# كظا (ك-ظ-ا) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B8%D8%A7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B8%D8%A7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - ظ - ا
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B8%D8%A7/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

كَظا لحمه يَكْظو، أي كثُر واكتنز. يقال: خَظا لحمه وكَظا وبَظا، كله بمعنًى.

##### Türkçe

**كَظا** eti **يَكْظو**; yani çoğaldı ve birikti. Denir: **خَظا** eti ve **كَظا** ve **بَظا**; hepsi bir mânâ iledir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B8%D8%A7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الكاف والظاء
وكظ ، كظا : ( مستعملان ) .
( كظا ) : ( أبو عبيد عن الفراء ) : خَظَا بَظَا كَظَا بغير هَمْزٍ يعني اكْتَنَزَ ، ومثله يَخْظُو ويَبْظُو ويكظو .
وقال اللحياني : خَظَا بَظَا كَظَا إذا كان صُلْباً مُكْتنِزاً .
( أبو العباس عن ابن الأعرابي ) قال : كَظَا : تَابِعٌ لخظَا .
وكظ : ( أبو عبيد عن أبي عبيدة ) : الواكِظُ : الدَّافِعُ ، وقد وكَظْتُهُ أكِظُه وَكْظاً . فهو مَوْكُوظٌ .
وقال اللحياني : يقال : فلان مُوَاكِظٌ على كذا ، وواكِظٌ ، ومواظب وَوَاظِبٌ ومُوَاكِبٌ ، ووَاكِبٌ أي مثابر .

##### Türkçe

باب **الكاف** والظاء
Ve **كظ** , **كظا** : (ikisi de kullanımdadır).

(**كظا**) : (**أبو عبيد**’den, **الفراء**’dan): **خَظَا بَظَا كَظَا** hemzesizdir; yani **اكْتَنَزَ** (toplandı, birikti, sıkılaştı). Bunun benzeri: **يَخْظُو** ve **يَبْظُو** ve **يكظو**.
**اللحياني** dedi: **خَظَا بَظَا كَظَا**; eğer sert, sıkı (toplu) ise.

(**أبو العباس**’tan, **ابن الأعرابي**’den) dedi: **كَظَا**: **خظَا**’ya tâbidir.

Ve **كظ**: (**أبو عبيد**’den, **أبي عبيدة**’den): **الواكِظُ**: iten (defeden)dir. Ve onu **وكَظْتُهُ**; onu **أكِظُه** **وَكْظاً** (itmek). O hâlde o, **مَوْكُوظٌ**dur.
**اللحياني** dedi: Denir ki: falan kimse şu şeye karşı **مُوَاكِظٌ**dur, ve **واكِظٌ**; ve **مواظب** ve **وَاظِبٌ** ve **مُوَاكِبٌ**, ve **وَاكِبٌ**; yani sebat eden.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B8%D8%A7/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الكاف والظاء وما يثلثهما)
(كظر) الكاف والظاء والراء كلمة. يقولون: الكُظْر: مَحَزُّ الفُرْضة في سِيَة القَوس.‏
(كظم) الكاف والظاء والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على معنىً واحد، وهو الإمساك والجمعُ للشَّيء. من ذلك الكَظْم: اجتراع الغَيظ والإمساك عن إبدائه، وكأنَّه يجمعه الكاظمُ في جوفه. قال الله تعالى: ﴿وَالكَاظِمِينَ الغَيْظَ﴾ [آل عمران 134]. والكُظُوم: السُّكوت. [و] الكُظوم: إمساك البعير عن الجِرَّة. والكَظَم: مَخْرج النَّفَس. يقال أخَذَ بكَظَمه. ومعنى ذلك قياسُ ما ذكرناه؛ لأنّه كأنَّه منَعَ نفَسَه أن يخرج. والكظائم: خُروق تُحفَر يجري فيها الماءُ من بئرٍ إلى بئر. وإنَّما سُمِّيت كِظَامةً لإمساكها الماء. والكِظامة أيضاً: الحَلْقة التي تجمع خيوطَ حديدةِ الميزان؛ وذلك من الإمساك أيضاً. والكِظَامة: سَير يُوصَل بوَتَرِ القَوس العربيّة ثم يُدار بطرف السِّيَة العُليا. والقياس في جميع ذلك واحد.‏
(كظا) الكاف والظاء والحرف المعتل كلمةٌ من الإبدال. يقولون كَظَا لحمُه، مثلُ خَظَا، وهو يَكظُو.‏

