره وستره، هو نص عبارة الجوهري، وفي اللسان وغيره: طوى كشحه على أمر: استمر عليه، وكذلك الذاهب القاطع الرحم، قال:
  طوى كشحا خليلك والجناحا                      لبين منك ثم غدا صراحـا

  وطوى كشحا على ضغن، إذا أضمره. قال زهير:
  وكان طوى كشحا على مستكنة                      فلا هو أبداها ولم يتجمـجـم وطوى كشحه عني، إذا قطعني وعاداني. ومنه قول الأعشي:
  وكان طوى كشحا وأب ليذهبا قال الأزهري: يحتمل قوله: وكان طوى كشحا، أي عزم على أمر واستمرت عزيمته، ويقال: طوى كشحه عنه، إذا أعرض عنه. والكشح: الودع. وكل ذلك كشوح، لا يكسر إلا عليه. قال أبو ذؤيب:
  كأن اللظباء كشوح النسـا                      ء يطفون فوق ذراه جنوحا قال أبو سعيد السكري جامع أشعار الهذليين: الكشح وشاح من ودع، فأراد: كأن الظباء في بياضها ودع. يطفون فوق ذرا الماء. وجنوح: مائلة. شبه الظباء وقد ارتفعن في هذا السيل بكشوح النساء عليهن الودع. ثم قال: وكانت الأوشحة تعمل من ودع أبيض والكشح بالتحريك: داء في الكشح، أي الخاصرة، يكوى منه، أو هو ذات الجنب. وكشح كشحا: شكا كشحه. وقد كشح، كعني، كشحا، إذا كوي منه، ومنه سمي المكشوح المرادي حلفا، ونسبه في بجيلة ثم في بني أحمس، واسمه هبيرة بن هلال، ويقال، عبد يغوث بن هبيرة بن الحارث ابن عمرو بن عامر بن علي بن أسلم ابن أحمس بن الغوث بن أنمار، وهو والد بجيلة وخثعم. وفي الروض الأنف: وإنما سمي مكشوحا لأنه ضرب بسيف على كشحه. قال شيخنا: ويمكن الجمع بينهما بأنه لما أصيب في كشحه بالسيف عالجوه بالكي. وابنه قيس ويكنى أبا شداد، قاتل الأسود العنسي، من فرسان الإسلام. والكشاح، ككتاب: سمة في الكشح. ورجل مكشوح: وسم بالكشاح في أسفل الضلوع. وكشح البعير، وكشحه: وسمه هنالك. التشديد عن كراع. والكاشح: مضمر العداوة المتولى عنك بوده. والعدو المبغض كأنه يطوى العدواة في كشحه، أو كأنه يوليك كشحه ويعرض عنك بوجهه. والاسم الكشاحة. وفي الحديث: أفضل الصدقة على ذي الرحم الكاشح قال ابن الأثير: وسمي العدو كاشحا لأنه ولاك كشحه وأعرض عنك. وقيل: لأنه يخبأ العداوة في كشحه وفيه كبده والكبد بيت العداوة والبغضاء. ومنه قيل للعدو أسود الكبد، كأن العداوة أحرقت الكبد. وكشح له بالعداوة: عاداه وفاسده ككاشحه مكاشة وكشاحا. وكشح القوم: فرقهم، يقال: مر فلان يكشح القوم ويشلهم ويشحنهم، أي يفرقهم ويطردهم. وكشحت الدابة، إذا أدخلت ذنبها بين رجليها. وأنشد:
  يأوي إذا كشحت إلى أطبائها                      سلضب العسيب كأنه ذعلوق

