# كصم (ك-ص-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B5%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B5%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - ص - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B5%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

كَصَمَهُ كَصْماً: دفعه شدّة. وكَصَمَ الرجل: نَكَصَ.

##### Türkçe

**كَصَمَهُ** **كَصْماً**: onu şiddetle itti. Ve **كَصَمَ** adam: geri döndü.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B5%D9%85/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ص م
كصم ، صمك ، صكم : مستعملة .
صكم : أبو عبيد عن الأصمعي : صَكَمْتُه ، ولكَمْتُه ، وصَكَكْتُهُ ، ودَكَكْتُهُ ، ولكَكْتُهُ : كلُّهُ إذا دَفَعْتَه .
وقال الليث : الصَّكْمَةُ : صَدْمَةٌ شديدةٌ بحجرٍ أو نحو ذلك ، تقولُ : صَكَمتْهُ صَوَاكِمُ الدَّهرِ ، والفَرَسُ يَصْكُمُ إذا عضَّ على لجامهِ ثم مَدَّ رأسَهُ يُريدُ أن يغالِب .
صمك : ( أبو عبيد عن الفراء ) قال : الصَّمَكُوكُ : الشَّدِيدُ ، ويقال ذلك أيضاً للشيء اللزِجِ ، ويقال لهما أيضاً صَمَكِيكٌ فيما قال شمرٌ .
وأنشد :
وصَمَكِيكٍ صَمَيَانٍ صِلِّ
ابنِ عجوزٍ لم يزلْ في ظِلّ
هاجَ بعِرْسٍ حَوْقلٍ قِثوَلِ
وقال شمر : الصَّمَكِيكُ من اللَّبن : الخاثرُ جدّاً ، وهو حامضٌ ، والصَّمَكِيكُ : التَّارُّ الغَلِيظُ من الرِّجال وغيرهم .
وقال الليث : الصَّمَكِيكُ : الأهوجُ الشَّدِيدُ ، وهو الصَّمَكوكُ ، والمُصْمَئِكُّ : الأهوَجُ الشَّدِيدُ الجيد الجسم القويُّ .
وقال ابن السكيت : اصْمَأَكَّ الرَّجلُ وازْمَأَكَّ واهمأَكَّ إذا غضبَ .
وقال ابن شميل : المُصْمَئِكٌّ : الغضبان ، وحكي عن أبي الهذيل : السماءُ مُصْمَئِكَّةٌ أي مستويةٌ خليقةٌ للمطرِ .
وروى شمر عنه : أصبحَتِ الأرضُ مُصْمَئِكةً عن المطرِ أي مبتلةً ، وجملٌ صَمَكةٌ أي قويٌّ ، وكذلكَ عبدٌ صَمَكةٌ أي قويٌّ .
كصم : أبو نصرٍ : كَصَمَ كُصُوماً إذا ولّى وأَدبرَ .
وقال أبو سعيد فيما رَوَى عنه أبو تراب : قَصَمَ راجعاً ، وكَصَمَ رَاجِعاً إذا رجعَ من حيثُ جاءَ ولم يتِمَّ إلىَ حيثُ قَصَدَ .
وأنشد بيت عديّ بنِ زيدٍ :
وأَمرناهُ بهِ من بينهَا
بعدَما انصاعَ مصرّاً وكصَمْ

##### Türkçe

ك ص م
**كصم** , **صمك** , **صكم**: kullanımdadır.

**صكم**: Ebû Ubeyd, el-Asma‘î’den: “**صَكَمْتُه** , **ولَكَمْتُه** , **وصَكَكْتُهُ** , **ودَكَكْتُهُ** , **ولكَكْتُهُ**: bunların hepsi, onu ittiğin zaman (söylenir).”

Leys dedi: **الصَّكْمَةُ**: taşla veya buna benzer bir şeyle şiddetli bir çarpma; dersin ki: “**صَكَمتْهُ صَوَاكِمُ الدَّهرِ**”; ve at, gemine ısırıp sonra başını uzattığı zaman **يَصْكُمُ** (denir); (bunu) galip gelmek ister.

