# كشر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B4%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كشر

الكَشْرُ: بُدُوُّ الأَسنان عند التبسم؛ وأَنشد:
إِنّ مِنَ الإِخْوانِ كِشْرَةٍ،
وإِخْوانَ كَيْفَ الحالُ والبالُ كلُّه
قال: والفِعْلَة يجيء في مصدر فاعَلَ، تقول هاجَرَ هِجْرَةً وعاشَرَ عِشْرَةً. وإنما يكون هذا التأْسيس
(*قوله «وانما يكون هذا التأْسيس إلخ»
كذلك بالأصل.)
فيما يدخل الافتعال على تفاعلا جميعاً. الجوهري: الكَشْرُ التبسم . يقال: كَشَرَ الرجلُ وانْكَلَّ وافْتَرَّ وابْتَسَمَ كل ذلك تَبْدَوُ منه الأَسنان. ابن سيده: كَشَرَ عن أَسنانه يَكْشِرُ كَشْراً أَبْدى، يكون ذلك في الضحك وغيره، وقد كاشَرَهُ، والاسم الكِشْرَةُ كالعِشْرَةِ. وكَشَرَ البعيرُ عن نابه أَي كَشَفَ عنه. وروي عن أَبي الدرداء: إنا لَنَكْشِرُ في وُجُوهِ أَقوام ،وإِن قُلُوبَنا لتَقْلِيهم أَي نَبْسِمُ في وُجوههم. وكاشَرَه إذا ضَحِكَ في وجهه وباسطه. ويقال: كَشَرَ السبعُ عن نابه إذا هَرَّ الحِراش، وكَشَرَ فلانٌ لفلان إذا تَنَمَّرَ له وأَوْعَدَه كأَنه سبع. ابن الأَعرابي: العُنْقُود إذا أُكل ما عليه وأُلقي قهو الكَشَرُ. والكَشْرُ: الخُبْزُ اليابس. قال: ويقال كَشِرَ إِذا هَرَبَ، وكَشَرَ إذا افْتَرَّ. والكَشْرُ: ضرب من النكاح، والبَضْعُ الكاشِرُ: ضربٌ منه. ويقال: بأضَعها بُضْعاً كاشِراً، ولا يُشْتَقُّ منه فِعْلٌ.

### Türkçe

**الكَشْرُ**: gülümseme sırasında dişlerin görünmesi; ve (şu beyit) okunmuştur:

“Şüphesiz kardeşlerden **كِشْرَةٍ** (olan) vardır,
ve ‘nasıl hâl, gönül?’ (diyen) kardeşler; hepsi.”

Dedi ki: ve **الفِعْلَة** (kalıbı), **فاعَلَ**’ın mastarında gelir; dersin: **هاجَرَ** **هِجْرَةً** ve **عاشَرَ** **عِشْرَةً**. Bu “tesis” ancak,
(*Onun sözü: «وإنما يكون هذا التأْسيس إلخ»
aslında da böyledir.)
**تفاعلا**’ya **الافتعال**’ın hepsinin birlikte girdiği şeylerde olur. el-Cevherî: **الكَشْرُ** gülümsemedir. Denir: **كَشَرَ** adam, ve **انْكَلَّ** ve **افْتَرَّ** ve **ابْتَسَمَ**; bunların hepsi, ondan dişlerin görünmesidir. İbn Sîde: **كَشَرَ** dişlerinden (yani dişlerini göstererek) **يَكْشِرُ** **كَشْراً**: gösterdi; bu, gülmede ve başkasında olur; ve onu **كاشَرَهُ**; isim **الكِشْرَةُ**’dir, **العِشْرَةِ** gibi. Ve deve **كَشَرَ** azıdişinden; yani onu açığa çıkardı. Ebû’d-Derdâ’dan rivayet edildi: “Biz, birtakım kimselerin yüzlerine karşı mutlaka **لَنَكْشِرُ**; hâlbuki kalplerimiz onları mutlaka tiksinir”; yani yüzlerine karşı gülümseriz. Ve **كاشَرَه**: onun yüzüne güldüğü ve onunla ünsiyet kurduğu zaman. Ve denir: yırtıcı hayvan **كَشَرَ** azıdişinden; **هَرَّ الحِراش** (yani hırlayıp diş gösterdiği) zaman; ve falan kimse falana **كَشَرَ**: ona karşı kaplanlaştığı ve onu tehdit ettiği zaman; sanki o bir yırtıcı hayvanmış gibi. İbnü’l-A‘râbî: salkım, üzerindekiler yenilip atılınca, onun boş sapı **الكَشَرُ**’dür.

Ve **الكَشْرُ**: kuru ekmektir. Dedi ki: ve denir **كَشِرَ**: kaçtığı zaman; ve **كَشَرَ**: dişlerini gösterdiği zaman. Ve **الكَشْرُ**: nikâhtan bir türdür; ve **البَضْعُ الكاشِرُ**: ondan bir türdür. Ve denir: “Onu **بُضْعاً كاشِراً** olarak parçalarım”; ondan fiil türetilmez.
