# كشف — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%81/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B4%D9%81/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كشف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%81.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: كشف

ك ش ف
كشف
استعمل من وجوهه : ( كشف ) .
كشف : قال الليث : الكشْف : رَفْعُكَ شيئاً عمَّا يُواريهِ ويُغَطِّيهِ . والكشفُ : مَصدرُ الأكْشَفِ ، والكشَفَةُ الاسمُ ، وهي دائرةٌ في قُصاصِ الناصيةِ ، وربمَا كانت شَعرات تَنْبُتُ صُعُداً ولم تكنْ دائرةً فهي كَشَفةٌ يُتشَاءَمُ بها .
قال : والكَشُوفُ من الإبل : التي يَضربهَا الفَحْلُ وهي حامل ، ومصدرهُ : الكِشافُ .
( قلت ) : هذا التفسيرُ خطأُ ، والكِشافُ : أَنْ يُحمَل على النّاقةِ بعد نِتَاجِهَا وهي عائِذٌ قد وَضعتْ حديثاً .
وروى أبو عبيد عن الأصمعي أنه قال : إِذا حُمِلَ عَلَى النَّاقةِ سَنتَيْن مُتَواليَتَيْن فذاكَ الكشَافُ ، وهي ناقةٌ كشوفٌ .
( قلت ) : وأَجودُ نِتاجِ الإبل : أن يضربَها الفَحْل فإذا نُتِجت تُركتْ سَنَةً لا يضربها الفحْلُ فإذا فُصِل عنها فصيلها وذلك عند تمام السنة من يوم نِتاجها أُرسِلَ الفحْلُ في الإبل التي هي فيها فيضربها فإذا لم تجمَّ سنةً بعد نِتاجهَا كان أَقلَّ لِلبَنِهَا . وأَضعف لولدها ، وأَنْهك لقُوَّتها وطِرْقها ، ومن هذا قول زهير في حرْبٍ امْتَدَّتْ أَيَّامُها .
فتعرُككُم عَرْكَ الرَّحَا بثِفَالها
وتَلْقَحْ كشافاً ثمَّ تُنتَجْ فتُتئم
فضرب لقاحها كشافاً بحدثان نتاجها ، وإتآمها مثلاً بشدة الحرب ودوامها .
وقال الأصمعي : أَكْشَفَ القومُ إذا صارت إبلهمْ كُشُفاً ، الواحدة : كَشوف في الحَمْل .
( أبو عبيد عن أبي زيد ) : الأكْشَفُ : الذي
لا تُرْسَ معه في الحرب .
وقال غيره : أَكْشفَ الرجلُ إكشافاً إذا ضحك فانقلبتْ شفتُه حتى تبدوَ دَراَدِرُه .

### Türkçe

ك ش ف
كشف
Yüzlerinden kullanıldı: ( **كشف** ).

**كشف**: Leys dedi: **الكشْف**: senin, bir şeyi onu örten ve onu kapatan şeyden kaldırmandır. Ve **الكشفُ**: **الأكْشَفِ**’in mastarıdır; **الكشَفَةُ** ise isimdir; o, perçemin kırpıntısında bir dairedir; bazen yukarı doğru biten birkaç kıl olur da daire olmaz; o hâlde o, kendisiyle uğursuzluk sayılan bir **كَشَفةٌ**’dir.

Dedi: Ve develerden **الكَشُوفُ**: erkeğin onu döllediği hâlde o hamile olan (dişi)dir; onun mastarı: **الكِشافُ**.

( Dedim ): Bu tefsir hatadır; **الكِشافُ**: onun doğumundan sonra, o yeni doğurmuş bir **عائِذٌ** iken deveye (yeniden) yüklenilmesidir.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den rivayet etti ki o dedi: Eğer deveye iki yıl peş peşe yüklenilirse, işte o **الكشَافُ**’tır; ve o, **كشوفٌ** bir devedir.

( Dedim ): Ve develerin en iyi doğumu: erkeğin onu döllemesidir; sonra doğurduğunda, bir yıl bırakılır, erkek onu döllemez; sonra yavrusu ondan ayrıldığında—bu, doğum gününden itibaren yılın tamamlanması vaktindedir—erkek, içinde bulunduğu develerin arasına salınır da onu dölleyiverir; eğer doğumundan sonra bir yıl (boş) kalmazsa, bu onun sütü için daha azdır; ve yavrusu için daha zayıftır; ve onun kuvveti ve çiftleşmesi için daha yıpratıcıdır. Bununla ilgili olarak, Züheyr’in günleri uzamış bir savaş hakkında sözü vardır:

فتعرُككُم عَرْكَ الرَّحَا بثِفَالها
وتَلْقَحْ كشافاً ثمَّ تُنتَجْ فتُتئم

Onun gebe bırakılmasını, doğumunun yeniliğiyle **كشافاً** (olarak) yaptı; ve onun ikiz doğurmasını, savaşın şiddeti ve devamlılığıyla bir misal (olarak yaptı).

Asmaî dedi: Kavim **أَكْشَفَ** etti; develeri **كُشُفاً** olduğu zaman; tekili: yükte **كَشوف**.

( Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den ): **الأكْشَفُ**: savaşta onunla birlikte **تُرْسَ** (kalkan) taşınmayan kimsedir.

Başkası dedi: Adam **أَكْشفَ** etti, **إكشافاً**; güldüğü zaman, dudağı dönüp tersine kıvrılır da **دَراَدِرُه** görünür.
