# كشي — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%8A/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B4%D9%8A/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%8A.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كشي

كُشْيةُ الضَّبِّ: أَصل ذَنَبه، وقيل: هي شَحْمة صفراء من أَصل ذنبه حتى تبلغ إِلى أَصل حَلْقه، وهما كُشْيَتان مُبْتَدَّتا الصلب من داخل من أَصل ذنبه إِلى عنقه،وقيل: هي على موضع الكُلْيَتَيْنِ، وهما شحمتان على خِلْقة لِسان الكلب صفراوان عليهما مِقْنعة سَوْداء أَي مثل المِقْنعة، وقيل: هي شَحْمة مُسْتطيلة في الجنبين من العُنُق إِلى أَصل الفَخِذ. وفي المثل: أَطْعِمْ أَخاكَ مِنْ كُشْيةِ الضبِّ؛ يَحُثُّه على المُواساة، وقيل: بل يَهْزَأُ به؛ قال قائل الأَعراب:
وأَنت لو ذُقْتَ الكُشى بالأَكْباد،
لَما تَرَكْتَ الضَّبَّ يَعْدُو بالواد
وفي حديث: عمر، رضي الله عنه: أَنه وضَع يدَه في كُشْيةِ ضَبٍّ، وقال إِنَّ نبيَّ الله، صلى الله عليه وسلم، لم يُحرِّمْه ولكن قَذِرَه؛ الكُشْيةُ شَحْم يكون في بَطن الضبِّ ووضْعُ اليد فيه كِنايةٌ عن الأَكل منه؛ قال ابن الأَثير: هكذا رواه القتيبي في حديث عمر، والذي جاء في غَرِيب الحَرْبي عن مُجاهِد: أَن رجلاً أَهْدَى للنبي، صلى الله عليه وسلم، ضَبّاً فقَذِرَه فوضع يده في كُشْيَتَي الضَّبِّ، قال: ولعله حديث آخر، والجمع الكُشَى؛ وقال الشاعر:
فلو كان هذا الضبُّ لا ذَنَبٌ لَه
ولا كُشْيةٌ، ما مَسَّه الدَّهْرَ لامِسُ
ولَكِنَّه من أَجْلِ طِيبِ ذُنَيْبِه
وكُشْيَتِه دَبَّتْ إِليهِ الدِّهارِسُ
ويقال: كُشَّةٌ
(*قوله« كشة» هو بهذا الضبط في التهذيب وكُشْيةٌ بمعنى واحد. ابن سيده: وكَشا الشيءَ كَشْواً عَضَّه بفيه فانتزعه.

### Türkçe

**كُشْيةُ الضَّبِّ**: kuyruğunun aslıdır; ve denildi ki: o, kuyruğunun aslından başlayıp boğazının aslına varıncaya kadar (uzanan) sarı bir içyağıdır; ve onlar, kuyruğunun aslından boynuna kadar, iç taraftan sırtın başlangıcında başlayan iki **كُشْيَة**’dir; ve denildi ki: o, iki böbreğin yeri üzerindedir; ve onlar, köpek dilinin yaratılışı üzere, üzerlerinde siyah bir **مِقْنعة** bulunan, yani **المِقْنعة** gibi, sarı iki içyağıdır; ve denildi ki: o, boyundan uyluğun aslına kadar iki yanda (bulunan) uzunca bir içyağıdır.

Ve meselde: “Kardeşini **كُشْيةِ الضبِّ**’den yedir”; onu yardımlaşmaya teşvik eder; ve denildi ki: bilakis onunla alay eder; bedevîlerden bir söyleyen dedi ki:
وأَنت لو ذُقْتَ الكُشى بالأَكْباد،
لَما تَرَكْتَ الضَّبَّ يَعْدُو بالواد

Ve hadiste: Ömer, Allah ondan razı olsun: onun bir **كُشْيةِ ضَبٍّ** içine elini koyduğu, ve “Allah’ın peygamberi, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, onu haram kılmadı; fakat ondan tiksindi” dediği (rivayet edilmiştir); **الكُشْيةُ** kelerin karnında bulunan bir içyağıdır; ve elin onun içine konulması, ondan yemeye bir kinayedir; İbnü’l-Esîr dedi ki: Kute ybî bunu Ömer’in hadisi hakkında böyle rivayet etti; ve Harbî’nin **غَرِيب**’inde Mücâhid’den gelen ise: bir adamın Peygamber’e, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, bir **ضَبّ** hediye ettiği, onun da ondan tiksindiği, bunun üzerine elini **كُشْيَتَي الضَّبِّ** içine koyduğu (rivayetidir); dedi ki: belki de bu başka bir hadistir; çoğulu **الكُشَى**’dır; şair dedi ki:
فلو كان هذا الضبُّ لا ذَنَبٌ لَه
ولا كُشْيةٌ، ما مَسَّه الدَّهْرَ لامِسُ
ولَكِنَّه من أَجْلِ طِيبِ ذُنَيْبِه
وكُشْيَتِه دَبَّتْ إِليهِ الدِّهارِسُ

Ve denilir: **كُشَّةٌ**.

(*Onun “**كشة**” sözü, Tehzîb’de bu ضبط ile (yani bu harekeleme ile)dir; ve **كُشْيةٌ** ile aynı mânâdadır. İbn Sîde: “Ve **كَشا** şeyi **كَشْواً**: onu ağzıyla ısırdı da çekip çıkardı.”)
