# كشخ (ك-ش-خ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AE
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B4%D8%AE

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - ش - خ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AE/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الخاء والكاف والشين معهما
ك ش خ مستعمل فقط
كشخ:
الكَشْخانُ: الديوث، وهو دخيل، لأنه ليس في كلام العرب رباعيةٌ مختلفة الحروف على فعلال ولا يكون إلا بكسر الصدر غير كَشخان فإنه يفتح. فإن أعرب قيل: كِشْخانُ على فعلال ، ويقال للشاتم : لا تُكَشِّخْ فلانا.

##### Türkçe

باب **الخاء** و**الكاف** و**الشين** معهما
**ك ش خ** kullanılmıştır, yalnızca.

**كشخ**:
**الكَشْخانُ**: deyyûs; o dâhildir (yabancı kökenlidir); çünkü Arapların كلامında harfleri farklı olan dört harfli bir (kelime) **فعلال** vezni üzere yoktur; ancak صدر’in kesriyle olur; **كَشخان** müstesna, çünkü o فتح eder. Şayet Arapçalaştırılırsa denir: **كِشْخانُ** **فعلال** üzere. Ve sövene denir: “Falanı **تُكَشِّخْ** etme.”

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AE/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

خ ك ش
كشخ : قال الليث : الكَشْخَانُ ليس من كلام
العرب ، فإن أُعْرِبَ قيل : كِشْخَانُ ، على
) ( فِعْلاَلٍ ) ( ، ويقال للشاتم : لا تَكْشَخْ فلاناً .
قُلْتُ : إن كان الكَشْخُ صحيحاً فهو حَرْفٌ
ثلاثيٌّ ، ويجوز أن يقال : فلان كَشْخَانُ ،
على ) ( فَعْلاَنَ ) ( ، وإن كانت النونُ أَصْلِيَّةً فهو
رُبَاعيٌّ ، ولا يجوز أن يكون عربيّاً لأنه
يكون على مثال فَعْلاَلٍ وفعلال لا يكون
في غير المُضاعَفِ فهو بِنَاءٌ عَقِيمٌ ،
فافهمه .

##### Türkçe

خ ك ش
**كشخ** : **قال الليث** : **الكَشْخَانُ** Arapların sözünden değildir; eğer Arapçalaştırılırsa **كِشْخَانُ** denir, **( فِعْلاَلٍ )** üzere; ve sövene: **لا تَكْشَخْ فلاناً** denir.
**قُلْتُ** : Eğer **الكَشْخُ** sahih ise o, üçlü bir harftir; ve **فلان كَشْخَانُ** denmesi câiz olur, **( فَعْلاَنَ )** üzere; eğer **النونُ** aslî ise o dörtlüdür; ve Arapça olması câiz olmaz; çünkü **فَعْلاَلٍ** misali üzere olur; ve **فعلال** ikizlenmişin dışında olmaz; o hâlde o, kısır bir yapıdır; onu anla.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AE/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الكَشْخانُ: الدَّيُّوث، وهو دخيل في كلام العرب؛ ويقال للشاتم: لا تَكْشِخْ فلاناً؛ قال الليث: الكشخان ليس من كلام العرب، فإِن أُعرب قيل كِشْخَانُ على فِعلال. قال الأَزهري: إن كان الكشخ صحيحاً فهو حرف ثلاثي، ويجوز أَن يقال فلان كَشْخان على فَعلان، وإِن جعلت النون أَصلية فهو رباعي، ولا يجوز أَن يكون عربيّاً لأنه يكون على مثال فعلال، وفعلال لا يكون في غير المضاعف، فهو بناء عقيم فافهمه. والكشخنة: مولِّدة ليست عربية.

##### Türkçe

**الكَشْخانُ**: **الدَّيُّوث**; ve o, Arapların sözünde dâhildir (yabancı kökenlidir); ve sövene denir: “Hayır, falancaya **تَكْشِخْ** etme.”; **الليث** dedi: **الكشخان** Arapların sözünden değildir; öyleyse eğer i‘rablandırılırsa **فِعلال** vezni üzere **كِشْخَانُ** denir. **الأَزهري** dedi: Eğer **الكشخ** sahih ise o üçlü bir harftir; ve **فَعلان** vezni üzere “falanca **كَشْخان**” denmesi câiz olur; ve eğer **النون**’u aslî kılarsan o dörtlüdür; ve Arapça olması câiz olmaz; çünkü **فعلال** misali üzere olur; hâlbuki **فعلال**, yalnızca muzâafın dışında olmaz; o hâlde o kısır bir binadır; onu anla. Ve **الكشخنة**: müvelleddir, Arapça değildir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%AE/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الكشخان، ويكسر: الديوث، وهو دخيل في كلام العرب. وكشخه تكشيخا، يقال للشاتم: لا تكشخ فلانا. قال الليث: الكشخان ليس من كلام العرب، فإن أعرب قيل - كشخان على - فعلال وقال الأزهري: إن كان الكشخ صحيحا فهو حرف ثلاثي. ويجوز أن يقال فلان كشخان على فعلان، وإن جعلت النون أصلية فهو رباعي، ولا يجوز أن يكون عربيا لأنه يكون على مثال فعلال لا يكون في غير المضاعف، فهو بناء عقيم، فافهمه. وكشخنه: قال له: يا كشخان، مولدة ليست بعربية.

##### Türkçe

**الكشخان**، ve kırılır: **الديوث**; ve o, Arapların كلام’ına dâhil (yabancı)dır. Ve onu **كشخه**’ladı, **تكشيخا**; sövene denir: “Falancaya **لا تكشخ**.” **الليث** dedi: **الكشخان** Arapların كلام’ından değildir; eğer i‘râb edilirse denir: “**كشخان**” **فعلال** üzere. Ve **الأزهري** dedi: Eğer **الكشخ** sahih ise o, üçlü bir harftir. Ve caizdir ki denilsin: “Falanca **كشخان**” **فعلان** üzere; eğer **النون**’u aslî kılarsan o dörtlüdür; ve Arapça olması caiz değildir, çünkü **فعلال** misali üzere olur; o, mudâ‘afın dışında olmaz; o, kısır bir binadır; onu anla. Ve onu **كشخنه**’ledi: ona dedi ki: “Ey **كشخان**”; türetilmiş (müvelled)dir, Arapça değildir.