ـ

##### Türkçe

(كaf ile **الظاء** ve ikisini üçleyen şeyler bâbı)

(**كظر**) kâf, **الظاء** ve râ bir kelimedir. Derler ki: **الكُظْر**: yayın **سِيَة**’sinde **الفُرْضة**’nın oyuk açtığı yer.

(**كظم**) kâf, **الظاء** ve mîm, tek bir mânaya delâlet eden sahih bir asıldır; o da şey için tutmak ve toplamaktır. Bundan: **الكَظْم**: öfkeyi yutmak ve onu açığa vurmaktan kendini tutmak; sanki **الكاظم** onu iç boşluğunda toplar. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿وَالكَاظِمِينَ الغَيْظَ﴾ [Âl-i İmrân 134]. Ve **الكُظُوم**: susmak. [Ve] **الكُظوم**: devenin geviş getirmekten kendini tutması. Ve **الكَظَم**: nefesin çıkış yeri. “**كَظَمه**’sinden tuttu” denir. Bunun mânası, zikrettiğimizin kıyasıdır; çünkü sanki nefesinin çıkmasını engelledi. Ve **الكظائم**: bir kuyudan bir kuyuya suyun aktığı, kazılan deliklerdir. Ancak suyu tutmalarından dolayı **كِظَامة** diye adlandırılmıştır. Ve **الكِظامة** ayrıca: terazinin demirinin ipliklerini toplayan halkadır; bu da tutmaktandır. Ve **الكِظَامة**: Arap yayının kirişiyle birleştirilen, sonra üst **السِّيَة**’nin ucuyla döndürülen kayıştır. Ve bütün bunlarda kıyas birdir.

(**كظا**) kâf, **الظاء** ve illetli harf, ibdâlden bir kelimedir. “Eti **كَظَا** oldu” derler; **خَظَا** gibi; ve o, **يَكظُو**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B8%D8%A7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

كَظا لحمه يَكْظُو: اشتدَّ، وقيل: كثر واكتنز. يقال: خَظا لحمُه وكَظا وبَظا كله بمعنى. الفراء: خَظا بَظا وكَظا، بغير همز، يعني اكتنز، ومثله يَخْظُو ويَبْظُو ويَكْظُو. اللحياني: خَظَا بَظا كَظا إِذا كان صُلْباً مكتنزاً. ابن الأَعرابي: كَظا تابع لِخَظا، كَظا يَكْظُو كَظاً إِذا ركب بعضه بعضاً؛ ابن الأَنباري: يكتب بالأَلف؛ وأَنشد ابن بري للقلاخ: عُراهِماً كاظِي البَضِيعِ ذا عُسُنْ

##### Türkçe

**كَظا** eti **يَكْظُو**: sertleşti; ve denildi ki: çoğaldı ve etlenip dolgunlaştı. Denir: eti **خَظا**
ve **كَظا** ve **بَظا**; hepsi anlamca birdir. el-Ferrâ: **خَظا بَظا وكَظا** hemzesizdir; yani dolgunlaşıp etlendi,
ve bunun benzeri **يَخْظُو** ve **يَبْظُو** ve **يَكْظُو**dur. el-Lihyânî: **خَظَا بَظا كَظا**; eğer
katı, dolgun ve etlenmiş ise. İbnü’l-A‘râbî: **كَظا**, **خَظا**’ya tâbidir; **كَظا يَكْظُو كَظاً**: eğer
bir kısmı bir kısmının üzerine binerse; İbnü’l-Enbârî: elif ile yazılır; ve İbn Berrî el-Kalâh için inşâd etti:
عُراهِماً كاظِي البَضِيعِ ذا عُسُنْ