  وكشح البيت: كنسه، لغة في المهملة. وفي الأساس: توشحها وتكشحها: جامعها وتغشاها. والمكشاح: الفأس، وقيل: منه الكاشح، قاله المفضل. والمكشاح. حد السيف كالمكشح، ومنه سمي المكشوح المرادي، على ما أسلفنا عن كتاب الروض. والتكشيح: التقشير والتسويه، لغة في المهملة. والتكشيح: الكي على الكشح بالنار، وقد تقدم أنه عن كراع. ومنه إبل مكشحة. والكشوح، كصبور، من السيوف السبعة التي أهدتها بلقيس إلى سيدنا سليمان عليه وعلى نبينا الصلاة والسلام، نقل شيخنا عن رأس مال النديم لابن حبيب قال: هي ذو الفقار، والصمصامة، ومخذم ورسوب وضرس الحمار، وذو النون، والكشوح. وكشحوا عن الماء وانكشحوا، إذا ذهبوا عنه وتفرقوا. وفي التهذيب: كشح عن الماء، إذا أدبر عنه. وفي الأساس: ولما رآني كشح، أي أدبر وولى بكشحه. وكشح الظلام، وكشح الضوء أدبر. وهذا مجاز. ومكشحة، بضم فتشديد الشين: اسم موضع باليمامة، وقد مر في ك-س-ح، والصواب ذكره هنا، كما صرح به ياقوت في المعجم. ومما يستدرك عليه: الكشاحة، بالضم: المقاطعة. وكشح العود كشحا: قشره. وكشح الطائر: صدر مسرعا. وكشحه: طعن في كشحه. والكشحان: القرنان، أورده الفقهاء ولا إخاله عربيا، قاله شيخنا نقلا عن بعضهم. قلت: وهو خطأ والصواب بالخاء المعجمة، وسأتي في محله إن شاء الله تعالى.

##### Türkçe

**الكشح**: böğür ile arka kaburga arası; ve o, göbekten sırta kadardır. Tarafe dedi ki:
  Ve yemin ettim ki **كشحي**m, ince iki ağızlı Hint kılıcı için bir astardan ayrılmayacaktır.
Ezherî dedi: onlar iki **كشح**tır; ve o, kılıç kuşananın üzerinde kılıcın bulunduğu yerdir. Sa‘d hadîsinde: “Şüphesiz emîriniz şu, iki **كشح**ı en çukur olandır” (vardır); yani iki beli ince olandır. İbn Sîde dedi: ve denildi ki iki **كشح**, karnın dıştan ve içten iki yanıdır; ve atlarda da böyledir. Ve denildi ki: **الكشح**, **الحجبة** ile koltuk altı arasıdır. Ve denildi ki: o, beldir. Ve denildi ki: o, iç yağdır. Ve **الكشح**: kuşağın iki yanından biridir. Ve denildi ki: **الكشح**, bedenden ancak onun üzerine düşmesi sebebiyle bununla adlandırılmıştır. Ve **الأساس**’ta: **الإزار**a **الحقو** denildiği gibi. Ve mecaz: “İş üzerine **كشحه**nı dürdü”: onu gizledi ve örttü; bu, Cevherî’nin ibaresinin nassıdır. Ve **اللسان** ve başkasında: “Bir iş üzerine **كشحه**nı dürdü”: onun üzerinde devam etti; ve akrabalık bağını kesen giden-kesen de böyledir. Dedi ki:
  Dostunun ve kanadının **كشح**ını dürdü; senden ayrılıktan dolayı, sonra apaçık oldu.

