# كشط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B4%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كشط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كشط

الكشط: رفعك شيئا عن شيء قد غشاه. وفي العين: قد غطاه، وغشيه من فوقه، كما يكشط الجلد عن السنام، وعن المسلوخة. و في التنزيل العزيز:  إذا السماء كشطت  قال الزجاج: قلعت كما يقلع السقف، وكذلك قشطت، بالقاف. وقال الفراء: يعني نزعت فطويت. وقال يعقوب: قريش تقول: كشط، وتميم وأسد يقولون: قشط، قال: وليست الكاف في هذا بدلا من القاف، لأنهما لغتان لأقوام مختلفين. وكشط الغطاء عن الشيء، والجلد عن الجزور، والجل عن ظهر الفرس، يكشطه كشطا: قلعه، ونزعه ونضاه، وكشفه عنه.
 واسم ذلك الشيء: الكشاط، ككتاب والقاف لغة فيه. والكشاط أيضا: الانكشاف، كالانكشاط، يقال: كشط روعه كشاطا، وانكشط، أي انكشف، وهو مجاز. وقال الليث: الكشاط: الجلد المكشوط، يسمى به بعد ما يكشف، قال: ثم ربما غشي به عليها أي: على الجزور، فحينئذ يقال: ارفع عنها كشاطها لأنظر إلى لحمها. قال وهذا خاص بالجزور. وفي الصحاح: كشطت البعير كشطا: نزعت جلده، ولا يقال: سلخت، لأن العرب لا تقول في البعير إلا كشطته أو جلدته. قال الليث: والكشطة محركة: أرباب الجزور المكشوطة. وانتهى أعرابي إلى قوم قد سلخوا جزورا وقد غطوها بكشاطها، فقال: من الكشطة? وهو يريد أن يستوهبهم، فقال بعض القوم: وعاء المرامي ومثابت الأقران، وأدنى الجزاء من الصدقة، يعني فيما يجزئ من الصدقة، فقال الأعرابي: يا كنانة: ويا أسد، ويا بكر، أطعمونا من لحم الجزور. وفي المحكم: وقف رجل على كنانة وأسد ابني خزيمة، وهما يكشطان عن بعير لهما، فقال لرجل قائم: ما جلاء الكاشطين، أي: ما أسماؤهما، فقال: خابئة المصادع، وهصار الأقران: يعني بخابئة المصادع: الكنانة، وبهصار الأقران: الأسد. فقال: يا أسد وكنانة أطمعاني من هذا اللحم. ورواه بعضهم: خابئة مصادع، ورأس بلا شعر وكذا روي يا صليع مكان يا أسد.
 وانكشط الروع: ذهب، نقله الجوهري، وهو مجاز. ومما يستدرك عليه: تكشط السحاب في السماء، أي تقطع وتفرق. والكشاط: الجزار، كالكاشط. وكشط الحرف: أزاله من موضعه. وابن المكشوط. محدث.

### Türkçe

**الكشط**: senin bir şeyi, onu kaplamış olan bir şeyden kaldırmandır. Gözde: onu örtmüştür ve üstünden kaplamıştır; tıpkı derinin hörgüçten ve yüzülmüş olandan kazınıp kaldırılması gibi. Aziz tenzilde: “Gökyüzü **كشطت** edildiği zaman” (buyurmuştur). **الزجاج** dedi: Tavanın sökülmesi gibi söküldü; aynı şekilde **قشطت** de (vardır), **القاف** ile. **الفراء** dedi: Yani çekilip çıkarıldı da dürüldü. **يعقوب** dedi: Kureyş **كشط** der; Temîm ve Esed **قشط** derler. Dedi: Bu hususta **الكاف** **القاف**’tan bedel değildir; çünkü ikisi farklı kavimler için iki dildir. Ve bir şeyden örtüyü, deve gövdesinden deriyi, atın sırtından **الجل**’i kazıyıp kaldırdı; onu **كشط** eder, **كشطا**: onu söktü, çekip çıkardı ve soyup çıkardı; ve onu ondan açığa çıkardı.

Ve o şeyin adı: **الكشاط**’tır; **كتاب** gibi; ve **القاف** onda bir dildir (yani **القشاط** da denir). **الكشاط** ayrıca: açığa çıkma(dır); **الانكشاط** gibi. Denir ki: “Onun korkusu **كشاطا** **كشط** oldu ve **انكشط** oldu”; yani açığa çıktı; bu mecazdır. **الليث** dedi: **الكشاط**: kazınıp kaldırılmış deridir; açığa çıkarıldıktan sonra onunla adlandırılır. Dedi: Sonra belki onunla onun üzerine, yani deve gövdesinin üzerine, örtülür; o vakit “Onun **كشاط**’ını kaldır da etine bakayım” denir. Dedi: Bu, deve gövdesine mahsustur. **الصحاح**’ta: “Deveyi **كشطا** **كشطت** ettim”: derisini çekip çıkardım; “**سلخت**” denmez; çünkü Araplar deve hakkında ancak “Onu **كشطت** ettim” yahut “Onu **جلدت** ettim” derler. **الليث** dedi: Ve **الكشطة** (harekeli): kazınıp kaldırılmış deve gövdesinin sahipleridir. Bir bedevî, bir kavme vardı; bir deve gövdesini yüzmüşler ve onu **كشاط**’ıyla örtmüşlerdi; dedi ki: “**الكشطة** kimdir?” O, onlardan bağış olarak istemek istiyordu. Kavimden biri dedi: “Atışların kabı ve akranların sebat yerleri; sadakadan en yakın karşılık”; yani sadakadan yeterli gelen şey hakkında. Bedevî dedi: “Ey Kinâne, ey Esed, ey Bekr; bize deve gövdesinin etinden yedirin.” **المحكم**’de: Bir adam, Huzeyme’nin iki oğlu Kinâne ve Esed’in yanına durdu; ikisi, kendilerine ait bir deveden kazıyıp kaldırıyorlardı; ayakta duran bir adama dedi ki: “**الكاشطين**’in **جلاء**’sı nedir?” yani: ikisinin adları nedir? O dedi: “Yarıkları saklayan ve akranları ezen”; yani “yarıkları saklayan” ile Kinâne’yi, “akranları ezen” ile Esed’i kasteder. O dedi: “Ey Esed ve Kinâne, beni bu etten umutlandırın.” Bazıları onu şöyle rivayet etti: “Yarıkları saklayan”; ve “saçı olmayan bir baş”; ve “ya Esed” yerine “ya **صليع**” diye de rivayet edildi.

Ve **الروع** **انكشط** oldu: gitti; bunu **الجوهري** nakletti; bu mecazdır. Üzerine istidrâk edilenlerdendir: Bulut gökte **تكشط** oldu; yani parçalandı ve dağıldı. Ve **الكشاط**: kasaptır; **الكاشط** gibi. Ve harfi **كشط** etti: onu yerinden giderdi. Ve **ابن المكشوط**: muhaddis(tir).