**صمك**: (Ebû Ubeyd, el-Ferrâ’dan) dedi: **الصَّمَكُوكُ**: şiddetli/sert olan; bu, yapışkan şey için de söylenir; Şemmer’in söylediğine göre ikisine de **صَمَكِيكٌ** de denir.

Ve inşâd etti:
وصَمَكِيكٍ صَمَيَانٍ صِلِّ
ابنِ عجوزٍ لم يزلْ في ظِلّ
هاجَ بعِرْسٍ حَوْقلٍ قِثوَلِ

Şemmer dedi: sütten **الصَّمَكِيكُ**: pek çok koyu (katılaşmış) olan; ve o ekşidir; ve **الصَّمَكِيكُ**: erkeklerden ve başkalarından olan kalın **التَّارُّ**.

Leys dedi: **الصَّمَكِيكُ**: şiddetli ahmak; o, **الصَّمَكوكُ**tur; ve **المُصْمَئِكُّ**: şiddetli ahmak, bedeni iyi, güçlü.

İbnü’s-Sikkît dedi: adam **اصْمَأَكَّ** ve **ازْمَأَكَّ** ve **اهمأَكَّ** (olur), öfkelendiği zaman.

İbn Şümeyl dedi: **المُصْمَئِكٌّ**: öfkeli olan; Ebû’l-Hüzeyl’den hikâye edildi: “**السماءُ مُصْمَئِكَّةٌ**” yani düz, yağmura elverişli.

Şemmer ondan rivayet etti: “Yer, yağmurdan dolayı **مُصْمَئِكةً** oldu” yani ıslanmış; ve “**جملٌ صَمَكةٌ**” yani güçlü; ve aynı şekilde “**عبدٌ صَمَكةٌ**” yani güçlü.

**كصم**: Ebû Nasr: **كَصَمَ كُصُوماً**; yöneldi ve arkasını döndü (gittiği zaman).

Ebû Saîd dedi; Ebû Turâb’ın ondan rivayet ettiğinde: “**قَصَمَ** dönerek; ve **كَصَمَ** dönerek”, geldiği yerden geri döndüğü ve kastettiği yere kadar tamamlamadığı zaman.

Ve Adî b. Zeyd’in beytini inşâd etti:
وأَمرناهُ بهِ من بينهَا
بعدَما انصاعَ مصرّاً وكصَمْ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B5%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الكَصْمُ: العَضُّ. وكَصَمه كَصْماً: دفَعه بشدّة أَو ضربه بيده. وكَصَم يَكْصِمُ
(* قوله «وكصم يكصم» ضبط في الأصل كما ترى فهو من باب ضرب وأطلق في القاموس) كَصْماً: نَكَص وولَّى مدبراً؛ وأَنشد بعض الرواة لعَدِيّ:
وأَمَرْناهُ به من بَيْنِها،
بَعْدَما انْصاعَ مُصِرّاً أو كَصَمْ
أي دَفَع بشدّة، وقيل: عَضَّ، وقيل: نكص. قال أبو نصر: كَصَمَ كُصُوماً إذا وَلَّى وأَدبرَ. وروى أَبو تراب عن أبي سعيد: قَصَم راجعاً وكَصَم راجعاً إذا رجع من حيث شاء ولم يتِمَّ إلى حيث قَصَد، وأَنشد بيت عديّ. والمُكاصَمة: كناية عن النكاح، والله أَعلم.