  Ve kin üzerine **كشح**ını dürdü; onu gizlediği zaman. Züheyr dedi:
  Ve gizli bir şeye **كشح**ını dürmüştü; ne onu açığa vurdu ne de gevelendi.
Ve “Benden **كشحه**nı dürdü”: beni kestiği ve bana düşmanlık ettiği zaman. A‘şâ’nın sözü bundandır:
  Ve **كشح**ını dürmüştü; ve babam için gitsinler diye.
Ezherî dedi: “Ve **كشح**ını dürmüştü” sözü muhtemeldir; yani bir işe azmetti ve azmi devam etti. Ve “Ondan **كشحه**nı dürdü” denir; ondan yüz çevirdiği zaman. Ve **الكشح**: **الودع**dır. Ve bunların hepsi **كشوح**tur; ancak onun üzerine kırılmaz. Ebû Züeyb dedi:
  Sanki ceylanlar kadınların **كشوح**larıdır; onun tepesi üzerinde eğilerek yüzerler.
Ebû Sa‘îd es-Sukkerî, Huzelîlerin şiirlerini toplayan, dedi: **الكشح**, **ودع**dan bir kuşaktır; şöyle demek istedi: sanki ceylanlar beyazlıklarında **ودع**dır. Suyun tepesinin üzerinde yüzerler. Ve **جنوح**: eğik olan. Bu selde yükselmiş oldukları hâlde ceylanları, üzerlerinde **الودع** bulunan kadınların **كشوح**larına benzetti. Sonra dedi: ve kuşaklar beyaz **ودع**dan yapılırdı. Ve **الكشح** (harekeli): **الكشح**ta, yani böğürde bir hastalıktır; ondan dolayı dağlanır; yahut o, yan ağrısıdır. Ve “**كشح**” (fiil) **كشحا**: **كشح**ından şikâyet etti. Ve “**كشح**” (fiil), “**عني**” gibi, **كشحا**: ondan dolayı dağlandığı zaman; bundan dolayı **المكشوح المرادي** yeminle adlandırıldı; ve onu Becîle’de, sonra Benî Ahmes’te nisbet etti; adı Hubeyre b. Hilâl’dir. Ve denilir: Abd Yeğûs b. Hubeyre b. el-Hâris b. Amr b. Âmir b. Alî b. Eslem b. Ahmes b. el-Ğavs b. Enmâr; ve o, Becîle ve Has‘am’ın babasıdır. Ve **الروض الأنف**’te: ancak ona **مكشوح** denildi; çünkü **كشح**ı üzerine kılıçla vuruldu. Şeyhimiz dedi: ikisini birleştirmek mümkündür; çünkü **كشح**ında kılıçla yaralanınca onu dağlama ile tedavi ettiler. Ve oğlu Kays, künyesi Ebû Şeddâd’dır; Esved el-Ansî’yi öldüren, İslâmın süvarilerindendir. Ve **الكشاح**, “**كتاب**” gibi: **كشح**ta bir damgadır. Ve **مكشوح** adam: alt kaburgaların aşağısında **الكشاح** ile damgalanmış. Ve devenin **كشح**ını, ve **كشحه**nı: orada damgaladı. Şeddeli söyleyiş, Kurâ‘dan. Ve **الكاشح**: düşmanlığı gizleyen, sevgisiyle senden yüz çeviren. Ve düşman, buğzeden; sanki düşmanlığı **كشح**ında dürer; yahut sanki sana **كشح**ını döndürür ve yüzüyle senden yüz çevirir. İsim **الكشاحة**dır. Hadîste: “En faziletli sadaka, **الكاشح** akraba üzerine olandır.” İbnü’l-Esîr dedi: düşmana **كاشح** denildi; çünkü sana **كشح**ını döndürdü ve senden yüz çevirdi. Ve denildi ki: çünkü düşmanlığı **كشح**ında gizler; ve onda karaciğeri vardır; karaciğer düşmanlık ve buğzun evidir. Bundan dolayı düşmana “kara karaciğerli” denildi; sanki düşmanlık karaciğeri yakmıştır. Ve “Ona düşmanlıkla **كشح** etti”: ona düşmanlık etti ve onunla bozuştu; “**كاشحه**” gibi, **مكاشة** ve **كشاحا** olarak. Ve “Kavmi **كشح** etti”: onları ayırdı; “Falan, kavmi **يكشح** eder ve onları **يشلهم** ve onları **يشحنهم**” denir; yani onları ayırır ve kovar. Ve “Binek **كشحت**”: kuyruğunu iki bacağı arasına soktuğu zaman. Ve şu beyit okunmuştur:
  **أطبائها**sına sığınır; **كشحت** ettiği zaman; sert **العسيب**li, sanki **ذعلوق**.

