# كشر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B4%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كشر

كشر عن أسنانه يكشر، بالكسر، كشرا، إذا أبدى، يكون في الضحك وغيره، كذا في المحكم. وقال الجوهري: يقال: كشر الرجل وافتر، كل ذلك تبدو منه الأسنان وقد كاشره، إذا ضحك في وجهه وباسطه. والاسم الكشرة، بالكسر، قال الشاعر:
  إن من الإخوان إخوان كشـرة                      وإخوان كيف الحال والبال كله قال الأزهري: والفعلة تجيء في مصدر فاعل تقول: هاجر هجرة، وعاشر عشرة وإنما يكون هذا التأسيس فيما يدخل الافتعال على تفاعلا جميعا. والكشر، بالفتح: ضرب من النكاح، كالكاشر، قاله أبو الدقيش، يقال: باضعها بضعا كاشرا، ولا يشتق فعل منهما. والكشر: التبسم، قاله الجوهري، ويقال: بدو الأسنان عند التبسم، وروي عن أبي الدرداء:  إنا لنكشر في وجوه أقوام وإن قلوبنا لتقليهم  . أي نبسم في وجوههم. وتقول: لما رآني كشر واستبشر. وعداه الزمخشري بإلى. كشر: جبل من جبال جرش، كصرد، بين مكة واليمن. الكشر، بالتحريك: الخبز اليابس، عن ابن الأعرابي؛ والعنقود إذا أكل ما عليه وألقي فهو الكشر، عن ابن الأعرابي. كشر، كزفر: ع بصنعاء اليمن. وكشور، كدرهم: ة بها أي بصنعاء، منها أبو محمد عبيد بن محمد بن إبراهيم الأزدي الكشوري، من شيوخ الطبراني. من المجاز: هو جاري مكاشري، مثل مكاسري، أي بحذائي، كأنه يكاشرني ويباسطني. وكشر، كفرح: هرب، عن ابن الأعرابي. ومما يستدرك عليه: كشر البعير عن نابه، أي كشف عنها، وكشر السبع عن نابه، إذا هر للحراش. وكشر فلان لفلان، إذا تنمر له وأوعده، كأنه سبع، ويقال: اكشر له عن أنيابك أي أوعده. وهو مجاز. وكشر. محركة: جبل في ديار خثعم.

### Türkçe

**كشر**: Dişlerini açığa çıkardı; **يكشر** (kesre ile), **كشرا**: açığa çıkardığı zaman; gülmede ve başkasında olur; **المحكم**’de böyle. **الجوهري** dedi: Denir ki: **كشر** adam ve **افتر**; bunların hepsinde ondan dişler görünür; ve onu **كاشره**: yüzüne güldüğü ve onunla ünsiyet ettiği zaman. İsim **الكشرة**’dir (kesre ile). Şair dedi ki:
  “Şüphesiz kardeşlerden, **كشـرة** kardeşler vardır;
  ve kardeşler: ‘nasıl hâl?’ ve bütün gönül (ile).”

**الأزهري** dedi: **الفعلة** (kalıbı), **فاعل**’in masdarında gelir; dersin ki: **هاجر هجرة** ve **عاشر عشرة**; ancak bu tesis, **الافتعال**’ın **تفاعلا**’nın hepsine girdiği şeyde olur.

**الكشر** (fetha ile): bir tür nikâh; **الكاشر** gibi; bunu **أبو الدقيش** söyledi. Denir ki: **باضعها بضعا كاشرا**; ikisinden de fiil türetilmez.

**الكشر**: tebessüm; bunu **الجوهري** söyledi. Ve denir ki: tebessümde dişlerin görünmesi. **أبي الدرداء**’dan rivayet olundu:
“Şüphesiz biz birtakım kavimlerin yüzlerine **نكشر** ederiz, hâlbuki kalplerimiz onları mutlaka tiksinir.”
Yani onların yüzlerine tebessüm ederiz.

Ve dersin ki: Beni görünce **كشر** etti ve **استبشر** etti. **الزمخشري** onu **إلى** ile geçişli kıldı.

**كشر**: **جرش** dağlarından bir dağ; **صرد** gibi; Mekke ile Yemen arasında.

**الكشر** (harekeli): kuru ekmek; **ابن الأعرابي**’den. Ve salkım, üzerindekini yiyip atıldığı zaman o **الكشر**’dir; **ابن الأعرابي**’den.

**كشر** ( **زفر** gibi): Yemen San‘a’sında bir yer. Ve **كشور** ( **درهم** gibi): orada, yani San‘a’da bir yer; ondan **أبو محمد عبيد بن محمد بن إبراهيم الأزدي الكشوري** (nisbesi), **الطبراني**’nin şeyhlerindendir.

Mecazdan: O benim **جاري مكاشري**’mdir; **مكاسري** gibi; yani hizamdadır; sanki bana **يكاشرني** eder ve benimle **يباسطني** eder.

**كشر** ( **فرح** gibi): kaçtı; **ابن الأعرابي**’den.

Ve ona ek olarak kaydedilenlerdendir: **كشر البعير عن نابه**; yani onu açığa çıkardı. Ve **كشر السبع عن نابه**: hırlaşma için hırladığı zaman.

Ve **كشر** falan, falana; ona karşı kaplanlaştığı ve onu tehdit ettiği zaman; sanki bir yırtıcıdır. Ve denir ki: **اكشر له عن أنيابك** yani onu tehdit et. Ve o mecazdır.

Ve **كشر** (harekeli): **خثعم** diyarlarında bir dağ.