##### Türkçe

**الكَصْمُ**: ısırma. Ve onu **كَصَمه** **كَصْماً**: onu şiddetle itti yahut eliyle vurdu.

Ve **كَصَم يَكْصِمُ**
(* onun sözü “**وكصم يكصم**” asılda gördüğün gibi ضبط edilmiştir; o, **باب ضرب**’dandır; ve **القاموس**’ta mutlak bırakılmıştır) **كَصْماً**: geri çekildi ve arkasını dönüp kaçtı; ve bazı râviler **لِعَدِيّ**’den inşâd etti:
وأَمَرْناهُ به من بَيْنِها،
بَعْدَما انْصاعَ مُصِرّاً أو كَصَمْ
yani şiddetle itti; ve denildi: ısırdı; ve denildi: geri çekildi. Ebû Nasr dedi: **كَصَمَ كُصُوماً**: arkasını dönüp gittiği ve geri çekildiği zaman. Ebû Turâb, Ebû Saîd’den rivayet etti: **قَصَم راجعاً** ve **كَصَم راجعاً**: dilediği yerden geri döndüğü ve kastettiği yere tamamlamadığı zaman; ve Adî’nin beytini inşâd etti.

Ve **المُكاصَمة**: nikâh hakkında bir kinayedir; ve Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B5%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( كَصَمَ كُصُومًا ، بالصَّادِ المُهْمَلَةِ ) | أَهْمَلَهُ الجَوهَريُّ : وقال أبو نَصْرٍ : إذَا | ( وَلَّى وأَدْبَرَ ) . | | ( أَوْ ) قَصَمَ رَاجِعًا ، وكَصَمَ رَاجِعًا : | ( رَجَعَ من حَيْثُ جَاء ، ولم يَتِمَّ إلى | مَقْصَدِهِ ) ، رَوَاه أبو تُرَابٍ عن أَبِي سَعِيدٍ . | | ( و ) كَصَم ( فُلانًا ) كَصْمًا : ( دَفَعَه | بِشِدَّةٍ ) ، وكَذَلِكَ كَمَصَهُ كَمْصًا ، قال | عَدِيٌّ : | % ( وأَمَرْنَاهُ بِهِ مِنْ بَيْنِها % | بَعْدَمَا انْصَاعَ مُصِرًّا أو كَصَمْ ) % | | أي : دَفَعَ بِشِدَّةٍ أَوْ نَكَصَ وَوَلَّى مُدْبِرًا . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَكُ عليه : | | الكَصْمُ : العَضُّ والضَّرْبُ باليَدِ . | | والمُكَاصَمَةُ : كِنَايةٌ عن النِّكَاحِ . |

##### Türkçe

| | ( **كَصَمَ** **كُصُومًا** ، **بالصَّادِ المُهْمَلَةِ** ) | el-Cevherî onu ihmal etti; Ebû Nasr dedi ki: eğer | ( **وَلَّى وأَدْبَرَ** ) . | | ( **أَوْ** ) **قَصَمَ** râciʿan, ve **كَصَمَ** râciʿan: | ( geldiği yerden geri döndü ve | maksadına tamamlamadı/ulaşmadı ) , bunu Ebû Turâb, Ebû Saʿîd’den rivayet etti. | | ( **و** ) **كَصَم** (falancayı) **كَصْمًا**: ( onu | şiddetle itti ) , ve bunun gibi **كَمَصَهُ** **كَمْصًا**; ʿAdiyy dedi ki: | % ( Ve ona, onların arasından, onunla emrettik % | sonra ki o ısrar ederek boyun eğdi; yahut **كَصَمْ** ) % | | yani: şiddetle itti yahut geri çekildi ve arkasını dönüp kaçan olarak döndü. | [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: | | **الكَصْمُ**: ısırma ve elle vurma. | | **والمُكَاصَمَةُ**: nikâh hakkında bir kinayedir. |

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B5%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

كَصَمَ
كَصَمَ U ( n.ac. كُصُوْم 27 ),
a.  Withdrew.

b.  ( n. ac. كَصْم 1 ), Repulsed.

##### Türkçe

**كَصَمَ**
**كَصَمَ** U (isim-fiil **كُصُوْم** 27),
a. Geri çekildi.

b. (isim-fiil **كَصْم** 1), Püskürttü.