  Ve “Evi **كشح** etti”: onu süpürdü; **المهملة**de bir dildir. Ve **الأساس**’ta: “**توشحها** ve **تكشحها**”: onunla cima etti ve onun üzerine kapandı. Ve **المكشاح**: baltadır; ve denildi ki: ondan **الكاشح** (türetilmiştir); Mufaddal söyledi. Ve **المكشاح**: kılıcın ağzı, **المكشح** gibi; bundan dolayı **المكشوح المرادي** adlandırıldı; daha önce **الروض** kitabından zikrettiğimiz üzere. Ve **التكشيح**: soyma ve düzeltmedir; **المهملة**de bir dildir. Ve **التكشيح**: ateşle **كشح** üzerine dağlamadır; ve daha önce bunun Kurâ‘dan olduğu geçti. Bundan dolayı **مكشحة** develer (denir). Ve **الكشوح**, “**صبور**” gibi: Belkıs’ın efendimiz Süleyman’a—ona ve nebîmize salât ve selâm olsun—hediye ettiği yedi kılıçtandır. Şeyhimiz, İbn Habîb’in **رأس مال النديم**’inden nakletti; dedi ki: onlar **ذو الفقار** ve **الصمصامة** ve **مخذم** ve **رسوب** ve **ضرس الحمار** ve **ذو النون** ve **الكشوح**tur. Ve “Sudan **كشحوا** ve **انكشحوا**”: ondan gittikleri ve dağıldıkları zaman. Ve **التهذيب**’te: “Sudan **كشح** etti”: ondan arkasını döndüğü zaman. Ve **الأساس**’ta: “Beni görünce **كشح** etti”: yani arkasını döndü ve **كشح**ıyla yöneldi. Ve “Karanlık **كشح** etti” ve “ışık **كشح** etti”: geri döndü. Ve bu mecazdır. Ve **مكشحة**, fethalı sonra şîn’in şeddeli ve dammeli: Yemâme’de bir yer adıdır; ve k-s-h’de geçti; ve doğru olan, onu burada zikretmektir; Yakut’un **المعجم**’de açıkça belirttiği gibi. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الكشاحة**, damme ile: ilişkiyi kesme. Ve “Odunu **كشح** etti” **كشحا**: onu soydu. Ve “Kuş **كشح** etti”: aceleyle öne atıldı. Ve “Onu **كشحه**ndan **كشحه**”: **كشح**ından mızrakladı. Ve **الكشحان**: iki boynuzdur; fukahâ onu zikretti; ve ben onu Arapça sanmıyorum; şeyhimiz, bazılarından naklen söyledi. Dedim ki: bu hatadır; doğrusu **الخاء المعجمة** iledir; inşallah yerinde gelecektir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AD/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

كَشَحَ لَحُ بِالعَدَاوَةِ
1 كَشَحَ لَحُ بِالعَدَاوَةِ ذ ; and ↓ كاشحهُ, (S, L, K,) inf. n. مُكَاشَحَةٌ and كِشَاحٌ; (L;) signify the same, (S, K,) He determined, or resolved, upon enmity to him: (L:) was inimical to him, (L, K,) and broke friendship with him: (L:) hated him and was inimical to him: bore a secret enmity to him. (L.) -A2- كَشَحَ He dispersed, (S, K,) and drove away, (S,) a people. (S, K.) ― -b2- كَشَحُوا عَنِ المَآءِ, and ↓ انكشحوا, They (a people, S) dispersed from the water: (S, K:) they went away from it, and dispersed: (TA:) they went back from it. (T.) ― -b3- كَشَحَ He went back; retired. (A.) -A3- كَشَحَهُ He pierced, or stabbed, him in the part called كَشْحٌ. (TA.) ― -b2- كَشَحَ; (L;) and ↓ كشّح, (Kr, L,) inf. n. تَكْشِيحٌ; (K;) He cauterized, (K,) or marked with a hot iron, a camel (L) in the part called كَشْحٌ. (L, K.) ― -b3- كُشِحَ, inf. n. كَشْحٌ, He had a pain in his كَشْحٌ. (L.) ― -b4- Also, (inf n. as above, S,) He was cauterized for the disease called كَشَحٌ. (S, L, K.)

2 كَشَّحَ see 1.

3 كَاْشَحَ see 1.

7 اِنْكَشَحَ see 1.

كَشْحٌ
كَشْحٌ ذ The حَشَى [i. e. the flank; or part between the false ribs and the hip; also explained in the TA by the word خَاصِرَة]: (L:) or the part between the hypochondre and the false ribs, (S, L, K,) and from near the navel to the portion of flesh and sinew next the back-bone: (L:) the part against which the sword hangs when a man is wearing it; and the part corresponding thereto on the other side: (T:) or each of the two sides of the belly, externally and internally, [or behind and before]; and so in a horse: (M:) or the waist: [see a verse of Imra-el-Keys cited voce مُذَلَّلٌ:] or the part from the top, or projecting portion, of the haunch-bone to the armpit: (L:) pl. كُشُوحٌ. (A.) -A2- طَوَى كَشْحًا He determined upon a thing, or affair, and persevered in his determination. (T.) [See an ex. voce أَبَّ.] ― -b2- طَوَى كَشْحَهُ عَلَى الأَمْرِ He determined, or resolved, upon the thing, or affair, in his mind, syn. أَضْمَرَهُ: (S, A, K:) and hid it, or concealed it: (S, K:) or, accord. to the L, and other lexicons, he persevered in the thing, or affair. (TA.) ― -b3- طَوَى كَشْحَهُ He went away, and cut the ties of kindred. (L.) ― -b4- طَوَى كَشْحَهُ عَنِّى He cut me, or cut the tie of friendship that united him to me, and broke off from me, abandoned me, or discarded me, (S, L, K,) and became inimical to me: (L:) he turned away from me. (L.) ― -b5- كَشْحٌ Either side of a وِشَاح; from which the كشح of the body is said to have its name, because the former hangs against the latter: (L:) or a وِشَاح [altogether]; so called because it hangs against the كشح of the body; in like manner as an اِزَار is called حَقْوٌ: (A:) pl. كُشُوحٌ (TA.) -A3- The kind of shells called cowries, or conchو Veneris; syn. وَدَعٌ: pl. كُشُوحٌ: (K:) or a وِشَاح made of such shells: أَوْشِحَة were made of white shells of that kind. (Aboo-Sa'eed Es-Sukkaree.)

كَشَحٌ
كَشَحٌ ذ A certain disease (which attacks a man, S, K,) in the كَشْح, (meaning the flank, خَاصِرَة, TA,) and for which he is cauterized: (S, L, K:) or the pleurisy, syn. ذَاتُ الجَنْب. (K.)

كُشَاحَةٌ
كُشَاحَةٌ ذ , a subst., A determining, or resolving, upon enmity to another: hating enmity: secret enmity: estrangement of oneself from another. (L.)

كِشَاحٌ
كِشَاحٌ ذ A mark made by burning with a hot iron in the part called كشح. (S, K.)

كَاشِحٌ
كَاشِحٌ ذ One who determines, or resolves, upon enmity (يُضْمِرُهُ) to another: (S, L, K:) a hating enemy: (L:) a secret enemy: as though he folded up enmity in his كَشْح; or as though he turned his كَشْح towards thee, and his face from thee; (ISd, L;) or because he conceals enmity in his كَشْح, in which is his liver, which is the seat of enmity and hatred; wherefore an enemy is called أَسْوَدُ الكَبِدِ, as though enmity had burned his liver: (L:) or, accord. to some, one who estranges himself from another. (Msb.)

مَكْشُوحٌ
مَكْشُوحٌ ذ A man cauterized for the disease called كَشَحٌ: (S, L, K:) a man cauterized with the mark called كِشَاحٌ, below the ribs. (L.) ― -b2- A man smitten with a sword in his كَشْح. (K.)

##### Türkçe

كَشَحَ لَحُ بِالعَدَاوَةِ
1 **كَشَحَ لَحُ بِالعَدَاوَةِ** ذ ; ve aşağıda **كاشحهُ**, (S, L, K,) mastar **مُكَاشَحَةٌ** ve **كِشَاحٌ**; (L;) aynı şeyi ifade eder, (S, K,) Ona karşı düşmanlık üzerine karar verdi, yahut azmetti: (L:) ona düşman oldu, (L, K,) ve onunla dostluğu bozdu: (L:) ondan nefret etti ve ona düşman oldu: ona gizli bir düşmanlık besledi. (L.) -A2- **كَشَحَ** Bir topluluğu dağıttı, (S, K,) ve uzaklaştırdı, (S,). (S, K.) ― -b2- **كَشَحُوا عَنِ المَآءِ**, ve aşağıda **انكشحوا**, Onlar (bir topluluk, S) sudan dağıldılar: (S, K:) ondan uzaklaştılar ve dağıldılar: (TA:) ondan geri döndüler. (T.) ― -b3- **كَشَحَ** Geri döndü; çekildi. (A.) -A3- **كَشَحَهُ** Onu **كَشْحٌ** denilen yere deldi, yahut bıçakladı. (TA.) ― -b2- **كَشَحَ**; (L;) ve aşağıda **كشّح**, (Kr, L,) mastar **تَكْشِيحٌ**; (K;) **كَشْحٌ** denilen yerde bir deveyi (L) dağladı, (K,) yahut kızgın demirle işaretledi. (L, K.) ― -b3- **كُشِحَ**, mastar **كَشْحٌ**, Onun **كَشْحٌ**’ında ağrı oldu. (L.) ― -b4- Yine, (mastar yukarıdaki gibi, S,) **كَشَحٌ** denilen hastalık için dağlandı. (S, L, K.)

2 **كَشَّحَ** bkz. 1.

3 **كَاْشَحَ** bkz. 1.

7 **اِنْكَشَحَ** bkz. 1.

كَشْحٌ
**كَشْحٌ** ذ **حَشَى** [yani böğür; yahut yalancı kaburgalar ile kalça arasındaki kısım; ayrıca TA’da **خَاصِرَة** kelimesiyle açıklanmıştır]: (L:) yahut hipokondri ile yalancı kaburgalar arasındaki kısım, (S, L, K,) ve göbeğe yakın yerden omurgaya bitişik et ve sinir kısmına kadar: (L:) bir adam kılıcı kuşanmışken kılıcın asılı durduğu kısım; ve öte tarafta ona karşılık gelen kısım: (T:) yahut karnın iki yanından her biri, dıştan ve içten, [yahut arkadan ve önden]; ve at için de böyledir: (M:) yahut bel: [**مُذَلَّلٌ** maddesinde zikredilen İmruülkays beytine bak:] yahut kalça kemiğinin üstünden, yahut çıkıntılı kısmından, koltuk altına kadar olan kısım: (L:) çoğulu **كُشُوحٌ**. (A.) -A2- **طَوَى كَشْحًا** Bir şey, yahut iş, üzerine karar verdi ve kararında sebat etti. (T.) [**أَبَّ** maddesinde bir örneğe bak.] ― -b2- **طَوَى كَشْحَهُ عَلَى الأَمْرِ** Şeyi, yahut işi, zihninde kararlaştırdı, yahut azmetti; eşanlamlısı **أَضْمَرَهُ**: (S, A, K:) ve onu gizledi, yahut sakladı: (S, K:) yahut L’ye ve diğer sözlüklere göre, şeyde, yahut işte, sebat etti. (TA.) ― -b3- **طَوَى كَشْحَهُ** Uzaklaştı ve akrabalık bağlarını kesti. (L.) ― -b4- **طَوَى كَشْحَهُ عَنِّى** Beni kesti, yahut onu bana bağlayan dostluk bağını kesti, ve benden ayrıldı, beni terk etti, yahut beni bıraktı, (S, L, K,) ve bana düşman oldu: (L:) benden yüz çevirdi. (L.) ― -b5- **كَشْحٌ** Bir **وِشَاح**’ın iki yanından her biri; bundan dolayı bedenin **كشح**’ının adını aldığı söylenir; çünkü birincisi ikincisine karşı asılı durur: (L:) yahut bir **وِشَاح** [tamamı]; bedenin **كشح**’ına karşı asılı durduğu için böyle adlandırılmıştır; aynı şekilde bir **اِزَار**’a **حَقْوٌ** denir: (A:) çoğulu **كُشُوحٌ** (TA.) -A3- “Cowries” denilen kabuk türü, yahut “conch” Veneris; eşanlamlısı **وَدَعٌ**: çoğulu **كُشُوحٌ**: (K:) yahut bu tür kabuklardan yapılmış bir **وِشَاح**: **أَوْشِحَة** o türden beyaz kabuklardan yapılırdı. (Aboo-Sa'eed Es-Sukkaree.)

كَشَحٌ
**كَشَحٌ** ذ **كَشْح**’ta (böğürde, yani **خَاصِرَة**, TA) bir insana (S, K) isabet eden ve bunun için dağlandığı belirli bir hastalık: (S, L, K:) yahut zatülcenb, eşanlamlısı **ذَاتُ الجَنْب**. (K.)

كُشَاحَةٌ
**كُشَاحَةٌ** ذ , bir isim, Başkasına karşı düşmanlık üzerine karar verme, yahut azmetme: nefret eden düşmanlık: gizli düşmanlık: kişinin kendisini başkasından uzaklaştırması. (L.)

كِشَاحٌ
**كِشَاحٌ** ذ **كشح** denilen yerde kızgın demirle yakmak suretiyle yapılmış bir iz. (S, K.)

كَاشِحٌ
**كَاشِحٌ** ذ Başkasına karşı düşmanlık ( **يُضْمِرُهُ** ) üzerine karar veren, yahut azmeden: (S, L, K:) nefret eden bir düşman: (L:) gizli bir düşman: sanki düşmanlığı **كَشْح**’ında dürüp katlamış gibidir; yahut sanki **كَشْح**’ını sana çevirmiş ve yüzünü senden çevirmiş gibidir; (ISd, L;) yahut çünkü düşmanlığı **كَشْح**’ında gizler; orada onun karaciğeri vardır; o da düşmanlık ve nefretin yeridir; bundan dolayı düşmana **أَسْوَدُ الكَبِدِ** denir; sanki düşmanlık onun karaciğerini yakmış gibidir: (L:) yahut bazılarına göre, kendisini başkasından uzaklaştıran kimse. (Msb.)

مَكْشُوحٌ
**مَكْشُوحٌ** ذ **كَشَحٌ** denilen hastalık için dağlanmış bir adam: (S, L, K:) kaburgaların altında **كِشَاحٌ** denilen iz ile dağlanmış bir adam. (L.) ― -b2- **كَشْح**’ında kılıçla vurulmuş bir adam. (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AD/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

كَشَحَ
كَشَحَ A ( n. ac. كَشْح 1 )
a.  [ La ], Was inimical to.

b.  Dispersed, scattered.

c.  Pierced, stabbed.

d.  [ pass. ], Had the side-ache; suffered from pleurisy.

e.  see II & VII.

كَشَّحَ
كَشَّحَ II ,
a.  Branded in the side ( camel ).

b.  [ coll. ], Cleared; cleared up ( sky ).

كَاْشَحَ
كَاْشَحَ III ,
a.  see I (a) .

اِنْكَشَحَ
اِنْكَشَحَ VII
a.  [ 'An ], Retired from.

كَشْح
كَشْح 1 , ( pl. كُشُوْح 27 ),
a.  Side; flank.

b.  Cowries, conchae veneris.

كَشَح
كَشَح 4 ,
a.  Pleurisy.

مِكْشَح
مِكْشَح 20 ,
a.  Edge of the sword.

كَاْشِح
كَاْشِح 21 ,
a.  Spiteful, rancorous.

كِشَاْح
كِشَاْح 23 ,
a.  Brand.

كُشَاْحَة
كُشَاْحَة 24t ,
a.  Grudge, spite, rancour.

مِكْشَاْح
مِكْشَاْح 45 ,
a.  see 20 .

b.  Axe.

كَشڤحَ
N. P. كَشڤحَ I ,
a.  Cauterized.

كَشَّحَ
N. Ag. كَشَّحَ II
a.  [ coll. ], Clear, fair ( sky ).

طَوَى كَشْحَهُ عَلَى الْأَمْر
طَوَى كَشْحَهُ عَلَى الْأَمْر
a.  He determined upon the thing in his mind.

طَوَى كَشْحَهُ عَنِّي
طَوَى كَشْحَهُ عَنِّي
a.  He discarded me.

كَشْخَان
كَشْخَان
a.  Cuckold.

##### Türkçe

**كَشَحَ**
**كَشَحَ** A (mastar-ı aslî **كَشْح** 1)
a. [ **لِ** ], Düşmanlık etti.

b. Dağıttı, saçtı.

c. Deldi, bıçakladı.

d. [meçhul], Yan ağrısı oldu; plöreziden (zatülcenb) muzdarip oldu.

e. II ve VII’ye bak.

**كَشَّحَ**
**كَشَّحَ** II,
a. (Deveyi) yanından dağladı.

b. [topl.], Açtı; açıldı (gök).

**كَاْشَحَ**
**كَاْشَحَ** III,
a. I (a)’ya bak.

**اِنْكَشَحَ**
**اِنْكَشَحَ** VII
a. [ **عَنْ** ], -den çekildi.

**كَشْح**
**كَشْح** 1, (çoğ. **كُشُوْح** 27),
a. Yan; böğür.

b. Denizkabuğu paraları; conchae veneris.

**كَشَح**
**كَشَح** 4,
a. Plörezi.

**مِكْشَح**
**مِكْشَح** 20,
a. Kılıcın ağzı.

**كَاْشِح**
**كَاْشِح** 21,
a. Kinli, kindar.

**كِشَاْح**
**كِشَاْح** 23,
a. Dağ.

**كُشَاْحَة**
**كُشَاْحَة** 24t,
a. Kin, garez, hınç.

**مِكْشَاْح**
**مِكْشَاْح** 45,
a. 20’ye bak.

b. Balta.

**كَشڤحَ**
Özel isim **كَشڤحَ** I,
a. Dağladı.

**كَشَّحَ**
İsm-i fâil **كَشَّحَ** II
a. [topl.], Açık, berrak (gök).

**طَوَى كَشْحَهُ عَلَى الْأَمْر**
**طَوَى كَشْحَهُ عَلَى الْأَمْر**
a. Şeyi zihninde kararlaştırdı.

**طَوَى كَشْحَهُ عَنِّي**
**طَوَى كَشْحَهُ عَنِّي**
a. Beni bir kenara attı.

**كَشْخَان**
**كَشْخَان**
a. Boynuzlanan (koca).
